“Mọi nỗ lực áp đặt phong tỏa hoặc hạn chế hàng hải đều trái với luật pháp quốc tế và chắc chắn sẽ thất bại”, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ra thông cáo cho biết hôm nay. Ông cảnh báo những biện pháp phong tỏa như vậy không giúp cải thiện an ninh khu vực, mà thực tế còn là “nguồn cơn gây căng thẳng và làm gián đoạn sự ổn định lâu dài tại vịnh Ba Tư”.
Mohsen Rezaei, cố vấn quân sự của Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei, trước đó tuyên bố Iran sẽ “không dung thứ” cho lệnh phong tỏa hàng hải của Mỹ và sẵn sàng đáp trả nếu biện pháp này tiếp diễn.
Ông đề cập nguy cơ tái bùng phát xung đột, nói rằng điều đó có thể gây tổn thất nặng nề cho Washington. “Nếu Mỹ bắt đầu cuộc chiến mới, họ nên lường trước rằng chúng tôi sẽ bắt giữ lượng lớn tù binh”, cố vấn Rezaei nói.
Bộ trưởng Dầu mỏ Mohsen Paknejad cho biết Mỹ “sẽ không thu được bất kỳ kết quả nào” từ lệnh phong tỏa. “Các nhân viên ngành dầu khí Iran đang làm việc suốt ngày đêm để đảm bảo rằng không có vấn đề gì trong cung cấp dịch vụ”, ông nói.
Các tuyên bố được đưa ra sau khi trang Axios dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên cho biết lãnh đạo quân sự nước này dự kiến trình bày cho Tổng thống Donald Trump về những biện pháp quân sự có thể thực hiện nhằm vào Iran.
Mỹ áp lệnh phong tỏa đối với các cảng biển Iran từ hôm 13/4, vài ngày sau khi vòng đàm phán đầu tiên giữa hai nước kết thúc mà không có kết quả. Động thái được cho là nhằm gây sức ép để Tehran chấp nhận các điều khoản thỏa thuận mà Washington đưa ra.
Tổng thống Trump cảnh báo lệnh phong tỏa của Mỹ có thể kéo dài nhiều tháng, cho rằng biện pháp này hiệu quả hơn chiến dịch tấn công Iran. Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, ngày 29/4 cho biết các lực lượng nước này đã buộc 42 tàu thương mại quay đầu trên eo biển Hormuz.
Theo Wall Street Journal, kéo dài lệnh phong tỏa cho thấy ông Trump không còn nhiều giải pháp hữu hiệu với Iran. Đơn phương chấm dứt giao tranh có thể mang lại lối thoát nhanh khỏi xung đột và giúp giảm áp lực cho kinh tế Mỹ cũng như toàn cầu. Tuy nhiên, những đề xuất của Iran lại cho phép Tehran định hình các điều kiện của lối thoát đó.
Thiếu lộ trình rõ ràng và mang tính quyết định khiến một số quan chức Mỹ nhận định cái kết cho cuộc xung đột Trung Đông nhiều khả năng sẽ là hai bên không đạt được thỏa thuận hạt nhân, nhưng cũng không tiếp tục chiến sự.
Theo báo South China Morning Post ngày 22-4, nguyên nhân chính đến từ việc Mỹ và Iran đang cùng siết chặt hoạt động tại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 1/4 lượng dầu bằng đường biển toàn cầu.
Tuyến đường này bị hạn chế suốt gần hai tháng chiến sự, buộc các công ty vận tải phải mở rộng đội tàu - đặc biệt là tàu chở dầu siêu lớn (VLCC), loại có sức chở khoảng 2 triệu thùng dầu mỗi chuyến.
Hiện các tàu chở dầu buộc phải đi đường vòng để tránh Vịnh Ba Tư. Đội tàu toàn cầu vốn đã bị thu hẹp do nhiều tàu cũ, nay càng thêm áp lực khi các chuyến đi kéo dài.
Giá dầu theo đó tăng mạnh, kéo theo giá cước vận tải. Theo VesselValue, giá thuê VLCC theo ngày đạt khoảng 234.700 USD trong tuần trước - tăng 3,4% so với tuần liền trước.
Trong bối cảnh đó, các xưởng đóng tàu Trung Quốc tận dụng lợi thế năng lực sản xuất, chi phí cạnh tranh và thời gian giao hàng nhanh để thu hút đơn hàng.
Những tuần gần đây, ít nhất hai doanh nghiệp Thụy Sĩ và một công ty có trụ sở tại Singapore đã đặt đóng VLCC tại Trung Quốc.
Hãng Advantage Tankers (Thụy Sĩ) - vốn lâu nay phụ thuộc vào Hàn Quốc - đặt hai tàu VLCC tải trọng 307.000 tấn tại Trung Quốc, dự kiến bàn giao năm 2028 và 2029.
Mercuria Energy Group - một trong những nhà giao dịch hàng hóa độc lập lớn nhất thế giới - ký hợp đồng đóng tàu gần 650 triệu USD với Bắc Kinh, bao gồm tối đa bốn VLCC và hai tàu chở sản phẩm dầu loại LR2, bàn giao trước năm 2029.
Công ty Yangzijiang Maritime Development (Singapore), được hậu thuẫn bởi "ông trùm" đóng tàu Trung Quốc Ren Yuanlin, đặt đóng tám VLCC - lần đầu tiên công ty tham gia phân khúc này, với kế hoạch nhận bàn giao trong giai đoạn 2028-2030.
Không chỉ đơn hàng mới, một số dự án đang triển khai cũng hưởng lợi từ xu hướng tăng giá. Một tàu VLCC tải trọng 319.000 tấn của Advantage Tankers đang đóng tại Giang Tô đã tăng giá trị từ khoảng 119 triệu USD lên 152 triệu USD, theo China Ship Survey.
Ngành đóng tàu Trung Quốc hiện dẫn đầu toàn cầu về đơn hàng mới. Theo Clarkson Research, nước này giành gần 2/3 tổng hợp đồng đóng tàu thế giới năm ngoái, trong khi Hàn Quốc chỉ chiếm hơn 10%.
Theo Đài CNN, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng tình trạng thiếu bộ máy lãnh đạo rõ ràng ở Tehran đang cản trở các cuộc đàm phán, trong bối cảnh tác động kinh tế toàn cầu do cuộc chiến này đang gây áp lực ngày càng lớn.
Khi cuộc chiến sắp bước sang tuần thứ tám vào cuối tuần này, thế bế tắc đang ngày một trầm trọng hơn: Iran vẫn gần như đóng cửa eo biển Hormuz, ảnh hưởng tới kinh tế toàn cầu, trong khi ông Trump tìm cách bóp nghẹt nền kinh tế Iran bằng lệnh phong tỏa các cảng.
Vì vậy, câu hỏi có thể quyết định kết cục của màn đối đầu này là: bên nào có đủ ý chí chính trị để trụ vững lâu hơn đối phương?
Ông Trump hiểu rõ phép tính đó. "Tôi có thừa thời gian, còn Iran thì không" - ông Trump nhấn mạnh trên mạng xã hội ngày 23-4.
Sau đó, ông chỉ trích các bài báo cho rằng ông đang sốt ruột muốn chấm đứt cuộc chiến này. "Đừng giục tôi. Đừng giục tôi!" - ông Trump nói với các phóng viên.
"Bài báo nào tôi đọc cũng nói kiểu 'Ồ, ông Trump đang chịu áp lực thời gian'. Nhưng tôi thì không. Không đâu. Biết ai mới là người đang bị áp lực thời gian không? Chính là họ" - ông Trump bình luận.
Cây bút Stephen Collinson của Đài CNN nhận định rằng để có thể giành chiến thắng và tạo dựng được sự ủng hộ muộn màng từ công chúng Mỹ vốn đang hoài nghi, điều tối quan trọng với ông Trump là những lời nói của ông phải nhận được sự tin tưởng.
"Nhưng ông Trump đã bắt đầu từ một vị thế khó khăn, khi suốt nhiều tuần qua ông đã đưa ra những tuyên bố mâu thuẫn về chiến lược của mình, mà thường trái ngược với thực tế. Và cũng có khả năng việc Tổng thống liên tục khẳng định mình không lo ngại về thời gian thực chất là nhằm che giấu áp lực ngày càng gia tăng đối với ông khi xung đột kéo dài" - ông Stephen Collinson bình luận.
Ngoài ra, ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy Iran tin rằng nước này đang nắm lợi thế trong cuộc chiến, khi họ tận dụng lợi thế địa lý như đòn bẩy bất đối xứng chống lại một siêu cường và sẵn sàng trả bất cứ giá nào để giành chiến thắng, theo CNN.
"Máy bay vận tải quân sự An-26 mất liên lạc vào lúc 18h giờ Moskva, trong lúc phi cơ đang bay theo lịch trình trên bán đảo Crimea", Bộ Quốc phòng Nga hôm nay thông báo.
Cơ quan này cho biết lực lượng tìm kiếm đã xác định được vị trí máy bay An-26 rơi, thêm rằng 6 thành viên phi hành đoàn và 23 hành khách trên vận tải cơ đã thiệt mạng. Không có dấu hiệu cho thấy đã xảy ra tác động từ bên ngoài, nên có khả năng trục trặc kỹ thuật là nguyên nhân khiến máy bay rơi.
Nguồn tin của hãng thông tấn TASS cho biết chiếc An-26 đã đâm vào vách đá.
An-26 là máy bay vận tải đa nhiệm do Cục thiết kế Antonov phát triển và lần đầu cất cánh vào năm 1969, có thể chở tối đa 50 hành khách. Truyền thông Nga cho biết phi cơ có độ tin cậy cao, dễ vận hành và sở hữu khả năng hoạt động trong điều kiện khắc nghiệt, trong đó có cất và hạ cánh trên đường băng không trải nhựa.
An-26 đã ngừng sản xuất từ năm 1986, song vẫn tiếp tục được sử dụng cho cả mục đích quân sự lẫn dân sự. Tháng 1/2024, hai hãng hàng không Nga chuyên hoạt động ở điều kiện thời tiết khắc nghiệt là Angara và Polar Airlines đề nghị chính phủ gia hạn thời gian sử dụng các máy bay An-26, An-24 cho đến khi có phương án thay thế.
CEO Angara Airlines Sergei Zorin cho biết hiện không có lựa chọn nào để thay thế các phi cơ này trên thị trường Nga.
Trung Quốc hiện vẫn sản xuất phiên bản nội địa của dòng An-26 là Y-7. Phiên bản này được chế tạo tại nhà máy ở Tây An và sử dụng động cơ sản xuất trong nước. Nga từng nêu khả năng mua linh kiện thay thế cho máy bay thời Liên Xô từ Trung Quốc.
