Theo NBC News, ngày 12-5 giờ Mỹ, chuyên cơ Air Force One chở Tổng thống Donald Trump đã cất cánh từ căn cứ không quân Andrews để đi Trung Quốc, bắt đầu chuyến thăm cấp nhà nước từ ngày 13 đến 15-5. Đệ nhất phu nhân Melania Trump không đi cùng tổng thống trong chuyến thăm lần này.
Ông Trump dự kiến sẽ cùng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trao đổi về các vấn đề thương mại, xung đột ở Iran và Đài Loan.
Phát biểu với báo giới khi rời Nhà Trắng chiều 12-5, ông Trump cho biết ông dự định “sẽ có một cuộc trao đổi dài” về cuộc chiến ở Iran với ông Tập Cận Bình.
Khi được hỏi liệu ông Tập có cần can thiệp vào Iran hay không, ông Trump cho biết:
“Tôi không nghĩ chúng tôi cần bất kỳ sự giúp đỡ nào với Iran. Chúng tôi sẽ thắng bằng cách này hay cách khác. Chúng tôi sẽ thắng một cách hòa bình hoặc theo cách khác. Hải quân của họ đã không còn. Không quân của họ đã không còn. Mọi thành phần trong bộ máy chiến tranh của họ đều đã bị xóa sổ”.
Trước thềm chuyến thăm, Đài truyền hình Trung ương Trung Quốc cho biết giới chức nước này và Mỹ đã phối hợp bắt giữ 5 nghi phạm trong một chiến dịch chống buôn lậu và buôn bán ma túy xuyên biên giới.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 12-5, Điện Kremlin nhắc lại tuyên bố của Tổng thống Nga Vladimir Putin rằng cuộc xung đột ở Ukraine gần như đã đi đến hồi kết.
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói một số công việc ba bên với Ukraine và Mỹ đã được thực hiện nhằm chấm dứt xung đột.
“Nền tảng tích lũy được trong tiến trình hòa bình cho phép chúng tôi nói rằng việc kết thúc thực sự đang đến gần”, ông Peskov nói với báo giới, nhưng cho biết hiện vẫn khó đưa ra chi tiết cụ thể.
Nga hoan nghênh các nỗ lực trung gian tiếp theo từ Mỹ và ông Putin sẵn sàng gặp trực tiếp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky khi tiến trình hòa bình hoàn tất.
Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump phát biểu ngay trước khi khởi hành đi Trung Quốc rằng chiến sự Nga – Ukraine đang “rất gần” với kết thúc và một thỏa thuận giữa hai nước đang đến gần.
Tuy nhiên, ông Zelensky hôm 11-5 bày tỏ hoài nghi và cáo buộc Nga không có ý định kết thúc xung đột.
Theo Hãng tin Reuters, Bộ Tài chính và giá cả Cuba ngày 12-5 thông báo nước này sẽ công bố mức giá nhiên liệu mới, có thể thay đổi linh hoạt từ ngày 15-5 nhằm phản ánh đúng “chi phí thực tế” nhập khẩu xăng và dầu diesel, trong bối cảnh lệnh phong tỏa nhiên liệu của Mỹ tiếp diễn.
Chính phủ Cuba cho biết nước này vẫn còn một số kênh nhập khẩu nhiên liệu bất chấp các biện pháp cấm vận của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Giá mới sẽ thay đổi tùy theo nhà cung cấp, chi phí vận chuyển, tuyến đường, bảo hiểm, các rủi ro liên quan và biến động của thị trường quốc tế. Giá sẽ được công khai và có thể khác nhau giữa các cây xăng.
“Quá trình cải cách kinh tế – xã hội mà Cuba triển khai đã cho phép nhiều bên có thể nhập khẩu và kinh doanh nhiên liệu bằng ngoại tệ”, thông cáo nêu rõ.
Hồi tháng 2, Chính phủ Cuba đã công bố các biện pháp cho phép khu vực tư nhân tự nhập khẩu nhiên liệu.
Tuần trước, Liên hợp quốc gọi lệnh phong tỏa dầu mỏ mà ông Trump áp lên Cuba là “phi pháp”, cho rằng biện pháp này cản trở “quyền phát triển của người dân Cuba, đồng thời làm suy yếu các quyền tiếp cận lương thực, giáo dục, y tế, nước sạch và vệ sinh”.
Cũng trong ngày 12-5, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố “sẽ đàm phán” với Cuba nhưng không cung cấp thêm thông tin chi tiết.
Thượng viện Mỹ ngày 12-5 đã phê chuẩn ông Kevin Warsh vào vị trí thành viên Hội đồng thống đốc Cục Dự trữ liên bang mỹ (Fed) với nhiệm kỳ 14 năm, đồng thời thông qua thủ tục khởi động thời hạn 30 giờ trước khi tiến hành bỏ phiếu phê chuẩn ông cho vị trí Chủ tịch Fed, sớm nhất là vào ngày 14-5, kế nhiệm ông Jerome Powell.
Ông Kevin Warsh là ứng viên cho vị trí chủ tịch Fed được Tổng thống Donald Trump đề cử. Nếu được phê chuẩn, ông sẽ điều hành phiên họp đầu tiên của Fed dự kiến diễn ra vào các ngày 16 và 17-6.
Trong một động thái hiếm thấy, Chủ tịch Fed đương nhiệm Powell – người sẽ kết thúc nhiệm kỳ vào ngày 15-5 tới đây – sẽ ở lại với vai trò thành viên Hội đồng thống đốc sau khi kết thúc nhiệm kỳ, nhằm đối phó với “hàng loạt cuộc tấn công pháp lý nhằm vào Fed, đe dọa khả năng điều hành chính sách tiền tệ mà không bị tác động bởi các yếu tố chính trị”.
Theo Hãng tin AFP, một tòa phúc thẩm liên bang Mỹ ngày 12-5 đã tạm thời đình chỉ phán quyết tuyên mức thuế quan toàn cầu 10% của Tổng thống Mỹ Donald Trump là bất hợp pháp, chấp thuận yêu cầu của chính phủ về việc hoãn thi hành quyết định trong thời gian kháng cáo.
Trước đó, Tòa Thương mại quốc tế Mỹ (CIT) đã chặn áp thuế với hai công ty và bang Washington. Chính quyền Trump lập luận rằng nếu hoàn trả khoản thu từ thuế quan 10% cho doanh nghiệp nhưng sau đó thắng kiện, chính phủ sẽ không thể bù đắp thiệt hại kinh tế.
Vì vậy, chính quyền lập luận quyết định của CIT nên được tạm hoãn trong quá trình kháng cáo.
Ngày 13-6, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết Mỹ và Iran đã nhất trí về một khuôn khổ cho thỏa thuận hòa bình nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài nhiều tháng qua ở Trung Đông, theo Hãng tin Reuters.
"Chúng ta đang tiến gần tới thỏa thuận hòa bình hơn bao giờ hết. Việc hoàn tất nhiều khả năng sẽ diễn ra trong vòng 24 giờ tới. Pakistan đang chuẩn bị cho việc ký kết điện tử thỏa thuận hòa bình ngay sau đó, tiếp theo là các cuộc đàm phán ở cấp kỹ thuật vào tuần tới" - ông cho biết trên nền tảng X.
Các lệnh trừng phạt đang được Mỹ áp lên Iran, yêu cầu chấm dứt năng lực phát triển hạt nhân của Iran và việc phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới trước xung đột - hiện là những điểm bất đồng chính trong các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột giữa Mỹ và Iran.
Sau nhiều tuần đàm phán bị đình trệ, những ngày gần đây cả Washington và Tehran đều phát tín hiệu rằng họ đang tiến gần tới một thỏa thuận.
Tuy nhiên, căng thẳng vẫn tiếp diễn khi Mỹ thông báo lực lượng nước này đã bắn hạ nhiều máy bay không người lái của Iran - những drone nhắm mục tiêu vào các tàu thương mại ở eo biển Hormuz vào sáng 13-6.
Đài truyền hình IRIB của Iran cũng dẫn lời Ngoại trưởng Abbas Araghchi nói rằng cho đến khi đạt được thỏa thuận hoàn chỉnh về mọi vấn đề, "không thể khẳng định chắc chắn rằng đã đạt được sự hiểu biết chung với Mỹ".
Thời gian qua Pakistan đã thúc đẩy Mỹ và Iran tiến tới thỏa thuận hòa bình sau khi hai bên đạt được lệnh ngừng bắn mong manh hồi tháng 4. Islamabad đã tổ chức các cuộc đàm phán giữa hai bên nhưng chưa dẫn tới thỏa thuận nào.
Trong bài đăng ngày 13-6, ông Sharif "tin tưởng thỏa thuận hòa bình mang tính lịch sử này sẽ đặt nền móng vững chắc cho hòa bình lâu dài", đồng thời cảm ơn Washington và Tehran vì "cam kết liên tục" của họ.
Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 24/6, Tổng thống Donald Trump cho biết Iran đã thông báo với Mỹ rằng nước này sẽ không thu bất kỳ khoản phí cầu từ các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.
“Trái với những bản tin sai sự thật từ truyền thông giả mạo chuyên gây rối, Iran đã thông báo với Mỹ rằng họ không thu phí, không thu phí bảo hiểm hay áp đặt bất kỳ khoản phí nào khác đối với các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, cũng như không nhận bất kỳ khoản tiền nào như vậy. Nếu thông tin này là sai, các cuộc đàm phán sẽ chấm dứt ngay lập tức!”, ông Trump cảnh báo.
Ông Trump cũng khẳng định “Mỹ không chuyển bất kỳ khoản tiền nào cho Iran, cũng không giải ngân bất kỳ khoản tiền nào thuộc về Iran cho nước này”.
“Chúng tôi sẽ chuyển một phần tiền của họ, vốn hoàn toàn do chúng tôi kiểm soát, cho nông dân và chủ trang trại của chúng tôi để mua ngô, lúa mì, đậu nành và nhiều loại nông sản khác. Iran đang rất cần lương thực, và chúng tôi sẽ mua lương thực cho họ từ Mỹ”, ông Trump cho biết thêm.
Trước đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 23/6 tuyên bố không quốc gia nào được phép thu phí trên eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển 1/5 lượng dầu mỏ toàn cầu.
“Đây là tuyến đường thủy quốc tế. Không quốc gia nào được phép thu phí trên tuyến đường thủy quốc tế. Đó là luật quốc tế hiện hành. Đó là quy định ở các vùng biển quốc tế trên toàn thế giới", Ngoại trưởng Mỹ nói, đề cập đến eo biển Hormuz.
Tuyên bố của các quan chức Mỹ được đưa ra giữa lúc có nhiều lo ngại rằng Iran có thể thu phí đối với các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz trong tương lai, vì thỏa thuận hòa bình sơ bộ tuần trước giữa Washington và Tehran quy định việc tàu thuyền đi qua tuyến đường thủy này một cách an toàn "miễn phí trong vòng 60 ngày".
Theo nội dung thỏa thuận được phía Mỹ công bố, Iran sẽ thực hiện các sắp xếp bằng nỗ lực cao nhất của mình để đảm bảo sự qua lại an toàn không thu phí cho các tàu thương mại, chỉ trong vòng 60 ngày, từ vịnh Ba Tư đến biển Oman và ngược lại.
Các bên cũng đã nhất trí về một cơ chế chấm dứt giao tranh giữa Israel, đồng minh của Mỹ, và Hezbollah, lực lượng được Iran hậu thuẫn tại Li Băng. Đồng thời, họ cũng thiết lập một đường dây liên lạc nhằm bảo đảm hoạt động đi lại an toàn của tàu thương mại qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải quan trọng đối với nguồn cung dầu mỏ toàn cầu từng bị Iran phong tỏa trong thời gian xung đột.
Ưu tiên hàng đầu của các cuộc đàm phán hiện nay là bảo đảm eo biển Hormuz tiếp tục được mở cửa. Hai bên cũng đồng ý thành lập cơ chế giảm xung đột với sự tham gia của Lebanon, dưới sự trung gian của Qatar và Pakistan.
Về vấn đề hạt nhân, ông Vance cho biết Iran đã đồng ý cho phép các thanh sát viên của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) tiếp cận và kiểm tra các cơ sở liên quan.
Về việc giải phóng các tài sản bị phong tỏa của Iran, theo đề xuất, số tiền được giải ngân sẽ chỉ được sử dụng để mua các sản phẩm nông nghiệp của Mỹ như đậu tương, ngô và lúa mì nhằm phục vụ nhu cầu dân sinh tại Iran.
Tổng thống Trump cho biết Iran phải sử dụng số tiền được giải ngân để mua thực phẩm từ Mỹ.
"Tất cả số tiền đó sẽ quay trở lại dưới hình thức mua thực phẩm mà họ đang rất cần. Họ có 91 triệu dân và không thể nuôi sống được họ. Vì vậy, số tiền mà chúng tôi dỡ bỏ phong tỏa sẽ được chuyển đến các nông dân của chúng ta", ông Trump khẳng định.
Hội nghị thượng đỉnh NATO năm 2026 sẽ được tổ chức vào ngày 7 và 8-7 tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ.
Tổng thống Pavel, người từng phục vụ trong lực lượng vũ trang Cộng hòa Czech trong hơn ba thập kỷ, đã tham dự mọi hội nghị thượng đỉnh của NATO kể từ khi trở thành nguyên thủ quốc gia vào tháng 3-2023.
Tuy nhiên theo thông báo đầu tuần này của Chính phủ do Thủ tướng Andrej Babiš đứng đầu, thành phần đoàn chính thức dự Hội nghị thượng đỉnh NATO sắp tới sẽ chỉ có Thủ tướng cùng vài bộ trưởng.
Quyết định đã vấp phải sự phản đối của Tổng thống Pavel, với việc ông đệ đơn lên Tòa án Hiến pháp Cộng hòa Czech ngày 23-6.
Trong đơn kiện, ông Pavel yêu cầu làm rõ ai có thẩm quyền quyết định chuyện người đứng đầu Nhà nước có được phép tham dự Hội nghị thượng đỉnh NATO hay không. Tòa án dự kiến sẽ xem xét vấn đề này trong phiên họp hôm nay 24-6.
Trong một tuyên bố sau đó, ông Pavel lập luận rằng ông Babiš đang cố gắng "loại trừ" ông khỏi hội nghị thượng đỉnh, nỗ lực "hạn chế vai trò Hiến định" của ông.
Ông Pavel nhấn mạnh những người tiền nhiệm của ông đã tham dự tất cả các hội nghị thượng đỉnh NATO trước đây, và ông đã có mặt tại mọi cuộc họp của liên minh kể từ khi nhậm chức vào năm 2023.
Việc ai sẽ đại diện cho Cộng hòa Czech tại cuộc họp ở Ankara đã chứng kiến tranh cãi suốt nhiều tháng qua. Thủ tướng Babiš tuyên bố rằng người đứng đầu Nhà nước không thể tham gia đoàn chính thức vì "hội nghị lần này sẽ khác với những hội nghị trước đây".
Năm ngoái, tại hội nghị thượng đỉnh ở Hà Lan, các thành viên NATO đã cam kết chi tiêu ít nhất 5% GDP hằng năm vào quốc phòng cốt lõi và các lĩnh vực liên quan đến quốc phòng, an ninh rộng hơn vào năm 2035.
Phát biểu tại Brussels (Bỉ) tuần trước, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth nói rằng trong khi nhiều quốc gia đã làm theo, một số "vẫn cần phải làm nhiều hơn nữa". Ông Hegseth đồng thời cảnh báo sẽ nói thẳng về vấn đề này, cả trong trao đổi riêng lẫn công khai.
Theo truyền thông Czech, dự kiến tại cuộc họp NATO sắp tới, Thủ tướng Babiš sẽ phải biện minh cho quyết định cắt giảm chi tiêu quân sự cốt lõi xuống 1,8% GDP, thấp hơn mục tiêu 2% của NATO.
Theo giới quan sát, việc ông Babiš ngăn cản ông Pavel tham dự cuộc họp có thể liên quan đến việc tổng thống phản đối chuyện cắt giảm.
Trong tuyên bố mới nhất, Thủ tướng Babiš cho biết mặc dù ông "tôn trọng" quyết định khởi kiện của tổng thống, nhưng ông "không nghĩ đó là một ý kiến hay". "Việc các quan chức theo hiến pháp kiện tụng lẫn nhau là không phù hợp", ông viết trên X.
Tranh chấp này là sự leo thang mới nhất trong mối quan hệ đầy trắc trở giữa hai chính trị gia đã đối đầu nhau trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2023.
