Cuộc xung đột với Nga đã đặt ra thách thức lớn cho Ukraine về khả năng đáp ứng nhu cầu vũ khí trên chiến trường. Mặc dù nhận được sự hỗ trợ từ phương Tây, nhưng số lượng và các ràng buộc chính trị đã thúc đẩy Kiev tìm kiếm giải pháp nội địa.
Hai doanh nhân Denys Shtilerman và Iryna Terekh đã thành lập công ty quốc phòng tư nhân Fire Point vào cuối năm 2022, với cam kết phát triển tên lửa đạn đạo giá rẻ, có khả năng tấn công sâu vào lãnh thổ Nga mà không bị cản trở bởi các yếu tố chính trị.
Đáng chú ý, Fire Point nhận được nguồn vốn ban đầu từ lĩnh vực công nghệ thông tin của Ukraine và các quỹ đầu tư nước ngoài. Để đẩy nhanh quá trình nghiên cứu và phát triển, công ty đã quyết định sao chép ngược thiết kế từ đạn 48N6 và 5V55 (thuộc hệ thống S-300) thời Liên Xô, sử dụng tên lửa đã bị loại biên làm cơ sở nghiên cứu.
Ông Shtilerman chia sẻ về khởi đầu dự án: “Chúng tôi không cần loại tên lửa quá hiện đại, mà cần hình dáng khí động học hoàn hảo. Các nhà khoa học Liên Xô vào những năm 1980 đã dành hàng nghìn giờ trong các đường hầm gió để tính toán hình dáng khí động học của cánh, các bề mặt điều khiển và vật liệu tên lửa cho tốc độ Mach 5-6. Chúng tôi chỉ đơn giản sử dụng những tính toán có sẵn, đã được kiểm chứng qua nhiều thập kỷ này để rút ngắn thời gian thiết kế”.
Đầu năm 2023, các kỹ sư Fire Point đã tiến hành phân tích toàn diện và quét laser 3D từng milimet đối với tên lửa phòng không 48N6 trong một hầm ngầm ở miền Tây Ukraine, tháo rời khung thân của nó đến từng con ốc vít cuối cùng.
Tuy nhiên, việc chế tạo một tên lửa đạn đạo có khả năng chịu được lực G (gia tốc trọng trường) cực lớn đòi hỏi các vật liệu chuyên dụng và đắt tiền. Tên lửa phòng không 48N6 nặng hơn 1,8 tấn và khung thân của nó được làm bằng thép cường độ cao và titan đắt tiền.
Công ty sau đó quyết định từ bỏ kim loại trong các cấu kiện kết cấu của khung thân, để chuyển sang sử dụng vật liệu composite.
Thông qua một doanh nghiệp bình phong ở nước ngoài, Fire Point đã mua các máy CNC công nghiệp dân dụng để quấn sợi carbon bằng robot – một phương pháp chế tạo vật liệu composite siêu nhẹ, siêu bền.
Sợi carbon được kéo qua bể tẩm nhựa lỏng (ướt) rồi dùng tay máy robot đắp lên khuôn. Thay vì rèn và hàn phức tạp các đường nối titan, một cánh tay robot đã quấn sợi carbon được tẩm nhựa epoxy lên một khuôn mẫu in 3D được chế tạo sẵn của tên lửa đạn đạo chỉ trong vài giờ. Sau đó khung thân được nung trong lò.
Giải pháp kỹ thuật này đã giảm trọng lượng rỗng của khung thân tên lửa xuống 4 lần, trong khi vẫn duy trì độ bền vượt trội và cần ít nhiên liệu hơn để tăng tốc.
Để giảm sự phụ thuộc vào các linh kiện nhập khẩu, Fire Point đã xây dựng phòng thí nghiệm hóa học riêng để tổng hợp nhiên liệu đẩy tên lửa rắn hỗn hợp (CSRP) có thêm bột nhôm để tăng xung lực.
Kết quả là tên lửa đạn đạo chiến thuật FP-7 (Pelican-1) của Ukraine, với tầm bắn lên đến 200km, đã được giới thiệu tại triển lãm quốc phòng quốc tế MSPO-2025 ở Kielce, Ba Lan.
Tên lửa FP-7 có giá khoảng 700.000 USD, rẻ hơn 2,5 lần so với đạn ATACMS của Mỹ, loại tên lửa mà nó được thiết kế để thay thế. Tuy nhiên, đầu nổ của nó nhẹ hơn, chỉ 150kg so với 230kg.
Hướng tới phiên bản đạn đạo chiến thuật tầm xa
Song song với việc phát triển tên lửa đạn đạo chiến thuật FP-7, quá trình phát triển “người anh em” của nó, là FP-9 (Pelican-2), đang được tiến hành, với tầm bắn lên tới 855km và đầu đạn nặng 800kg. Về cấu trúc, FP-9 vẫn là tên lửa đạn đạo chiến thuật, chế tạo bằng vật liệu composite tương tự, nhưng có thùng nhiên liệu dài gấp đôi và đường kính lớn hơn.
Điều đáng ngạc nhiên nhất là giá sơ bộ mà các nhà phát triển đưa ra cho một tên lửa FP-9 hạng nặng như vậy, giống như “người em” của nó, chỉ có giá khoảng 700.000 USD/quả. Để so sánh, một lần phóng tên lửa đạn đạo Iskander-M tiêu tốn ngân sách của Nga 3 triệu USD, đắt đỏ hơn nhiều lần.
Theo các chuyên gia, mặc dù kích thước lớn hơn FP-7 và mang đầu đạn nặng hơn, nhưng FP-9 vẫn sử dụng các chip thương mại rẻ tiền, con quay hồi chuyển laser và hệ thống định vị vệ tinh GPS với khả năng bảo vệ tác chiến điện tử, nên mức giá thấp như vậy là khả thi.
Đặc biệt, công nghệ của Fire Point đã giúp sản xuất nhanh chóng khung thân cho cả 2 loại tên lửa, bằng cách sử dụng phương pháp quấn sợi carbon ướt tự động trên cùng một robot, chỉ bằng cách điều chỉnh cài đặt khuôn.
Với việc Ukraine đưa vào biên chế chiến đấu 2 mẫu tên lửa đạn đạo chiến thuật mới, Nga sẽ gặp nhiều khó khăn hơn vì chúng rất khó bị bắn hạ.
Kinh nghiệm của Ukraine trong việc phát triển tên lửa đạn đạo chiến thuật cũng là nguồn cảm hứng cho các quốc gia khác (trong đó có cả Nga), trong việc chế tạo các loại tên lửa giá rẻ, đáp ứng yêu cầu của một cuộc chiến tranh tiêu hao kéo dài.
Cơ quan tình báo Ukraine đã báo cáo về việc phá hủy hơn 60.000 tấn đạn dược tại một kho vũ khí của Hạm đội Baltic gần St. Petersburg sau các cuộc không kích bằng máy bay không người lái gần đây.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã xác nhận thông tin trên trong một tuyên bố trên Telegram hôm 24/6, trích dẫn báo cáo từ người đứng đầu Cơ quan Tình báo Trung ương (HUR), Oleh Ivashchenko.
“Trước hết, chúng tôi đã thảo luận về việc thực hiện kế hoạch trừng phạt dài hạn của chúng tôi đối với Nga trong cuộc chiến này và các bước cần thiết để tiến gần hơn đến hòa bình. Đặc biệt, trong số những thất bại hiệu quả gần đây trên lãnh thổ của đối phương, đáng chú ý là việc phá hủy hơn 60.000 tấn đạn dược tại kho vũ khí của Hạm đội Baltic gần St. Petersburg”, ông Zelensky cho biết.
Hiện Nga chưa lên tiếng về thông tin trên.
Ukraine đã tấn công St. Petersburg vào đầu tháng 6, trùng với thời điểm bắt đầu Diễn đàn Kinh tế Quốc tế St. Petersburg (SPIEF), sự kiện kinh doanh hàng đầu của Nga.
Ông Zelensky nói thêm rằng, các đánh giá tình báo đã xác nhận Ukraine tấn công thành công các mục tiêu đã được lên kế hoạch tại các địa điểm sản xuất quân sự của Nga.
Theo ông Zelensky, lực lượng Ukraine cũng đã tấn công các doanh nghiệp của Nga sản xuất thiết bị điện tử vô tuyến và các linh kiện quan trọng khác cho quân đội Nga.
Bộ Tổng tham mưu Ukraine hôm 24/6 cũng công bố báo cáo về kết quả cuộc tấn công vào Trung tâm Truyền thông Vũ trụ Dubna (SCC) ở vùng Moscow của Nga.
Cơ sở này là tổ hợp thông tin liên lạc vệ tinh mặt đất lớn nhất của Nga và được sử dụng cho thông tin liên lạc quân sự, bao gồm việc kiểm soát các trạm tiếp sóng vệ tinh do Bộ Quốc phòng Nga sử dụng cho thông tin liên lạc, trinh sát và phối hợp quân đội.
Theo báo cáo, cuộc tấn công diễn ra vào rạng sáng 22/6.
Theo Tổng thống Zelensky, lực lượng tình báo đã thu được các tài liệu nội bộ của Nga cho thấy đánh giá về tác động của các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine, đồng thời cho biết Nga đã bắt đầu triển khai lại các hệ thống phòng không để bảo vệ Moscow và cầu Kerch nối bán đảo Crimea với đất liền Nga.
“Thực tế, đây là hai khu vực mà Nga được lệnh ưu tiên bảo vệ, ngay cả khi điều đó đồng nghĩa với việc phải giảm sự chú ý ở các khu vực khác trên lãnh thổ Nga và các khu vực tạm thời do Nga kiểm soát ở Ukraine”, ông Zelensky nói thêm.
Ông Zelensky cũng đề cập đến một báo cáo tình báo riêng về sản xuất tên lửa và không quân chiến lược của Nga, đồng thời cho biết Ukraine đang chuẩn bị các phản ứng tiếp theo đối với chiến dịch quân sự của Nga.
Đầu tháng 6, lực lượng Ukraine đã thực hiện các cuộc tấn công xuyên đêm vào một số mục tiêu quân sự và năng lượng quan trọng nằm sâu bên trong lãnh thổ Nga, bao gồm cảng dầu St. Petersburg, các cơ sở tại căn cứ hải quân Kronstadt và một doanh nghiệp công nghiệp quốc phòng ở vùng Tambov.
Một đám cháy lớn đã bùng phát ở St. Petersburg vào ngày 3/6 sau khi chính quyền Nga báo cáo về một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái quy mô lớn vào vùng Leningrad trong đêm.
Các video lan truyền trên các kênh Telegram của Nga cho thấy ngọn lửa và khói dày đặc bốc lên từ khu vực cảng St. Petersburg.
Kênh truyền hình độc lập Astra, cùng với các phương tiện truyền thông khác của Nga, đã xác định địa điểm bốc cháy là Công ty Cổ phần Cảng dầu St. Petersburg, một trong những cơ sở xử lý dầu lớn nhất ở tây bắc Nga.
Các nhà chức trách cũng đã kích hoạt kế hoạch an ninh “Kover” tại sân bay Pulkovo của St. Petersburg, dẫn đến gián đoạn chuyến bay, trì hoãn và hủy hơn 10 chuyến bay khởi hành.
Theo báo Khaosod English ngày 21-4, tranh cãi bắt nguồn từ bài viết có tiêu đề "How Cybercrime Became a Leading Industry in 'Scambodia'" (Cách tội phạm mạng trở thành một ngành công nghiệp hàng đầu ở 'Scambodia') do tờ Wall Street Journal đăng tải hai ngày trước đó, trong đó mô tả Campuchia là một trung tâm lớn của tội phạm mạng toàn cầu.
Ngay sau khi xuất bản, bài báo đã vấp phải phản ứng dữ dội từ dư luận Campuchia, đặc biệt ở trên mạng xã hội.
Nhiều ý kiến cho rằng cách gọi "Scambodia" - chơi chữ kết hợp giữa "scam" (lừa đảo) và Cambodia (Campuchia) - mang tính xúc phạm, bóp méo hình ảnh quốc gia và không phù hợp với chuẩn mực báo chí.
Trong bài viết trên Khmer Times ngày 21-4, nhà phân tích Roth Santepheap cho rằng việc sử dụng thuật ngữ này đã vượt qua ranh giới giữa đưa tin và chế giễu.
Theo ông, dù Campuchia thực sự đối mặt với vấn nạn lừa đảo trực tuyến, việc gán nhãn cả một quốc gia bằng một cách gọi mang tính miệt thị như vậy là không công bằng và làm suy giảm tiêu chuẩn báo chí.
Ở cấp độ chính phủ, Bộ Thông tin Campuchia cũng chỉ trích mạnh mẽ bài báo của Wall Street Journal, gọi việc sử dụng từ ngữ như vậy để gọi Campuchia là "xúc phạm" và "thiếu chuyên nghiệp", cho rằng điều này làm tổn hại đến uy tín quốc gia cũng như những nỗ lực chống tội phạm mạng của nước này.
Một bài bình luận trên báo Phnom Penh Post đặt câu hỏi vì sao Campuchia bị "điểm danh" theo cách này, trong khi lừa đảo trực tuyến là vấn đề mang tính toàn cầu, liên quan đến các mạng lưới xuyên biên giới - chứ không riêng gì ở Campuchia.
Những người chỉ trích cho rằng việc tập trung vào một cái tên mang tính giật gân như "Scambodia" có thể khiến độc giả hiểu sai bản chất vấn đề.
Các ý kiến phản đối cũng cho rằng cách tiếp cận này đã bỏ qua những nỗ lực gần đây của Campuchia trong việc trấn áp tội phạm mạng.
Trong thời gian qua, nước này đã tiến hành nhiều chiến dịch quy mô lớn, triệt phá hàng trăm địa điểm, bắt giữ và trục xuất hàng nghìn người, đồng thời siết chặt khung pháp lý liên quan.
Về phía Wall Street Journal, trong bài báo ngày 19-4, tờ này đã dẫn các đánh giá từ giới chức Mỹ cho rằng quy mô ngành lừa đảo tại Campuchia là rất lớn, trích dẫn một báo cáo chuyên gia năm 2025 ước tính các đường dây này có thể tạo ra tới 19 tỉ USD mỗi năm.
Con số này tương đương gần 40% GDP của quốc gia, thậm chí vượt qua ngành may mặc - lĩnh vực hợp pháp lớn nhất của Phnom Penh.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có chuyến thăm cấp nhà nước đến Trung Quốc từ hôm 13 - 15.5. Theo thông báo của Nhà Trắng ngày 17.5, ông Trump và Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình "đã đạt đồng thuận về nhiều vấn đề, giúp tăng cường ổn định và tự tin cho doanh nghiệp và người tiêu dùng toàn cầu".
"Trung Quốc sẽ giải quyết những lo ngại của Mỹ về thiếu hụt chuỗi cung ứng liên quan đất hiếm và các khoáng sản quan trọng khác, gồm yttrium, scandium, neodymium và indium. Trung Quốc cũng sẽ giải quyết lo ngại của Mỹ liên quan những lệnh cấm hoặc giới hạn bán sản phẩm đất hiếm, và thiết bị và công nghệ xử lý", Nhà Trắng cho biết.
Trung Quốc tinh luyện hơn 90% đất hiếm toàn cầu và đã thống trị ngành này trong nhiều thập niên. Năm 2025, Trung Quốc đã siết chặt xuất khẩu đất hiếm để đáp trả việc chính quyền ông Trump áp thuế nhập khẩu lên hàng hóa của Bắc Kinh. Các chất như yttrium và scandium đặc biệt được kiểm soát vì chúng được ứng dụng trong quốc phòng, hàng không không gian và chế tạo chip.
Theo Reuters, Bộ Thương mại Trung Quốc không nhắc đến đất hiếm trong thông cáo tổng kết hội nghị vào hôm 16.5.
Mặt khác, Nhà Trắng thông báo Trung Quốc đồng ý mua 200 máy bay Boeing cho các hãng hàng không trong nước. Trung Quốc cũng sẽ mua ít nhất 17 tỉ USD nông sản Mỹ trong giai đoạn 2026 - 2028, bên cạnh cam kết mua đậu nành hồi tháng 10.2025.
Trung Quốc cũng tái mở cửa thị trường cho thịt bò Mỹ khi gia hạn danh sách hơn 400 cơ sở thịt bò Mỹ và bổ sung danh sách mới. Trung Quốc cũng sẽ làm việc với cơ quan quản lý Mỹ để dỡ toàn bộ lệnh đình chỉ hoạt động đối với các cơ sở thịt bò Mỹ.
Ngoài ra, Trung Quốc khôi phục nhập khẩu thịt gà Mỹ được Bộ Nông nghiệp Mỹ xác định là không bị nhiễm cúm gia cầm.
Cũng liên quan thương mại và đầu tư, hai nhà lãnh đạo thành lập hai tổ chức mới để tối ưu hóa quan hệ kinh tế song phương gồm Hội đồng Thương mại và Hội đồng Đầu tư Mỹ - Trung. Hai tổ chức này sẽ giúp chính phủ hai nước quản lý thương mại song phương liên quan hàng hóa không nhạy cảm và thảo luận về các vấn đề đầu tư.
Theo thông báo của Nhà Trắng, Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập đồng ý rằng hai nước nên xây dựng quan hệ mang tính ổn định chiến lược trên cơ sở công bằng và có qua có lại. Chủ tịch Tập sẽ thăm Washington D.C vào mùa thu năm nay và hai nước ủng hộ nhau trong việc chủ trì hội nghị G20 (Mỹ) và APEC (Trung Quốc) trong năm.
Về Iran, hai lãnh đạo nhất trí rằng nước này không thể có vũ khí hạt nhân, kêu gọi tái mở cửa eo biển Hormuz. Hai bên đồng ý rằng không quốc gia hay tổ chức nào được phép thu phí tại eo biển này.
Ngoài ra, hai lãnh đạo xác nhận mục tiêu chung là phi hạt nhân hóa CHDCND Triều Tiên.
Đài Loan không được nhắc đến trong thông cáo dù phía Trung Quốc trước đó liên tục nhấn mạnh với Mỹ rằng đây là lằn ranh đỏ.
