TS.BS Phan Đình Mừng, Phó giám đốc Bệnh viện Quân y 175, tại tập huấn Những đóng góp của khớp háng chuyển động đôi trong việc điều trị cho bệnh nhân trẻ tuổi và năng động ngày 23/6, cho biết trước đây chỉ định thay khớp háng chủ yếu dành cho người từ 50 tuổi trở lên bị thoái hóa khớp nặng. Tuy nhiên, vài năm gần đây, ngày càng nhiều bệnh nhân trẻ phải phẫu thuật thay khớp, chủ yếu do hoại tử chỏm xương đùi.
“Tỷ lệ thay khớp háng ở người trẻ tăng khoảng 20-30%, nhiều trường hợp phải thay cả hai bên khớp háng khi mới 20-30 tuổi”, bác sĩ nói.
Hoại tử chỏm xương đùi xảy ra khi nguồn máu nuôi phần chỏm bị suy giảm hoặc tắc nghẽn, khiến mô xương chết dần, biến dạng và sụp lún. Khi bệnh tiến triển nặng, thay khớp háng thường là lựa chọn điều trị cuối cùng để phục hồi vận động.
Theo bác sĩ Mừng, các nghiên cứu dịch tễ cho thấy nhóm người hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia hoặc sử dụng corticoid dài ngày có nguy cơ hoại tử chỏm xương đùi cao hơn rõ rệt so với dân số chung. Các yếu tố nguy cơ này có thể làm tổn thương thành mạch, gây co thắt hoặc tắc nghẽn những mạch máu rất nhỏ nuôi chỏm xương đùi, từ đó làm tăng nguy cơ hoại tử.
Ngoài thói quen sinh hoạt, một số nghề nghiệp đặc thù như thợ lặn sâu, lao động hầm mỏ cũng có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn do thường xuyên chịu áp lực môi trường.
Bác sĩ khuyến cáo người trẻ nên hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá, tránh tự ý dùng corticoid kéo dài và khám sớm khi xuất hiện đau vùng bẹn, đau háng, hạn chế vận động khớp háng. Phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm có thể điều trị giúp trì hoãn hoặc tránh phải thay khớp.
Theo bác sĩ Mừng, một thách thức khác của phẫu thuật thay khớp háng ở người trẻ là yêu cầu vận động cao hơn so với người lớn tuổi. Trước đây mục tiêu chủ yếu khi thay khớp là giúp bệnh nhân đi lại không đau, còn nay nhiều người mong muốn sau phẫu thuật có thể tiếp tục lao động nặng hoặc chơi thể thao.
Trong bối cảnh đó, khớp háng chuyển động đôi được xem là một cải tiến đáng chú ý trong phẫu thuật thay khớp háng hiện đại. Thiết kế hai bề mặt chuyển động giúp tăng biên độ vận động, tăng độ vững khớp và giảm nguy cơ trật khớp sau mổ. Những ưu điểm này đặc biệt phù hợp với nhóm bệnh nhân trẻ, năng động, giúp họ sớm quay lại sinh hoạt thường ngày, lao động và hoạt động thể chất an toàn hơn.
Chương trình tập huấn tại Bệnh viện Quân y 175 có sự tham gia của GS Kouyoumdjian, Trưởng khoa Chỉnh hình và Cột sống, Trung tâm Bệnh viện và Đại học Nîmes (Pháp) cùng nhiều bác sĩ chấn thương chỉnh hình trong nước, nhằm cập nhật kỹ thuật mới và chia sẻ kinh nghiệm các ca thay khớp phức tạp.
Kết quả nghiên cứu cho thấy ăn bơ (một quả) và xoài mỗi ngày giúp cải thiện chức năng mạch máu và giảm huyết áp tâm trương, hỗ trợ sức khỏe tim mạch mà không làm thay đổi lượng calo tiêu thụ hay trọng lượng cơ thể.
Những người tham gia chế độ ăn có bơ và xoài ghi nhận sự cải thiện đáng kể về chỉ số giãn mạch qua trung gian dòng chảy (FMD) - thước đo chức năng mạch máu. Ngoài ra, huyết áp tâm trương cũng cải thiện ở nam giới. Nghiên cứu được công bố trên Journal of the American Heart Association.
Healthline dẫn lời chuyên gia dinh dưỡng Karen E. Todd cho rằng những phát hiện này mang tính tích cực nhưng không nên xem là giải pháp "thần kỳ".
Bà nhấn mạnh nghiên cứu phản ánh lợi ích của việc thay thế thực phẩm kém chất lượng bằng các lựa chọn giàu dinh dưỡng hơn, từ đó cải thiện các chỉ số tim mạch theo thời gian.
Trong thử nghiệm, việc bổ sung bơ và xoài đã làm tăng lượng trái cây, chất xơ, vitamin C và chất béo không bão hòa đơn - những yếu tố phù hợp với chế độ ăn có lợi cho tim mạch.
Todd cho rằng các dưỡng chất trong hai loại trái cây này có thể đóng vai trò quan trọng. Xoài cung cấp vitamin C, kali và chất xơ. Trong đó, vitamin C hoạt động như chất chống oxy hóa có lợi cho mạch máu, kali giúp điều hòa huyết áp, còn chất xơ hỗ trợ kiểm soát cholesterol và đường huyết.
Bơ lại nổi bật với chất béo không bão hòa đơn, cùng chất xơ và kali, giúp cải thiện mức cholesterol và giảm nguy cơ tim mạch khi thay thế chất béo bão hòa.
Khi kết hợp, hai loại thực phẩm này bổ sung cho nhau về mặt dinh dưỡng. Xoài cung cấp carbohydrate và vitamin, còn bơ cung cấp chất béo lành mạnh và chất xơ, tạo cảm giác no và góp phần hỗ trợ sức khỏe tim mạch hiệu quả hơn so với khi sử dụng riêng lẻ, đặc biệt nếu dùng để thay thế thực phẩm chế biến.
Tuy nhiên, lợi ích dài hạn của việc duy trì thói quen này vẫn chưa rõ ràng. Cỡ mẫu nhỏ (82 người tham gia, 68 người hoàn thành) và thời gian nghiên cứu chỉ kéo dài 8 tuần - tương đối ngắn. Ngoài ra, nghiên cứu chỉ kiểm soát một phần vì người tham gia tự chuẩn bị một số bữa ăn, tạo ra sự biến thiên.
Về khẩu phần, các chuyên gia khuyến nghị nên tiêu thụ ở mức vừa phải. Bơ chứa nhiều calo và chất béo - dù là chất béo tốt, còn xoài có hàm lượng đường tự nhiên cao hơn. Khẩu phần hợp lý thường là khoảng một phần ba đến một nửa quả bơ và từ nửa đến một cốc xoài, vài lần mỗi tuần.
Đường trong trái cây nguyên quả không đáng lo khi ăn ở mức vừa phải nhờ đi kèm chất xơ, nhưng nếu ăn quá nhiều, đặc biệt là bơ, có thể làm tăng lượng calo dư thừa và ảnh hưởng đến mục tiêu kiểm soát cân nặng và chuyển hóa.
Nhìn chung, bơ và xoài nên được xem là những nguyên liệu linh hoạt giúp nâng cao chất lượng bữa ăn hằng ngày. Tuy vậy, yếu tố quan trọng nhất đối với sức khỏe tim mạch lâu dài vẫn là duy trì chế độ ăn dựa trên thực phẩm nguyên chất, ít qua chế biến, thay vì phụ thuộc vào một hoặc hai loại thực phẩm cụ thể.
Đây là những sự việc đáng báo động, cho thấy các nguy cơ chấn thương nghiêm trọng có thể phát sinh từ những hành vi tưởng đùa nghịch của lứa tuổi học sinh.
Mới đây, nam sinh (12 tuổi, Hà Nội) nhập viện với biểu hiện đau nhiều, tụ máu vùng tầng sinh môn kèm đi tiểu ra máu. Qua khai thác bệnh sử cho thấy tai nạn xảy ra trong giờ học.
Nam sinh đang trong giờ học, khi đứng lên phát biểu, em không biết phía dưới chỗ ngồi bị bạn đặt sẵn một chiếc bút. Khi em ngồi xuống, đầu bút bất ngờ chọc thẳng vào vùng tầng sinh môn, gây ra chấn thương nghiêm trọng. Qua thăm khám và làm các chỉ định cận lâm sàng, người bệnh được chẩn đoán tổn thương niệu đạo.
Bác sĩ Nguyễn Hữu Thảo, Trung tâm Nam học, cho biết đây là khu vực giải phẫu đặc biệt nhạy cảm, tập trung nhiều mạch máu và cơ quan quan trọng như niệu đạo, trực tràng, dương vật, tinh hoàn…
Tổn thương tại đây có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng như tụ máu lan rộng, rò niệu đạo, nhiễm trùng, áp xe tầng sinh môn và đặc biệt ảnh hưởng lâu dài đến chức năng sinh lý và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Sau quá trình điều trị tích cực, tình trạng người bệnh đã cải thiện rõ rệt: tụ máu giảm, không còn đi tiểu ra máu.
Một trường hợp khác là nam sinh (14 tuổi, Hải Phòng) nhập viện trong tình trạng có vết thương vùng đỉnh chẩm, kèm theo dị vật là một chiếc chìa khóa cắm sâu tại vị trí tổn thương. Qua thăm khám và thực hiện các chỉ định cận lâm sàng, người bệnh được chẩn đoán vết thương xoang tĩnh mạch dọc.
Theo các bác sĩ, đây là dạng vết thương khó gây nguy hiểm đến tính mạng người bệnh vì tổn thương vào xoang tĩnh mạch gây chảy máu ồ ạt trong thời gian ngắn.
Sau khi đánh giá tình trạng huyết động và hoàn tất các chỉ định cận lâm sàng cần thiết, người bệnh được chỉ định phẫu thuật cấp cứu.
Bác sĩ Lê Văn Bằng, khoa phẫu thuật thần kinh II, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, cho biết: "Thách thức lớn nhất trong ca phẫu thuật là nguy cơ chảy máu ồ ạt khi rút dị vật ra ngoài, đây là tình huống rất khó kiểm soát.
Tuy nhiên nhờ vào trình độ chuyên môn cao cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại, ê kíp phẫu thuật đã kiểm soát tốt tình trạng chảy máu và phẫu thuật thành công lấy dị vật cho người bệnh".
Do đây là dị vật xâm nhập, nguy cơ nhiễm trùng sau mổ cao, người bệnh được điều trị tích cực bằng kháng sinh liều cao nhằm phòng ngừa biến chứng.
Các bác sĩ cho hay hai trường hợp trên cho thấy tai nạn học đường không chỉ xuất phát từ hành vi bạo lực, mà còn đến từ sự đùa nghịch thiếu kiểm soát. Những vật dụng quen thuộc như chìa khóa, bút viết… nếu sử dụng không đúng cách có thể trở thành tác nhân gây chấn thương nghiêm trọng.
Hậu quả của các tai nạn này không chỉ dừng lại ở tổn thương thể chất trước mắt, mà còn có thể để lại di chứng lâu dài về sức khỏe, tâm lý, thậm chí kéo theo hệ lụy pháp lý và ảnh hưởng đến gia đình, xã hội.
Tai nạn học đường có thể xảy ra bất cứ lúc nào và từ những tình huống rất nhỏ. Vì vậy gia đình và nhà trường cần phối hợp để nâng cao nhận thức, tăng cường giáo dục và giám sát, xây dựng môi trường học đường an toàn, văn minh.
Sáng 14-7, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM Tăng Chí Thượng cho biết sở đã xây dựng kế hoạch kết nối các bệnh viện công lập, ngoài công lập, bệnh viện thuộc bộ, ngành, trung tâm y tế khu vực, phòng khám đa khoa và trạm y tế với 168 xã, phường, đặc khu trên địa bàn TP.
Theo đó, mỗi địa phương được phân công một hoặc nhiều cơ sở khám chữa bệnh đồng hành phù hợp với quy mô dân số và đặc điểm địa bàn.
Các đơn vị y tế sẽ phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức các đội khám sức khỏe lưu động tại trạm y tế, các điểm trạm và các điểm khám trong cộng đồng, tùy theo điều kiện thực tế và đặc thù của từng địa phương.
Đây là lần đầu tiên TP.HCM triển khai một chương trình y tế cộng đồng với sự tham gia đồng bộ của toàn bộ hệ thống y tế công lập và ngoài công lập.
Lực lượng tham gia trải rộng từ các bệnh viện thuộc bộ, ngành như: Chợ Rẫy, Thống Nhất, Quân y 175, Đại học Y Dược TP.HCM… đến các bệnh viện tuyến cuối của thành phố như Nhân dân Gia Định, Nhân dân 115, Trưng Vương, An Bình, Nguyễn Tri Phương, Lê Văn Thịnh, Lê Văn Việt…
Bên cạnh đó, các bệnh viện đa khoa khu vực, bệnh viện ngoài công lập, trung tâm y tế khu vực, phòng khám đa khoa và trạm y tế cũng được huy động, bảo đảm cả 168 xã, phường, đặc khu đều có lực lượng y tế đồng hành thực hiện chương trình.
Giám đốc Sở Y tế cho biết thêm, điểm mới của mô hình không chỉ là bổ sung nguồn nhân lực khám sức khỏe, mà còn thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa bệnh viện và chính quyền địa phương.
Trong khi địa phương chịu trách nhiệm rà soát danh sách dân cư, tổ chức tuyên truyền, vận động người dân và bố trí địa điểm khám thì các bệnh viện sẽ cử bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên tham gia các tổ khám lưu động, đồng thời hỗ trợ chuyên môn, chuyển tuyến và theo dõi các trường hợp cần quản lý lâu dài.
Sở Y tế đề nghị UBND 168 xã, phường, đặc khu khẩn trương hoàn tất việc ký kết hợp đồng với các bệnh viện được phân công, thống nhất lịch khám, địa điểm tổ chức và phương án huy động người dân tham gia, bảo đảm sẵn sàng bước vào đợt thi đua cao điểm 150 ngày đêm kể từ ngày phát động 16-7.
Mục tiêu của sự huy động tổng lực này là phấn đấu hoàn thành chỉ tiêu 100% người dân thành phố được khám sức khỏe, được lập hồ sơ sức khỏe điện tử và được quản lý sức khỏe liên tục theo vòng đời ngay trong năm đầu tiên triển khai thực hiện nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị.
Xa hơn, mô hình "bệnh viện đồng hành cùng địa phương" sẽ tiếp tục được duy trì sau chiến dịch khám sức khỏe toàn dân, trở thành nền tảng cho hoạt động chăm sóc sức khỏe liên tục tại cộng đồng.
