Sàn nhà vương vãi vỏ bánh kẹo, đồ uống dở. Trên giường, quần áo chưa giặt để lẫn cùng sách vở. Trong nhà vệ sinh, đồ chơi và truyện tranh ướt sũng nằm cạnh cống thoát nước. Mùi cơ thể của cậu bé đang tuổi dậy thì trên quần áo trộn với mùi giày và thức ăn khiến căn phòng ngột ngạt, khó thở.
“Tôi yêu cầu con nếu không dọn thì đóng chặt phòng lại để mùi khỏi tràn ra không gian chung nhưng nó chưa bao giờ nghe lời”, chị Vân, 43 tuổi, ở Hà Nội nói.
Người mẹ cho biết đã dùng đủ cách, từ nhắc nhở nhẹ nhàng, tịch thu điện thoại đến đòn roi nhưng thói quen sinh hoạt của con không thay đổi. Do con trai học năm cuối cấp, lịch học dày nên thi thoảng chị nhượng bộ, dọn giúp con. Những ngày chị bận, căn phòng trở lại trạng thái “như cái chuồng lợn”.
Với bà mẹ có con gái 16 tuổi như chị Nguyễn Thu Hằng, tình trạng cũng không khá hơn. Bàn trang điểm trong phòng của cô bé có hàng chục loại son môi, phấn mắt lăn lóc. Nhiều lần chị vừa mở cửa tủ, quần áo sạch, bẩn, mới cũ lẫn lộn, tràn ra ngoài.
Góc giường, quần áo bẩn chất đầy hai giỏ. Thấy phòng có mùi, chị mang quần áo vào máy giặt và dặn con phơi. Chiều về, đồ vẫn nằm trong máy. Bị mẹ nhắc, người con đáp đó là không gian riêng, không gây hại đến ai và yêu cầu mẹ không can thiệp. “Càng nhắc, con càng tỏ thái độ bất cần”, chị Hằng, 42 tuổi, kể.
Cơn đau đầu vì chuyện con cái “ở bẩn”, luộm thuộm đang hiện diện ở nhiều gia đình. Cuối tháng 5, mạng xã hội ở Việt Nam lan truyền bức ảnh chụp căn phòng ngổn ngang của một nữ sinh cấp ba do người mẹ tại Trung Quốc đăng tải. Bài đăng thu hút hơn 12.000 lượt thích. Nhiều phụ huynh cho biết họ nhìn thấy hình ảnh của con mình trong đó. ”Theo quan sát của tôi, 10 đứa tuổi teen thì 9 đứa ở bẩn như vậy”, một phụ huynh bình luận và nhận nhiều lượt “like” thể hiện sự đồng tình.
Trên các diễn đàn nuôi dạy con, chủ đề “con tuổi teen niên bừa bộn” thu hút hàng nghìn ý kiến thảo luận. Nhiều phụ huynh thừa nhận căng thẳng khi không thể tìm tiếng nói chung với những đứa con về vấn đề vệ sinh cá nhân.
Bà Trần Thị Thùy Trang, Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam, cho rằng các phụ huynh quá khắt khe và chưa thấu hiểu con cái trong chuyện này. Hành vi bừa bộn ở lứa tuổi vị thành niên xuất phát từ nguyên nhân khách quan. Vùng vỏ não trước trán phụ trách lập kế hoạch và kiểm soát hành vi của trẻ chưa hoàn thiện, khiến các em gặp khó khăn trong việc duy trì sự ngăn nắp và chưa nhận thức đầy đủ hậu quả của sự bừa bộn.
Bên cạnh đó, hormone điều hòa nhịp sinh học tiết ra muộn khiến trẻ thức khuya, dậy muộn và không có thời gian dọn dẹp. Sự gia tăng hormone tăng trưởng cũng khiến trẻ ưu tiên năng lượng cho các hoạt động kết nối bạn bè, mạng xã hội. “Ở tuổi này, việc dọn dẹp thường bị xem là không quan trọng, thậm chí vô nghĩa đối với trẻ”, chuyên gia nói.
Đồng quan điểm, bà Hồng Hương, Hội Bảo vệ quyền lợi trẻ em, cho biết thiếu niên thích khẳng định cái tôi, nhưng phòng cá nhân không phải nơi chứng tỏ với bạn bè nên không được ưu tiên. “Đó là lý do nhiều thiếu niên ra ngoài quần áo gọn gàng nhưng không quan tâm phòng ngủ bừa bộn”, bà cho biết.
Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý cha mẹ cần phân biệt hành vi bình thường và dấu hiệu cảnh báo tâm lý. Nếu trẻ mất ngủ, bỏ ăn, tích trữ đồ ăn thừa, xả rác hoặc thu mình, cha mẹ cần đặc biệt lưu tâm.
Bà Thùy Trang cho rằng cha mẹ nên để trẻ tự đối mặt với hệ quả từ thói quen bừa bộn, như việc không có quần áo mặc. Dù vậy, không phải phụ huynh nào cũng áp dụng cách này.
Chị Trúc Quỳnh, 37 tuổi, ở Ninh Bình chọn cách cứng rắn với con trai 15 tuổi. “Quần áo mặc xong không cho vào máy giặt, tôi vứt thùng rác hoặc làm giẻ lau. Sách vở lộn xộn tôi đem bán đồng nát”, chị kể. Biện pháp này giúp phòng gọn hơn nhưng hố sâu ngăn cách mẹ – con lớn dần.
Bà Trang nhận định sai lầm của chị Quỳnh trong trường hợp này là không ưu tiên kết nối cảm xúc trước khi thiết lập quy tắc. Khi cha mẹ dùng quyền lực ép buộc khiến trẻ có xu hướng chống đối thay vì tự nguyện thay đổi.
Chuyên gia Hồng Hương cho biết để thay đổi thói quen của tuổi teen, cha mẹ cần chấp nhận đây là đặc điểm phổ biến ở giai đoạn này.
Trong giai đoạn đầu, cha mẹ cần đồng hành cùng con bằng những hỗ trợ nhỏ thay vì chỉ ra lệnh. Khi con thay đổi theo hướng tích cực, dù nhỏ, hãy khen ngợi, động viên trẻ. “Thói quen ngăn nắp ở tuổi teen thường hình thành rất chậm và cần được lặp lại trong thời gian dài”, chuyên gia nói.
Theo China News, anh Lâm, 35 tuổi, độc thân, là quản lý tại một công ty ở Đài Loan (Trung Quốc). Thường ngày anh không hút thuốc, ăn nhạt, ít ăn đồ ngọt, không có tiền sử tăng huyết áp hay tiểu đường.
6 tháng gần đây, anh bắt đầu cảm thấy khó thở khi đi bộ, tức ngực và thỉnh thoảng bị hồi hộp. Bên cạnh đó, anh luôn cảm thấy mệt mỏi, ngủ bao nhiêu vào cuối tuần cũng vẫn kiệt sức. Đáng chú ý, anh còn bị tiểu nhiều và tiểu có bọt.
Anh Lâm ban đầu chỉ nghĩ rằng mình bị căng thẳng hoặc mệt mỏi tạm thời, cho đến khi khám sức khỏe phát hiện ra hàng loạt vấn đề. Ngoài huyết áp cao và protein niệu, điều đáng tiếc là chức năng thận của người này đã suy giảm đến giai đoạn 3 của bệnh thận mạn tính, với tốc độ lọc cầu thận chỉ còn 58 điểm.
Khi nhận được kết quả, anh Lâm rất sốc: "Tôi mới 35 tuổi, không hút thuốc hay uống rượu, và mặc dù tôi hay ăn ngoài. Tôi ăn bánh mì kẹp ở cửa hàng tiện lợi với cà phê latte cho bữa sáng, và khi bận vào giờ ăn trưa, tôi ăn bún thịt hoặc oden và tempura từ một quán ăn vỉa hè gần văn phòng. Bữa tối, tôi thường thích ăn cơm hộp sườn heo. Như vậy chắc là ổn mà, phải không?".
Tuy nhiên, bác sĩ Hồng Vĩnh Tường, chuyên gia thận học tại khoa Thận, Bệnh viện Đa khoa Tam Quân (Đài Loan, Trung Quốc), nhận định thoạt nhìn, thực đơn này nghe có vẻ giống một chế độ ăn uống điển hình, không phải là một bữa ăn buffet với nhiều thịt. Mấu chốt của vấn đề không phải là muối hay dầu, mà là "phốt phát ẩn" mà anh Lâm vô tình tiêu thụ mỗi ngày.
Những thực phẩm này chứa lượng lớn phốt phát vô cơ, loại phụ gia giúp giữ nước, tạo độ dai, giòn hoặc kéo dài thời gian bảo quản. Cơ thể hấp thu loại phốt phát này gần như hoàn toàn, khiến thận phải làm việc quá tải trong thời gian dài, thậm chí nguy hiểm hơn cả chế độ ăn nhiều muối.
Rất may sau 3 tháng uống thuốc và duy trì chế độ dinh dưỡng nghiêm ngặt từ bác sĩ, phốt pho trong máu của anh Lâm trở lại bình thường, huyết áp và protein niệu giảm, và chức năng thận được cải thiện 20 điểm.
Theo các chuyên gia sức khoẻ, việc bổ sung thực phẩm phù hợp, hạn chế các chất có hại và duy trì cân bằng dinh dưỡng là giải pháp cần thiết để bảo vệ và hỗ trợ chức năng thận. Dưới đây là các thực phẩm giúp duy trì hoạt động khỏe mạnh của thận và ngăn ngừa tình trạng bệnh tiến triển nặng hơn:
-Cá béo: Bao gồm cá hồi, cá thu, cá ngừ, cá mòi, chứa axit béo omega-3. Loại axit béo này có lợi cho sức khỏe tổng thể, giúp giảm lượng triglyceride trong máu và hỗ trợ kiểm soát huyết áp.
-Súp lơ trắng: Chứa nhiều chất xơ và các dưỡng chất như vitamin C, B6, B9, hỗ trợ khi chức năng lọc của thận suy giảm. Tuy nhiên, do chứa nhiều kali và phốt pho, nên ăn với lượng vừa phải, khoảng 1 - 2 lần/tuần.
-Lòng trắng trứng: Là nguồn protein chất lượng cao, giàu axit amin, phù hợp cho người bệnh thận.
-Bắp cải: Cung cấp nhiều chất xơ, vitamin K, C, B6 và axit folic, hỗ trợ thanh lọc cơ thể.
-Ớt chuông: Giàu lycopene, vitamin C, A, B6, axit folic và chất xơ, là thực phẩm có lợi cho thận và hỗ trợ thanh lọc máu.
-Củ cải trắng: Chứa vitamin C và các hợp chất tự nhiên giúp cải thiện sức khỏe thận, hỗ trợ bảo vệ thận.
Duy trì chế độ ăn uống hợp lý, kết hợp lựa chọn thực phẩm phù hợp và thói quen sinh hoạt lành mạnh sẽ góp phần bảo vệ chức năng thận và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Tiến sĩ tâm lý học lâm sàng Larry F. Waldman (Mỹ) từng cùng vợ từ bang Arizona về Wisconsin tham dự kỷ niệm 50 năm tốt nghiệp trung học. Ông nhận ra với nhiều người, họp lớp giống như chuyến du hành ngược thời gian, khơi dậy cả sự tự ti lẫn những khoảnh khắc khó xử tuổi thiếu niên. Bà Nan (vợ ông) từng là học sinh tiêu biểu, năng nổ trong các hoạt động. Ngược lại, vì là học sinh chuyển trường từ khu nội thành, ông Waldman không thuộc nhóm nổi bật nào.
Tiến sĩ cho biết thời trẻ ông mắc hội chứng "tầm nhìn hạn hẹp", một trạng thái phổ biến ở tuổi vị thành niên khi không thể hình dung được tương lai mà chỉ cố gắng thi qua môn. Sự khác biệt trong tâm thế thời trẻ khiến mỗi người mang một cảm xúc khác nhau khi nhận lời mời về lại trường cũ.
Biến đổi tâm lý qua các cột mốc
Dẫn số liệu từ tờ Chicago Tribune, tiến sĩ Waldman cho biết mỗi sự kiện họp lớp mang một đặc trưng riêng, phản ánh quá trình trưởng thành của người tham dự:
Kỷ niệm 10 năm: Thường ít người dự nhất nhưng lại phô trương nhất. Các cá nhân tham gia đều nỗ lực chứng tỏ những thành công bước đầu.
Kỷ niệm 20 năm: Có số lượng người tham dự đông nhất. Sự hời hợt bề ngoài giảm bớt, thay vào đó là sự đa dạng trong trải nghiệm sống.
Kỷ niệm 30 năm: Cuộc sống trở nên phức tạp với những biến cố như ly hôn, tái hôn hoặc thay đổi công việc. Người tham dự tự tin hơn, không còn phụ thuộc vào việc phải đưa vợ hoặc chồng đi cùng để làm điểm tựa giao tiếp.
Kỷ niệm 40 năm: Sự tương đồng bắt đầu xuất hiện khi mọi người bước vào tuổi già, cùng đối diện với bệnh tật và kế hoạch nghỉ hưu.
Kỷ niệm 50 năm: Mọi sự giả tạo trong quá khứ biến mất, nhường chỗ cho hoài niệm.
Họp lớp và các giai đoạn khủng hoảng
Để giải thích sự kết nối giữa các cuộc hội ngộ và tâm lý học, ông Waldman vận dụng lý thuyết "8 giai đoạn con người" của nhà phân tâm học Erik Erikson. Mỗi lần họp lớp là một lần con người đối diện với những khủng hoảng tâm lý đặc trưng:
Sự thân mật đối lập cô lập (18-35 tuổi): Ở mốc 20 năm ra trường, nhiều người vẫn loay hoay với câu hỏi về tình yêu, hôn nhân. Những người chưa tạo được sự gắn bó thường thấy lạc lõng trong các buổi gặp này.
Sự sáng tạo đối lập trì trệ (35-60 tuổi): Tại mốc kỷ niệm 30 và 40 năm, trọng tâm cuộc sống chuyển sang sự nghiệp và đóng góp cộng đồng. Các cựu học sinh thường nhìn vào nhau để đánh giá mức độ năng suất của bản thân trong xã hội.
Sự toàn vẹn đối lập tuyệt vọng (từ 65 tuổi): Tại mốc 50 năm, cuộc sống chậm lại. Mọi người thường tự vấn: "Chúng ta đã sống hết mình chưa?". Mục tiêu cuối cùng trong giai đoạn này là đạt được sự khôn ngoan và thanh thản khi nhìn lại quá khứ.
Tiến sĩ Waldman cho biết, dù xuất phát điểm khác nhau, theo thời gian, con người có xu hướng giống nhau nhiều hơn là khác biệt. Việc dự họp lớp nên được nhìn nhận như một cơ hội để kết nối và trân trọng sự tồn tại của nhau, thay vì mặc cảm ngoại hình hay so sánh thành tựu.
Ngày 21-5, Hãng tin Reuters dẫn lời một nhân sự quản lý của Samsung Electronics tiết lộ gã khổng lồ công nghệ và công đoàn đã đạt được thỏa thuận sơ bộ vào cuối ngày 20-5, sau các cuộc đàm phán vào phút chót do chính phủ làm trung gian.
Thỏa thuận này giúp Samsung Electronics tránh được cuộc đình công kéo dài 18 ngày của khoảng 47.000 nhân viên, vốn dự kiến bắt đầu từ ngày 21-5.
Sự việc diễn ra trong bối cảnh bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu, điều đã thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động kinh doanh chip của Samsung đồng thời nâng cao tăng trưởng kinh tế và thị trường chứng khoán của Hàn Quốc.
Theo thỏa thuận sơ bộ, sẽ có một quỹ tiền thưởng mới cho nhân viên trong bộ phận bán dẫn, tương đương 10,5% lợi nhuận hoạt động của bộ phận và được trả bằng cổ phiếu.
Kết hợp với 1,5% tiền mặt bổ sung, thỏa thuận này sẽ cho phép người lao động được chia sẻ tới 12% lợi nhuận hoạt động dưới dạng thưởng.
Tính trung bình, mỗi nhân viên mảng bán dẫn của Samsung Electronics dự kiến sẽ nhận được khoản thưởng tương đương 509 triệu won. Một nhân sự cấp cao của công ty sau đó cũng xác nhận với Hãng thông tấn AFP ngày 21-5.
Tuy nhiên, 509 triệu won chỉ là ước tính sơ bộ dựa trên lợi nhuận hoạt động dự kiến đạt 331 nghìn tỉ won, cũng như quỹ thưởng 12% cho số lượng hiện tại là 78.000 nhân viên mảng chip.
Chương trình thưởng này sẽ kéo dài 10 năm và có điều kiện là mảng bán dẫn của công ty phải đạt lợi nhuận hoạt động hàng năm hơn 200.000 tỉ won trong giai đoạn 2026 - 2028, và hơn 100.000 tỉ won mỗi năm sau đó cho đến năm 2035.
Mặc dù giúp Samsung Electronics tránh được đợt đình công có thể xem là lớn lịch sử, một số cổ đông của công ty đã lên tiếng phản đối, tuyên bố sẽ theo đuổi hành động pháp lý để chống lại thỏa thuận sơ bộ.
Nhóm này đã tổ chức một cuộc biểu tình gần nhà riêng của Chủ tịch Samsung Electronics Lee Jae-yong, lập luận rằng tiền thưởng gắn liền với lợi nhuận hoạt động chưa được thông qua bằng nghị quyết của cổ đông, do đó thiếu tính hợp pháp theo luật thương mại hiện hành.
