Bệnh thường được phát hiện ở giai đoạn muộn, đã di căn nên hiệu quả điều trị còn hạn chế, tỉ lệ sống thấp, tỉ lệ tử vong cao dù những năm gần đây đã có nhiều tiến bộ đáng kể trong chẩn đoán và điều trị.
Có tiền sử xơ gan cộng thói quen hút thuốc lá và uống rượu bia thường xuyên kéo dài nhiều năm, ông H. vừa được chẩn đoán ung thư phổi giai đoạn 4, di căn não, có đột biến gene.
Ông H. được chỉ định xạ gamma não để kiểm soát tổn thương di căn não, đồng thời xét nghiệm nhằm đánh giá khả năng đáp ứng với liệu pháp miễn dịch. Trong trường hợp không phù hợp, gia đình đang cân nhắc sử dụng thuốc nhắm trúng đích.
Trong khi đó, bà T. không có tiền sử hút thuốc, nhập viện với các triệu chứng ho kéo dài và sụt cân không rõ nguyên nhân.
Dựa trên kết quả giải phẫu bệnh, hóa mô miễn dịch và xét nghiệm sinh học phân tử, bệnh nhân được chẩn đoán nghi ngờ ung thư phổi giai đoạn 3. Hiện bệnh nhân đang được điều trị bằng thuốc nhắm trúng đích với liều 3 viên/ngày, chi phí ước tính khoảng 25 triệu đồng mỗi tháng.
Trường hợp khác là mẹ của anh D.K. phát hiện ung thư phổi được khoảng 10 tháng thì bà qua đời. Trước đó mẹ anh K. truyền hóa chất sáu đợt, vì quá mệt, không chịu nổi nên bà chuyển sang uống thuốc nam.
Sau hơn một tháng, tình trạng bệnh nặng hơn, đau nhiều và khó thở tăng dần. Khi mẹ anh K. nhập viện trở lại, khối u đã phát triển nhanh, từ 7cm lên 15cm, bệnh viện không còn khả năng can thiệp điều trị.
Chỉ gần hai tháng kể từ khi được phát hiện ung thư phổi giai đoạn 3C có đột biến gene, cha của anh P. đã qua đời khiến gia đình bàng hoàng, chưa thể chấp nhận. Người nhà cho biết người bệnh đã được chỉ định phác đồ điều trị và dùng thuốc nhắm trúng đích, bệnh vẫn tiến triển nhanh, suy kiệt, ăn uống kém, không qua khỏi.
Ung thư phổi tế bào nhỏ giai đoạn khu trú là thể bệnh tiến triển nhanh, dễ di căn và có tiên lượng xấu. Trong khi đó, ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn 3 không thể phẫu thuật chiếm khoảng 15-20% tổng số ca và là nhóm bệnh phức tạp, khó điều trị, gây gánh nặng kinh tế lớn với tổng chi phí điều trị giai đoạn muộn tại Việt Nam năm 2020 ước tính hơn 684 tỉ đồng.
Nghĩa trang phường Trị An (TP Đồng Nai) ngày cuối tuần có nhiều bà mẹ dắt díu con, cháu đến thăm mộ của người đã khuất. Ở một khoảnh đất có gần chục ngôi mộ còn mới, nghi ngút khói nhang có đến 2/3 người đều ra đi ở tuổi ngoài 60 và cùng một căn bệnh là ung thư phổi giai đoạn cuối.
“Cha em to, khỏe, làm nghề khoan giếng. Không ai nghĩ cha em mất nhanh như vậy, chỉ hai tháng rưỡi sau khi phát hiện bệnh” – T. (37 tuổi) vừa lau mộ cho người cha xấu số vừa kể.
Theo BS Diệp Bảo Tuấn – Giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, tỉ lệ phát hiện bệnh ung thư phổi ở giai đoạn muộn còn rất cao. Theo thống kê, tỉ lệ ung thư phổi ở giai đoạn muộn đi tới bệnh viện chiếm tới 84%, chỉ có khoảng 16% giai đoạn sớm. Điều này khiến cho điều trị kém hiệu quả, tỉ lệ sống còn thấp.
Lý giải tình trạng này, bác sĩ Tuấn cho biết không chỉ ung thư phổi mà cả ung thư gan, ung thư vú cũng có tới 50-80% trường hợp được phát hiện ở giai đoạn muộn.
Nguyên nhân chủ yếu là người dân chưa thực sự quan tâm đúng mức đến sức khỏe, trong khi tỉ lệ khám tầm soát định kỳ hằng năm còn thấp. Khi không tầm soát, bệnh rất khó được phát hiện ở giai đoạn sớm khi chưa có triệu chứng rõ ràng.
BS Lê Tuấn Anh, Giám đốc Trung tâm ung bướu Bệnh viện Chợ Rẫy, cho hay ung thư phổi là một trong ba loại ung thư phổ biến nhất, thường gặp cả ở cả hai giới. Đa phần bệnh nhân tại Việt Nam được phát hiện ở giai đoạn muộn, với tỉ lệ bệnh nhân được chẩn đoán ở giai đoạn 4 lên tới 41%, trong khi giai đoạn 1A chỉ chiếm khoảng 14%.
Việc phát hiện sớm quyết định rất lớn đến kết quả điều trị. Tỉ lệ sống còn năm năm ở giai đoạn 1A có thể lên tới 92%, trong khi ở giai đoạn 4B chỉ còn rất thấp.
“Ung thư phổi nhận được sự quan tâm rất lớn từ cộng đồng khoa học, không chỉ trong lĩnh vực ung bướu mà còn từ các chuyên ngành liên quan như hô hấp, chẩn đoán hình ảnh, sinh học phân tử”, BS Tuấn Anh nói và cho rằng sự phối hợp giữa các bác sĩ phẫu thuật, nội khoa, xạ trị, dinh dưỡng và điều dưỡng là “chìa khóa” để nâng cao chất lượng điều trị, bên cạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ mới.
Bàn rõ hơn về phương pháp điều trị ung thư phổi, BS Tuấn cho hay đối với ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn 3 không mổ được, tiêu chuẩn điều trị hiện tại là hóa xạ trị đồng thời, sau đó có thể duy trì bằng liệu pháp miễn dịch.
Tuy nhiên ở nhóm bệnh nhân có đột biến EGFR (thuộc nhóm ung thư phổi không tế bào nhỏ), đáp ứng với liệu pháp miễn dịch còn hạn chế, tạo ra khoảng trống rõ rệt về chiến lược củng cố kiểm soát bệnh lâu dài. Bên cạnh đó, ung thư phổi tế bào nhỏ chiếm khoảng 15% tỉ lệ ung thư phổi, đa phần được phát hiện ở giai đoạn lan tràn, chỉ rất ít bệnh nhân được chẩn đoán ở giai đoạn khu trú.
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, chia sẻ ô tô đóng kín cửa dưới trời nắng trong nhiều trường hợp trở thành một “lò nướng di động”. Bởi ánh nắng chiếu qua kính, bị giữ lại trong khoang xe và làm nhiệt độ tăng nhanh theo hiệu ứng nhà kính. Chỉ sau 10 - 15 phút, nhiệt độ bên trong có thể vượt xa ngoài trời. Khi môi trường xung quanh nóng lên, cơ thể trẻ nhỏ gần như không còn khả năng tự điều hòa.
Trẻ em hấp thụ nhiệt nhanh hơn người lớn nhiều lần. Hệ thống làm mát cơ thể chưa hoàn thiện khiến các em dễ rơi vào trạng thái quá nhiệt. Khi thân nhiệt vượt 40 độ C, não, tim và thận bắt đầu bị tổn thương. Nếu tiếp tục tăng lên trên 41 độ C, nguy cơ tử vong rất cao.
"Song song với đó là tình trạng thiếu oxy. Trong xe đóng kín cửa, không khí không được lưu thông. Trẻ thở nhanh, tiêu thụ oxy nhiều hơn, khiến nồng độ oxy giảm nhanh và CO2 tăng lên. Não không đủ oxy sẽ dẫn đến lơ mơ, hôn mê rồi ngừng tuần hoàn. Hai cơ chế này xảy ra đồng thời, khiến cơ thể trẻ suy sụp rất nhanh, gần như không có cơ hội tự cứu", bác sĩ Hoàng phân tích.
Theo bác sĩ Hoàng, một trong những hiểu lầm nguy hiểm nhất là cho rằng “chỉ vài phút” thì không sao. Thực tế, khoảng 10 phút đầu đã đủ để trẻ bắt đầu bị sốc nhiệt. Trẻ có thể quấy khóc, vã mồ hôi, tim đập nhanh. Sau đó, cơ thể nhanh chóng chuyển sang trạng thái kiệt sức.
Khoảng 15 - 20 phút được xem là ngưỡng cực kỳ nguy hiểm. Lúc này, nhiệt độ trong xe có thể tăng đến mức gây tổn thương não và thận không hồi phục. Trẻ bắt đầu có biểu hiện lơ mơ, mất ý thức hoặc co giật.
Từ 30 - 60 phút, nguy cơ tử vong trở nên rõ rệt khi cơ thể mất nước nghiêm trọng, các cơ quan dần rơi vào suy đa tạng. Nếu thời gian kéo dài hơn, cơ hội sống sót gần như không còn.
Điều đáng lo ngại là quá trình này diễn ra âm thầm. Khi người lớn nhận ra, thường đã quá muộn.
"Điều quan trọng nhất là không tồn tại khái niệm 'để trẻ một mình trong xe một chút cũng được'. Ngay cả khi trời không quá nóng, nhiệt độ trong xe vẫn có thể tăng lên mức nguy hiểm. Việc mở hé cửa kính gần như không có tác dụng đáng kể. Trẻ nhỏ không có khả năng tự bảo vệ. Các em không thể mở cửa, không biết cách cầu cứu hiệu quả và sẽ nhanh chóng kiệt sức trong môi trường kín", bác sĩ Hoàng chia sẻ.
Trong tình huống kịp thời phát hiện trẻ bị bỏ quên trong ô tô, ưu tiên hàng đầu là đưa trẻ ra khỏi xe càng nhanh càng tốt, nếu không mở được cửa, phải phá kính bên hông. Việc chần chừ có thể khiến mất đi cơ hội sống.
Sau khi đưa ra ngoài, cần chuyển trẻ đến nơi mát, nới lỏng quần áo và làm mát cơ thể. Có thể dùng khăn ẩm lau người, tập trung ở cổ, nách, bẹn, kết hợp quạt để hạ nhiệt. Không dùng nước đá trực tiếp vì có thể gây co mạch đột ngột. Không ủ ấm hay đắp chăn cho trẻ.
Nếu trẻ còn tỉnh, cho uống từng ngụm nước nhỏ. Nếu trẻ lơ mơ hoặc hôn mê, không cho uống để tránh sặc. Trường hợp trẻ ngừng thở hoặc không còn phản ứng, cần tiến hành hồi sức tim phổi nếu có kỹ năng, đồng thời gọi cấp cứu ngay. Ngay cả khi trẻ tỉnh lại, vẫn phải đưa đến bệnh viện. Nhiều tổn thương nội tạng có thể xuất hiện muộn và diễn tiến âm thầm.
Theo bác sĩ Kenneth Brown, chuyên gia tiêu hóa tại Texas (Mỹ), nếu để chọn ra một khung giờ thiết lập thói quen đi đại tiện, nhìn chung buổi sáng ngay sau khi thức dậy, thường là thời điểm tốt nhất để đi đại tiện đối với hầu hết mọi người.
Dưới đây là 3 lý do mà bác sĩ Kenneth Brown đưa ra, theo Eating Well.
Nhịp sinh học
Tại sao buổi sáng lại là "thời điểm vàng" để đi vệ sinh? Đơn giản vì cơ thể chúng ta có một chiếc đồng hồ sinh học luôn ưu tiên cho việc tiêu hóa vào đầu ngày. Lúc này, đại tràng hoạt động mạnh mẽ nhất, cộng thêm lượng hormone cortisol tăng cao tự nhiên ngay khi thức dậy sẽ kích thích nhu động ruột. Vậy nên, hãy tận dụng khung giờ này để tạo thói quen tốt cho đường ruột.
Khi chúng ta ngủ, hệ tiêu hóa thường sẽ nghỉ ngơi giúp đại tràng có thời gian để tích tụ chất thải. Đây được cho là điều tốt, vì sẽ rất phiền phức nếu phải thức dậy vào ban đêm để đi đại tiện. Sau một đêm dài tích tụ, đến sáng sớm khi cơ thể bắt đầu khởi động lại, hoạt động đào thải phân sẽ diễn ra vô cùng thuận lợi. Đó là lý do chuyên gia cho rằng buổi sáng chính là thời điểm tuyệt vời nhất để bạn "giải quyết nỗi buồn".
Ngay khi chúng ta ăn hoặc uống, dạ dày sẽ giãn nở ra và kích hoạt một phản ứng sinh lý gọi là phản xạ dạ dày - đại tràng. Phản xạ này giống như một tín hiệu ra lệnh cho đại tràng co bóp và đẩy "hàng hóa" về phía trước, dẫn đến nhu cầu đi tiêu.
Đặc biệt, phản xạ này thường hoạt động mạnh mẽ nhất vào buổi sáng, nhất là sau khi chúng ta khởi động bằng một ly nước lọc và nạp thêm năng lượng từ bữa điểm tâm.
Theo bác sĩ Will Bulsiewicz, chuyên gia tiêu hóa tại Charleston, Nam Carolina (Mỹ) để xây dựng thói quen đi ngoài ổn định, mỗi người nên duy trì lịch sinh hoạt nhất quán, đặc biệt là giấc ngủ và giờ thức dậy. Buổi sáng được xem là thời điểm lý tưởng để kích hoạt nhu động ruột, nhất là khi kết hợp một ly cà phê hoặc bữa sáng giàu chất xơ.
Các chuyên gia cũng khuyên nên “huấn luyện” cơ thể bằng cách ngồi vào bồn cầu sau bữa sáng mỗi ngày, kể cả khi chưa thật sự buồn đi ngoài. Việc lặp lại đều đặn sẽ giúp đại tràng hình thành phản xạ tự nhiên theo thời gian. Tuy nhiên, không nên rặn hoặc cố ép cơ thể vì điều này có thể gây áp lực lên đường tiêu hóa.
Bên cạnh đó, vận động thể chất, uống đủ nước và bổ sung chất xơ từ rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt cũng đóng vai trò quan trọng giúp phân mềm và dễ đào thải hơn. Căng thẳng kéo dài cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của đường ruột, vì vậy giữ tinh thần thư giãn khi đi vệ sinh là điều cần thiết.
Theo bác sĩ Will Bulsiewicz, nhiều người vẫn đi ngoài hằng ngày nhưng thực tế vẫn bị táo bón do không đi hết phân. Do đó, bên cạnh việc đi tiêu đều đặn, cần chú ý "làm rỗng ruột" hiệu quả trong mỗi lần đi để cơ thể thoải mái. Nếu thói quen đi vệ sinh đột ngột thay đổi như đi nhiều hơn, ít hơn bình thường hoặc tính chất phân khác biệt rõ rệt, người bệnh nên đi khám để kiểm tra sức khỏe tiêu hóa và tổng quát.
Xuất hiện nếp nhăn mảnh ở khóe mắt và cảm giác da kém săn chắc ở tuổi 25 là dấu hiệu sớm của quá trình lão hóa, chủ yếu liên quan đến suy giảm của collagen và elastin trong da. Tuy nhiên, tình trạng của bạn chỉ mới ở mức độ lão hóa nhẹ, khi cấu trúc nâng đỡ bên dưới chưa bị chùng nhão rõ rệt.
Bạn có thể can thiệp nâng cơ ở giai đoạn này giúp làm chậm quá trình lão hóa, duy trì độ săn chắc cho da và hạn chế hình thành nếp nhăn tĩnh, sâu trong tương lai. Tuy nhiên, bạn cần lựa chọn phương pháp phù hợp với mức độ lão hóa.
Hiện, hai công nghệ nâng cơ không xâm lấn được ưa chuộng là HIFU và Sofwave, hoạt động dựa trên nguyên lý sử dụng sóng siêu âm để kích thích tăng sinh collagen. Mỗi phương pháp có độ sâu tác động khác nhau và phù hợp với tình trạng da khác nhau.
Công nghệ sóng siêu âm hội tụ HIFU tạo ra các điểm nhiệt ở lớp sâu như Smas (lớp cân cơ nông dưới da). Phương pháp này thường được chỉ định cho tình trạng da chảy xệ rõ, lớp mỡ dưới da dày, nọng cằm, cằm đôi, cần nâng cơ và định hình lại đường nét khuôn mặt.
Với người trẻ dưới 25 tuổi, da chưa có dấu hiệu chùng nhão rõ rệt, việc can thiệp HIFU có thể chưa thực sự cần thiết. Tuy nhiên, sau độ tuổi 25, da sẽ mất collagen mỗi năm, lão hóa từ từ rõ hơn thì việc sử dụng công nghệ HIFU còn là cách phòng ngừa da chảy xệ, giúp da săn chắc ổn định.
Trong khi đó, Sofwave sử dụng chùm tia siêu âm song song, tác động chủ yếu ở lớp trung bì - nơi tập trung nhiều collagen. Năng lượng được phân bổ đồng đều, giúp kích thích tăng sinh collagen, hyaluronic acid mới mà không gây tổn thương sâu. Phương pháp này phù hợp với tình trạng lão hóa nhẹ như da kém săn chắc, nếp nhăn mảnh, tăng độ đàn hồi và làm mịn bề mặt da tự nhiên.
Trường hợp của bạn, Sofwave thường được ưu tiên do mức độ can thiệp nhẹ, ít xâm lấn, gần như không cần thời gian nghỉ dưỡng. Sau điều trị, da có thể hơi ửng đỏ nhẹ nhưng nhanh chóng trở lại bình thường. Hiệu quả thường rõ dần sau 2-3 tháng khi collagen và hyaluronic acid mới được hình thành.
Trước khi thực hiện nâng cơ, bạn đến bác sĩ Da liễu - Thẩm mỹ Da để được đánh giá chính xác tình trạng da và xây dựng phác đồ phù hợp, đảm bảo hiệu quả và an toàn lâu dài. Sử dụng kem chống nắng đều đặn, duy trì dưỡng ẩm, bổ sung các hoạt chất chống oxy hóa như vitamin C, L-cystine, Glutathione, bôi thoa các sản phẩm retinol ở nồng độ phù hợp, để hỗ trợ quá trình tái tạo da và kéo dài hiệu quả điều trị.
