Sau khi Dân trí đăng tải bài viết Sơn Tùng cưỡi chim Lạc”: Khó kết luận là phản cảm, xúc phạm, nhiều độc giả cũng đã gửi tới Dân trí những góc nhìn riêng về cách tiếp cận di sản trong đời sống đương đại.
Dưới đây là bài viếtcủa tác giả Bùi Chí Nhân (phường Thành Vinh, Nghệ An), được Dân trí trích đăng:
Những ngày qua, câu chuyện xoay quanh hình ảnh Sơn Tùng M-TP xuất hiện cùng chim Lạc trong MV Come my way thu hút sự quan tâm của đông đảo khán giả. Hình ảnh nam ca sĩ xuất hiện trên mô hình chim Lạc – biểu tượng gắn liền với văn hóa Đông Sơn và văn minh Việt cổ – đã tạo ra nhiều ý kiến trái chiều.
Có người cho rằng đây là cách tiếp cận sáng tạo, đưa chất liệu văn hóa dân tộc vào một sản phẩm nghệ thuật hiện đại nhằm kết nối với công chúng trẻ và giới thiệu bản sắc Việt Nam ra thế giới. Ngược lại, không ít ý kiến bày tỏ sự băn khoăn khi một biểu tượng mang giá trị lịch sử và tinh thần đặc biệt lại được đặt trong ngữ cảnh như vậy.
Đằng sau cuộc tranh luận là một câu hỏi rộng hơn: Chúng ta nên ứng xử như thế nào với các di sản văn hóa trong thời đại của công nghiệp sáng tạo và truyền thông số?
Tính thiêng của biểu tượng văn hóa đến từ đâu?
Một trong những nguyên nhân khiến cuộc tranh luận về hình tượng chim Lạc trở nên gay gắt là bởi nhiều người không xem đây đơn thuần là một họa tiết trang trí hay một chất liệu mỹ thuật.
Trong nhận thức của công chúng, chim Lạc từ lâu đã vượt ra khỏi giá trị tạo hình để trở thành biểu tượng gắn với lịch sử hình thành và phát triển của dân tộc. Khi một biểu tượng mang ý nghĩa tinh thần đặc biệt, cách xã hội phản ứng với nó cũng khác với cách phản ứng trước những hình ảnh thông thường.
Tuy nhiên, điều đáng suy ngẫm là tính thiêng của các biểu tượng văn hóa không phải là một giá trị bất biến. Trong lịch sử, rất nhiều biểu tượng từng được nhìn nhận theo những cách khác nhau ở các giai đoạn khác nhau. Chính cộng đồng là chủ thể liên tục kiến tạo, bồi đắp và làm giàu thêm ý nghĩa cho các biểu tượng ấy. Nói cách khác, tính thiêng không chỉ đến từ bản thân hiện vật hay hình ảnh, mà còn đến từ sự đồng thuận xã hội về giá trị mà biểu tượng đó đại diện.
Vì vậy, khi một nghệ sĩ sử dụng biểu tượng văn hóa trong tác phẩm của mình, phản ứng của công chúng là điều hoàn toàn tự nhiên. Đó không chỉ là phản ứng đối với một sản phẩm nghệ thuật mà còn là phản ứng đối với cách một cộng đồng đang tự bảo vệ những giá trị mà họ cho là quan trọng.
Nhưng ở chiều ngược lại, nếu mọi sự tái hiện mới đều bị xem là xâm phạm hoặc xúc phạm, chúng ta cũng có nguy cơ vô tình đóng khung di sản trong những khuôn mẫu cố định, khiến các biểu tượng văn hóa dần mất đi khả năng đối thoại với xã hội đương đại.
Bảo tồn và sáng tạo: Không phải hai lựa chọn đối lập
Từ câu chuyện chim Lạc, có lẽ cũng cần đặt ra một câu hỏi khác: Chúng ta thực sự hiểu bao nhiêu về những biểu tượng văn hóa mà mình đang bảo vệ?
Trong đời sống hiện nay, không hiếm trường hợp các cuộc tranh luận bùng nổ rất nhanh trên mạng xã hội, nhưng phần lớn ý kiến lại dừng ở cảm xúc hơn là tri thức. Nhiều người sẵn sàng phản đối hoặc bênh vực một hình ảnh văn hóa mà chưa thực sự hiểu nguồn gốc, ý nghĩa lịch sử hay quá trình hình thành của chính biểu tượng đó.
Điều này tạo ra một nghịch lý: Xã hội có thể dành rất nhiều năng lượng để tranh cãi về cách sử dụng một biểu tượng, nhưng lại dành quá ít sự quan tâm cho việc tìm hiểu sâu về giá trị của biểu tượng ấy.
Nếu cuộc tranh luận về chim Lạc chỉ dừng lại ở việc xác định ai đúng, ai sai thì giá trị nhận được sẽ rất hạn chế. Nhưng nếu từ cuộc tranh luận đó, nhiều người bắt đầu tìm hiểu về văn hóa Đông Sơn, về trống đồng, về những lớp ý nghĩa lịch sử gắn với hình tượng chim Lạc, thì đó lại là một tác động tích cực đối với đời sống văn hóa.
Suy cho cùng, hiểu biết luôn là nền tảng tốt nhất cho cả bảo tồn lẫn sáng tạo. Một cộng đồng càng hiểu rõ giá trị của di sản thì càng có khả năng bảo vệ đúng những giá trị cốt lõi của nó, đồng thời cũng có đủ sự tự tin để chấp nhận những cách tiếp cận mới.
Nếu chỉ dừng lại ở quan điểm “không được thay đổi” hay “không được chạm tới” các biểu tượng truyền thống, chúng ta có thể vô tình biến di sản thành những giá trị đứng yên trong quá khứ.
Lịch sử văn hóa thế giới cho thấy những nền văn hóa có sức lan tỏa mạnh mẽ thường là những nền văn hóa biết kể lại các giá trị cũ bằng ngôn ngữ mới. Nhật Bản đã đưa tinh thần Samurai vào điện ảnh, truyện tranh và trò chơi điện tử. Hàn Quốc khai thác các yếu tố truyền thống trong âm nhạc đại chúng và các sản phẩm giải trí toàn cầu. Nhiều quốc gia khác cũng đang tìm cách chuyển hóa di sản thành nguồn lực cho công nghiệp văn hóa mà vẫn giữ được bản sắc riêng.
Thực tế cho thấy bảo tồn và sáng tạo không phải là hai lựa chọn đối lập. Bảo tồn giúp gìn giữ những giá trị cốt lõi của di sản, trong khi sáng tạo tạo điều kiện để những giá trị ấy tiếp tục tồn tại trong bối cảnh mới. Nếu chỉ bảo tồn mà thiếu sáng tạo, di sản có thể dần trở nên xa lạ với thế hệ trẻ. Ngược lại, nếu chỉ chạy theo sáng tạo mà thiếu sự thấu hiểu và tôn trọng các giá trị nền tảng, di sản có nguy cơ bị giản lược hoặc mất đi ý nghĩa vốn có.
Điều đáng tiếc là nhiều cuộc tranh luận về văn hóa hiện nay thường bị đẩy về hai thái cực. Một bên cho rằng mọi phản ứng của công chúng trước các thử nghiệm nghệ thuật đều là biểu hiện của sự bảo thủ và thiếu cởi mở. Ở chiều ngược lại, không ít người lại xem bất kỳ sự thay đổi hay tái diễn giải nào đối với các biểu tượng truyền thống đều là hành động xúc phạm văn hóa. Thực tế, cả hai cách tiếp cận này đều đang đơn giản hóa một vấn đề vốn rất phức tạp.
Bản chất của văn hóa không nằm ở việc lựa chọn giữa bảo tồn hay sáng tạo, bởi đây không phải hai khái niệm đối lập mà là hai điều kiện cùng tồn tại để văn hóa phát triển bền vững.
Bảo tồn là gìn giữ những giá trị cốt lõi đã được cộng đồng và lịch sử vun đắp qua nhiều thế hệ. Trong khi đó, sáng tạo là quá trình tìm kiếm những phương thức biểu đạt mới để các giá trị ấy tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại.
Cũng giống như một cây cổ thụ muốn tồn tại lâu dài phải giữ được bộ rễ bám sâu vào đất, nhưng đồng thời vẫn cần không ngừng đâm chồi, phát triển cành lá mới, di sản văn hóa chỉ thực sự có sức sống khi vừa được gìn giữ, vừa được tiếp tục làm mới bằng ngôn ngữ của từng thời đại.
Điều còn lại sau một cuộc tranh luận
Có lẽ điều đáng suy nghĩ nhất sau câu chuyện chim Lạc không phải là việc một nghệ sĩ đúng hay sai trong lựa chọn hình ảnh của mình. Điều đáng suy nghĩ hơn là cách chúng ta đang ứng xử với di sản văn hóa trong thời đại mà mọi sản phẩm sáng tạo đều có thể lan tỏa tới hàng triệu người chỉ sau vài tiếng đồng hồ.
Một nền văn hóa tự tin không phải là nền văn hóa khước từ mọi cách diễn giải mới. Nhưng đó cũng không phải là nền văn hóa sẵn sàng chấp nhận mọi sự phá cách nhân danh sáng tạo. Giữa hai thái cực ấy cần có một điểm cân bằng, nơi nghệ sĩ được tự do tìm kiếm những ngôn ngữ biểu đạt mới, còn cộng đồng có quyền đặt ra những câu hỏi về ý nghĩa và giới hạn của các biểu tượng chung.
Suy cho cùng, điều làm nên sức sống của di sản không phải là việc nó được đặt trên bệ thờ hay xuất hiện trong một MV ca nhạc. Điều làm nên sức sống của di sản là khả năng khiến các thế hệ tiếp tục quan tâm, tranh luận và tìm cách lý giải ý nghĩa của nó trong bối cảnh mới. Khi một biểu tượng văn hóa vẫn còn tạo ra những cuộc đối thoại như vậy, có lẽ đó chính là dấu hiệu cho thấy nó vẫn đang sống cùng thời đại.
Trò đùa huyết thống kể về cuộc chiến quyền lực tại Tập đoàn VNreal, đan xen giữa những âm mưu là câu chuyện tình yêu đầy trắc trở giữa Dylan (Trần Nhật Hào) và bác sĩ Đông y Bảo Ngọc (Khánh Linh).
Tập đầu phát sóng tối 7-4 trên HTV7 mở ra hàng loạt âm mưu khi bà Hồng (Hoài An) - phó chủ tịch tập đoàn - tìm cách thâu tóm công ty. Cùng lúc đó, Dylan Bùi trở về Việt Nam sau nhiều năm sinh sống ở nước ngoài khi nhận tin cha mình - ông Đại - đang nguy kịch. Tại đây, anh tình cờ gặp Bảo Ngọc, bác sĩ Đông y tài giỏi.
Điểm nhấn của tập 1 là tình huống Dylan bất ngờ bị kẻ lạ mặt tấn công và tiêm một loại độc chất hủy hoại thần kinh cực mạnh.
Để cứu sống, anh buộc phải kết hợp điều trị giữa Tây y và Đông y. Biến cố này trở thành "mắt xích" định mệnh đưa anh đến Phòng khám Đông y Thiên Tâm, nơi anh gặp lại Bảo Ngọc và mở ra câu chuyện tình yêu vừa lãng mạn vừa bi thương, bắt nguồn từ những toan tính phía sau.
Chia sẻ về nhân vật, Trần Nhật Hào cho biết Dylan Bùi là người thiếu thốn tình cảm gia đình từ nhỏ, dẫn đến tính cách phức tạp và khó đoán. Anh đặc biệt ấn tượng với sự yêu thương thầm lặng của nhân vật.
"Khi hóa thân thành bất kỳ nhân vật nào tôi đều đọc và phân tích một cách rất kỹ lưỡng về tâm lý nhân vật và tìm thêm nhiều chất liệu cho vai diễn. Dylan là nhân vật tôi thích và có nhiều điểm tương đồng, nên việc vào vai diễn cũng không quá khó", Nhật Hào chia sẻ
Anh bảo mình thích thông điệp về sự chữa lành của phim: Dù quá khứ có nhiều tổn thương và hận thù, con người chỉ thực sự tìm thấy bình yên khi biết mở lòng với tình yêu và học cách tha thứ.
Trailer phim Trò đùa huyết thống
Trần Nhật Hào từng được biết đến khi giành ngôi vị quán quân Gương mặt điện ảnh năm 2021. Sinh năm 1998 trong một gia đình không có truyền thống nghệ thuật, Nhật Hào sớm bộc lộ niềm đam mê với diễn xuất. Sau khi tốt nghiệp Đại học Sân khấu - Điện ảnh TP.HCM, anh kiên trì theo đuổi ước mơ dù đối mặt không ít khó khăn.
Sau 5 năm kể từ danh hiệu quán quân, anh đã tham gia nhiều dự án như phim truyền hình, phim chiếu app, web drama và MV, đảm nhận cả vai chính lẫn vai phụ.
Vai diễn Dylan Bùi trong phim Trò đùa huyết thống là vai chính xuyên suốt đầu tiên của anh trên sóng truyền hình.
"Bất kỳ dự án nào từ truyền hình hay web drama, điện ảnh, vai diễn lớn hay nhỏ tôi đều không phân biệt, muốn thể hiện tốt nhất cho những vai diễn của mình để phục vụ mọi đối tượng khán giả. Tôi cảm thấy mình được làm nghề, hóa thân vào nhân vật, truyền tải được thông điệp và giá trị nhân văn đến khán giả đã là may mắn. Tôi vẫn sẽ tiếp tục cố gắng và làm thật tốt cho những dự án trong tương lai", anh bảo.
Theo The Paper, ngày 16/6, tòa án ở Hong Kong công bố phán quyết vụ ông Dư Dục Hưng và công ty AEG Entertainment Group Limited tố cáo Trương Bá Chi vi phạm hợp đồng. Tòa bác bỏ mọi đề nghị của phía nguyên đơn đồng thời buộc nguyên đơn chịu trách nhiệm với chi phí tố tụng của phía Trương Bá Chi.
Ông Dư Dục Hưng và công ty AEG kiện diễn viên từ năm 2020, trong đơn, Dư Dục Hưng cho biết ông và Bá Chi hợp tác từ 2011 đến trước 2019. Ông từng chi hơn 40 triệu HKD (hơn 135 tỷ đồng) ký hợp đồng với diễn viên, điều kiện là cô đóng sáu phim mà công ty của ông yêu cầu. Năm 2012, Dư Dục Hưng và Trương Bá Chi ký hợp đồng đóng thêm hai phim khác, phía công ty sản xuất trả trước Bá Chi cátxê gần 2,8 triệu HKD (9,4 tỷ đồng).
Ông Dư tố cáo Trương Bá Chi không thực hiện thỏa thuận, cho biết thất vọng về diễn viên, chỉ trích cô "vong ân bội nghĩa, qua cầu rút ván". Dư Dục Hưng yêu cầu Trương Bá Chi bồi thường ít nhất 13 triệu HKD (44 tỷ đồng).
Tại phiên xét xử cuối năm 2025, Trương Bá Chi nói năm 2014, ông Dư làm giấy tờ giả, tự ý lấy danh nghĩa quản lý để ký hợp đồng với công ty khác, trong khi chưa bàn bạc với Trương Bá Chi. Diễn viên cũng không thừa nhận Dư Dục Hưng từng là quản lý của mình.
Theo Bá Chi, giai đoạn hợp tác, Dư Dục Hưng nhiều lần đe dọa nếu không nghe lời, ông sẽ "hủy sự nghiệp" của diễn viên. Tại tòa, Trương Bá Chi có lúc không kìm được cảm xúc, giọng nghẹn ngào, cho biết lúc đó cô còn trẻ, lo sợ nếu Dư Dục Hưng có ý định hại cô.
Mâu thuẫn giữa Trương Bá Chi và ông Dư Dục Hưng kéo dài nhiều năm, ông Dư từng đăng trên mạng xã hội một bài hát nhằm công kích Trương Bá Chi, với những câu: "Tôi biết rõ cô không trong sạch gì, ai nấy đều tránh xa cô. Tôi biết cô diễn tốt, quá khứ đen tối, vậy mà vẫn tin lời thề thốt của cô".
Bá Chi gia nhập làng giải trí năm 1999 với phim Vua hài, đóng cùng Châu Tinh Trì. Cô còn nổi tiếng với Sư tử Hà Đông, Mèo yêu phải chuột, Tinh nguyện.
Người đẹp trải qua cuộc hôn nhân với tài tử Tạ Đình Phong, có hai con trai. Khi ly hôn năm 2011, Bá Chi làm mẹ đơn thân. Năm 2018, cô sinh con trai thứ ba, giấu danh tính người cha. Theo Next Media, cậu bé mang họ mẹ, Bá Chi để trống phần "Cha" trong giấy khai sinh của con. Sau sinh, Trương Bá Chi chủ yếu phát triển sự nghiệp ở Trung Quốc đại lục, đắt show truyền hình, quảng cáo.
Sau khi gây chú ý với vai diễn trong Bóng ma hạnh phúc, Lương Thế Thành tiếp tục hội ngộ khán giả với dự án Mesdames Thanh Sắc, dự kiến ra rạp ngày 19.6. Đây là tác phẩm lấy cảm hứng từ câu chuyện có thật tại Sài Gòn thập niên 1960, quy tụ dàn diễn viên như Thanh Hằng, Hồng Ánh, Khane Nguyễn…
Trong Mesdames Thanh Sắc, Lương Thế Thành vào vai Bá Dũng, người đàn ông đứng giữa người vợ quyền lực và cô nhân tình quyến rũ. Nam diễn viên cho biết bản thân luôn mong muốn thoát khỏi vùng an toàn để thử sức với các vai diễn gai góc hơn.
“Hơn 20 năm qua, khán giả quen với hình ảnh tôi hiền lành, tử tế. Vì vậy hiện tại tôi rất khao khát những vai có nội tâm nặng hơn để bộc lộ khả năng diễn xuất”, anh bày tỏ. Theo Lương Thế Thành, Bá Dũng là nhân vật ít thoại nhưng có nhiều đấu tranh tâm lý. Phần lớn cảm xúc đều phải thể hiện qua ánh mắt và biểu cảm nội tâm.
Đáng chú ý, nhiều người cho rằng nhân vật này giống với vai diễn trong Bóng ma hạnh phúc của nam diễn viên không chỉ ở cái tên mà còn ở hoàn cảnh khi vướng vào mối tình tay ba. Theo chồng Thúy Diễm, sự trùng hợp này thú vị đến mức “cuộc đời làm nghề của tôi chưa bao giờ có”.
Lương Thế Thành chia sẻ thêm: “Tuy nhiên, 2 nhân vật này cũng có nhiều điểm hoàn toàn khác nhau, về thời kỳ sinh sống, về tính cách lẫn tình cảnh trong phim. Tôi tin với nhân vật Bá Dũng của Mesdames Thanh Sắc, khi xem xong mọi người sẽ cảm thấy thương nhiều hơn, đồng cảm hơn”.
Nam diễn viên cũng không ngần ngại thừa nhận đóng với Thanh Hằng khó hơn, áp lực hơn so với Hồng Ánh. Giải thích về điều này, Lương Thế Thành kể trước đó, anh và đàn chị từng hợp tác ở sân khấu kịch, đóng chung phim Mùi ngò gai nên có sự thấu hiểu trong cách làm việc.
Còn với Thanh Hằng, vì là lần đầu kết hợp nên bản thân nam nghệ sĩ chưa hiểu được tính cách, những mong muốn của đồng nghiệp. Thời gian đầu, chồng Thúy Diễm không tránh khỏi áp lực, nhưng sau đó, anh dần kết nối với bạn diễn, nhờ vậy mà việc thực hiện các cảnh quay dễ dàng hơn.
“Trong phim chúng tôi có những cảnh tình cảm, xung đột với nhau khá nhiều và tâm lý cũng khá nặng. Cho nên tôi phải làm sao để 2 người có thể hiểu nhau. Tôi dành thời gian ở phim trường tâm sự, nói chuyện giúp cả 2 thoải mái khi làm việc chung. Thời gian đầu cũng khó vì chúng tôi chưa quen nhịp, nhưng dần dần về sau, sự thấu hiểu nhiều hơn thì mọi thứ trơn tru hơn”, anh chia sẻ.
Về những phân đoạn tình cảm, Lương Thế Thành nói anh và Thanh Hằng đều đã có gia đình, song cũng là những diễn viên chuyên nghiệp nên hiểu rằng đây là tính chất công việc. Sao nam 8X thẳng thắn chia sẻ quan điểm làm nghề: “Mình làm vì vai diễn, dự án này. Đã là diễn viên, tôi chấp nhận yêu cầu của đạo diễn nên khi thể hiện những cảnh tình cảm, chúng tôi có áp lực nhưng không đến nỗi không tìm được tiếng nói chung”.
Đóng cảnh nóng với diễn viên nữ, Lương Thế Thành bật mí đã xin phép vợ. Tiêu chí của anh và Thúy Diễm từ xưa đến nay là khi nhận bất kỳ kịch bản nào là đều chia sẻ với nhau. Nhờ đó, họ tìm ra cách diễn phù hợp dưới sự đồng hành, góp ý của người bạn đời.
“Tính tôi khi đã làm việc thì sẽ hết mình. Đã nhận một vai diễn, tôi làm tất cả để nhân vật hay nhất có thể, để đạo diễn thấy tự hào khi mời mình cho dự án đó. Hầu như những yếu tố trong kịch bản tôi đều làm việc với đạo diễn, nhà sản xuất nhằm tìm hướng đi hay nhất để công việc dễ dàng hơn. Đây là cách làm việc của tôi từ xưa đến giờ”, anh bộc bạch thêm.
