Trải qua 50 năm, tầm vóc, thể lực người dân TP.HCM ngày càng được cải thiện: chiều cao trung bình của dân số (khảo sát ở học sinh 17 tuổi) tương ứng 168,2cm (năm 2014) lên 169,2cm (năm 2019) ở nam và 155,9cm (năm 2014) lên 157,0cm (năm 2019) ở nữ.
Tuổi thọ trung bình của người dân cũng tăng từ 66 tuổi năm 1979 lên 76,7 tuổi vào năm 2025, vượt mức tuổi thọ trung bình của cả nước (74,7 tuổi).
Trong Nghị quyết số 09-NQ/TW về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới, một trong những yêu cầu Bộ Chính trị đặt ra cho TP.HCM: “Nâng cao thể chất, tầm vóc, tuổi thọ, chất lượng sống; chủ động thích ứng với già hóa dân số”.
Tuổi Trẻ Online đã có cuộc trò chuyện cùng ông Phạm Chánh Trung, Chi cục trưởng Chi cục Dân số TP.HCM xung quanh vấn đề này:
*Sau gần nửa thế kỷ, tuổi thọ người dân TP.HCM đã tăng hơn 10 năm. Theo ông, những chính sách và giải pháp nào đóng vai trò quyết định trong kết quả này?
– Tuổi thọ người dân TP.HCM tăng hơn 10 năm trong gần nửa thế kỉ là một dấu ấn rất quan trọng trong quá trình phát triển của thành phố, phản ánh sự tiến bộ đồng bộ về kinh tế – xã hội, y tế, môi trường sống và chất lượng dân số.
Kết quả này trước hết đến từ sự quan tâm, đầu tư xuyên suốt của Đảng bộ, chính quyền thành phố đối với công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Ngoài ra, hệ thống y tế thành phố ngày càng phát triển, từ y tế dự phòng, chăm sóc sức khỏe ban đầu đến các kỹ thuật điều trị chuyên sâu, giúp người dân được tiếp cận dịch vụ y tế ngày càng thuận lợi hơn.
Cùng với đó, nhận thức người dân đã chuyển biến rõ rệt: từ chỗ chỉ khám chữa khi có bệnh sang chủ động phòng bệnh, khám định kỳ, chú trọng dinh dưỡng, vận động và lối sống lành mạnh.
*Không chỉ sống thọ hơn, người dân TP.HCM ngày nay còn có tầm vóc, thể lực được cải thiện đáng kể. Thành phố đã triển khai những giải pháp nổi bật nào để nâng cao chất lượng dân số trong 50 năm qua, thưa ông?
– Chất lượng dân số không chỉ được đo bằng tuổi thọ mà còn bằng thể lực, trí tuệ, sức khỏe tinh thần và khả năng tham gia vào sự phát triển xã hội.
Trong 50 năm qua, TP.HCM đã triển khai nhiều chương trình có ý nghĩa nền tảng như chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em; tiêm chủng mở rộng; dinh dưỡng…
Một thành phố phát triển không chỉ được đánh giá bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế mà còn bằng việc người dân có cuộc sống tốt hơn, khỏe mạnh hơn và hạnh phúc hơn.
Chúng ta không chỉ dừng lại ở mục tiêu “sống lâu” mà phải hướng đến “sống khỏe, sống có chất lượng”. Người cao tuổi cần được chăm sóc để tiếp tục phát huy vai trò, kinh nghiệm và đóng góp cho gia đình, cộng đồng.
*Thưa ông, tuổi thọ tăng cao cũng đồng nghĩa TP.HCM đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh hơn. Thành phố hiện đối mặt với những thách thức gì trong việc giúp người dân không chỉ sống lâu mà còn sống khỏe, sống có chất lượng?
– Thách thức lớn của thành phố hiện nay là làm sao kéo dài số năm sống khỏe, giảm thời gian sống chung với bệnh tật; đồng thời xây dựng hệ thống chăm sóc phù hợp khi mô hình gia đình thay đổi, số người thân có khả năng chăm sóc trực tiếp người cao tuổi có xu hướng giảm.
TP.HCM đang tập trung nhiều giải pháp, trong đó có việc đẩy mạnh khám sức khỏe định kỳ cho người cao tuổi, quản lý sức khỏe theo hồ sơ cá nhân, phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm; triển khai mô hình “Điểm chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi”…
*Trong thời gian tới, TP.HCM đặt ra những mục tiêu, giải pháp gì về tuổi thọ khỏe mạnh, tầm vóc, thể lực và chất lượng dân số? thưa ông.
– Mục tiêu lớn của TP.HCM trong thời gian tới là nâng cao chất lượng dân số một cách toàn diện, để mỗi người dân đều được chăm sóc sức khỏe tốt hơn trong suốt cuộc đời.
Ngành dân số tiếp tục tham mưu thành phố triển khai đồng bộ các giải pháp: nâng cao chăm sóc sức khỏe ban đầu, khám sức khỏe định kỳ, quản lý sức khỏe toàn dân, sàng lọc trước sinh và sơ sinh, cải thiện thể lực – tầm vóc thế hệ trẻ, đồng thời thích ứng với già hóa dân số.
"Hệ thống Trung tâm phẫu thuật robot công nghệ cao được triển khai với mô hình đa kết nối: kết nối chuyên gia, kết nối bệnh viện và kết nối các đối tác công nghệ hàng đầu thế giới trong cùng một hệ sinh thái", GS-TS Trần Trung Dũng, Tổng giám đốc Hệ thống y tế Vinmec, cho biết tại lễ khai trương hệ thống Trung tâm phẫu thuật robot công nghệ cao diễn ra sáng 27.6, tại Hà Nội.
Điểm khác biệt nổi bật của hệ thống trung tâm này là mô hình hệ sinh thái robot đa kết nối, triển khai đồng bộ nhiều robot phẫu thuật hàng đầu thế giới trong một nền tảng vận hành thống nhất, kết nối giữa các bệnh viện trên toàn hệ thống.
Trong đó, Bệnh viện đa khoa Vinmec Times City giữ vai trò trung tâm điều phối chuyên môn, liên kết với các trung tâm Phẫu thuật robot tại Vinmec Smart city, Vinmec Đà Nẵng, Vinmec Central Park, Vinmec Cần Thơ và các bệnh viện khác trong hệ thống.
Trong lĩnh vực thần kinh - cột sống, tổ hợp công nghệ robot cung cấp khả năng dẫn đường, định vị và kiểm chứng hình ảnh theo thời gian thực ngay trong quá trình phẫu thuật. Nhờ đó, phẫu thuật viên tiếp cận chính xác các cấu trúc giải phẫu phức tạp, nâng cao độ an toàn và giảm thiểu nguy cơ biến chứng trong các can thiệp kỹ thuật cao.
Trong lĩnh vực ngoại tổng quát, kết hợp này cho phép phẫu thuật viên tiếp cận hiệu quả các vị trí giải phẫu sâu, thực hiện các thao tác tinh vi trong không gian hẹp với độ chính xác cao. Trong đó, hệ thống robot Toumai MT-1000 mở ra khả năng phẫu thuật từ xa trên nền tảng kết nối 5G.
Theo GS Dũng, Vinmec phát triển mô hình phẫu thuật robot "3 trong 1": cá thể hóa - tự động hóa - chuẩn hóa. Người bệnh được xây dựng kế hoạch điều trị riêng biệt trên nền tảng dựng hình và mô phỏng 3D trước phẫu thuật; được hỗ trợ bởi hệ sinh thái robot tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) trong quá trình phẫu thuật; được tiếp cận quy trình điều trị theo các chuẩn mực quốc tế về đào tạo, nghiên cứu và thực hành lâm sàng.
Đội ngũ chuyên gia được đào tạo bài bản, trải qua các chương trình sát hạch nghiêm ngặt và sở hữu các chứng chỉ phẫu thuật robot quốc tế.
GS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, đánh giá, giá trị của một công nghệ không nằm ở độ phức tạp của thiết bị, mà ở lợi ích cụ thể đem lại cho người bệnh: can thiệp chính xác hơn, ít xâm lấn hơn, phục hồi sớm hơn và mở thêm cơ hội sống với chất lượng tốt hơn. Robot không thay thế người thầy thuốc. Nhưng khi được vận hành bởi đội ngũ chuyên gia giỏi sẽ nâng cao độ chính xác của từng quyết định chuyên môn.
Tại buổi lễ, Vinmec cũng công bố chính thức thành lập Quỹ Hỗ trợ bệnh nhân phẫu thuật robot với nguồn tài trợ 280 tỉ đồng từ Tập đoàn Vingroup, hỗ trợ chi phí trợ phụ, vật tư tiêu hao, góp phần giảm chi phí phẫu thuật robot.
Mới đây, khi tham gia talkshow "Kuy Uiy" trên YouTube, diễn viên sinh năm 1996 lần đầu chia sẻ chi tiết về tình trạng sức khỏe bẩm sinh. Bác sĩ phát hiện dị tật này trong ca phẫu thuật cấp cứu u nang chocolate cho cô trước đó.
Từ nhỏ, Bow thường xuyên trải qua kỳ kinh nguyệt kéo dài, lượng máu nhiều kèm những cơn đau quặn thắt. Đỉnh điểm, cô ngất xỉu ngay trước cửa phòng tắm. Mẹ Bow phát hiện con gái nằm kiệt sức trên thảm nên lập tức đưa vào bệnh viện. Tại đây, bác sĩ chẩn đoán cô mắc u nang chocolate - một dạng lạc nội mạc tử cung - và chỉ định mổ khẩn cấp. Trong quá trình phẫu thuật, êkíp nhận thấy tử cung của cô chia đôi và mang hình trái tim.
Dù mang dị tật, buồng trứng của Bow vẫn hoạt động bình thường, giúp cô duy trì khả năng mang thai đôi. Tuy nhiên, bác sĩ khuyên cô chỉ mang thai đơn vì kích thước tử cung nhỏ hơn bình thường. Việc thiếu hụt một quả thận cũng làm giảm thể lực của diễn viên. Cô nhanh xuống sức, không thể tập thể thao cường độ cao. Quả thận duy nhất phát triển kích thước bằng hai quả thận bình thường cộng lại, đảm bảo các chức năng sống. Bow cho biết cô luôn chú ý giữ gìn sức khỏe, bởi nếu xảy ra biến chứng, cô sẽ phải chạy thận nhân tạo ngay lập tức do không có cơ quan thay thế.
Số liệu từ Cleveland Clinic chỉ ra dị tật tử cung đôi (uterus didelphys) rất hiếm gặp, xuất hiện ở khoảng 0,3% phụ nữ. Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ (PubMed) ghi nhận mối liên hệ mật thiết giữa dị tật này và hệ tiết niệu. Cơ thể hình thành tử cung và thận từ cùng một mầm phôi thai, do đó, phụ nữ có tử cung đôi thường khuyết một quả thận bẩm sinh. Chuyên gia từ Mayo Clinic đánh giá nhóm phụ nữ này đối mặt nguy cơ sảy thai hoặc sinh non cao hơn do thể tích buồng tử cung hạn chế. Bác sĩ yêu cầu họ giám sát y tế cực kỳ khắt khe suốt thai kỳ.
Trường hợp của Bow cho thấy nhiều người thường lầm tưởng những cơn đau bụng kinh dữ dội là triệu chứng sinh lý bình thường. Phụ nữ chỉ thực sự phát hiện dị tật tử cung đôi khi bác sĩ thăm khám các bệnh lý phụ khoa khác và chỉ định xét nghiệm hình ảnh chuyên sâu.
Bất chấp cấu tạo cơ thể đặc biệt, Bow Maylada luôn giữ thái độ sống tích cực và lên kế hoạch lập gia đình, sinh con. Cô sinh năm 1996 tại Bangkok, gia nhập làng giải trí từ năm 2010 với vai trò thành viên nhóm nhạc nữ. Sau khi nhóm tan rã, Bow giành ngôi Quán quân Siêu mẫu Thái Lan 2013, từ đó mở ra cơ hội diễn xuất cùng đài Channel 7.
Mặc dù nitrat và nitrit đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe thần kinh và tim mạch, nhưng trong hệ tiêu hóa, thường xuyên tiếp xúc với nitrat và nitrit có thể làm tăng nguy cơ ung thư.
Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng các hợp chất nitrat và nitrit có trong thịt đã qua chế biến như thịt xông khói, xúc xích và rau củ muối chua có thể làm tăng nguy cơ ung thư.
Giờ đây, nghiên cứu mới vừa được công bố trên tạp chí khoa học Journal of Theoretical Biology đã tìm ra cách hóa giải nguy cơ này, giúp chống lại ung thư.
Các nhà nghiên cứu từ Đại học Waterloo (Canada) đã xây dựng một mô hình về tuyến nước bọt, dạ dày, ruột non và huyết tương, mô phỏng cách nitrit và nitrat di chuyển trong cơ thể và thay đổi theo thời gian.
Các nhà nghiên cứu phát hiện vitamin C có thể đóng vai trò như một "lá chắn" giúp hạn chế quá trình hình thành nitrosamine - hợp chất có khả năng gây ung thư. Lợi ích này đặc biệt rõ khi vitamin C được sử dụng cùng các thực phẩm giàu nitrat và nitrit như thịt xông khói, xúc xích, thịt nguội hay dưa muối, theo News Medical.
Nghiên cứu cũng cho thấy bổ sung vitamin C sau mỗi bữa ăn có các thực phẩm như thịt xông khói hoặc dưa muối có thể có tác dụng tích cực trong việc giảm sự hình thành chất nitrosamine - chất gây ung thư liên quan đến nitrit và nitrat trong chế độ ăn uống nói trên.
Các nhà nghiên cứu hy vọng những phát hiện này sẽ hỗ trợ nghiên cứu dinh dưỡng trong tương lai. Họ cho biết: Điều này sẽ giúp các nhà khoa học thiết kế các thí nghiệm và tìm ra chính xác thời điểm cũng như những người dễ bị tổn thương nhất để kịp thời can thiệp bảo vệ sức khỏe.
