Tổng thống Trump vừa đe dọa ‘cho nổ tung’ đồng minh Oman?

Ngày 19-4, lực lượng Mỹ nổ súng và bắt giữ tàu chở hàng M/V Touska của Iran tại Vịnh Oman vì tàu này cố vượt lệnh phong tỏa mà Washington đang áp đặt quanh các cảng Iran. Đáng chú ý, tàu Touska gần đây đã ghé nhiều cảng Trung Quốc và bị nghi vận chuyển hàng hóa lưỡng dụng.

Mỹ vẫn đang giữ tàu Touska để kiểm tra lô hàng. Các nguồn tin an ninh hàng hải nói với Hãng tin Reuters rằng lô hàng này nhiều khả năng mang tính "lưỡng dụng" - tức có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự - sau hành trình xuất phát từ châu Á.

Dữ liệu hàng hải cho thấy tàu Touska đã nhiều lần cập cảng Chu Hải, miền nam Trung Quốc, trước khi đi qua Đông Nam Á rồi hướng về Iran. Các nhà phân tích nhận định đây là một phần trong lộ trình giúp Iran duy trì dòng chảy thương mại bất chấp sức ép từ Mỹ.

Theo một quan chức Mỹ chia sẻ với Fox News, tàu Touska lần gần nhất cập cảng Klang (Malaysia) vào ngày 12-4, sau đó trên đường tới cảng Bandar Abbas của Iran thì bị lực lượng Mỹ chặn lại tại Vịnh Oman, ngay bên ngoài eo biển Hormuz, vào ngày 19-4.

Các nhà phân tích nhận định việc tàu vẫn cố di chuyển trong lúc Hải quân Mỹ gia tăng hiện diện trong khu vực cho thấy hàng hóa trên tàu có thể mang tính ưu tiên cao.

"Con tàu đã cố vượt vòng phong tỏa - dường như là hành động đặc biệt ngu ngốc. Điều đó cho thấy trên tàu có thể có thứ gì đó Iran thật sự đang cần" - ông Ray Powell, Giám đốc sáng kiến minh bạch hàng hải SeaLight, nói với Fox News.

Ông Powell lưu ý tuyến đường của tàu qua Malaysia là điều đáng chú ý.

Theo ông, vùng biển gần eo biển Singapore vốn "nổi tiếng về việc chuyển hàng giữa các tàu" do thực thi pháp luật tương đối lỏng lẻo - chiến thuật này khiến việc truy vết hàng hóa trở nên khó khăn hơn.

Ông cũng cho rằng các điểm dừng tại Trung Quốc đặt ra câu hỏi về nguồn gốc lô hàng, dù chưa rõ cụ thể tàu chở gì.

Ngày 20-4, Trung Quốc lên tiếng chỉ trích vụ chặn bắt. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn (Guo Jiakun) nói Bắc Kinh quan ngại về việc Mỹ "chặn bắt bằng vũ lực" tàu chở hàng Iran.

"Tình hình tại eo biển Hormuz hiện nhạy cảm và phức tạp" - ông Quách nói tại họp báo, đồng thời nhấn mạnh các bên cần tránh làm leo thang căng thẳng và "tạo điều kiện cần thiết để hoạt động lưu thông bình thường qua eo biển được nối lại".

Về diễn biến vụ chặn bắt, CENTCOM cáo buộc thủy thủ đoàn tàu Touska "không tuân thủ các cảnh báo lặp đi lặp lại trong suốt 6 giờ".

Tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường USS Spruance đã bắn nhiều phát từ pháo MK 45 vào khoang máy, vô hiệu hóa hệ thống đẩy của tàu Touska, trước khi lính thủy đánh bộ Mỹ lên boong kiểm soát tàu.

Tehran xác nhận tàu bị chặn bắt khi đang trên hành trình từ Trung Quốc tới Iran, đồng thời gọi hành động của Mỹ là "cướp biển có vũ trang".

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

"Quân đội Áo đã kích hoạt báo động mức A, điều động biên đội tiêm kích Typhoon để nhận dạng hai máy bay PC-12 của không quân Mỹ bay vào vùng trời trưa 11/5", phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Áo Michael Bauer thông báo hôm nay.

Mức A là cấp cao nhất trong thang báo động chiến đấu của lực lượng vũ trang Áo.

Không quân Áo trước đó cũng điều động tiêm kích Typhoon sau khi phát hiện "hai máy bay PC-12 di chuyển trái phép qua khu vực Totes Gebirge thuộc bang Thượng Áo". Sau khi bị chặn, các phi cơ đã quay đầu và dường như trở về nơi xuất phát ở Munich, Đức.

Giới chức Áo không nêu rõ hai máy bay PC-12 Mỹ có xâm phạm không phận nước này trong sự việc ngày 11/5 hay không. Ông Bauer khẳng định Áo vẫn duy trì quy định về thủ tục quá cảnh qua không phận và sẽ giải quyết các sự việc thông qua kênh ngoại giao với Mỹ.

Quân đội Mỹ chưa bình luận về thông tin.

Theo biên tập viên Thomas Newdick của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, máy bay PC-12 mà Áo đề cập nhiều khả năng là biến thể U-28A Draco, được Bộ tư lệnh Tác chiến Đặc biệt của không quân Mỹ (AFSOC) dùng cho nhiệm vụ thu thập thông tin tình báo, giám sát và trinh sát.

Được chế tạo trên cơ sở máy bay Pilatus PC-12M của Thụy Sĩ, mẫu U-28A mang theo nhiều thiết bị, trong đó có cảm biến quang - điện tử và trinh sát điện tử. Những phi cơ này có cấu hình khác nhau tùy năm chế tạo, một số được cho là có thể dựng ảnh radar khẩu độ tổng hợp.

AFSOC đã nâng cấp U-28A lên cấu hình với định danh EQ+, trang bị cụm cảm biến mới với camera đa phổ độ nét cao, cho phép thu thập hình ảnh từ khoảng cách xa hơn. Điều này giúp U-28A bay cao và xa mục tiêu hơn khi làm nhiệm vụ, giữ bí mật hoạt động và giảm rủi ro cho kíp lái.

U-28A cũng có hệ thống liên lạc và chia sẻ dữ liệu mở rộng, cho phép truyền thông tin thu được về sở chỉ huy hoặc trực tiếp tới binh sĩ trên thực địa theo thời gian thực.

Không rõ quy mô của phi đội U-28A trong biên chế không quân Mỹ. Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO) hồi tháng 12/2023 cho biết có gần 40 chiếc U-28A đang hoạt động.

Đây không phải lần đầu Áo cáo buộc máy bay quân sự Mỹ xâm phạm không phận. Trong thời gian tăng lực lượng đến Trung Đông vào năm 2002, trước khi tấn công Iraq, không quân Mỹ từng tìm cách cho hai chiến đấu tàng hình F-117A bay lén qua không phận Áo.

Quân đội Mỹ khi đó đề nghị Áo cho một máy bay tiếp dầu KC-10A bay qua và được cấp phép dễ dàng, do phi cơ không mang vũ khí. Hai máy bay F-117A bay sát chiếc KC-10A để giấu mình trước radar kiểm soát đường không. Tuy nhiên, sự bất thường trong kế hoạch bay của Mỹ khiến Áo điều hai tiêm kích Saab 35 tới giám sát và phát hiện biên đội F-117A.

Giới chức Áo sau đó công bố ảnh chụp biên đội máy bay Mỹ trước Hội đồng An ninh Quốc gia, rồi gửi kèm công hàm phản đối đến đại sứ quán Mỹ tại thủ đô Vienna.

"Khi xuất phát từ Đức tới Italy hoặc Trung Đông, phi cơ quân sự Mỹ thường bay qua không phận Áo và Thụy Sĩ nhằm tránh di chuyển quãng đường dài qua Pháp. Các chuyến xâm nhập không phận thường chỉ kéo dài trong vài phút", Newdick nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Trận tập kích của Ukraine

Lực lượng Hệ thống Không người lái (USF) Ukraine ngày 15/5 tuyên bố đã thực hiện một loạt cuộc tấn công phối hợp xuyên đêm nhằm vào các cơ sở quân sự và vùng lãnh thổ do Nga kiểm soát, đánh trúng máy bay, hệ thống phòng không, trung tâm hậu cần và các khí tài hải quân của Nga.

Theo chỉ huy USF Robert “Madyar” Brovdi, chiến dịch này bao gồm 55 cuộc tấn công nhằm vào 23 mục tiêu quân sự của Nga trong đêm 14/5, rạng sáng 15/5.

Ông Brovdi cho biết các cuộc tấn công nhắm vào các khu vực ở Taganrog và Yeysk của Nga, bán đảo Crimea do Nga kiểm soát, cũng như các cơ sở ở các vùng Donetsk, Zaporizhzhia và Lugansk. Các cuộc tấn công cũng được ghi nhận ở Berdyansk và Melitopol.

Ông Brovdi cũng xác nhận một cuộc tấn công khác vào nhà máy lọc dầu Ryazan, với sự phối hợp của Lực lượng Đặc nhiệm (SSO) và Tình báo Quân sự (GUR) của Ukraine.

Một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) quy mô lớn của Ukraine vào đêm qua đã gây ra vụ hỏa hoạn lớn tại nhà máy lọc dầu Ryazan, một trong những cơ sở sản xuất nhiên liệu lớn nhất của Nga.

Thống đốc Ryazan, ông Pavel Malkov, cho biết các đơn vị phòng không và tác chiến điện tử đã đánh chặn một số UAV, nhưng thừa nhận mảnh vỡ rơi xuống đã gây ra hỏa hoạn tại một khu công nghiệp.

Nhà máy lọc dầu do Rosneft vận hành, cách biên giới Ukraine khoảng 460km, xử lý tới 17,1 triệu tấn dầu thô mỗi năm và là một phần quan trọng trong chuỗi cung ứng nhiên liệu của Nga.

Trận tập kích này diễn ra sau cuộc tấn công bằng UAV khác nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Nga. Ngày 14/5, nhà máy khí đốt Astrakhan của Gazprom đã ngừng sản xuất nhiên liệu sau khi một vụ hỏa hoạn làm hư hại các cơ sở xử lý then chốt. Việc sửa chữa dự kiến ​​sẽ mất vài tuần hoặc vài tháng.

Các vụ nổ khác cũng được ghi nhận ở Bryansk, Taganrog và Yeysk, nơi khói được nhìn thấy gần một sân bay quân sự được Trung tâm Huấn luyện Hàng không Hải quân số 859 của Nga sử dụng. Cảnh báo về máy bay không người lái cũng làm gián đoạn hoạt động hàng không gần Moscow, buộc Nga phải triển khai các biện pháp hạn chế tạm thời tại các sân bay Domodedovo và Sheremetyevo.

Chỉ đạo của Tổng thống Ukraine

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố việc tiếp tục gây sức ép lên Nga là điều cần thiết sau khi Moscow tiến hành trận tập kích quy mô lớn bằng tên lửa và máy bay không người lái vào các khu vực ở Ukraine trong ngày 13-14/5.

Tổng thống Zelensky cho biết, Nga đã phóng tổng cộng 1.567 máy bay không người lái và 56 tên lửa bao gồm tên lửa đạn đạo Iskander, tên lửa hành trình Kh-101 và tên lửa không đối đất siêu thanh Kinzhal vào Ukraine trong 2 ngày.

Cuộc tập kích nhắm vào thủ đô Kiev và hàng loạt khu vực khắp Ukraine và có thể coi là làn sóng không kích lớn nhất trong vòng 2 ngày liên tiếp kể từ đầu chiến sự.

Tổng thống Zelensky chỉ đạo tăng cường hệ thống phòng không, đồng thời cảm ơn các đối tác đã hỗ trợ năng lực đối phó tên lửa đạn đạo của Ukraine trước làn sóng tấn công của Nga.

Tổng thống Zelensky xác nhận lực lượng phòng không Ukraine đã chặn được 94% UAV và 73% tên lửa của Nga. Theo ông, tình trạng thiếu hụt trầm trọng tên lửa cho hệ thống phòng không đã gây khó khăn cho Kiev trong nỗ lực đáp trả.

Tổng thống Zelensky đã chỉ đạo lực lượng quốc phòng Ukraine chuẩn bị đòn đáp trả bằng mọi nguồn lực cần thiết.

"Chúng tôi đang chuẩn bị các bước có thể tăng cường phản ứng chung: các lệnh trừng phạt phải khiến tác động đến Nga nhiều hơn", ông Zelensky nhấn mạnh.

Các lực lượng của Ukraine đã được triển khai khẩn cấp để khắc phục hậu quả sau đợt tấn công của Nga.

Các quan chức Ukraine cho biết, chiến dịch tìm kiếm và cứu hộ đã hoàn tất tại quận Darnytskyi, Kiev, sau cuộc tấn công của Nga vào một tòa nhà khiến 24 người thiệt mạng.

Tổng thống Zelensky cho biết lực lượng cứu hộ thuộc Cơ quan Dịch vụ Khẩn cấp Nhà nước (DSNS) đã làm việc “không ngừng nghỉ trong hơn 24 giờ”.

Ông Zelensky xác nhận tên lửa của Nga “gần như phá hủy toàn bộ lối vào” của tòa nhà.

Bộ trưởng Nội vụ Ukraine Ihor Klymenko cho biết chiến dịch tìm kiếm và cứu hộ kéo dài hơn 28 giờ. Trong quá trình này, lực lượng cứu hộ đã dọn sạch hơn 3.000m3 mảnh vỡ từ các công trình bị phá hủy.

Ông Klymenko xác nhận, gần 400 người đã nhận được hỗ trợ tâm lý từ các chuyên gia của DSNS và cảnh sát quốc gia tại hiện trường.

Các đội cứu hộ đã chuyển sang hoạt động thu dọn và dọn dẹp. Ukraine đã tuyên bố Ngày Quốc tang cho các nạn nhân của cuộc tấn công ngày 14/5.

Tin Gốc: Dân Trí