Theo các bác sĩ tại Viện Sức khỏe tâm thần, đây là một dạng rối loạn tâm thần khiến người bệnh luôn ám ảnh mình đang mắc bệnh hiểm nghèo.
Bác sĩ Phạm Thanh Tùng, Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, chia sẻ vừa tiếp nhận điều trị bệnh nhân nam 27 tuổi nhập viện trong tình trạng lo lắng kéo dài, thường xuyên khó thở, co quắp tay chân.
Khoảng hơn 1 năm trước, bệnh nhân bắt đầu xuất hiện cảm giác khó thở, tức ngực, đi khám nhiều nơi và được chẩn đoán viêm mũi xoang cấp và điều trị bằng kháng sinh, rửa mũi, súc họng. Sau điều trị, triệu chứng giảm và bệnh nhân quay lại làm việc bình thường.
Tuy nhiên sau đó, các triệu chứng tái diễn nhiều lần. Bệnh nhân luôn có cảm giác khó hít vào, vướng trong mũi và nặng ngực nên liên tục đi khám tại nhiều bệnh viện lớn tuyến trung ương.
Bệnh nhân được chẩn đoán nhiều bệnh lý khác nhau như viêm mũi dị ứng, hen phế quản, viêm mũi xoang…
Nam thanh niên điều trị nhiều thuốc không rõ loại, bệnh không thuyên giảm, bệnh nhân nghĩ rằng các triệu chứng khó thở, khó hít vào, cảm giác tức nặng ngực là các triệu chứng của một bệnh lý nghiêm trọng. Không tin mình mắc những bệnh đơn giản như đã được chẩn đoán.
Sau đó, các cơn khó thở và tức ngực ngày càng xuất hiện dày hơn và nặng hơn. Bệnh nhân cảm thấy mệt mỏi, khó tập trung làm việc, giảm năng lượng, tự ti và cho rằng bản thân vô dụng.
“Cuối tháng 10-2025, bệnh nhân xuất hiện cơn khó thở dữ dội, co quắp tay chân, cứng người. Gia đình đưa bệnh nhân cấp cứu tại Trung tâm Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai.
Tại đây, bệnh nhân được thở oxy, làm khí máu, chụp X-quang ngực nhưng không phát hiện bất thường, nên được chuyển sang Viện Sức khỏe tâm thần điều trị tiếp.
Các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân mắc các rối loạn lo âu hỗn hợp khác. Thậm chí, trong quá trình điều trị, dù được tư vấn và trấn an, bệnh nhân vẫn ám ảnh mình có polyp hoặc khối u trong mũi gây khó thở. Người bệnh thường xuyên soi gương kiểm tra mũi họng, quan sát màu sắc dịch mũi, đờm họng và nhiều lần yêu cầu nội soi tai mũi họng hoặc dùng kháng sinh.
“Sau gần 40 ngày điều trị nội trú bằng liệu pháp tâm lý, thuốc và điều biến não, tình trạng bệnh nhân cải thiện rõ rệt. Các cơn khó thở, co quắp tay chân giảm nhiều, bệnh nhân hiểu được bản chất tâm lý của các triệu chứng và được xuất viện”, bác sĩ Tùng cho hay.
Theo BS Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe tâm thần, rối loạn lo âu bệnh tật (Illness Anxiety Disorder – IAD) là một rối loạn tâm thần đặc trưng bởi sự lo lắng quá mức về việc bản thân đang mắc hoặc sẽ mắc một bệnh lý nghiêm trọng, dù kết quả khám và xét nghiệm hoàn toàn bình thường.
Ví dụ, người bệnh luôn nghĩ mình bị ung thư, bệnh tim mạch hay bệnh gan dù bác sĩ đã nhiều lần khẳng định không có bệnh lý nguy hiểm.
Nỗi sợ này kéo dài dai dẳng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống, công việc và các mối quan hệ xã hội.
Bác sĩ Dương Minh Tâm, Viện Sức khỏe tâm thần, cho hay theo thống kê, tỉ lệ lo âu bệnh tật ở người trưởng thành dao động từ 2,1-13,1%. Tại các cơ sở khám chữa bệnh, tỉ lệ này cao hơn, khoảng 7-19,9%.
Bệnh có thể gặp ở cả nam và nữ như nhau, thường khởi phát ở giai đoạn trưởng thành sớm, khoảng 20-30 tuổi, nhưng có thể xuất hiện ở bất kỳ độ tuổi nào.
Theo các bác sĩ chia rối loạn lo âu bệnh tật thành hai nhóm chính:
Loại tìm kiếm chăm sóc y tế: liên tục đi khám, yêu cầu xét nghiệm, đổi bác sĩ nhiều lần để tìm kiếm sự xác nhận rằng mình mắc bệnh.
Loại né tránh chăm sóc y tế: quá sợ phát hiện bệnh nặng nên tránh đi khám bệnh.
Theo đó, nhiều yếu tố có thể góp phần hình thành rối loạn lo âu bệnh tật. Những người từng trải qua mất mát, bạo hành tinh thần, gia đình căng thẳng hoặc có người thân mắc bệnh nặng dễ hình thành lo âu sức khỏe kéo dài.
Ở trường hợp này, việc lớn lên trong môi trường có người cha nghiện rượu, thường xuyên quát mắng và mất cha từ sớm được xem là yếu tố nguy cơ đáng chú ý. Hay những người hướng nội, cầu toàn, hay suy nghĩ, nhạy cảm với cảm giác cơ thể có nguy cơ mắc cao hơn.
Những người có tiền sử lo âu, trầm cảm hoặc gia đình có người mắc các rối loạn tâm thần liên quan sẽ dễ bị ảnh hưởng hơn.
Việc tìm kiếm quá mức thông tin bệnh tật trên internet có thể khiến nỗi lo bị khuếch đại. Nhiều người đọc các triệu chứng trên mạng rồi quy kết bản thân mắc bệnh nặng, từ đó hình thành vòng xoáy lo âu kéo dài.
Chu Quần Phi là nhà sáng lập tập đoàn Lens Technology và cũng là một trong những nữ doanh nhân quyền lực nhất Trung Quốc hiện nay với khối tài sản ước tính 16 tỷ USD.
Ít ai ngờ rằng trước khi sở hữu khối tài sản lên tới hàng chục tỷ USD, Chu Quần Phi từng là cô gái nghèo phải bỏ học năm 15 tuổi để đi làm công nhân trong các nhà máy tại Thâm Quyến.
Với truyền thông Trung Quốc, hành trình lập nghiệp của Chu Quần Phi không chỉ là câu chuyện về ý chí kiên cường mà còn là minh chứng cho tài năng kinh doanh xuất chúng.
Tuổi thơ nghèo khó và khát vọng đổi đời
Chu Quần Phi (SN 1970) lớn lên trong một gia đình nghèo tại tỉnh Hồ Nam (Trung Quốc). Cha bà bị mù sau một tai nạn lao động, trong khi mẹ qua đời khi Quần Phi mới 5 tuổi, để lại gia đình trong cảnh túng quẫn.
Tuổi thơ của nữ doanh nhân gắn liền với những ngày cắt cỏ, chăn lợn và làm nông để phụ giúp gia đình. Chính cuộc sống thiếu thốn ấy đã hun đúc trong bà khát vọng mãnh liệt phải thay đổi số phận.
Năm 15 tuổi, vì áp lực tài chính, Chu Quần Phi buộc phải bỏ học và rời quê tới Thâm Quyến (Trung Quốc) làm công nhân tại một nhà máy quang học.
Trong môi trường dây chuyền sản xuất khắc nghiệt, bà vẫn không ngừng học hỏi. Ban ngày làm việc, ban đêm học bổ túc văn hóa và theo học thêm các kỹ năng như kế toán, vận hành máy tính hay quản lý sản xuất.
Sự chăm chỉ cùng khả năng tiếp thu nhanh chóng giúp nữ công nhân trẻ nhanh chóng nổi bật và được thăng chức quản lý bộ phận in lụa chỉ sau một thời gian ngắn.
Đầu thập niên 90, khi nhà máy bà làm việc đứng trước nguy cơ đóng cửa vì chủ sở hữu rút vốn, Chu Quần Phi đã đưa ra quyết định táo bạo: Xin tiếp quản hoạt động của nhà máy.
Với câu nói nổi tiếng: “Tôi đã nắm được tất cả kỹ thuật của công ty, chỉ cần cho tôi một cơ hội”, bà đã thuyết phục được cấp trên giao quyền điều hành.
Dưới sự quản lý của Chu Quần Phi, nhà máy nhanh chóng trở thành đơn vị hoạt động hiệu quả nhất trong công ty. Tuy nhiên, do bất đồng trong định hướng kinh doanh, bà quyết định rời đi để tự lập nghiệp.
Khởi nghiệp trong căn hộ thuê chật hẹp
Năm 1993, Chu Quần Phi cùng người thân mở xưởng sản xuất nhỏ trong một căn hộ thuê tại Thâm Quyến. Phòng khách được tận dụng làm nơi sản xuất, còn bếp trở thành khu sinh hoạt của công nhân.
Từ mô hình xưởng gia đình chuyên in lụa, bà từng bước xây dựng doanh nghiệp riêng bằng sự kiên trì và kinh nghiệm tích lũy trong nhiều năm làm công nhân.
Khủng hoảng tài chính châu Á vào năm 1997 từng khiến công việc kinh doanh lao đao nhưng cũng mở ra cơ hội lớn. Khi nhiều khách hàng không đủ khả năng thanh toán tiền mặt và dùng máy móc cũ để trừ nợ, Chu Quần Phi đã tận dụng cơ hội này để mở rộng dây chuyền sản xuất kính đồng hồ. Công ty của bà từ đó bắt đầu được biết đến trong ngành.
Bước ngoặt lớn nhất đến vào năm 2001, khi bà nhận được đơn hàng từ TCL. Chu Quần Phi áp dụng công nghệ kính đồng hồ vào sản xuất mặt kính điện thoại nắp gập, thay thế loại kính hữu cơ truyền thống.
Thành công của mẫu điện thoại TCL3188 đã mở ra tiềm năng khổng lồ cho thị trường kính điện thoại tại Trung Quốc.
Hai năm sau, bà thành lập Lens Technology, tập trung nghiên cứu và sản xuất kính cho điện thoại di động. Nhờ chiến lược kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt và liên tục đổi mới công nghệ, Lens Technology nhanh chóng trở thành đối tác của nhiều “ông lớn” như Motorola và Apple.
Đặc biệt, vào năm 2007, khi Apple tìm kiếm nhà cung cấp màn hình cho thế hệ iPhone đầu tiên, Chu Quần Phi đã dẫn dắt đội ngũ kỹ sư làm việc ngày đêm để vượt qua hàng loạt tiêu chuẩn khắt khe. Việc trở thành đối tác chiến lược của Apple giúp Lens Technology tăng trưởng vượt bậc.
Từ “nữ hoàng kính điện thoại” đến nữ tỷ phú tự thân giàu nhất thế giới
Sự thăng hoa trong sự nghiệp của Chu Quần Phi gắn liền với tốc độ tăng trưởng ấn tượng của Lens Technology - doanh nghiệp được xem là “đế chế kính điện thoại” lớn hàng đầu thế giới hiện nay.
Những khoản lợi nhuận khổng lồ từ Lens Technology đã đưa Chu Quần Phi và chồng - doanh nhân Trịnh Tuấn Long - trở thành một trong những cặp vợ chồng tỷ phú giàu nhất Trung Quốc.
Năm 2015, bảng xếp hạng nữ tỷ phú Hurun 2015 cho thấy bà đã vượt qua nhiều cái tên đình đám để trở thành nữ tỷ phú giàu nhất Trung Quốc.
Hurun từng nhận xét đầy bất ngờ về hành trình của nữ doanh nhân: “Trước đây không ai chú ý đến Chu Quần Phi, không ngờ cô ấy vừa lên sàn đã trở thành nữ doanh nhân thành công nhất Trung Quốc, đồng thời cũng là nữ doanh nhân thành công nhất thế giới”.
Sau thành công trong lĩnh vực kính điện thoại, Lens Technology tiếp tục mở rộng sang các ngành công nghệ mới nhằm đón đầu xu hướng tương lai.
Năm 2025, công ty chính thức bước chân vào thị trường robot thông minh, tận dụng thế mạnh sản xuất chính xác để phát triển các linh kiện như mô-đun khớp nối, “bàn tay robot” và nhiều bộ phận cơ khí có độ chính xác cao.
Ngoài robot và kính AI, Lens Technology còn tiếp tục mở rộng sang lĩnh vực máy chủ AI và đặt mục tiêu sản xuất quy mô lớn.
Giới phân tích cho rằng chiến lược này sẽ giúp doanh nghiệp từng bước tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái công nghệ thế hệ mới, thay vì chỉ phụ thuộc vào thị trường điện thoại thông minh như trước.
Biểu tượng của thế hệ doanh nhân tự thân
Câu chuyện của Chu Quần Phi được xem là biểu tượng cho thế hệ doanh nhân tự thân tại Trung Quốc. Họ là những người bước ra từ khó khăn nhưng đủ bản lĩnh để xây dựng đế chế công nghệ toàn cầu bằng chính năng lực của mình.
Chia sẻ với truyền thông Trung Quốc, Chu Quần Phi nhiều lần nhấn mạnh rằng thành công của bà là kết quả của sự kỷ luật, kiên trì và khả năng học hỏi liên tục.
Nữ doanh nhân cho rằng điểm quan trọng nhất trong sự nghiệp không nằm ở việc bắt đầu từ đâu, mà là cách một người đối mặt với khó khăn và lựa chọn không bỏ cuộc.
Bà từng nói rằng những năm tháng làm công nhân trong nhà máy đã dạy cho mình bài học lớn nhất, chính là phải hiểu rõ từng chi tiết nhỏ nhất của sản xuất và không ngừng cải thiện bản thân mỗi ngày. Theo Chu Quần Phi, thất bại không đáng sợ, điều đáng sợ là không dám thử lại.
Đây là giải thưởng uy tín toàn cầu, do The Pinnacle Group International tổ chức nhằm tôn vinh các doanh nghiệp có thành tích nổi bật trong lĩnh vực phát triển bền vững (ESG - Environmental, Social, Governance) và trách nhiệm xã hội (CSR - Corporate Social Responsibility), với các sáng kiến gắn liền với xu hướng chuyển đổi của nền kinh tế.
Theo ông Eric Khoo – Trưởng Hội đồng đánh giá, chiến dịch của Manulife Việt Nam đã đáp ứng đầy đủ các tiêu chí của hạng mục giải thưởng, đặc biệt nổi bật ở ba yếu tố: tác động thực chất đến cộng đồng, tính bền vững dài hạn, và cách triển khai sáng tạo.
Chiến dịch "Chọn XANH cho KHỎE – Vì một Việt Nam thật Khỏe" được triển khai năm 2025, là một phần trong chuỗi hoạt động nâng cao nhận thức về tác hại của vi khuẩn HP và các bệnh lý hệ tiêu hóa được Manulife Việt Nam khởi xướng từ năm 2024. Qua đó, doanh nghiệp tiếp tục khẳng định cam kết đồng hành cùng người dân trong việc bảo vệ và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Trong năm 2025, chiến dịch được mở rộng với nhiều hoạt động trực tuyến và trực tiếp, nhằm tiếp tục nâng cao nhận thức về sức khỏe hệ tiêu hóa. Đáng chú ý, Manulife Việt Nam đã phối hợp cùng Hội Thầy thuốc Trẻ Việt Nam triển khai hơn 8.000 suất khám sức khỏe miễn phí, nâng tổng số suất khám lên 20.000 kể từ khi khởi động vào năm 2024.
Định hướng này của Manulife Việt Nam cũng phù hợp với chiến lược giúp cộng đồng sống thọ hơn (longevity) mà Tập đoàn Tài chính Manulife đang theo đuổi trên toàn cầu. Ở góc độ này, sức khỏe thể chất, tinh thần và tài chính ổn định được xem là ba yếu tố gắn kết, góp phần tạo nên một cuộc sống thọ và chất lượng.
Kiên định với chiến lược đầu tư dài hạn cho cộng đồng
Bà Tina Nguyễn - Tổng Giám đốc Manulife Việt Nam cho biết: "Tại Manulife, chúng tôi tin rằng các hoạt động cộng đồng cần tạo ra những tác động tích cực và có thể duy trì lâu dài. Từ sức khỏe, môi trường đến giáo dục và chất lượng sống, Manulife mong muốn đồng hành cùng cộng đồng thông qua những sáng kiến thiết thực, với sự chung tay của nhân viên, đối tác và các tổ chức xã hội. Đây cũng là cách chúng tôi theo đuổi chiến lược phát triển bền vững một cách nhất quán".
Mới đây, hưởng ứng chiến dịch toàn cầu Impact Week của Tập đoàn, Manulife Việt Nam đã triển khai tuần lễ vì cộng đồng với nhiều hoạt động ý nghĩa tại địa phương, trong đó có chương trình thu gom rác thải tại TP.HCM. Đồng thời, nhân viên công ty cũng chủ động thực hiện các sáng kiến như tổ chức phiên chợ gây quỹ, giảng dạy kỹ năng tại trường tình thương... Với mỗi hoạt động thiện nguyện do nhân viên thực hiện, Tập đoàn Manulife đóng góp thêm 1.000 đô la Canada nhằm gia tăng giá trị sẻ chia.
Trên phạm vi toàn cầu, "Impact Week" được triển khai tại 22 thị trường, với 234 hoạt động thiện nguyện và 21.724 giờ tình nguyện, tập trung vào các lĩnh vực môi trường, giáo dục, sức khỏe, tài chính và an sinh xã hội.
Trong 27 năm hoạt động tại thị trường Việt Nam, Manulife không chỉ phát triển kinh doanh mà còn kiên định đầu tư cho cộng đồng thông qua nhiều sáng kiến dài hạn.
Doanh nghiệp đã triển khai các giải pháp công nghệ nhằm giảm phụ thuộc vào giấy tờ; đồng thời tài trợ trang thiết bị học tập, phòng máy tính, và suất ăn cho học sinh tại nhiều địa phương. Bên cạnh đó, Manulife cũng hợp tác với các tổ chức xã hội để nâng cao nhận thức về bình đẳng giới và phòng chống bạo lực giới, góp phần tạo thêm cơ hội phát triển cho các nhóm yếu thế.
Sáng 4/5, Bệnh viện Tâm thần Nghệ An chính thức khai trương Tổng đài tư vấn sức khỏe tâm lý tâm thần: 1900561521.
Phát biểu tại lễ khai trương, TS.BSCKII Hồ Giang Nam - Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Nghệ An - cho biết, việc thành lập tổng đài xuất phát từ thực tế nhu cầu hỗ trợ sức khỏe tâm thần ngày càng lớn, trong khi nhiều người dân còn e ngại hoặc khó tiếp cận dịch vụ trực tiếp.
Việc đưa tổng đài tư vấn sức khỏe tâm lý tâm thần 1900561521 vào hoạt động được coi là bước tiến quan trọng trong cải cách hành chính, chuyển đổi phương thức phục vụ, hướng tới người bệnh làm trung tâm.
Theo ông Nam, tổng đài hoạt động trong giờ hành chính các ngày làm việc trong tuần, cùng với đường dây hỗ trợ ngoài giờ 24/7. Đây sẽ là địa chỉ tin cậy để người dân có thể: được giải đáp các vấn đề về sức khỏe tâm lý – tâm thần; nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường; được hướng dẫn chăm sóc sức khỏe tinh thần cho bản thân và gia đình. Và quan trọng hơn, là được lắng nghe, chia sẻ kịp thời những vấn đề tâm lý cá nhân.
Tổng đài hoạt động trong giờ hành chính các ngày làm việc trong tuần, cùng với đường dây hỗ trợ ngoài giờ 24/7.
Tổ Tổng đài được thành lập dựa trên nguyên tắc bảo mật thông tin và tư vấn có trách nhiệm. Tổ sẽ làm việc theo chế độ trực ca, đảm bảo hoạt động liên tục, thông suốt, nhằm phục vụ tốt nhất nhu cầu của người dân. Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức của người dân về chăm sóc sức khỏe tâm thần; phát hiện sớm, can thiệp kịp thời các rối loạn tâm lý; giảm tải cho các cơ sở khám chữa bệnh và từng bước xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần.
Phát biểu tại lễ khai trương, Phó Giám đốc Sở Y tế Nghệ An Nguyễn Văn Thương nhấn mạnh: "Sức khỏe tinh thần là nền tảng cho một cuộc sống hạnh phúc và bền vững". Việc đưa tổng đài vào hoạt động không chỉ nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe tâm thần cộng đồng mà còn là công cụ phòng ngừa, giảm thiểu rủi ro tâm lý cho người lao động, góp phần xây dựng môi trường làm việc lành mạnh, năng suất bền vững.
Để tổng đài hoạt động hiệu quả, lãnh đạo Sở Y tế yêu cầu tăng cường công tác tuyên truyền, huy động toàn hệ thống y tế tham gia lan tỏa thông tin; đồng thời lựa chọn đội ngũ tư vấn viên có chuyên môn vững vàng, kỹ năng lắng nghe và tư vấn tốt. Quy trình tư vấn cũng cần có bước theo dõi sau 5 - 7 ngày và phối hợp với gia đình người bệnh khi cần thiết, nhằm bảo đảm hiệu quả hỗ trợ lâu dài.
Trong thời gian tới, ngành Y tế Nghệ An sẽ đánh giá, hoàn thiện mô hình để mở rộng phạm vi hỗ trợ, đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe tâm thần của người dân.
Là bệnh viện chuyên khoa hàng đầu về các chứng bệnh tâm, thần kinh, bệnh viện Tâm thần Nghệ An đã và đang triển khai nhiều đề án, kế hoạch để đẩy mạnh việc điều trị các chứng bệnh liên quan đến giấc ngủ.
Hiện tại, bệnh viện đã thành lập phòng khám chuyên khoa về giấc ngủ, đang tiến hành đề án thành lập khoa điều trị tâm căn và giấc ngủ… Hi vọng với những bước chuyển mình đó bệnh viện Tâm thần Nghệ An sẽ trở thành địa chỉ tin cậy cho những người bị mất ngủ, rối loạn giấc ngủ…
"Để phân loại người bệnh giúp người bệnh thoải mái hơn trong việc chia sẻ bệnh, vừa qua bệnh viện Tâm thần Nghệ An đã thành lập phòng khám chuyên khoa về giấc ngủ. Dù mới thành lập nhưng phòng khám được rất nhiều người đón nhận. Hiện tại, lượng người mất ngủ tìm đến phòng khám để được điều trị can thiệp ngày một nhiều hơn", BS CKI Nguyễn Thị Minh Châu – Trưởng khoa khám bệnh bệnh viện Tâm thần Nghệ An cho biết.
