Mười năm trước, tôi từng thuê một căn nhà mặt đất trong một con hẻm ở quận trung tâm Sài Gòn. Khi đó, lựa chọn này gần như là mặc định với tôi vì suy nghĩ “ở mặt đất cho thoải mái, tiện đi lại”. May mắn là tôi gặp được chủ nhà tốt, không tăng giá thuê, cho tôi thuê chủ yếu để giữ nhà.
Suốt 5 năm, tôi gắn bó với căn nhà thuê đó. Tiền thuê mỗi tháng không quá cao, nhưng tính ra, sau 5 năm, tôi đã chi gần 400 triệu đồng chỉ để có một chỗ ở tạm. Đổi lại là sự linh hoạt, nhưng cũng đi kèm không ít bất tiện: nhà xuống cấp, nóng bức, chỗ để xe chật chội, an ninh phức tạp, nhiều côn trùng… Khi đó, tôi vẫn nghĩ đó là điều “bình thường”.
Rồi tôi chuyển lên chung cư vùng ven. Lý do ban đầu cũng không có gì đặc biệt, phần nhiều là do “tâm lý đám đông”. Thấy bạn bè xung quanh bắt đầu mua căn hộ, nói nhiều về tiện ích, về môi trường sống, cùng cơ hội tăng giá, tôi cũng háo hức đu theo với suy nghĩ đơn giản “lên ở thử hai, ba năm cho biết, nếu không hợp thì lại quay về nhà đất”.
Thực tế, những điều trước đây tôi từng xem nhẹ ở chung cư như thang máy, bảo vệ 24/7, hầm xe rộng rãi, siêu thị ngay dưới nhà, không gian sinh hoạt chung… dần trở thành những tiện ích khó thay thế. Cuộc sống của gia đình tôi trở nên gọn gàng, an toàn và ít phiền toái hơn. Tôi không còn phải lo mỗi khi nhà có vấn đề lặt vặt, cũng không phải phụ thuộc quá nhiều vào chủ nhà như trước.
>> ‘Chung cư vùng ven 58 m2 giá 6,6 tỷ là đắt vô lý’
Đến giờ nhìn lại, tôi đã ở chung cư được 5 năm. Điều khiến chính tôi cũng bất ngờ là bản thân chưa từng có ý định quay lại ở nhà mặt đất. Ngay cả khi hiện tại, khả năng tài chính của tôi đã đủ để mua một căn nhà đất tử tế trong thành phố. Nhưng tôi nếu mua tôi sẽ chỉ để cho thuê, như một kênh đầu tư. Còn để ở, tôi vẫn chọn chung cư.
Nhìn lại, tôi tiếc vì đã mất 5 năm trả tiền thuê nhà mặt đất mà không cân nhắc sớm hơn những lựa chọn khác. Gần 400 triệu đồng không phải là con số nhỏ, và nếu có kế hoạch rõ ràng hơn, có lẽ tôi đã đi con đường khác từ sớm. Trước đây, tôi mặc định nhà đất là lựa chọn tốt hơn. Nhưng trải nghiệm thực tế lại cho tôi một góc nhìn khác: không phải cứ “ở dưới mặt đất” mới là thoải mái, và cũng không phải chung cư là bất tiện như nhiều người vẫn nghĩ.
Mỗi người sẽ có một lựa chọn khác nhau, tùy vào nhu cầu và hoàn cảnh. Nhưng nếu hỏi tôi bây giờ, sau những trải nghiệm cả hai kiểu sống, tôi sẽ nói rằng với mình, ít nhất ở thời điểm này, câu trả lời vẫn là chung cư.
Vợ chồng tôi đều là người tỉnh lẻ, vào TP HCM lập nghiệp với mong muốn ổn định được cuộc sống tại đây. Hiện tại, tổng thu nhập của chúng tôi khoảng 35 triệu đồng mỗi tháng - con số mà người ở quê xem là dư dả. Nhưng thực tế, chúng tôi vẫn thiếu trước hụt sau khi sống giữa thành phố này.
Gia đình tôi có hai con nhỏ, mọi khoản chi gần như đều dồn vào sinh hoạt thiết yếu. Tiền ăn uống, chợ búa, xăng xe, điện nước và tiền học thêm cho các con mỗi tháng khoảng 20 triệu đồng, dù hai con tôi đều học trường công. Chúng tôi không dám ăn ngoài thường xuyên, cũng hiếm khi mua sắm gì đáng kể. Cuối tuần của nhiều gia đình là đi chơi, còn với chúng tôi, thường chỉ là đưa con ra công viên gần nhà cho đỡ tốn kém.
Ngoài ra, vợ chồng tôi đang gánh thêm 12 triệu đồng tiền trả góp mua nhà mỗi tháng. Đó là quyết định không dễ dàng, nhưng nếu không mua bây giờ thì cũng không biết đến bao giờ gia đình mới có một chỗ ở ổn định. Giá nhà ở TP HCM ngày càng xa tầm với, nên chúng tôi chấp nhận vay để giữ một chỗ an cư, chấp nhận áp lực tài chính đè nặng từng tháng.
Tính ra, sau tất cả các khoản cố định, mỗi tháng chúng tôi chỉ còn dư khoảng 3 triệu đồng, trong điều kiện phải chi tiêu rất chặt chẽ. Số tiền đó gần như không đủ để tích lũy cho những việc lớn hơn như chữa bệnh, sửa nhà hay lo cho tương lai học hành của con.
>> Vợ chồng lương 30 triệu vẫn tiết kiệm được 15 triệu một tháng ở Sài Gòn
Những tháng có nhiều đám cưới, đám giỗ, ma chay ở quê hay đồng nghiệp, chúng tôi thực sự "đuối". Mỗi khoản không lớn, nhưng cộng lại thành gánh nặng. Đi thì tốn tiền, không đi thì áy náy. Nhiều tháng, vợ chồng phải vay mượn thêm của bạn bè mới đủ trang trải.
Sống ở thành phố, cái khó không chỉ là chi phí cao, mà còn là cảm giác lúc nào cũng phải chạy. Chạy để kịp công việc, chạy để đủ tiền chi tiêu, và chạy để không bị tụt lại. Nhìn bề ngoài, chúng tôi có công việc ổn định, con cái được học hành đầy đủ, nhưng phía sau là sự chật vật mà chỉ người trong cuộc mới hiểu.
Đôi khi tôi tự hỏi, với mức thu nhập như vậy mà vẫn khó tích lũy, thì những gia đình thu nhập thấp hơn sẽ xoay xở ra sao? Thành phố mang lại cơ hội, nhưng cũng đi kèm áp lực rất lớn về chi phí sinh hoạt. Nếu không có một nền tảng tài chính vững, việc ở lại thành phố lâu dài thực sự là thử thách.
Chúng tôi vẫn cố gắng bám trụ, vì ở đây có công việc, có hy vọng về tương lai cho con cái. Nhưng mong rằng, sẽ có thêm những giải pháp để giảm bớt gánh nặng chi phí sống, từ nhà ở, giáo dục đến các dịch vụ thiết yếu, để những người lao động như chúng tôi không phải mãi xoay xở trong vòng lặp thu nhập - chi tiêu mà không có dư địa để tích lũy và tiến lên.
"Năm 2007, khi lương tháng của chỉ khoảng 3 triệu đồng, tôi quyết định mua một lô đất ở TP HCM với giá 375 triệu đồng. Thời điểm đó, đây là số tiền rất lớn so với khả năng tài chính của tôi. Phần lớn tiền mua đất là tôi vay từ họ hàng.
Những năm đầu, tôi khá áp lực vì vừa phải trang trải cuộc sống vừa lo trả nợ. May mắn là sau đó thu nhập của tôi tăng lên, đồng thời tôi cũng tìm được một số cách làm ăn để có thêm nguồn thu bên ngoài. Nhờ vậy, đến năm 2014, tôi trả hết toàn bộ khoản nợ đã vay trước đó.
Đến nay nhìn lại, đó có lẽ là một trong những quyết định tài chính đúng đắn nhất của tôi. Lô đất tôi mua với giá 375 triệu đồng năm ấy hiện đã có người trả khoảng 10 tỷ đồng. Tính ra sau 19 năm, giá trị bất động sản của tôi tăng hơn 26 lần. Nếu chia theo lãi kép, mức tăng trưởng trung bình khoảng 19% mỗi năm.
Con số này cao hơn rất nhiều so với lãi suất gửi tiết kiệm, lợi nhuận từ nhiều hoạt động kinh doanh thông thường hay thậm chí là không ít khoản đầu tư chứng khoán. Tôi vui vì tài sản của mình tăng giá mạnh. Nhưng đi cùng niềm vui đó lại là một nỗi trăn trở. Dù đang nắm giữ một tài sản có giá trị lớn, nhưng đến giờ tôi vẫn chỉ là một người đi làm thuê hưởng lương.
Nhiều người nói tôi có thể bán đất để khởi nghiệp hoặc đầu tư vào lĩnh vực khác. Thế nhưng tôi lại không dám. Có lẽ vì tôi sợ đánh đổi một tài sản đã tích lũy được sau nhiều năm bằng một kế hoạch kinh doanh chưa chắc thành công. Thế nên, mảnh đất vẫn nằm đó, còn tôi vẫn tiếp tục công việc đi làm thuê hàng ngày của mình.
>> Tôi cầm 2 tỷ mua nhà Bình Dương dù đi làm Quận 2
Đôi khi, tôi thấy mình ở trong một nghịch lý khá phổ biến hiện nay: tài sản nhà đất tăng giá rất mạnh nhưng không tạo ra dòng tiền thực tế. Tôi giàu hơn trên giấy tờ so với nhiều năm trước, nhưng cuộc sống và công việc về cơ bản vẫn không khác là bao".
Đó là nỗi trăn trở của độc giả Minhkhang xung quanh câu chuyện đầu tư bất động sản. Thực tế, nhiều năm qua, giá bất động sản tại nhiều khu vực tăng nhanh hơn đáng kể so với tốc độ tăng thu nhập, lãi suất tiết kiệm hay nhiều kênh đầu tư truyền thống, giúp không ít người trở thành "triệu phú nhà, đất" mà không cần kinh doanh hay đầu tư chuyên nghiệp. Tuy nhiên, khi giá trị tài sản nằm chủ yếu trên giấy tờ, nhiều người lại rơi vào tình cảnh sở hữu khối tài sản trị giá hàng tỷ, thậm chí hàng chục tỷ đồng nhờ đất đai, nhưng cuộc sống hàng ngày vẫn phụ thuộc chủ yếu vào tiền lương.
Theo nhiều báo cáo gần đây, nhóm lao động trẻ có thu nhập phổ biến khoảng 15-30 triệu đồng mỗi tháng, trong khi giá một căn nhà tại TP HCM hiện nay đã lên tới 4-5 tỷ đồng (từ 80-100 triệu đồng mỗi m2), thậm chí 8-9 tỷ đồng ở nhiều khu vực. Khoảng cách giữa thu nhập và giá nhà là quá lớn khiến ngay cả khi có hỗ trợ từ gia đình hoặc vay ngân hàng, việc sở hữu nhà với họ vẫn rất khó khăn. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng an cư mà còn làm suy giảm động lực phát triển cá nhân.
Ví dụ như trưa mới đây, trời nắng chang chang, hai mẹ con đứng đợi hơn 30 phút ở trạm không một bóng mát.
Lúc đó tôi cứ nghĩ vài phút là có xe chẳng ngờ hơn 30 phút, có lẽ ngày lễ số chuyến xe ít, tối về chúng tôi đều cảm nắng lăn quay.
Vô số những lần khác ra trạm chờ xe, tôi thường xuyên phải chịu ít nhất 5-10 phút, có khi 15-20 phút dưới nắng gắt, thỉnh thoảng mưa bất chợt, đứng dưới trạm vẫn nóng như ngoài trời, thậm chí nóng hơn do bức xạ dội lại.
>> Cùng tác giả:
Hầu như xung quanh các trạm không có cây xanh tạo bóng mát tự nhiên để giảm nhiệt độ. Nhiều vị trí trạm đặt không hợp lý, chỗ đó không có địa chỉ cụ thể và ở những đoạn đường rất khó dừng xe làm cho việc đón chuyến xe để về rất khó khăn.
Thí dụ các trạm ở đường Võ Nguyên Giáp (Xa Lộ Hà Nội), đường Liên Phường. Nhiều trạm bị các hàng quán lấn chiếm, khách không có chỗ đứng chờ. Xung quanh nhếch nhác rác, bảng quảng cáo bừa bộn.
Vì vậy, tôi nghĩ cần tổ chức lại các trạm xe tốt hơn. Thí dụ như là cuộc thi thiết kế các Điểm dừng xe buýt (Bus stop), nhà chờ xe buýt (Bus shelter), Bus station (bến xe buýt) chọn loại vật liệu cách nhiệt, tán xạ ánh sáng, tích hợp mái vòm xanh hay là trồng cây xanh thấp và cây xanh che bóng mát.
Lắp thêm các tấm chắn nắng, còn dãy ghế ngồi chọn vật liệu gỗ làm bằng gỗ hoặc vật liệu không giữ nhiệt. Ngoài ra có thể tận dụng nắng để gắn các quạt năng lượng mặt trời tản bớt nhiệt.
Quan trọng là mỗi trạm xe phải kiểm tra hướng nắng, vị trí để có thiết kế phù hợp chứ không sử dụng một loại thiết kế duy nhất cho tất cả các trạm.
Ở các nước trong khu vực Đông Nam Á, tôi thấy các trạm dừng xe buýt có thiết kế đa dạng để người dân cảm thấy thoải mái, tiện lợi khi chờ xe. Hiện giờ bởi chờ đón xe quá mệt mỏi nên đa số người dân vẫn chọn xe máy.
