Tôi nấu ăn sáng ở nhà vì bát phở 40 K không tăng giá nhưng bớt xén thịt

Bài viết về cử nhân tốn hàng trăm triệu đồng học đại học nhưng ra trường không biết làm gì khiến tôi suy nghĩ nhiều. Trước đây tôi cũng chọn ngành không phù hợp với năng lực và tính cách, phải mất nhiều năm điều chỉnh bổ sung mới có được thành công.

Theo tôi, đây không chỉ là câu chuyện của một cá nhân mà phản ánh khoảng trống lớn trong công tác hướng nghiệp hiện nay.
Khi đứng trước ngưỡng cửa đại học, học sinh thường được cung cấp rất nhiều thông tin: Điểm chuẩn, học phí, chương trình đào tạo, cơ hội việc làm, mức lương sau tốt nghiệp... Nhưng có một câu hỏi quan trọng lại ít khi được trả lời: "Tư duy cốt lõi của nghề đó là gì?".

Nhiều năm trước, khi còn học đại học, tôi nhớ một người thầy từng nói: "Mỗi cuốn sách chỉ có vài dòng là giá trị nhất". Khi đi làm, tôi mới hiểu ý nghĩa của câu nói ấy. Đằng sau hàng trăm trang sách, hàng chục môn học, thường chỉ có một vài nguyên lý cốt lõi quyết định cách người làm nghề suy nghĩ và hành động.
Nghề luật sư chẳng hạn. Nhiều người nghĩ điều quan trọng nhất là bằng cấp hoặc thuộc nhiều điều luật. Nhưng những luật sư giỏi mà tôi biết lại có một điểm chung khác: Họ sở hữu tư duy pháp lý và tư duy chứng cứ. Khi nghe một câu chuyện, họ không vội kết luận ai đúng ai sai mà tự hỏi: có chứng cứ gì, quan hệ pháp lý nào phát sinh, điều luật nào điều chỉnh.

Tương tự, cốt lõi của nghề kỹ sư không phải là thuộc lòng công thức mà là khả năng phân tích nguyên nhân gốc rễ của vấn đề và tìm ra giải pháp tối ưu. Cốt lõi của nghề kinh doanh không phải là bán hàng mà là hiểu nhu cầu khách hàng và tạo ra giá trị.
Tôi cho rằng rất nhiều sinh viên gặp khó khăn sau khi tốt nghiệp vì đã chọn ngành học mà chưa hiểu tư duy cốt lõi của nghề nghiệp phía sau. Các em nhìn thấy màu hồng của nghề nhưng không nhìn thấy áp lực, trách nhiệm và cách suy nghĩ đặc trưng của người làm nghề đó.
Trong khi chờ đợi những hệ thống tư vấn hướng nghiệp hiện đại hơn, học sinh và phụ huynh hoàn toàn có thể làm một việc rất đơn giản.

Trước khi chọn ngành học, hãy tìm một người thân, người quen hoặc một người thành công trong nghề mà mình quan tâm và hỏi họ ba câu hỏi:

- Theo anh chị, tư duy cốt lõi nhất của nghề này là gì?

- Điều khó khăn nhất và áp lực lớn nhất của nghề là gì?

- Với tính cách và năng lực của em, anh chị có nghĩ em phù hợp với nghề này không?
Theo tôi, ba câu hỏi đó đôi khi giá trị hơn hàng chục buổi tư vấn tuyển sinh.

Nếu nhiều người làm nghề đều trả lời giống nhau về một đặc điểm nào đó, rất có thể đó chính là "điểm nút" của nghề. Nếu bản thân cảm thấy không hứng thú hoặc không thể chấp nhận điều cốt lõi ấy, có lẽ nên cân nhắc lựa chọn khác trước khi đầu tư bốn năm đại học và hàng trăm triệu đồng học phí.
Theo tôi, mục tiêu của hướng nghiệp không phải là tìm ngành học đang "hot" nhất, mà là tìm nghề nghiệp phù hợp nhất với cách mình suy nghĩ và con người mình.

Khi chọn đúng nghề, việc học sẽ đi vào trọng tâm hơn, thời gian trưởng thành nghề nghiệp sẽ ngắn hơn và xã hội cũng giảm được rất nhiều lãng phí từ những quyết định sai ngay từ đầu.

Tin Gốc: Vnexpress

Gần đến "tháng cô hồn", tôi lại nhớ đến câu chuyện của một nam chủ nhà ở TP HCM từng liên hệ tôi vào cuối tháng 7/2022, để nhờ tư vấn chọn ngày tốt khởi động lại công trình. Nhà anh có bốn tầng, diện tích 110 m2 mỗi sàn. Nhà thầu cần hơn 5 tháng để hoàn thiện mọi thứ. Anh chốt bản vẽ, hợp đồng xây dựng với nhà thầu vào tháng 6 âm lịch. Để kịp tiến độ thi công, mong muốn vào nhà mới trước Tết, anh giấu gia đình, tự quyết ngày động thổ vào đầu tháng 7 âm lịch.

Vài ngày sau đó, khi biết chuyện, gia đình trách móc anh thậm tệ. Tất cả đều mắng anh không hiểu biết rằng "có thờ có thiêng có kiêng có lành". Anh mất ngủ cả tháng. Công trình cũng phải ngưng, dự kiến đến đầu tháng 8 âm lịch mới dám cho khởi động lại. Anh đem lo lắng hỏi tôi: "Vậy có phạm phải phong thủy không? Sau này ở có sao không?".

Là một kiến trúc sư, tôi nhận rất nhiều câu hỏi tương tự, như trường hợp của anh trong quá trình làm nghề. Phần lớn gia chủ đều băn khoăn về các điều kiêng kỵ trong "tháng cô hồn", đơn cử như: Có nên động thổ hay đổ bê tông móng thời điểm này? Việc cất nóc hoặc nhập trạch chuyển về nhà mới có phạm phong thủy? Hay có nên ký kết hợp đồng xây dựng trong tháng này hay không?

Quan niệm dân gian về "tháng cô hồn" cho rằng ngày 2/7-14/7 âm lịch, Diêm Vương mở cửa Quỷ Môn Quan, cho quỷ đói được trở về trần gian. Cuộc sống đời thường của chúng ta dễ bị quỷ đói quấy phá. Do đó, những việc quan trọng trong đời, đặc biệt là xây nhà, nên tránh làm vào thời gian này. Dưới lăng kính Phật giáo, tháng này hoàn toàn không xấu, mà ngược lại rất tốt đẹp. Tháng này bắt nguồn từ hai kinh điển Phật giáo ghi chép lại: lễ xá tội vong nhân và lễ Vu Lan.

Còn đối với phong thủy, tất cả các trường phái chính thống đều cho rằng không có tháng cố định nào là xấu cả. Tháng xấu hay tốt tùy thuộc vào hướng nhà, tọa nhà, năm xây dựng và tuổi người đứng cúng. Chưa kể, trong bất kỳ tháng nào xấu, cũng có thể lựa được ngày tốt và giờ tốt để làm những việc trọng đại. Phong thủy trong tốt có xấu, trong xấu có tốt, không có gì là tuyệt đối, chỉ có sự cân bằng là đẹp nhất.

Tập tục này tuy chủ yếu mang ý nghĩa văn hóa dân gian và giá trị tinh thần, chưa có cơ sở để khẳng định là quy luật của phong thủy hay tâm linh, nhưng sự an tâm vẫn luôn là yếu tố rất quan trọng. Nếu những lý giải trên vẫn chưa đủ giúp bạn vững lòng, việc lùi kế hoạch xây dựng thêm một tháng cũng là một lựa chọn đáng cân nhắc. Đôi khi, sự bình yên trong tâm trí của bản thân và sự đồng thuận của gia đình còn quý hơn việc khởi công sớm vài tuần.

>> Chủ biệt thự quận 1 đòi tôi sửa phong thủy để 'xả xui'

Tuy nhiên, đối với đời sống hiện đại, mọi thứ vận hành rất nhanh và thực tế, thì những điều kiêng kỵ không có cơ sở khoa học, sẽ dần bị đào thải. Khi bạn đủ hiểu biết, đủ can đảm thoát ra các quan niệm truyền thống, thì việc bạn chọn tháng 7 âm lịch này để xây nhà, đổ móng, cất nóc, về nhà mới, ký hợp đồng... chắc chắn sẽ nhận lợi ích không nhỏ:

Thứ nhất, tăng thêm thời gian khởi công, tăng thêm sự đồng hành, chỉn chu cho công trình. Ngôi nhà xây kỹ tất nhiên sẽ đẹp, tốt hơn ngôi nhà xây vội.

Thứ hai, trường hợp công trình đang thi công, thì việc thi công liên tục, không bị gián đoạn, dĩ nhiên sẽ tốt hơn về mặt kỹ thuật. Việc sắp xếp, duy trì công việc cho nhân công, hay các tổ đội được trôi chảy, tránh chi phí phát sinh chờ đợi, lãng phí nhân sự.

Thứ ba, chất lượng bê tông bảo dưỡng tốt hơn vì tháng này thường có mưa. Bê tông được cấp ẩm tự nhiên, giảm thiểu nguy cơ nứt sàn do mất nước quá nhanh như mùa khô hanh. Tất nhiên, nhà thầu cần có biện pháp che chắn khi trời mưa quá lớn lúc đang đổ, nhưng việc bảo dưỡng sau đó sẽ cực kỳ lý tưởng.

Thứ tư, thời gian thi công càng ngắn, càng tránh được rủi ro biến động giá cả vật tư, đặc biệt vào giai đoạn cuối năm.

Thứ năm, ngôi nhà càng sớm hoàn thành thì nhu cầu ổn định nơi ở cũng được đáp ứng, giúp tiết kiệm thêm chi phí thuê trọ (nếu có), hoặc không phải bỏ trống giá trị sử dụng của bất động sản.

Thứ sáu, một số nhà thầu ít việc trong tháng này, còn giảm giá xây dựng để kích cầu.

Cuối cùng, điểm rất thú vị nhưng cũng thực tế là đa số mọi người đều kiêng kỵ xây dựng trong tháng 7 cô hồn, thì khi bạn làm sẽ không sợ thiếu vật tư, thiếu nhân công. Bạn có nhiều cơ hội lựa được đội thầu tốt. Kỹ sư, giám sát cũng dành thời gian chăm chút công trình hơn.

Tôi cho rằng, nếu bạn đang trong quá trình thiết kế, xin phép, hay tìm kiếm nhà thầu, hiện vẫn chưa thể khởi công, nhưng đã dự trù trước thời điểm bắt đầu xây nhà khoảng tháng 7 âm lịch, thì bạn hãy xem ngày giờ tốt động thổ vào tháng 6 âm lịch. Như vậy, vừa tránh được quan niệm xây nhà tháng cô hồn, vừa có thể khởi động công trình ngay khi nào mình sắp xếp được.

Tin Gốc: Vnexpress

Gần đây, tôi đọc tin TP HCM thưởng từ 3 đến 5 triệu đồng cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi. Tôi đem chuyện này kể lại với con dâu, hy vọng đó sẽ là một động lực nào đó. Nhưng con chỉ nói: "Số tiền đó mang ý nghĩa tượng trưng thôi mẹ ạ, không đủ để bọn con sinh thêm đâu".

Tôi năm nay đã lên chức bà nội được 12 năm. Tưởng rằng sau khi có cháu đầu lòng, vợ chồng con trai tôi sẽ sớm có thêm đứa thứ hai, nhưng gần 10 năm qua, điều đó vẫn chưa xảy ra, dù tôi đã nhiều lần khuyên nhủ, động viên.

Vợ chồng con tôi hiện chỉ có một bé trai. Cháu đã 12 tuổi, ngoan ngoãn, học hành ổn định. Nhiều lần, tôi nhẹ nhàng gợi ý con dâu sinh thêm, phần vì muốn cháu có anh có em, phần vì tôi nghĩ gia đình đông con vẫn ấm áp hơn. Nhưng lần nào cũng vậy, con dâu tôi chỉ cười trừ: "Ở tuổi này mà nghỉ sinh, con dễ mất việc lắm mẹ. Mà phụ nữ có con nhỏ thì chẳng chỗ nào muốn nhận cả".

Con dâu tôi làm nhân viên văn phòng ở TP HCM, công việc không phải quá áp lực nhưng cũng không hề dễ thay thế. Ở môi trường cạnh tranh như hiện nay, phụ nữ nghỉ sinh dài ngày đồng nghĩa với việc tự đặt mình vào thế rủi ro. Chưa kể, sau một thời gian gián đoạn, việc quay lại guồng công việc cũng không hề đơn giản. Thế nên, nghe con nói "thưởng 3-5 triệu chẳng thấm vào đâu", tôi cũng chẳng biết làm gì.

>> Ba năm đấu tranh sinh hai con dù chồng sợ không nuôi nổi

Không chỉ là chuyện công việc, chi phí nuôi dạy một đứa trẻ ở thành phố hiện nay cũng thực sự khiến các con tôi chùn bước khi nhắc đến chuyện sinh thêm con. Vợ chồng con tôi có tổng thu nhập khoảng 35 triệu đồng mỗi tháng, không phải thấp, nhưng cũng chỉ đủ trang trải cuộc sống, nuôi một đứa con và để dành một khoản nhỏ phòng khi ốm đau, biến cố. Nếu sinh thêm, mọi thứ chắc chắn sẽ bị xáo trộn.

Tôi hiểu nỗi lo về mức sinh đang giảm, về tương lai nguồn nhân lực của đất nước. Nhưng đứng từ phía con cái mình, tôi cũng thấy rõ những áp lực rất cụ thể mà chúng đang phải đối mặt. Sinh thêm một đứa trẻ không chỉ là câu chuyện của vài triệu đồng hỗ trợ ban đầu, mà là hành trình dài hàng chục năm với vô vàn chi phí và trách nhiệm.

Tôi nghĩ nếu muốn khuyến khích người trẻ sinh con, chính sách cần đi xa hơn những khoản thưởng mang tính động viên. Điều người trẻ cần là sự yên tâm lâu dài: chi phí giáo dục hợp lý, dịch vụ y tế đảm bảo. Sự hỗ trợ cũng cần đồng hành cùng đứa trẻ từ khi chưa chào đời cho đến lúc trưởng thành. Ngoài ra, môi trường làm việc cũng phải không khiến phụ nữ bị thiệt thòi khi sinh con.

Còn với riêng tôi, sau nhiều năm khuyên con không thành, mong muốn có thêm cháu vẫn còn đó, nhưng tôi hiểu quyết định cuối cùng phải là của các con - những người trực tiếp nuôi dạy và chịu trách nhiệm cho tương lai của đứa trẻ. Mà muốn thay đổi được suy nghĩ của chúng, có lẽ cần nhiều hơn là 5 triệu tiền thưởng.

Tin Gốc: Vnexpress