Năm học 2026 – 2027 là năm đầu tiên TP.HCM tuyển sinh đầu cấp sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nên TP xây dựng khu vực tuyển sinh linh hoạt không còn gắn cứng với ranh giới phường/xã/quận/huyện như trước đây. Việc phân tuyến trường học sẽ không sử dụng khái niệm “nơi tạm trú” hay “thường trú” mà chỉ sử dụng thông tin “nơi ở hiện tại” trên ứng dụng VNeID làm căn cứ xác định khu vực tuyển sinh.
Phụ huynh học sinh (HS) ở 3 khu vực sẽ thực hiện đăng ký tuyển sinh đầu cấp tại địa chỉ duy nhất: https://tuyensinhdaucap.hcm.edu.vn, theo hình thức trực tuyến, từ lúc đăng ký đến khi xác nhận trúng tuyển đảm bảo theo đúng mô hình, nguồn dữ liệu tuyển sinh mà Sở GD-ĐT thống nhất với các đơn vị.
Ông Nguyễn Văn Phong, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, hướng dẫn cụ thể: Từ ngày 27.5 – 7.6, phụ huynh đăng ký tuyển sinh theo khu vực và đối tượng tuyển sinh. Phụ huynh truy cập cổng tuyển sinh, lựa chọn khu vực phường, xã để đăng ký và xác định chính xác đối tượng tuyển sinh là đối tượng 1 (có nơi ở hiện tại trên địa bàn) hoặc đối tượng 2.
Trong đó, lãnh đạo Sở GD-ĐT lưu ý trường hợp thuộc đối tượng 2, phụ huynh cần xem kế hoạch tuyển sinh của địa phương, đồng thời chuẩn bị đầy đủ hồ sơ minh chứng để cập nhật vào hệ thống trực tuyến. Ban Chỉ đạo tuyển sinh cấp xã chịu trách nhiệm tư vấn, hướng dẫn quy trình thực hiện, đồng thời giải đáp các vướng mắc của phụ huynh, bảo đảm quyền lợi hợp pháp, công bằng và thuận lợi cho HS.
Công an TP.HCM chỉ đạo lực lượng công an các phường, xã/đặc khu phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương và ngành giáo dục trong công tác tuyển sinh đầu cấp. Trọng tâm là xác thực, đối chiếu thông tin cư trú của HS, phụ huynh, đảm bảo dữ liệu về nơi ở hiện tại trên ứng dụng VNeID đồng bộ với thực tế, hỗ trợ cập nhật kịp thời các trường hợp chưa chính xác. Tuyệt đối không để xảy ra tiêu cực, sai phạm trong việc điều chỉnh nơi ở phục vụ mục đích tuyển sinh. Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quy chế, gian lận trong công tác tuyển sinh…
Trong bối cảnh thực hiện tuyển sinh đầu cấp khi không còn phòng GD-ĐT như trước đây, ông Nguyễn Văn Hiếu, Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, yêu cầu các phường, xã/đặc khu đảm bảo đủ chỗ học cho toàn bộ HS đăng ký tuyển sinh tại địa phương, không phân chia theo địa giới hành chính cấp xã, bố trí cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ tuyển sinh.
Các địa phương phối hợp chặt chẽ với phường, xã giáp ranh để điều tiết HS, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng cục bộ địa phương hoặc HS không có trường học sau khi đăng ký, phối hợp chặt chẽ với Sở GD-ĐT và công an trong xác thực dữ liệu.
Chính quyền phân công cụ thể trách nhiệm cho cán bộ địa phương, lãnh đạo và giáo viên tại các trường trên địa bàn, hỗ trợ đầy đủ, giải đáp thắc mắc tận tình cho HS và phụ huynh. Tuyệt đối không để xảy ra tình trạng hướng dẫn không thống nhất hoặc hướng dẫn người dân di chuyển nhiều lần gây ra bức xúc trong dư luận.
Ông Nguyễn Văn Hiếu cũng lưu ý các phường, xã ứng dụng bản đồ số hỗ trợ phân bổ HS theo nơi ở hiện tại, bảo đảm 100% HS trong độ tuổi đều có chỗ học.
“Theo dõi sát thông tin dư luận, phản hồi của người dân trên các phương tiện thông tin đại chúng, mạng xã hội. Thiết lập đường dây nóng, công khai số điện thoại, địa chỉ tiếp nhận phản ánh; chỉ đạo giải quyết kịp thời, đầy đủ các thắc mắc, kiến nghị của phụ huynh. Tuyệt đối không để phát sinh bức xúc, khiếu nại kéo dài ảnh hưởng đến quyền lợi của HS và uy tín của địa phương, TP”, người đứng đầu ngành GD-ĐT TP.HCM nhấn mạnh.
TRỪNG PHẠT ĐÚNG NGƯỜI SAI VÀ KHÔNG LÀM TỔN HẠI NGƯỜI ĐÚNG
Một kết luận vội vàng theo hướng quy chụp cả một điểm thi phá hoại liêm chính thi cử không kém gì việc làm ngơ trước sai phạm. Bởi cả hai đều đặt số phận của những thí sinh làm bài trung thực ra ngoài tầm bảo vệ của pháp luật.
Thông báo số 356/TB-VPCP ngày 7.7.2026 kết luận của Phó thủ tướng Lê Tiến Châu về vụ việc tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang đã chạm đúng ranh giới ấy. Văn bản một mặt yêu cầu xử lý nghiêm minh tổ chức, cá nhân sai phạm, mặt khác nhấn mạnh phải phân hóa rõ vai trò, trách nhiệm, tính chất, mức độ vi phạm của từng chủ thể, đồng thời bảo đảm tính nhân văn trong giáo dục, không để thí sinh có năng lực thực chất bị mất cơ hội học tập. Đây không phải hai yêu cầu mâu thuẫn cần cân bằng theo kiểu thỏa hiệp, mà là hai mặt của cùng một nguyên tắc. Kỷ cương của kỳ thi chỉ có nghĩa khi nó trừng phạt đúng người sai và không làm tổn hại người đúng.
Nguyên tắc ấy không phải khẩu hiệu. Nó là nghĩa vụ pháp lý đã được quy định tại điều 2 Quy chế thi tốt nghiệp trung học phổ thông ban hành kèm Thông tư số 24/2024/TT-BGDĐT ngày 24.12.2024 yêu cầu kỳ thi phải bảo đảm yêu cầu an toàn, nghiêm túc, trung thực, khách quan, công bằng. Năm tiêu chí ấy ràng buộc cả hai chiều. Nó buộc cơ quan chức năng phải truy đến cùng dấu hiệu bất thường nhưng cũng buộc chính họ phải khách quan với từng bài thi, từng thí sinh, thay vì suy đoán tập thể từ một hiện tượng thống kê. Khi cơ quan điều tra khởi động thủ tục tố tụng đối với một giáo viên về tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ theo điều 356 bộ luật Hình sự, đó là bước xác minh trách nhiệm của một cá nhân cụ thể, chưa phải kết luận về động cơ hay hành vi của hàng trăm thí sinh ngồi trong phòng thi hôm đó.
Ranh giới này đặc biệt quan trọng khi bàn tới hậu quả nặng nhất là hủy kết quả thi. Điều 57 của quy chế xác định rõ các trường hợp thí sinh bị hủy kết quả, trong đó có việc để người khác làm bài thay dưới mọi hình thức. Điều đáng chú ý là thẩm quyền hủy kết quả thuộc về giám đốc sở GD-ĐT và phải căn cứ vào báo cáo bằng văn bản của chủ tịch hội đồng thi. Nói cách khác, hủy kết quả là một quyết định hành chính cá thể hóa, dựa trên căn cứ với từng bài thi.
Nếu điều tra chứng minh một bài thi cụ thể là sản phẩm của gian lận, bài đó phải bị hủy dù chủ nhân của nó là ai. Nhưng nếu không chứng minh được với một bài thi cụ thể, thì việc hủy nó chỉ vì nó nằm gần những bài khác trong dải số báo danh là vi phạm chính cái nguyên tắc khách quan mà kỳ thi đòi hỏi.
Theo thống kê được Bộ GD-ĐT công bố, toàn tỉnh Tuyên Quang có 154 bài thi đạt điểm 10 môn toán trên tổng số 17.589 thí sinh dự thi, trong khi cả nước ghi nhận 4.028 bài điểm tuyệt đối ở môn này. Trong số đó, 147 bài điểm 10 thuộc về học sinh Trường THPT chuyên Tuyên Quang, chiếm hơn 95% số điểm 10 toàn tỉnh, tập trung trong một nhóm thí sinh có số báo danh gần nhau. Bộ GD-ĐT cho biết bước đầu chưa phát hiện dấu hiệu bất thường ở các khâu in sao đề, vận chuyển, bảo quản và chấm thi, nhưng nhận định kết quả môn toán tại điểm thi này là bất thường, cần tiếp tục làm rõ, nhất là ở công tác coi thi.
CÁC ĐÒI HỎI CỤ THỂ VỀ CÁCH XỬ LÝ
Từ thực tế này, có thể rút ra những đòi hỏi cụ thể về cách xử lý. Thứ nhất, mọi kết luận phải được cá thể hóa đến từng chủ thể, phân biệt rạch ròi người tổ chức hoặc tiếp tay gian lận với thí sinh không liên quan. Một học sinh giỏi thật, ngồi cùng phòng thi với nơi xảy ra sai phạm, không thể mặc nhiên bị nghi ngờ chỉ vì điểm số của em nằm trong vùng thống kê bất thường. Gánh nặng chứng minh phải thuộc về cơ quan chức năng, không phải thuộc về thí sinh.
Thứ hai, và đây là chỗ mà minh bạch trở thành công cụ bảo vệ chứ không phải công cụ trừng phạt, kết quả điều tra cần được công bố kịp thời và rõ ràng. Thông báo 356 yêu cầu tỉnh Tuyên Quang hoàn thành đánh giá và kiến nghị phương án trước ngày 9.7.2026, đồng thời sớm công bố kết quả điều tra để các thí sinh đủ điều kiện vẫn kịp thời gian đăng ký xét tuyển đại học, cao đẳng năm 2026. Mốc thời gian ấy không phải chi tiết kỹ thuật. Với một thí sinh làm bài bằng chính năng lực của mình, mỗi ngày chậm minh bạch là một ngày em phải sống dưới một đám mây nghi ngờ mà em không tạo ra, và có thể là mất luôn cơ hội vào ngành, vào trường mà em xứng đáng. Minh bạch nhanh và đúng lúc chính là cách nhà nước trả lại danh dự cho người trung thực.
Thứ ba, vụ việc phải dẫn tới rà soát cơ chế coi thi, đặc biệt ở những điểm thi đặt tại chính ngôi trường có đông thí sinh dự thi. Các biện pháp mà Phó thủ tướng nêu ra như sử dụng máy quét cầm tay, lắp camera tại phòng thi và siết công tác nhân sự tham gia kỳ thi cần được thể chế hóa thành quy trình bắt buộc, thay vì áp dụng tùy nghi từng nơi. Yêu cầu rà soát tổng thể kết quả kỳ thi trên cả nước là đúng, nhưng phải được thực hiện trên nền tảng dữ liệu và tiêu chí thống nhất, tránh biến thành một đợt nghi ngờ tràn lan gieo lo lắng oan cho những địa phương và thí sinh không có vấn đề gì.
Cuối cùng, câu chuyện ở Tuyên Quang không chỉ là chuyện của 147 bài thi hay của một giáo viên đang bị điều tra. Nó là phép thử với chính niềm tin vào kỳ thi quốc gia. Một kỳ thi chỉ có giá trị khi thí sinh trung thực tin rằng hệ thống đứng về phía họ, rằng sự nỗ lực thật sẽ được bảo vệ và sự gian dối sẽ bị bóc tách chính xác chứ không bị gộp chung.
Sáng nay (5.4), hơn 135.000 thí sinh bước vào đợt 1 kỳ thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM. Kỳ thi diễn ra đồng thời tại 119 điểm thi, 4.321 phòng thi tại 15 tỉnh/thành phố, với sự tham gia của 9.910 cán bộ coi thi
Đáng chú ý, kỳ thi này của ĐH Quốc gia TP.HCM có sự tham gia phối hợp tổ chức của 57 trường ĐH-CĐ từ TP.Huế trở vào. Riêng TP.HCM có tới 25 trường ĐH-CĐ tham gia tổ chức.
Ghi nhận từ Cụm thi số 10 Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM có 4 điểm thi với 213 phòng thi và 6.759 thí sinh được phân bổ. Tiến sĩ Nguyễn Trung Nhân, Trưởng phòng Đào tạo nhà trường, cho hay trường huy động 696 nhân sự tham gia kỳ thi. "Sáng nay, hội đồng thi ghi nhận nhiều thí sinh đến nhầm điểm thi. Nhà trường cho xe chở các em từ trụ sở Nguyễn Văn Bảo sang cơ sở Nguyễn Văn Dung và ngược lại. Ngoài ra nhà trường huy động rất nhiều lực lượng tình nguyện viên cũng đã hỗ trợ hướng dẫn thí sinh trước và sau thời gian thi", tiến sĩ Nhân cho hay.
Cũng theo tiến sĩ Nhân, năm nay nhiều trường THPT tổ chức các hoạt động hỗ trợ đưa học sinh đến điểm thi. Đáng chú ý, thầy Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân (P.Bến Thành, TP.HCM) đã có mặt tại điểm thi từ 6 giờ sáng để cổ vũ, động viên tinh thần học sinh của trường trong kỳ thi.
Cụm thi Trường ĐH Công thương TP.HCM cũng ghi nhận 2.100 thí sinh dự thi tại 70 phòng thi, với 144 cán bộ coi thi. Tỷ lệ dự thi toàn cụm được ghi nhận ở mức trên 98%.
Thạc sĩ Phạm Thái Sơn, Trưởng phòng Tuyển sinh và Truyền thông nhà trường, cho hay: "Ngay từ sáng sớm, nhiều trường THPT đã chủ động bố trí xe đưa học sinh đến điểm thi đúng giờ. Giáo viên chủ nhiệm, Đoàn trường trực tiếp đi cùng vừa hỗ trợ thủ tục vừa động viên tinh thần trước giờ làm bài. Một số trường còn chuẩn bị nước uống, đồ ăn nhẹ và phương án dự phòng cho các tình huống phát sinh, thể hiện sự đồng hành sát sao với học sinh trong kỳ thi quan trọng này". Nêu ví dụ, thạc sĩ Sơn cho biết cụm thi đã ghi nhận Trường THCS-THPT Lê Thánh Tôn đã bố trí xe loại 50 chỗ đưa học sinh của trường trực tiếp đến điểm thi.
Năm nay, Trường ĐH Bách khoa TP.HCM là cụm thi có quy mô lớn nhất với 7 điểm thi, 155 phòng thi tại cả 2 cơ sở, phục vụ cho 5.581 thí sinh. Tham gia công tác hỗ trợ và ổn định thí sinh sáng nay có 546 cán bộ giảng viên trong ban coi thi và 120 tình nguyện viên.
Trong khi đó, điểm thi Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM (cơ sở Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM) ghi nhận trường hợp thí sinh Thạch Thị Tuyền (học sinh Trường THPT Gò Đen, Tây Ninh) bị gãy chân đã có mặt từ sớm và được cán bộ coi thi linh hoạt hỗ trợ vào phòng trước giờ làm bài.
Theo ghi nhận, thí sinh di chuyển khó khăn với chân bó bột, chủ động đến điểm thi đánh giá năng lực sớm để tránh ảnh hưởng đến quá trình dự thi. Nhận thấy tình huống đặc biệt, cán bộ coi thi đã sắp xếp cho thí sinh vào phòng trước nhằm ổn định chỗ ngồi và tâm lý. Việc hỗ trợ diễn ra nhanh chóng, đảm bảo đúng quy định nhưng vẫn tạo điều kiện thuận lợi cho thí sinh.
Trong buổi lễ tốt nghiệp gần nhất của Trường ĐH Kiến Trúc TP.HCM, hình ảnh ông Hà Trang Tuấn Kiệt (58 tuổi) nhận bằng khiến nhiều người không khỏi khâm phục. Sau 35 năm kể từ ngày tốt nghiệp Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM), ông lại một lần nữa khoác áo cử nhân.
Ông Kiệt tốt nghiệp chuyên ngành kỹ thuật tại Trường ĐH Bách khoa năm 1991, có hơn 30 năm làm việc trong lĩnh vực cơ khí, lắp máy và xây dựng công nghiệp. Ông từng đảm nhiệm nhiều vị trí quản lý, giám đốc tại các công ty kỹ thuật. Giai đoạn 2017 - 2020, ông giữ chức giám đốc điều hành của một công ty phụ trách xây dựng và phát triển hoạt động kinh doanh tại thị trường Myanmar.
Đại dịch COVID-19 đến, thị trường chững lại. Những người bạn đồng hành nhiều năm trong công việc cũng bắt đầu mỏi mệt. Nhiều doanh nghiệp bắt đầu chuyển giao thế hệ, đối tác cũng dần đến tuổi nghỉ hưu. Lúc này, ông đang đảm nhiệm vai trò kỹ sư cố vấn và cố vấn dự án tại hai công ty khác nhau.
Trong một lần tình cờ, người bạn làm nội thất nhờ ông thiết kế vài món đồ như giường, tủ bếp. Làm thử, ông nhận ra mình thích cảm giác sáng tạo ấy. Từ những bản vẽ nhỏ ban đầu, ông bắt đầu nghĩ nghiêm túc tới chuyện "lấn sân" sang chuyên môn kiến trúc. Ông nghĩ đơn giản nếu bây giờ tôi không làm thì 5 năm nữa cũng trôi qua.
Vậy là người đàn ông ngoài 50 tuổi bắt đầu học vẽ để thi năng khiếu. Thời dịch, lớp học chỉ diễn ra được vài buổi rồi dừng lại. Phần lớn thời gian, ông tự mày mò qua mạng, tự luyện từng nét chì, từng bài đầu tượng. Kỳ thi năm ấy, ông đạt 7 điểm môn năng khiếu, chỉ thấp hơn thí sinh cao điểm nhất nửa điểm, trúng tuyển ngành kiến trúc, hệ vừa học vừa làm vào năm 2021.
Dù quay lại giảng đường khi đã ngoài 50 tuổi, ông Kiệt không cho phép mình mặc cảm hay ngại ngùng. Ban đầu, nhiều sinh viên bất ngờ khi thấy một bạn học U60 ngồi cùng lớp. Nhưng rồi sự cởi mở và tinh thần học tập nghiêm túc khiến khoảng cách tuổi tác dần được xóa nhòa.
Để hòa nhập với môi trường mới, ông chủ động tham gia học nhóm, ngồi cà phê trao đổi bài vở với các bạn trẻ. Ông cố gắng bỏ đi tác phong của một người đã đi làm nhiều năm để hòa vào nhịp sống sinh viên. "Nếu tôi cứ giữ kiểu người lớn nghiêm túc quá thì khó chơi với mấy bạn trẻ lắm", ông nói.
Có thời gian ông còn cố tình ăn mặc theo phong cách "bụi bặm" vì nhiều giảng viên trẻ tưởng ông là giảng viên hoặc cán bộ trong trường. Thậm chí có thầy cô giáo đi ngang còn gật đầu chào khiến ông phải thay đổi cách ăn mặc để trông giống sinh viên hơn.
Năm học đầu tiên (2021), ông Kiệt vẫn đảm đương hai công việc một lúc. Nhưng càng học, ông càng nhận ra bản thân không thể chia nhỏ sự tập trung. Ông thừa nhận bản thân không thể vừa học vừa làm như bạn bè.
Sau một năm (2022), ông quyết định dừng công việc chính để tập trung cho việc học. Riêng công việc kỹ sư cố vấn vẫn được duy trì do không chiếm quá nhiều thời gian. Nhờ đó, ông có thêm thời gian để đăng ký thêm các học phần buổi sáng, giúp rút ngắn thời gian tốt nghiệp lên nửa năm.
Quyết định đi học lại của ông Kiệt nhận được sự ủng hộ lớn từ gia đình vì mọi người thấy ông "lành" hơn trước, thay vì đi công tác "biền biệt" và tiếp khách đến khuya thì nay chỉ cặm cụi bên bản vẽ. Thời điểm đó, hai con ông cũng đang tuổi giảng đường. Ông cười hóm hỉnh: "Coi như lúc đó vợ tôi nuôi một lúc ba người đi học".
Theo ông, khó khăn lớn nhất của mình không phải tuổi tác mà là thay đổi tư duy. Ông quen nhìn mọi thứ bằng lăng kính kỹ thuật, trong khi kiến trúc cần sự bay bổng và sáng tạo. Nhiều lần làm đồ án, ông nhận ra mình tự đặt quá nhiều rào cản cho ý tưởng chỉ vì kinh nghiệm thực tế khiến ông nhìn thấy những rủi ro mà sinh viên trẻ chưa từng gặp. Ông phải học cách "làm mềm ký ức", tập đứng ở góc nhìn của người làm kiến trúc thay vì kỹ sư.
Thay vì giữ cái tôi của người có nhiều năm kinh nghiệm, ông thường xuyên đưa bài cho các sinh viên trẻ góp ý. Có những nhận xét rất thẳng thắn, có những ý kiến hoàn toàn trái với suy nghĩ của ông, nhưng ông đều cố gắng tiếp nhận. "Mình không được mắc cỡ, không được ngại bị chê", ông nói.
Mỗi đồ án ông đều làm như một công trình thật. Đồ án tốt nghiệp về Cảng hàng không quốc tế Cà Mau là ví dụ. Từ những trải nghiệm nhiều năm đi công tác và gắn bó với các sân bay trong và ngoài nước, ông dành gần một năm nghiên cứu đề tài này thay vì chỉ làm trong ba tháng theo kế hoạch học tập.
Ngày nhận bằng tốt nghiệp, điều ông muốn là chụp một tấm hình đem về khoe với con. "Để chúng thấy tôi đi học đàng hoàng chứ không phải học cho có", ông nói.
