Gần đến “tháng cô hồn”, tôi lại nhớ đến câu chuyện của một nam chủ nhà ở TP HCM từng liên hệ tôi vào cuối tháng 7/2022, để nhờ tư vấn chọn ngày tốt khởi động lại công trình. Nhà anh có bốn tầng, diện tích 110 m2 mỗi sàn. Nhà thầu cần hơn 5 tháng để hoàn thiện mọi thứ. Anh chốt bản vẽ, hợp đồng xây dựng với nhà thầu vào tháng 6 âm lịch. Để kịp tiến độ thi công, mong muốn vào nhà mới trước Tết, anh giấu gia đình, tự quyết ngày động thổ vào đầu tháng 7 âm lịch.
Vài ngày sau đó, khi biết chuyện, gia đình trách móc anh thậm tệ. Tất cả đều mắng anh không hiểu biết rằng “có thờ có thiêng có kiêng có lành”. Anh mất ngủ cả tháng. Công trình cũng phải ngưng, dự kiến đến đầu tháng 8 âm lịch mới dám cho khởi động lại. Anh đem lo lắng hỏi tôi: “Vậy có phạm phải phong thủy không? Sau này ở có sao không?”.
Là một kiến trúc sư, tôi nhận rất nhiều câu hỏi tương tự, như trường hợp của anh trong quá trình làm nghề. Phần lớn gia chủ đều băn khoăn về các điều kiêng kỵ trong “tháng cô hồn”, đơn cử như: Có nên động thổ hay đổ bê tông móng thời điểm này? Việc cất nóc hoặc nhập trạch chuyển về nhà mới có phạm phong thủy? Hay có nên ký kết hợp đồng xây dựng trong tháng này hay không?
Quan niệm dân gian về “tháng cô hồn” cho rằng ngày 2/7-14/7 âm lịch, Diêm Vương mở cửa Quỷ Môn Quan, cho quỷ đói được trở về trần gian. Cuộc sống đời thường của chúng ta dễ bị quỷ đói quấy phá. Do đó, những việc quan trọng trong đời, đặc biệt là xây nhà, nên tránh làm vào thời gian này. Dưới lăng kính Phật giáo, tháng này hoàn toàn không xấu, mà ngược lại rất tốt đẹp. Tháng này bắt nguồn từ hai kinh điển Phật giáo ghi chép lại: lễ xá tội vong nhân và lễ Vu Lan.
Còn đối với phong thủy, tất cả các trường phái chính thống đều cho rằng không có tháng cố định nào là xấu cả. Tháng xấu hay tốt tùy thuộc vào hướng nhà, tọa nhà, năm xây dựng và tuổi người đứng cúng. Chưa kể, trong bất kỳ tháng nào xấu, cũng có thể lựa được ngày tốt và giờ tốt để làm những việc trọng đại. Phong thủy trong tốt có xấu, trong xấu có tốt, không có gì là tuyệt đối, chỉ có sự cân bằng là đẹp nhất.
Tập tục này tuy chủ yếu mang ý nghĩa văn hóa dân gian và giá trị tinh thần, chưa có cơ sở để khẳng định là quy luật của phong thủy hay tâm linh, nhưng sự an tâm vẫn luôn là yếu tố rất quan trọng. Nếu những lý giải trên vẫn chưa đủ giúp bạn vững lòng, việc lùi kế hoạch xây dựng thêm một tháng cũng là một lựa chọn đáng cân nhắc. Đôi khi, sự bình yên trong tâm trí của bản thân và sự đồng thuận của gia đình còn quý hơn việc khởi công sớm vài tuần.
>> Chủ biệt thự quận 1 đòi tôi sửa phong thủy để ‘xả xui’
Tuy nhiên, đối với đời sống hiện đại, mọi thứ vận hành rất nhanh và thực tế, thì những điều kiêng kỵ không có cơ sở khoa học, sẽ dần bị đào thải. Khi bạn đủ hiểu biết, đủ can đảm thoát ra các quan niệm truyền thống, thì việc bạn chọn tháng 7 âm lịch này để xây nhà, đổ móng, cất nóc, về nhà mới, ký hợp đồng… chắc chắn sẽ nhận lợi ích không nhỏ:
Thứ nhất, tăng thêm thời gian khởi công, tăng thêm sự đồng hành, chỉn chu cho công trình. Ngôi nhà xây kỹ tất nhiên sẽ đẹp, tốt hơn ngôi nhà xây vội.
Thứ hai, trường hợp công trình đang thi công, thì việc thi công liên tục, không bị gián đoạn, dĩ nhiên sẽ tốt hơn về mặt kỹ thuật. Việc sắp xếp, duy trì công việc cho nhân công, hay các tổ đội được trôi chảy, tránh chi phí phát sinh chờ đợi, lãng phí nhân sự.
Thứ ba, chất lượng bê tông bảo dưỡng tốt hơn vì tháng này thường có mưa. Bê tông được cấp ẩm tự nhiên, giảm thiểu nguy cơ nứt sàn do mất nước quá nhanh như mùa khô hanh. Tất nhiên, nhà thầu cần có biện pháp che chắn khi trời mưa quá lớn lúc đang đổ, nhưng việc bảo dưỡng sau đó sẽ cực kỳ lý tưởng.
Thứ tư, thời gian thi công càng ngắn, càng tránh được rủi ro biến động giá cả vật tư, đặc biệt vào giai đoạn cuối năm.
Thứ năm, ngôi nhà càng sớm hoàn thành thì nhu cầu ổn định nơi ở cũng được đáp ứng, giúp tiết kiệm thêm chi phí thuê trọ (nếu có), hoặc không phải bỏ trống giá trị sử dụng của bất động sản.
Thứ sáu, một số nhà thầu ít việc trong tháng này, còn giảm giá xây dựng để kích cầu.
Cuối cùng, điểm rất thú vị nhưng cũng thực tế là đa số mọi người đều kiêng kỵ xây dựng trong tháng 7 cô hồn, thì khi bạn làm sẽ không sợ thiếu vật tư, thiếu nhân công. Bạn có nhiều cơ hội lựa được đội thầu tốt. Kỹ sư, giám sát cũng dành thời gian chăm chút công trình hơn.
Tôi cho rằng, nếu bạn đang trong quá trình thiết kế, xin phép, hay tìm kiếm nhà thầu, hiện vẫn chưa thể khởi công, nhưng đã dự trù trước thời điểm bắt đầu xây nhà khoảng tháng 7 âm lịch, thì bạn hãy xem ngày giờ tốt động thổ vào tháng 6 âm lịch. Như vậy, vừa tránh được quan niệm xây nhà tháng cô hồn, vừa có thể khởi động công trình ngay khi nào mình sắp xếp được.
Mẹ tôi năm nay 68 tuổi. Sau khi gia đình bán mảnh đất lớn nhất để anh trai có vốn mua nhà lập nghiệp ở xa, số tiền còn lại khoảng 3 tỷ đồng được thống nhất để mẹ giữ làm khoản dưỡng già. Phần tôi là căn nhà và mảnh đất đang ở cùng mẹ.
Lúc mới nhận tiền, ai cũng nghĩ như vậy là hợp lý. Người già có một khoản dự phòng để an tâm tuổi già, con cái cũng bớt áp lực nếu chẳng may xảy ra bệnh tật, tai nạn hay những biến cố ngoài ý muốn.
Nhưng vài năm trôi qua, anh em tôi không biết rõ số tiền đó còn bao nhiêu, vì mỗi lần hỏi là bà mắng.
Mẹ tôi vẫn khỏe mạnh, minh mẫn, sử dụng điện thoại thành thạo. Bà thường xuyên đi du lịch cùng bạn bè, mua sắm nhiều hơn trước. Điều đó tự nó không có gì sai. Sau cả đời vất vả, người già có quyền tận hưởng cuộc sống bằng chính đồng tiền của mình.
Vấn đề là gia đình hoàn toàn không nắm được tình hình tài chính của mẹ như thế nào. Bà không bao giờ nhắc đến số tiền còn lại bao nhiêu, gửi ngân hàng hay đầu tư ở đâu hay có còn trong két sắt trong phòng riêng của bà hay không?
Nhiều người lớn tuổi xem việc giữ tiền là giữ quyền tự chủ. Họ sợ khi tiết lộ tài sản sẽ bị con cái quản lý, can thiệp hoặc thậm chí nhòm ngó. Điều khiến tôi bất an hơn cả là thực tế hiện nay người cao tuổi đang trở thành mục tiêu của vô số chiêu trò lừa đảo.
Chỉ cần một cuộc gọi giả danh, một lời mời đầu tư lợi nhuận cao, hay một đường link được gửi qua điện thoại, người già có thể mất hàng trăm triệu đồng, thậm chí toàn bộ số tiền tích cóp cả đời. Nhiều nạn nhân trước đó cũng từng rất tự tin rằng mình đủ tỉnh táo để không bị lừa. Đáng tiếc là khi sự việc xảy ra, con cái thường là những người biết cuối cùng.
Tôi từng nghe không ít câu chuyện về những gia đình chỉ phát hiện cha mẹ mất tiền khi tài khoản gần như đã cạn sạch. Có người vì xấu hổ nên giấu con. Có người sợ bị trách mắng nên không dám nói. Đến lúc sự thật lộ ra thì đã quá muộn.
Trong nhiều gia đình Việt Nam, tiền bạc vẫn là chủ đề nhạy cảm. Nhưng điều đáng sợ là đến một ngày nào đó, mọi người mới phát hiện nó đã biến mất từ lúc nào mà không ai hay biết. Vậy chúng ta sẽ có cơ chế gì để bảo vệ tài chính của người già?
Tôi làm ngân hàng ở Hà Nội đã gần 10 năm, lương 20 triệu một tháng. Nhiều người bên ngoài nhìn vào thường nghĩ đây là công việc có mức thu nhập cao, đáng mơ ước. Nhưng càng làm lâu, tôi càng thấy mệt mỏi vì áp lực chỉ tiêu và thời gian cá nhân gần như không còn thuộc về mình nữa. Một ngày làm việc của tôi bắt đầu từ 8h sáng, và khó có thể rời văn phòng trước 19h, thậm chí 20h.
Ngân hàng tôi không chỉ quản lý theo đầu việc, mà còn quản lý luôn cả thời gian hiện diện của nhân viên. Trớ trêu là hết giờ ở văn phòng chưa có nghĩa là tôi kết thúc công việc. Nhiều hôm, tôi vẫn phải mang laptop về nhà để làm tiếp báo cáo, rà soát số liệu, trả lời email, xử lý hồ sơ online tới tận khuya.
Chỉ người trong cuộc mới hiểu cảm giác đang ăn cơm tối vẫn phải mở điện thoại trả lời tin nhắn công việc liên tục. Một bữa cơm trọn vẹn với gia đình gần như là điều xa xỉ vì chồng con không thể đợi tới lúc tôi về nhà để cùng ăn. Có hôm cuối tuần, sếp gọi điện giao việc gấp, yêu cầu hoàn thành ngay trong ngày. Tôi đang đưa con đi chơi cũng phải vội vàng quay xe về nhà mở máy tính.
Có bữa, tôi nhận được tin nhắn yêu cầu hoàn thiện một đầu việc bắt buộc phải thao tác trên hệ thống nội bộ ở cơ quan. Chồng lại đi công tác, nên tôi đành gửi con cho bà ngoại rồi lóc cóc chạy xe máy tới ngân hàng cuối tuần. Những chuyện ấy dường như đã trở thành bình thường trong ngành này.
>> Kiệt sức vì 7 giờ tối vẫn phải ở lại văn phòng 'chạy deadline'
Ngoài khối lượng công việc hàng ngày, nhân viên ngân hàng còn phải liên tục tham gia các buổi đào tạo, tập huấn, cập nhật quy trình mới. Điều đáng nói là nhiều chương trình được tổ chức vào ngoài giờ như một điều hiển nhiên. Người ta mặc định nhân viên sẽ sẵn sàng hy sinh thời gian nghỉ ngơi để phục vụ công việc.
Tôi không phủ nhận ngành nào cũng có áp lực riêng. Nhưng điều khiến tôi day dứt là ở nhiều nơi, ranh giới giữa công việc và đời sống cá nhân gần như không được tôn trọng. Khi một nhân viên luôn phải trong trạng thái sẵn sàng trả lời điện thoại, xử lý việc bất kể giờ giấc, thì "tan làm" chỉ còn là khái niệm trên giấy tờ.
Chồng tôi nhiều lần hỏi: "Sao em không nghỉ, tìm việc khác đỡ vất vả hơn?". Tôi cũng từng nghĩ đến chuyện đó. Nhưng giữa thị trường lao động cạnh tranh ngày càng khốc liệt, giữ được công việc hiện tại đã khó, chứ chưa nói đến việc nhảy sang môi trường mới ở tuổi ngoài 30, còn con nhỏ, tôi còn khoản vay, còn áp lực cơm áo mỗi tháng.
Tôi viết những dòng này không phải để than vãn hay phủ nhận giá trị công việc mình đang làm. Tôi chỉ mong ở đâu đó, các doanh nghiệp, đặc biệt là những ngành có cường độ cao như ngân hàng, sẽ bắt đầu nhìn nhận nghiêm túc hơn về khái niệm cân bằng cuộc sống và sự tôn trọng thời gian cá nhân của nhân viên. Bởi sau cùng, nhân viên cũng là con người. Ai cũng cần được nghỉ ngơi, được sống cho gia đình, và được thực sự rời khỏi công việc sau khi đã hết giờ làm.
Năm 2011 tôi 24 tuổi. Sau khi học xong cao đẳng ngành du lịch và đã thử đi làm ở một khách sạn 5 sao với mức lương bọt bèo, sau 6 tháng vẫn chỉ là nhân viên part-time.
Tự thấy bản thân không có tài năng gì, không đẹp trai cao to vạm vỡ, không có tư duy kinh doanh, không có gan làm ăn, tôi quyết định đăng ký xuất khẩu lao động làm thuyền viên cho một du thuyền của Italy.
Lúc đầu, do tiếng Anh còn bập bẹ nên làm công việc thấp nhất với mức lương 650 USD (năm 2011), bao ăn ở trên tàu và làm thêm một số việc, mỗi tháng cũng được 800 - 900 USD nếu không mua sắm gì.
Tôi làm 9 tháng, về nghỉ 2 tháng. Năm 2012 là bước ngoặt lớn của cuộc đời khi may mắn và do chăm chỉ nên được lên chức, lương cứng 1.800 USD + tip từ 500 đến 700 euro.
Vậy là từ đó đến nay, 2026, chưa tháng nào kiếm dưới 2.500 USD. Thật sự, xuất khẩu lao động là con đường kiếm tiền tốt nhất đối với tôi.
Từ ngày đi xuất khẩu lao động, tôi có thể trả nợ, chăm lo cho cha mẹ, sửa nhà và mua được một miếng đất, có một số tiền để dành trong tài khoản, giúp đỡ chị anh, mua xe máy cho cha và chị hai... và nhiều việc khác nữa.
Nhưng nếu không có cái bằng cao đẳng du lịch thì lúc đó tôi không có đủ điều kiện nộp hồ sơ cho hãng du thuyền, nên đi học cũng rất quan trọng. Tôi rất biết ơn bằng cao đẳng du lịch và hãng du thuyền.
