Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân diễn ra theo lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và phu nhân.
Tháp tùng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước có Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc, Phó thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang, Bộ trưởng Công an Lương Tam Quang, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn và các quan chức khác, theo TTXVN.
Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc Phạm Thanh Bình hôm 10/4 cho biết đây là hoạt động đối ngoại song phương quan trọng nhất giữa hai Đảng, hai nước trong năm 2026, cũng là chuyến thăm nước ngoài đầu tiên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sau khi Việt Nam kiện toàn các chức danh lãnh đạo Nhà nước tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI và là chuyến thăm đầu tiên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đến Trung Quốc sau Đại hội XIV.
Trong chuyến thăm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ có cuộc hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và hội kiến các lãnh đạo cấp cao khác của Trung Quốc.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ phát biểu chính sách tại Đại học Thanh Hoa, gặp gỡ một số thân nhân các nhân sĩ hữu nghị hai nước, tham dự hoặc tuyên bố khởi động một số chương trình giao lưu nhân dân, hợp tác văn hóa nghệ thuật, du lịch.
Lãnh đạo Việt Nam dự kiến có các hoạt động khảo sát, tìm hiểu mô hình thí điểm khu đô thị mới, hệ thống hạ tầng và công nghiệp đường sắt, cơ sở nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đổi mới sáng tạo ở Bắc Kinh, Hà Bắc và Quảng Tây.
Trong bài viết đăng trên Nhân dân Nhật báo trước chuyến thăm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nêu 4 trọng tâm hợp tác trong giai đoạn mới, gồm củng cố nền tảng chính trị của quan hệ song phương, hợp tác chuyển mạnh từ “tăng quy mô” sang “nâng chất lượng”, làm sâu sắc hơn nữa nền tảng xã hội của quan hệ Việt – Trung, nhất là trong thế hệ trẻ. Hai nước cũng cần tiếp tục giữ gìn môi trường hòa bình, ổn định, kiểm soát tốt bất đồng và xử lý thỏa đáng những vấn đề còn tồn tại.
Trung Quốc là nước đầu tiên thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam vào ngày 18/1/1950. Hai nước thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện vào năm 2008. Năm 2023, hai nước ra tuyên bố chung về nâng tầm quan hệ Đối tác hợp tác Chiến lược Toàn diện, thúc đẩy xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai có ý nghĩa chiến lược.
Năm 2025, Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, còn Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong ASEAN và là đối tác thương mại thứ tư của nước này trên thế giới theo tiêu chí quốc gia.
"Chúng tôi đã tập trung lực lượng tác chiến cùng hỏa lực đáng kể ở trong và khu vực quanh eo biển Hormuz. Trong số này có trực thăng AH-64 Apache và MH-60 Seahawk, những khí tài đã được sử dụng ngay trong sáng nay để hạ 6 xuồng cao tốc của Iran đe dọa hoạt động hàng hải thương mại", đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) của quân đội Mỹ, nói ngày 4/5.
Ông Cooper cho biết lực lượng Mỹ còn "đánh chặn hiệu quả toàn bộ tên lửa và thiết bị bay không người lái (drone) phóng vào cả chiến hạm của Washington lẫn tàu thương mại".
"Chúng tôi đã tự bảo vệ mình và toàn bộ tàu thương mại, đúng với cam kết đã đưa ra", tư lệnh CENTCOM tiếp tục.
Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết số xuồng của Iran bị tấn công là 7 chiếc và "hiện chưa có thiệt hại nào xảy ra đối với các tàu đi qua eo biển", ngoại trừ một phương tiện của Hàn Quốc bị trúng đòn tấn công. Ông không nêu thêm chi tiết về sự việc.
Trong khi đó, Iran bác bỏ thông tin mà phía Mỹ đưa ra. "Mỹ tuyên bố đánh chìm một số tàu của Iran là sai sự thật", truyền hình nhà nước Iran dẫn lời một quan chức quân sự cấp cao nước này.
Kể từ khi xung đột nổ ra cuối tháng 2, Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz với hầu hết tàu thuyền, ngoại trừ tàu của nước này và một số quốc gia "thân thiện", trong khi Mỹ áp đặt phong tỏa ngược lại lên mọi cảng biển của Iran từ ngày 13/4. Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế, hàng trăm tàu và khoảng 20.000 thủy thủ đã không thể đi qua eo biển này trong suốt cuộc xung đột.
Tổng thống Trump ngày 3/5 cho biết nhiều nước đã liên hệ với Mỹ đề nghị hỗ trợ các tàu đang mắc kẹt tại vùng Vịnh và Washington triển khai "Dự án Tự do" để hộ tống những phương tiện này qua Hormuz. CENTCOM tuyên bố triển khai lực lượng quy mô lớn gồm khu trục hạm, khoảng 100 máy bay, phương tiện không người lái và 15.000 quân nhân cho chiến dịch.
Đô đốc Cooper cho biết quân đội Mỹ không trực tiếp hộ tống mà triển khai nhiều lớp bảo vệ gồm tàu chiến, trực thăng, máy bay, hệ thống cảnh báo sớm trên không và tác chiến điện tử, hình thành "thế trận phòng thủ bao quát hơn nhiều so với hộ tống đơn thuần".
Ông Cooper thêm rằng "Dự án Tự do" được triển khai sau khi lực lượng Mỹ sử dụng một "công nghệ đặc biệt tinh vi" để mở thông một hành lang qua Hormuz trong vài tuần qua, rồi "dựng lên một chiếc ô bảo vệ bao trùm lên khu vực".
"Hành lang này cuối cùng sẽ trở thành tuyến lưu thông hai chiều, nhưng điều quan trọng nhất trong ngắn hạn là đưa các tàu rời đi an toàn", ông nói.
Trong khi đó, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran ngày 4/5 công bố bản đồ mới về khu vực lực lượng này tuyên bố kiểm soát ở eo biển Hormuz. Khu vực này nằm giữa hai ranh giới, trong đó một đường từ cực tây đảo Qeshm của Iran đến thành phố Umm Al Quwain, Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Đường còn lại kẻ từ khu vực Kuh-e Mobarak, Iran tới phía nam Fujairah, UAE.
Theo các quan chức Mỹ, một binh sĩ đang trên đường đến rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz đã được sơ tán để điều trị sau khi bị một con khỉ cào trong lúc dừng chân ở Phuket (Thái Lan).
"Thủy thủ này đã được chăm sóc y tế và chuyển về Nhật Bản để tiếp tục điều trị. Không có ảnh hưởng nào đến hoạt động của tàu", theo tờ The Independent ngày 24.4 dẫn lời một phát ngôn viên của Hạm đội 7 của Hải quân Mỹ.
"Những chuyện kỳ lạ vẫn thường xảy ra. Đây chắc chắn là một chuyện như thế", trang Axios dẫn lời một quan chức quân đội Mỹ.
Hải quân Mỹ không nêu rõ vụ việc xảy ra như thế nào hoặc loài khỉ liên quan, dù khỉ đuôi dài rất phổ biến ở Thái Lan và đôi khi gây nguy hiểm cho người.
Binh sĩ Mỹ bị khỉ cào được cho là thuộc biên chế tàu USS Chief, nằm trong nhóm khoảng 84 thủy thủ trên hai tàu đang hướng đến eo biển Hormuz để thực hiện các biện pháp chống thủy lôi. Theo Axios, binh sĩ bị thương đã được đưa đến Sasebo căn cứ tiền phương của tàu USS Chief ở Nhật để điều trị thêm.
Kể từ khi xung đột Mỹ - Iran bùng nổ vào ngày 28.2, Iran bị cáo buộc rải thủy lôi khắp tuyến đường vận chuyển dầu mỏ quan trọng này, vốn hầu như bị đóng cửa trong suốt cuộc xung đột.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết trong một thông điệp trên mạng xã hội hôm 23.4 rằng các tàu rà phá thủy lôi của Mỹ "đang dọn sạch eo biển ngay bây giờ". Trong cùng một thông điệp, ông cho biết Hải quân Mỹ đã nhận được lệnh "bắn và tiêu diệt" các tàu nhỏ của Iran hoạt động trong eo biển và đang rải thủy lôi.
Các quan chức Mỹ cho biết Iran không lưu giữ hồ sơ chính xác về tất cả thủy lôi mà nước này đã thả xuống eo biển kể từ đầu cuộc xung đột.
Bộ Quốc phòng Mỹ đã thông báo với Quốc hội trong một cuộc họp kín gần đây rằng có thể mất đến sáu tháng để rà phá hết thủy lôi tại eo biển Hormuz.
Theo trang web của quốc hội Mỹ, Thượng viện nước này ngày 18/5 thông qua đề cử bà Jennifer Wicks McNamara làm nữ đại sứ Mỹ đầu tiên tại Việt Nam, với 46 phiếu ủng hộ và 43 phiếu chống. Đại sứ Mỹ tại Việt Nam gần nhất là ông Marc Knapper đã kết thúc nhiệm kỳ vào hôm 18/1.
Bà Jennifer Wicks McNamara là công chức chuyên nghiệp với gần 31 năm kinh nghiệm làm việc trong chính phủ Mỹ, theo Thông cáo Chứng nhận năng lực cho Ứng viên Trưởng phái bộ được Bộ Ngoại giao Mỹ công bố ngày 29/10/2025.
Bà bắt đầu sự nghiệp trong chính phủ với công việc trong lục quân Mỹ, đồn trú tại Hàn Quốc, sau đó đến Hawaii và Virginia. Năm 2003, bà chuyển công tác sang Bộ Ngoại giao Mỹ và từ đó đã kinh qua nhiều vị trí như chánh văn phòng Cơ quan Nguồn lực Hỗ trợ Nước ngoài, cố vấn cấp cao về hành chính và các vấn đề công chúng cho Thứ trưởng Ngoại giao phụ trách điều hành và trợ lý đặc biệt cho Trợ lý Ngoại trưởng phụ trách điều hành.
Bà giữ vị trí Giám đốc Văn phòng Bổ nhiệm của Tổng thống Mỹ tại Nhà Trắng từ tháng 11/2012 và đã phục vụ qua 4 chính quyền. Trong vị trí này, bà thường xuyên làm việc với quan chức cấp cao tại Nhà Trắng và Bộ Ngoại giao.
Trong bài phát biểu mở đầu phiên điều trần trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ vào tháng 12/2025, bà Wicks tái khẳng định cam kết của Tổng thống Donald Trump và Ngoại trưởng Marco Rubio xem Việt Nam là một trong những đối tác quan trọng nhất của Mỹ tại khu vực. "Một Việt Nam vững mạnh, độc lập và bền bỉ sẽ mang lại lợi ích cho nước Mỹ", bà nói.
Bà mô tả hai nước đang phát triển quan hệ song phương năng động, với hợp tác trên nhiều lĩnh vực từ an ninh - quốc phòng, đến thương mại - đầu tư và ngoại giao nhân dân.
Bà cho rằng nền tảng hợp tác quốc phòng Việt - Mỹ là "nỗ lực sâu rộng để giải quyết hậu quả chiến tranh", trong đó có hỗ trợ rà phá bom mìn, tẩy độc dioxin tại Đà Nẵng và Biên Hòa. Bà nhắc lại rằng Việt Nam trong nhiều thập kỷ qua đã có nhiều hỗ trợ quan trọng trong việc hồi hương hơn 1.000 hài cốt quân nhân Mỹ.
Hai nước cũng đang mở rộng hợp tác trong các vấn đề đảm bảo ổn định khu vực và chống tội phạm xuyên quốc gia, trong đó có chống tội phạm lừa đảo trực tuyến.
Bà Wicks đồng thời ca ngợi hợp tác thương mại song phương Việt - Mỹ đã tăng trưởng vượt bậc trong vài năm qua, nhấn mạnh "tiềm năng cùng chia sẻ tăng trưởng kinh tế đáng kinh ngạc" của mối quan hệ này. Gắn kết giữa nhân dân hai nước cũng đang phát triển mạnh mẽ, trong đó người Mỹ gốc Việt hiện là cộng đồng gốc Á đông thứ tư tại Mỹ và hai nước có nhiều trao đổi song phương về giáo dục, văn hóa, du lịch.
"Thông qua đối thoại cởi mở, hai nước sẽ tiếp tục thúc đẩy an ninh khu vực, cùng chia sẻ thịnh vượng và phát triển quan hệ đối tác song phương", bà Wicks nói tại phiên điều trần.
