Sáng 6-6, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố đã tấn công bắn hạ 4 máy bay không người lái (drone) một chiều được Iran phóng về eo biển Hormuz.
Kế đó, lực lượng Mỹ tiếp tục tấn công các trạm radar giám sát ven biển của Iran tại Goruk và đảo Qeshm, nhằm ngăn chặn các đợt tập kích tiếp theo.
CENTCOM cáo buộc các drone này gây ra mối đe dọa trực tiếp với hoạt động hàng hải trong khu vực, đồng thời khẳng định sẽ tự vệ trước các hành động gây hấn vô cớ của Iran.
Trước tuyên bố của quân đội Mỹ, Đài CNN dẫn Hãng thông tấn Mehr của Iran đưa tin nước này đã bắn “phát súng cảnh báo” gần eo biển Hormuz, “có thể liên quan” đến việc các tàu hải quân Mỹ điều chỉnh vị trí hoạt động trong khu vực.
Mehr cho biết mục tiêu bị nhắm đến nằm trên biển, ở khu vực ngoài khơi đảo Larak gần thành phố cảng chiến lược Bandar Abbas của Iran.
Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển 1/5 lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu – gần như bị tê liệt kể từ khi xung đột Mỹ – Israel với Iran nổ ra hôm 28-2.
Trong cuộc trao đổi với Đài CNN ngày 5-6, ông Mohsen Rezaei – cố vấn quân sự cho Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei – tuyên bố thỏa thuận hòa bình tiềm năng giữa Mỹ và Iran phụ thuộc vào việc chính quyền Tổng thống Donald Trump có đồng ý giải phóng 24 tỉ USD tài sản bị phong tỏa của Iran hay không.
“Các cuộc đàm phán đang rơi vào bế tắc và ông Trump phải là người phá vỡ thế bế tắc đó. Quả bóng hiện đang ở bên phần sân của ông Trump”, ông Rezaei nói.
Ông Rezaei mô tả yêu cầu này là một biện pháp xây dựng lòng tin, cho rằng việc chính quyền Trump giải phóng số tiền trên sẽ mở ra “một chân trời mới cho tương lai” của Iran và Mỹ.
“Nếu ông Trump muốn đạt được thỏa thuận với Iran, thì 24 tỉ USD này là phép thử lòng tin mà Iran đặt ra với ông Trump. Đây là bài kiểm tra mà nước Mỹ phải vượt qua và khi đó con đường sẽ được mở ra. Đó là tiền của chúng tôi, không phải tiền của nước Mỹ”, vị cố vấn nói.
Theo các nguồn tin, Iran đang yêu cầu Mỹ giải phóng 12 tỉ USD tài sản bị phong tỏa ngay sau khi một thỏa thuận tạm thời được ký kết, và thêm 12 tỉ USD ở giai đoạn sau. Song giới chức Mỹ lo ngại việc giải phóng ngay thời điểm này sẽ làm mất đi đòn bẩy quan trọng với Iran.
Ông Rezaei cũng cảnh báo rằng Iran sẽ mở rộng phạm vi xung đột vượt ra ngoài khu vực vịnh Ba Tư nếu Mỹ nối lại chiến dịch quân sự.
Ông Rezaei cũng bác bỏ khả năng Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei gặp ông Trump, dù trước đó ông Trump từng nói hai người có quan hệ khá tốt và sẽ thấy vinh dự nếu được gặp ông Khamenei.
Phát biểu vào cùng ngày, Tổng thống Trump cho biết Iran còn khoảng 21 – 22% kho tên lửa. Ông cho rằng con số này là rất nhiều, nhưng không thể so sánh được với số tên lửa ở thời điểm Mỹ bắt đầu tấn công Tehran.
Ngày 5-6, Hãng Reuters đưa tin các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner đã đến Phòng thí nghiệm quốc gia Oak Ridge ở Tennessee vào hôm 4-6, để tham vấn các chuyên gia có thể tham gia vào các cuộc đàm phán hạt nhân với Iran.
Thông tin này được trang Axios tiết lộ và được một nguồn tin của Reuters xác nhận.
Ông Trump khẳng định bất kỳ thỏa thuận nào nhằm chấm dứt xung đột với Iran cũng phải bao gồm điều khoản bảo đảm Tehran sẽ không phát triển vũ khí hạt nhân. Theo đánh giá của Mỹ, Iran hiện sở hữu hơn 400kg uranium được làm giàu ở mức cao.
Phía Iran đã nhiều lần khẳng định chương trình hạt nhân nhằm mục đích hòa bình và phủ nhận việc phát triển vũ khí nguyên tử.
Bộ Tài chính Mỹ ngày 5-6 đã áp đặt trừng phạt với mạng lưới các cá nhân, doanh nghiệp và tàu chở hàng bị cáo buộc buôn lậu khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) có nguồn gốc từ Iran, nhưng được ngụy trang thành LPG của Oman.
Trong số này bao gồm 5 thực thể tại đảo Marshall, 4 thực thể tại Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) và 1 thực thể tại Trung Quốc, cùng với đó là 6 tàu chở LPG.
Bộ Tài chính Mỹ cho biết mạng lưới này sử dụng các công ty bình phong tại UAE và Trung Quốc cùng các tài khoản ngân hàng ở nước ngoài để vận chuyển hàng triệu thùng LPG của Iran, né lệnh trừng phạt của Washington.
AP đưa tin vụ xả súng xảy ra tại trường trung học dạy nghề tại huyện Siverek, tỉnh Sanliurfa (đông nam Thổ Nhĩ Kỳ) ngày 14.4. Tay súng 19 tuổi, mang theo khẩu shotgun (súng hoa cải), đã về lại trường cũ và xả súng bừa bãi.
Các đơn vị cảnh sát đặc nhiệm được triển khai nhưng tay súng không chịu đầu hàng.
Hung thủ trốn trong tòa nhà và sau đó tự sát bằng khẩu súng mang theo, theo tỉnh trưởng Hasan Sildak. Tòa bộ nhân viên và học sinh đã được sơ tán. Hình ảnh từ video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy hàng chục sinh viên tháo chạy về phía cổng trường và ra ngoài đường.
Ít nhất 16 người bị thương trong vụ xả súng, gồm một giáo viên đang trong tình trạng nguy kịch. Các nạn nhân đã được đưa đi cấp cứu tại bệnh viện và hiện còn 12 người nằm viện, theo Reuters. Hầu hết nạn nhân được cho là học sinh trong khi có một người là cảnh sát.
Chưa rõ động cơ gây án của tay súng. Theo AP, các vụ xả súng hiếm khi xảy ra tại Thổ Nhĩ Kỳ.
Ông Sildak cho biết hung thủ là cựu học sinh, sinh năm 2007. "Kẻ đó đã tự sát khi bị cảnh sát bao vây. Chúng tôi đã sơ tán ngôi trường và sẽ tiến hành điều tra kỹ lưỡng vụ việc bi thảm này", vị quan chức tuyên bố.
"Cảnh sát Công viên Mỹ (USPP) đã bắt nhiều cá nhân có hành vi phá hoại Hồ Phản chiếu tuyệt đẹp của đất nước chúng tôi. Ai lại có thể làm như vậy chứ? Đây là những tội rất nghiêm trọng về phá hoại di tích quốc gia và phải ngồi tù nhiều năm", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội hôm 20/6.
USPP là bộ phận hành pháp của Cục Công viên Quốc gia Mỹ, cơ quan phụ trách quản lý tất cả công viên quốc gia, phần lớn di tích quốc gia và các tài sản mang tính chất lịch sử, thiên nhiên và giải trí khác.
Trong bài đăng sau đó, ông Trump cho biết đã có thêm nhiều người bị bắt vì hành vi phá hoại Hồ Phản chiếu, trong đó có người đổ hóa chất ăn mòn xuống hồ.
"Chúng tôi hôm nay gặp các nhà thầu và có lẽ sẽ buộc phải xả và rút phần lớn nước để thực hiện công việc sửa chữa cần thiết, song sẽ hoàn thành nhanh nhất có thể", ông cho hay.
Theo AP, một trong những người bị bắt là David Hearn, cựu vận động viên canoeing 67 tuổi từng thi đấu ở Olympic và sở hữu một công ty sản xuất vật liệu composite dùng để đóng tàu thuyền. Ông cho biết đã ghé qua hồ để xem điều gì đang xảy ra, dường như đề cập chuyện lớp sơn màu xanh dưới đáy hồ bị bong tróc chỉ hai tuần sau khi dự án cải tạo hơn 14 triệu USD hoàn thành.
Hearn nói đã thò tay xuống hồ vì muốn kiểm tra lớp sơn mới đang bị bong tróc, thêm rằng đã chạm vào một mảng còn dính ở thành bể trong chốc lát, rồi buông ra ngay khi được nhân viên yêu cầu. Dù vậy, ông đã bị Vệ binh Quốc gia và USPP tạm giữ, trước khi được thả vào tối 19/6.
"Tôi chỉ là công dân tò mò thôi", Hearn nói. "Tôi với xuống để xem nó có cảm giác thế nào. Rất giống cao su".
Ông dự kiến phải ra tòa vào tháng sau và đang tìm kiếm hỗ trợ pháp lý.
Hồ Phản chiếu là công trình biểu tượng được thiết kế nhằm soi bóng Đài tưởng niệm Washington ở National Mall, gần Đài tưởng niệm Lincoln.
Tổng thống Trump hôm 6/6 thông báo dự án cải tạo Hồ Phản chiếu với chi phí 14,7 triệu USD đã hoàn tất. Không lâu sau đó, công nhân bắt đầu đổ oxy già xuống hồ để xử lý hiện tượng tảo nở hoa khiến nước hồ chuyển sang màu xanh lục, thay vì xanh đậm như dự kiến. Trong tuần này, lớp sơn ở dưới đáy hồ cũng bắt đầu bị bong tróc.
Cải tạo Hồ Phản chiếu là một phần trong kế hoạch quy mô lớn của Tổng thống Trump nhằm tái thiết thủ đô Washington, trong đó có phá bỏ Cánh Đông của Nhà Trắng để xây phòng khiêu vũ mới, cũng như xây cổng vòm khổng lồ gần Nghĩa trang Quốc gia Arlington.
“Iran, cũng như bất kỳ thành viên nào khác của Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân, có đầy đủ quyền làm giàu uranium vì mục đích hòa bình”, Ngoại trưởng Lavrov phát biểu tại buổi họp báo ở thủ đô Matxcơva.
Bên cạnh đó, nhà ngoại giao Nga nhấn mạnh Matxcơva sẽ không can thiệp vào tiến trình đàm phán hòa bình giữa Washington và Tehran.
“Chúng tôi sẽ ủng hộ bất kỳ nghị quyết nào được các bên đàm phán tự thỏa thuận và chấp thuận. Trong trường hợp này là Mỹ và Cộng hòa Hồi giáo Iran”, Hãng tin Interfax dẫn lời ông Lavrov.
Cùng ngày 18-5, một nguồn tin cấp cao của Iran tiết lộ với Hãng tin Reuters rằng Washington đã thể hiện sự linh hoạt trong việc cho phép Iran duy trì các hoạt động hạt nhân hòa bình hạn chế dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA).
Tuy nhiên chương trình hạt nhân và làm giàu uranium của Iran vẫn luôn là vấn đề khó khăn nhất trong tiến trình đàm phán, do đó hai bên đã quyết định hoãn lại để giải quyết ở các vòng đàm phán sau.
Đối với vấn đề tài sản đóng băng của Tehran, cho đến nay Mỹ mới chỉ đồng ý giải phóng 25% số tài sản đó theo từng giai đoạn.
Trong đề xuất mới nhất, Iran tiếp tục tập trung vào việc đảm bảo chấm dứt chiến tranh, mở lại eo biển Hormuz và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt hàng hải.
Trước đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết các cuộc đàm phán đang diễn ra thông qua bên trung gian là Pakistan. Cả Iran lẫn Mỹ đều đã gửi ý kiến của mình về đề xuất gần đây của Tehran.
Các yêu cầu của Iran trong các cuộc đàm phán với Mỹ bao gồm việc giải phóng các khoản tiền bị đóng băng của Iran và dỡ bỏ lệnh trừng phạt. Theo ông Baghaei, Iran đang tập trung vào mục tiêu chấm dứt chiến sự trong giai đoạn này.
