Phát biểu tại phiên điều trần ngày 5.5 trước Văn phòng đại diện thương mại Mỹ (USTR) ở Washington, bà Michelle Zang, đại diện Phòng thương mại quốc tế Trung Quốc (CCOIC), cho rằng cuộc điều tra “thiếu bằng chứng hỗ trợ đầy đủ” và “lách luật các cơ chế đa phương hiện có”. Bà nhấn mạnh tình trạng dư thừa công suất là vấn đề kinh tế, không phải hành vi của chính phủ, do đó không thể được coi là căn cứ cho các biện pháp trừng phạt thương mại.
Trung Quốc cũng đã khởi động 2 cuộc điều tra về rào cản thương mại chống lại Mỹ vào cuối tháng 3. Bộ Thương mại Trung Quốc khi đó tuyên bố rằng cuộc điều tra sẽ tập trung vào các biện pháp của Mỹ được cho là gây hại cho các ngành công nghiệp và chuỗi cung ứng toàn cầu, bao gồm cả những biện pháp cản trở thương mại các sản phẩm xanh.
Trước đó, ngày 11.3, Văn phòng đại diện thương mại Mỹ đã khởi động điều tra theo Điều 301 của Đạo luật thương mại 1974 đối với 16 đối tác, trong đó có Trung Quốc. Nếu xác định có hành vi thương mại “phi lý”, Mỹ có thể áp thuế mới, theo South China Morning Post.
Không chỉ Trung Quốc, Hàn Quốc cũng phản đối cuộc điều tra. Đại diện thương mại Hàn Quốc tại Washington cho rằng việc điều tra về dư thừa công suất đối với Hàn Quốc là “không phù hợp và không cần thiết”.
Về phần mình, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump lập luận dư thừa công suất ở nước ngoài là nguyên nhân gây thâm hụt thương mại và cạnh tranh không công bằng với Mỹ. Tuy nhiên, lập luận này bị nhiều chuyên gia phản bác. Bà Emily Kilcrease, cựu quan chức USTR, cho rằng các biện pháp thuế quan trước đây chủ yếu khiến áp lực dư thừa công suất của Trung Quốc chuyển sang các thị trường khác, thay vì giải quyết tận gốc vấn đề.
“Thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc năm 2025 là mức thấp nhất kể từ khi Trung Quốc gia nhập Tổ chức thương mại thế giới (WTO). Trong khi đó, thặng dư thương mại của Trung Quốc với thế giới đạt mức cao kỷ lục. Cách tiếp cận phối hợp với các đối tác Mỹ là con đường phía trước”, theo bà.
Trong nước Mỹ, các ý kiến cũng chia rẽ. Một số ngành như nông nghiệp và kim loại phản đối áp thuế mới do lo ngại thiệt hại từ cuộc chiến thương mại, trong khi một số doanh nghiệp sản xuất lại ủng hộ nhằm đối phó hàng nhập khẩu giá rẻ.
Căng thẳng thương mại Mỹ – Trung tiếp tục gia tăng trong bối cảnh 2 bên chuẩn bị nối lại đối thoại cấp cao. Tổng thống Donald Trump dự kiến đến Trung Quốc ngày 14 – 15.5. Tại đây, tranh chấp thương mại được cho là sẽ trở thành nội dung trọng tâm trong trao đổi giữa ông Trump với Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình.
Tổng thống Trump ngày 5.5 khẳng định Mỹ duy trì “quan hệ rất tốt” với Trung Quốc và bác bỏ ý kiến cho rằng Bắc Kinh thách thức Washington liên quan vấn đề Iran.
Iran dự kiến cũng sẽ là một nội dung thảo luận khi ông Trump gặp ông Tập tại Bắc Kinh, trong bối cảnh xung đột Trung Đông vẫn diễn biến phức tạp.
"Theo chỉ đạo từ Tổng tư lệnh, lực lượng Mỹ đã tiến hành các đợt không kích tăng cường vào Iran để làm suy giảm hơn nữa khả năng đe dọa tự do hàng hải tại eo biển Hormuz", Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, thông báo trên X ngày 8/7.
CENTCOM không nêu cụ thể các mục tiêu bị nhắm tới. Theo cơ quan này, Mỹ quy trách nhiệm cho Iran về những vụ tàu thương mại bị tấn công khi đang lưu thông qua Hormuz.
"Đây là hành động đáp trả vụ Iran tấn công các tàu thuyền ngày hôm qua. Nếu chuyện đó còn tái diễn, hậu quả sẽ nghiêm trọng hơn rất nhiều", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Theo hãng thông tấn Iran IRNA, nhiều vụ nổ đã xuất hiện tại các địa điểm dọc bờ biển miền nam nước này, làm rung chuyển các thành phố cảng Bandar Abbas, Konarak và Chabahar. Một phần thành phố Chabahar bị mất điện và có tiếng chiến đấu cơ vang lên gần đảo Kish.
Mehr News đưa tin nhiều vụ nổ cũng được ghi nhận tại thành phố Iranshahr, đông nam Iran. Trong khi đó, Nournews, trang tin có liên hệ với Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, cho biết Tehran chuẩn bị phát động một "cuộc tấn công quy mô lớn" nhằm vào các căn cứ quân đội Mỹ trong khu vực để đáp trả.
Đợt tập kích mới diễn ra không lâu sau khi Tổng thống Trump ngày 8/7 tuyên bố lệnh ngừng bắn giữa Mỹ với Iran đã kết thúc. "Đàm phán với họ chỉ lãng phí thời gian", ông chủ Nhà Trắng phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Thổ Nhĩ Kỳ, khi được hỏi liệu thỏa thuận ngừng bắn với Iran còn hiệu lực hay không.
Iran cho rằng các phần chủ chốt trong bản ghi nhớ mà hai bên ký hồi giữa tháng 6 đã vô hiệu sau tuyên bố của ông Trump, cảnh báo Mỹ về "hậu quả nguy hiểm" từ việc này.
Iran kêu gọi các nước láng giềng ở vịnh Ba Tư "thực hiện nghĩa vụ pháp lý quốc tế, tránh việc lãnh thổ và cơ sở vật chất được dùng để phát động tấn công nhằm vào Iran". Tehran tuyên bố không ngần ngại bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ, chủ quyền và an ninh quốc gia, sẵn sàng đáp trả vào nguồn gốc của hành động gây hấn.
Mohsen Rezaee, cố vấn quân sự của lãnh tụ tối cao Iran, cảnh báo "kẻ thù sẽ phải trả giá đắt" vì tấn công nước này.
Quân đội Mỹ đêm 7/7 cũng đã tập kích hơn 80 mục tiêu tại các khu vực trong và gần eo biển Hormuz để đáp trả việc "Iran nhắm vào tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz". Truyền thông Iran ghi nhận nhiều vụ nổ xảy ra ở ven biển miền nam nước này rạng sáng 8/7.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã phóng tên lửa và máy bay không người lái vào các mục tiêu quân sự Mỹ tại Kuwait và Bahrain để đáp trả, dọa mở rộng phạm vi tấn công nếu Washington "tiếp tục gây hấn".
"Nhiều tàu chở đầy dầu đang rời eo biển Hormuz. Họ đang rà soát để tìm một số quả ngư lôi đã phát hiện trước đó, nhưng tàu thuyền lúc này đã bắt đầu ra khơi. Tuyến hàng hải này sẽ mở cửa hoàn toàn vào thứ sáu (ngày 19/6)", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên mạng xã hội hôm 15/6.
Iran phong tỏa eo biển Hormuz kể từ khi xung đột với Mỹ - Israel nổ ra hồi cuối tháng 2, khiến giá dầu tăng vọt và làm dấy lên lo ngại về cú sốc lạm phát kéo dài.
Mỹ, Iran và nước trung gian Pakistan cho biết thỏa thuận hòa bình sẽ được ký kết ngày 19/6 tại Thụy Sĩ. Tuy nhiên, một quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ cho hay Tổng thống Trump, Phó tổng thống JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đã ký điện tử vào văn kiện.
"Tổng thống muốn tự tay ký thỏa thuận vì ông muốn thể hiện bản thân đã tận tụy như thế nào nhằm đưa vấn đề đi đến kết cục thành công", người này cho hay.
Khi được hỏi về thời điểm công bố thỏa thuận, Tổng thống Trump cho hay đây là văn kiện "rất có giá trị". "Tôi muốn nó được công bố, vì vậy có lẽ là khá sớm thôi", ông nói.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi nói rằng thỏa thuận đã chấm dứt cuộc chiến ngay lập tức, các cuộc đối thoại nhằm đạt được thỏa thuận cuối cùng sẽ diễn ra trong vòng hai tháng tới.
Quân đội Iran ca ngợi thỏa thuận là chiến thắng và tuyên bố họ đã "làm bẽ mặt" Mỹ - Israel, trong khi Tổng thống Masoud Pezeshkian gọi đây là "thành tựu lớn" cho khu vực.
Dù vậy, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi lại tỏ ra thận trọng hơn. "Chúng ta từng chứng kiến những cam kết bị phá vỡ, những thỏa thuận bị xé bỏ. Chúng ta đều chưa quên những điều đó", ông nói.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết theo thỏa thuận, Mỹ phải đảm bảo Israel ngừng chiến dịch ở Lebanon. "Mỹ phải tôn trọng các cam kết của mình. Họ phải đảm bảo Israel cũng tôn trọng các cam kết liên quan đến Lebanon", ông Baqaei nói.
Tuy nhiên, Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố lực lượng Israel sẽ ở lại Lebanon, Syria và Gaza "nếu còn cần thiết".
Tổng thống Lebanon Joseph Aoun đã hoan nghênh thỏa thuận hòa bình trong cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Iran Araghchi, đồng thời bày tỏ hy vọng đây sẽ là một "bước đi tích cực hướng tới giảm bớt căng thẳng".
Thỏa thuận được đưa ra sau nhiều tuần đàm phán căng thẳng và những lời đe dọa tái chiến, nhưng các chi tiết quan trọng đến nay vẫn chưa được làm rõ.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cho biết Washington đã "cam kết" giải phong tỏa các tài sản của Tehran ở nước ngoài và bồi thường thiệt hại chiến tranh. Hãng thông tấn Mehr đưa tin Mỹ sẽ giải phóng 12 tỷ USD tài sản bị phong tỏa của Iran trước khi các cuộc đàm phán bắt đầu.
Ông Baqaei thêm rằng Tehran sẽ đề nghị Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc phê chuẩn sau khi đạt được thỏa thuận cuối cùng về chương trình hạt nhân của mình. Điều này có thể gây tranh cãi khi Mỹ đang nỗ lực chấm dứt tham vọng hạt nhân của Iran và giải quyết kho uranium làm giàu cao, được cho là đã bị chôn vùi trong những cuộc không kích hồi năm ngoái.
Tổng thống Trump nói với New York Times rằng Mỹ vẫn trong quá trình thương lượng về việc Iran có đình chỉ làm giàu uranium trong 20 năm hay không, đồng thời ngụ ý rằng ông có thể chấp nhận thời hạn 15 năm.
Thông tin Mỹ - Iran đạt được thỏa thuận hòa bình lập tức khiến giá dầu giảm mạnh và thúc đẩy thị trường chứng khoán toàn cầu tăng điểm. Giá dầu thô giảm gần 5%, xuống mức gần 80 USD mỗi thùng, sau khi từng tăng vọt vượt mốc 110 USD ngay khi xung đột nổ ra.
"Chúng tôi sẽ đàm phán trong cuối tuần này", Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với phóng viên ngày 17/4 trên chuyên cơ Không lực Một khi đang trên đường từ thành phố Phoenix, bang Arizona, trở về thủ đô Washington, đề cập đến các cuộc thảo luận với Iran.
Ông Trump không nêu cụ thể về cuộc đàm phán với Iran, nhưng cho hay ông có thể sẽ không gia hạn lệnh ngừng bắn hai tuần với Tehran khi nó hết hạn vào ngày 22/4. Lệnh ngừng bắn này được hai bên nhất trí để tạo thuận lợi cho quá trình đàm phán hướng tới giải pháp chấm dứt cuộc xung đột.
"Lệnh phong tỏa các cảng Iran vẫn được duy trì, và thật không may chúng tôi có thể phải bắt đầu ném bom Iran trở lại", Tổng thống Mỹ nói, đề cập đến kịch bản hai bên không đạt được thỏa thuận trong các cuộc đàm phán.
Tuy nhiên, ông cũng nói rằng đã có một số "tin khá tích cực" liên quan đến Iran, nhưng từ chối cung cấp thêm chi tiết.
"Chúng tôi vừa nhận được một số tin khá tích cực cách đây khoảng 20 phút, và có vẻ mọi việc đang diễn ra rất thuận lợi ở Trung Đông liên quan đến Iran. Rồi mọi người sẽ biết đó là gì thôi. Tôi chỉ nghĩ đây là điều hoàn toàn hợp lý và nên xảy ra. Chúng ta hãy chờ xem", ông cho hay.
Phái đoàn Mỹ và Iran được cho là sẽ đến Pakistan cuối tuần này và tiến hành đàm phán ngày 20/4, một tuần sau khi vòng đàm phán đầu tiên tại Pakistan kết thúc mà không đạt được thỏa thuận nào.
Quan chức Lầu Năm Góc tuyên bố lực lượng Mỹ ở Trung Đông đã trong trạng thái sẵn sàng tiếp tục chiến đấu nếu Iran không chấp nhận thỏa thuận hòa bình.
Ngoại trưởng Abbas Araghchi hôm qua thông báo Iran sẽ "mở hoàn toàn" eo biển Hormuz để hưởng ứng lệnh ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và nhóm Hezbollah ở Lebanon. Tổng thống Mỹ hoan nghênh động thái của Iran, nhưng khẳng định lệnh phong tỏa các cảng Iran vẫn còn hiệu lực cho đến khi thỏa thuận hai nước "hoàn thành 100%".
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, người dẫn đầu phái đoàn đàm phán Iran cuối tuần trước, ngày 17/4 chỉ trích Tổng thống Trump đưa ra "7 tuyên bố sai sự thật trong vòng một giờ", nhưng không nêu cụ thể đó là những phát biểu nào.
"Họ đã không thắng được cuộc chiến bằng những lời dối trá này và chắc chắn cũng sẽ không đạt được gì trong các cuộc đàm phán", ông Ghalibaf nói, đồng thời cảnh báo nước này sẽ đóng cửa eo biển Hormuz một lần nữa nếu Mỹ duy trì chiến dịch phong tỏa cảng biển.
Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 17/4, ông Trump cho hay đang mong chờ cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. "Cuộc gặp của chúng tôi tại Trung Quốc sẽ là cuộc gặp đặc biệt và có thể mang tính lịch sử. Tôi mong chờ được gặp Chủ tịch Tập, nhiều việc sẽ được hoàn thành!", ông Trump cho biết.
Lãnh đạo Mỹ ban đầu lên kế hoạch thăm Bắc Kinh vào cuối tháng 3 hoặc đầu tháng 4 nhằm thúc đẩy tái thiết quan hệ thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, Tổng thống Trump sau đó quyết định hoãn chuyến thăm Trung Quốc để tập trung giải quyết vấn đề Iran.
Nhà Trắng thông báo chuyến thăm Trung Quốc sẽ diễn ra vào ngày 14-15/5, cho thấy Mỹ kỳ vọng thỏa thuận với Iran sẽ đạt được trước thời điểm này.
