“Tổng thống chế độ mới của Iran, người ít cực đoan hơn và thông minh hơn nhiều những người tiền nhiệm, vừa đề nghị Mỹ ngừng bắn! Chúng tôi sẽ xem xét điều đó khi eo biển Hormuz được mở cửa, tự do và thông thoáng”, Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 1/4.
Ông Trump không nói rõ “tổng thống chế độ mới của Iran” là ai, hay người này có phải là Tổng thống đương nhiệm Masoud Pezeshkian hay không. Tại Iran, Tổng thống Pezeshkian không phải là người quyền lực nhất và nhiều khả năng không thể đưa ra quyết định cuối cùng về việc có xin ngừng bắn với Mỹ hay không. Quyền lực này thuộc về Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei.
Ông Trump cũng đe dọa thêm rằng trước khi eo biển Hormuz được mở cửa trở lại, Mỹ vẫn sẽ tấn công Iran tới lúc nước này “biến mất hoàn toàn hoặc trở về thời kỳ đồ đá”.
Hiện Iran chưa lên tiếng về thông tin này. Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei trước đó gửi thông điệp tới thủ lĩnh Hezbollah, nhấn mạnh rằng Tehran sẽ tiếp tục ủng hộ nhóm vũ trang này trong “cuộc chiến chống lại” Israel và Mỹ.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm 31/3 nói đã trực tiếp trao đổi thông điệp với đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff, nhưng điều đó không đồng nghĩa là Tehran đang đàm phán với Washington.
“Tuyên bố của Mỹ về việc họ đang đàm phán với bất cứ bên nào ở Iran đều không đúng sự thật. Mọi thông điệp đều được chuyển qua Bộ Ngoại giao hoặc được chúng tôi tiếp nhận, cũng như một số liên lạc giữa các cơ quan an ninh”, Ngoại trưởng Iran cho hay.
Ông Araghchi nói rằng Iran chỉ chấp nhận thỏa thuận chấm dứt hoàn toàn các cuộc tấn công trong khu vực, thay vì một lệnh ngừng bắn đơn thuần. Ông nói Iran không còn niềm tin vào đối thoại với Mỹ, sau nhiều bài học quá khứ, khi Washington đơn phương rút khỏi các thỏa thuận đã đàm phán xong.
Tổng thống Iran Pezeshkian cũng nhận định Mỹ không ưu tiên ngoại giao, bởi Washington từng phát động chiến dịch tấn công vào Tehran giữa lúc các vòng đối thoại đang diễn ra ở Thụy Sĩ hồi tháng 2. Ông khẳng định Iran sẵn sàng chấm dứt chiến sự, với điều kiện các bên có biện pháp bảo đảm Mỹ sẽ không dùng đến biện pháp quân sự thêm lần nào nữa.
Nhà Trắng thông báo rằng ông Trump sẽ phát biểu giờ vàng để “cập nhật thông tin quan trọng” về xung đột Iran vào lúc 21h ngày 1/4 (9h ngày 2/4 giờ Hà Nội). Tổng thống Mỹ gần đây phát tín hiệu rằng ông đang tìm cách đạt thỏa thuận với Iran.
"Hồ Phản chiếu là công trình duy nhất bị phá hoại trong số rất nhiều bức tượng và đài phun nước chúng tôi đã xây dựng lại, cải tạo, làm sạch và sửa chữa. Sự việc sẽ được xử lý ngay lập tức", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên Truth Social ngày 22/6.
Nước trong Hồ Phản chiếu ngày 19/6 đục ngầu như đầm lầy, khi công nhân hút những mảng sơn màu xanh bong tróc khỏi đáy hồ. Tảo xanh cũng xuất hiện khi hồ được bơm đầy nước trong những ngày qua. Có người đã khắc chữ "Trump" trên lớp sơn xanh loang lổ dưới đáy hồ.
Ông Trump cho rằng hồ nước bị tróc sơn do "hành vi phá hoại". Tình trạng này xuất hiện chỉ hai tuần sau khi dự án cải tạo công trình được hoàn thành. "Hãy nhớ rằng hành vi phá hoại, hay dự định phá hoại những công trình như vậy, có thể bị phạt tù 10 năm. Quy định đó sẽ được thực thi đầy đủ", lãnh đạo Mỹ cảnh báo.
Lực lượng chấp pháp thuộc Cơ quan Công viên Quốc gia Mỹ thông báo đã bắt 5 người vì hành vi phá hoại. 5 người cũng bị lập biên bản xử phạt theo quy định liên bang.
Hồ Phản chiếu, công trình mang tính biểu tượng ở thủ đô Washington, được thiết kế nhằm soi bóng Đài tưởng niệm Washington ở National Mall, gần Đài tưởng niệm Lincoln. Tuy nhiên, Tổng thống Trump nhiều lần than phiền về lớp tảo màu nâu dưới đáy hồ, cho rằng đây là "điều ghê tởm" và "nỗi hổ thẹn với đất nước".
Ông Trump hồi tháng 4 yêu cầu dọn sạch hồ và sơn lớp đáy màu xanh "như màu trên quốc kỳ Mỹ" trước ngày quốc khánh 4/7. Dự án cải tạo hồ nước được tiến hành với chi phí khoảng 16 triệu USD, bên cạnh dự án xây phòng khiêu vũ tại Nhà Trắng và mái vòm khổng lồ bên sông Potomac mà ông đang thúc đẩy trong nhiệm kỳ hai.
Những người phản đối cho rằng thay đổi diện mạo của một công trình biểu tượng cần được xem xét thận trọng hơn. Tổ chức phi lợi nhuận mang tên Quỹ Cảnh quan Văn hóa ngày 11/5 khởi kiện Bộ Nội vụ Mỹ, vì dự án chưa trải qua quy trình đánh giá cần thiết đối với địa danh lịch sử liên bang.
Tranh cãi cũng xuất hiện xoay quanh chi phí công trình. Khi công bố kế hoạch, ông Trump nói dự án có thể tốn 1,5-2 triệu USD. Tuy nhiên, giá trị hợp đồng sau đó tăng lên khoảng 16 triệu USD, trong đó 14,2 triệu USD cho hạng mục phủ lớp hoàn thiện mới, còn gần 1,7 triệu USD để xử lý chất lượng nước.
Trong bài đăng trên Truth Social tháng trước, ông Trump giải thích chi phí tăng lên vì phạm vi dự án được mở rộng đáng kể "khi chúng tôi nhận ra tầm quan trọng của nó đối với Washington và lượng khách kỷ lục sẽ đến thủ đô trong các sự kiện kỷ niệm 250 năm".
Tập đoàn năng lượng hạt nhân nhà nước Nga Rosatom cáo buộc hôm 30/5 rằng một UAV Ukraine đã tấn công nhà máy điện hạt nhân Zaporizhia, nhà máy điện hạt nhân lớn nhất châu Âu, nhưng không gây hư hại cho các thiết bị quan trọng. Tuy nhiên, quân đội Ukraine đã bác bỏ cáo buộc này
Tổng giám đốc Rosatom, Alexei Likhachev, gọi vụ việc là một hành động "có chủ đích" và cho biết nó đã tạo ra một lỗ thủng trên bức tường của khu vực nhà tua-bin.
Ông Likhachev cho biết trong một tuyên bố: "Chiều nay, một UAV cảm tử tấn công của Ukraine đã tấn công tòa nhà chứa tua-bin Tổ máy số 6, dẫn đến một vụ nổ sau đó. Vụ nổ không gây hư hại cho các thiết bị chính, tuy nhiên đã xé toạc một lỗ trên bức tường của nhà tua-bin".
Theo quan chức Nga, đây là lần đầu tiên các thiết bị trọng yếu của nhà máy điện hạt nhân này bị cố ý nhắm mục tiêu tấn công. Vũ khí được sử dụng là UAV điều khiển bằng cáp quang.
Quân đội Ukraine bác bỏ các cáo buộc của Nga, gọi đây là "chiêu trò" truyền thông từ phía Moscow. Quân đội Ukraine khẳng định lực lượng nước này không tấn công Tổ máy số 6 của Nhà máy Điện hạt nhân Zaporizhia.
"Binh sĩ Ukraine hành động hoàn toàn tuân thủ luật nhân đạo quốc tế và nhận thức đầy đủ hậu quả của bất kỳ hành động nào nhằm vào các cơ sở hạt nhân", quân đội Ukraine cho biết trong một tuyên bố.
"Tại khu vực mặt trận liên quan, không có giao tranh diễn ra vào thời điểm xảy ra vụ việc và không có bất kỳ loại vũ khí nào được sử dụng", tuyên bố viết.
Nga đã kiểm soát nhà máy điện hạt nhân Zaporizhia từ tháng 3/2022 và cơ sở này hiện vẫn nằm gần tiền tuyến tại tỉnh Zaporizhia ở Đông Nam Ukraine.
Nhà máy này thỉnh thoảng hứng chịu hỏa lực trong suốt cuộc xung đột kéo dài hơn 4 năm qua, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xảy ra một tai nạn hạt nhân tại cơ sở này.
Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Grossi đã bày tỏ "quan ngại nghiêm trọng" về "vụ việc được báo cáo" tại nhà máy, theo thông báo của tổ chức này.
Ông Grossi cảnh báo về các cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở hạt nhân, mô tả những hành động như vậy là "đùa với lửa". IAEA cũng cho biết cơ quan này đã yêu cầu được tiếp cận hiện trường "để trực tiếp kiểm tra tòa nhà đặt tua-bin bị ảnh hưởng".
Trong khi đó, Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev vào ngày 30/5 cảnh báo, hành động phá hủy khu vực nhà đặt tua-bin hoặc tòa nhà lò phản ứng của nhà máy điện hạt nhân Zaporizhia có thể dẫn đến một thảm họa tương tự vụ việc xảy ra tại nhà máy điện hạt nhân Chernobyl hàng chục năm trước.
"Tôi đã từng viết về điều này một lần, nhưng tôi sẽ lặp lại những lời cảnh báo nghiêm khắc ấy một lần nữa: rõ ràng rằng nếu xảy ra sự phá hủy thảm khốc đối với nhà đặt tua-bin hoặc tòa nhà đặt lò phản ứng của một nhà máy điện hạt nhân, một Chernobyl mới sẽ xuất hiện", ông nói.
Người phát ngôn Không quân Ukraine Yurii Ihnat cho biết, Nga đã sử dụng các lộ trình phức tạp và tận dụng lợi thế từ các đặc điểm địa lý để qua mặt các hệ thống phòng không của Ukraine.
Để UAV có thể bay mà không gặp trở ngại nào đến miền Tây Ukraine, Nga đã lợi dụng các khu vực biên giới với các quốc gia láng giềng. Cụ thể, các UAV đã được phát hiện ở gần biên giới với Belarus, Moldova và Romania.
Trong khi các UAV di chuyển về phía thủ đô Kiev của Ukraine, phía Nga cũng cố gắng che giấu các mục tiêu trên không bằng cách bay qua mặt nước. Từ hướng bắc, họ thường sử dụng hồ chứa nước Kiev cho mục đích này.
Các UAV này bay càng sát mặt đất càng tốt để các trạm radar của Ukraine không thể phát hiện kịp thời. Chính vì lý do đó, các lực lượng phòng không Ukraine đang tích cực sử dụng máy bay hạng nhẹ và các đơn vị mặt đất chuyên dụng.
Theo đại diện của Không quân Ukraine, các lực lượng và phương tiện sau đây đang hỗ trợ đối phó với các cuộc tấn công của Nga gồm: UAV đánh chặn, các đơn vị phòng không tầm ngắn, các tổ hỏa lực cơ động.
"Không ai phủ nhận vai trò của các tổ hợp hỏa lực cơ động. Họ hoạt động khá hiệu quả ở độ cao thấp bởi vì, như chúng ta có thể thấy ngày hôm nay, các video xuất hiện trên mạng thậm chí còn cho thấy một UAV của Nga đang bay chỉ cách mặt đất từ 10-20m”, ông Yurii Ihnat nhấn mạnh.
Gần đây, Nga liên tục tiến hành các cuộc tấn công hỗn hợp quy mô lớn vào Ukraine bao gồm cả UAV, tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình.
Đêm 1/6, rạng sáng 2/6, Nga đã phóng hơn 700 UAV và tên lửa vào các mục tiêu trên khắp Ukraine, đánh dấu một trong những cuộc tấn công hàng loạt quy mô lớn nhất vào Ukraine kể từ đầu xung đột.
Trong số hơn 70 tên lửa sử dụng trong đợt tấn công này, Nga đã bắn 8 tên lửa Zircon, nhưng Ukraine không thể đánh chặn quả nào.
Theo ông Anton Zemlianyi, nhà phân tích thuộc Trung tâm An ninh và Hợp tác Ukraine (UCSC), điều đó là do không phải mọi hệ thống phòng không đều có khả năng đối phó với loại mục tiêu trên không này và Kiev đang thiếu nghiêm trọng tên lửa cho tổ hợp Patriot để đối phó với mối đe dọa.
Tên lửa chống hạm 3M22 Zircon là tên lửa siêu vượt âm do Nga phát triển. Mặc dù ban đầu 3M22 Zircon được thiết kế để tiêu diệt các tàu mặt nước được trang bị hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa hiện đại, Nga đang sử dụng loại tên lửa này theo cách không thông thường, nhằm tấn công các mục tiêu trên bộ tại Ukraine.
Hiện chưa có nhiều thông tin về Zircon, nhưng theo các nguồn tin mở, tên lửa này có tầm bắn 600-1.000km, có thể lên tới 1.500km, với độ cao hành trình là 30-40km. Tốc độ của tên lửa vào khoảng Mach 5,5 ở giai đoạn hành trình và có thể đạt Mach 7,5 ở giai đoạn cuối. Nó mang đầu đạn 300-400kg và chiều dài 8-10m.
