Nữ Chủ tịch Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng ngồi kế ông Trump được khen vì bình tĩnh giữa vụ nổ súng

Thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz đã làm dấy lên hy vọng rằng “dầu sẽ chảy qua cả hai đầu”, như Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nói hồi tuần trước, nhanh chóng xoa dịu cuộc khủng hoảng năng lượng sắp xảy ra.

Nhưng mọi chuyện có thể không đơn giản như vậy.

Để khôi phục giao thông đường thủy trong eo biển chiến lược này, một trong những câu hỏi quan trọng nhất là liệu Iran có từng thả thủy lôi hay không, và nếu có, chúng có thể được tìm thấy và vô hiệu hóa nhanh như thế nào.

Thậm chí còn chưa rõ liệu Iran có thả bất kỳ quả thủy lôi nào hay không, dù thực tế cho thấy hàng chục tàu đã đi qua eo biển này trong suốt cuộc chiến mà không vướng phải thủy lôi nào.

Vào tháng 3, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTOM) cho biết đã tấn công 16 tàu thả thủy lôi của Iran gần eo biển Hormuz, nhưng hiệu quả của những nỗ lực đó vẫn chưa chắc chắn. Hôm 15/6, ông Trump nói rằng eo biển “đã được mở một phần” và “họ đang tìm kiếm một vài quả thủy lôi”.

Nhà lãnh đạo Mỹ cũng dự kiến ​​sẽ yêu cầu các nhà lãnh đạo châu Âu hỗ trợ rà phá thủy lôi, nói rằng sẽ không hại gì nếu có “một hoặc hai tàu từ một vài quốc gia đến đây”.

Tháng trước, Anh tuyên bố có thể triển khai máy bay không người lái rà phá thủy lôi như một phần của sứ mệnh đa quốc gia nhằm bảo đảm an ninh eo biển Hormuz. Hôm 15/6, Tổng thống Emmanuel Macron cho biết Pháp sẵn sàng điều động các tàu rà phá thủy lôi trong vòng vài ngày sau khi đạt được thỏa thuận hòa bình.

Trước khi chiến sự bùng nổ, các cơ quan tình báo Mỹ ước tính Iran có 5.000 quả thủy lôi các loại, từ những loại tương đối thô sơ nổi ngay dưới mặt nước đến những vũ khí tiên tiến hơn nằm dưới đáy biển và sử dụng kết hợp các cảm biến để tìm mục tiêu.

Để tìm kiếm bất kỳ quả thủy lôi nào có thể ẩn náu trong eo biển Hormuz, Hải quân Mỹ sẽ rà phá từ trên không và quét khắp nơi, từ mặt nước và sâu dưới nước.

Mặc dù thủy lôi đã cho thấy hiệu quả tàn phá trong hàng trăm năm qua, nhưng máy bay không người lái sẽ được kỳ vọng là một biện pháp đối phó mới hiệu quả.

Hải quân Mỹ đã và đang loại biên hầu hết các tàu rà phá thủy lôi lớp Avenger, được chế tạo bằng thân tàu bằng gỗ và sợi thủy tinh cho phép chúng đi qua thủy lôi mà không gây nổ. Những tàu đó đã được thay thế bằng các tàu chiến ven biển vỏ thép, tránh xa các khu vực rải thủy lôi và thay vào đó sử dụng trực thăng và máy bay không người lái để tìm kiếm.

“Tàu chiến ven biển có một vấn đề then chốt”, Scott Savitz, kỹ sư cao cấp và giáo sư tại tập đoàn RAND, người từng làm việc cho đơn vị chỉ huy tác chiến thủy lôi của Hải quân, cho biết. “Nó không thể đi vào bãi thủy lôi”, giáo sư này nói thêm.

Ngoài ra, thủy lôi hải quân hiện đại đã phát triển thành những vũ khí công nghệ cao, khó tìm và khó gỡ bỏ hơn nhiều so với những loại thô sơ trước đây, ông Savitz cho hay.

Một số có thể phát hiện âm thanh của thiết bị rà phá thủy lôi xung quanh, trượt sâu hơn dưới nước để tránh bị cắt dây xích neo. Những loại khác có “bộ đếm tàu” có thể được cài đặt để phát nổ sau khi một số lượng tàu nhất định đi qua gần đó, điều này có thể gây thiệt hại nặng nề cho các đoàn tàu vận tải.

Hải quân Mỹ đã áp dụng nhiều loại phương tiện không người lái trong những năm gần đây, chẳng hạn như tàu không người lái đã cứu hai thành viên phi hành đoàn từ một máy bay trực thăng tấn công Apache của Mỹ bị rơi gần eo biển Hormuz tuần trước.

Một số phương tiện có thể đóng vai trò chủ chốt trong chiến tranh thủy lôi, trong đó có phương tiện bề mặt không người lái thông thường (USV) có khả năng quét tìm thủy lôi và tàu ngầm Knifefish, được thiết kế để lặn xuống quan sát kỹ hơn bằng sóng siêu âm.

Nhưng chính điều đó cũng gặp phải nhiều khó khăn.

Hải quân Mỹ cũng sử dụng máy bay không người lái dưới nước sử dụng bộ phát sóng siêu âm quét ngang để lập bản đồ đáy biển.

Thông thường, các thợ lặn sẽ lập trình tọa độ của lưới tìm kiếm vào các thiết bị tự hành giống như ngư lôi gọi là phương tiện dưới nước tự hành (AUV), sau đó vận chuyển chúng bằng thuyền nhỏ để thả xuống nước. Từ đó, các phương tiện này tự điều khiển, duy trì khoảng cách ổn định phía trên đáy biển và phát ra sóng siêu âm để xác định vị trí của bất kỳ quả thủy lôi nào.

Sau khi phương tiện được kéo lên tàu hoặc tàu mẹ, dữ liệu tìm kiếm sẽ được đưa vào máy tính để ghép nối tất cả thành một hình ảnh duy nhất, có thể được quét nhanh chóng để xác định bất kỳ vật thể nào trông giống như mìn.

Nếu phát hiện bất kỳ vật thể khả nghi nào, thợ lặn có thể sẽ quay lại hiện trường và điều tra thêm bằng phương tiện điều khiển từ xa (ROV), vốn có thể điều khiển trực tiếp đến vật thể bằng camera video. Nhiều ROV này có cánh tay hiện đại, có thể đặt chất nổ lên bất kỳ vật thể nào được phát hiện là mìn.

Nếu không, mọi việc có thể sẽ khó khăn hơn nữa. Các kỹ thuật viên xử lý vật liệu nổ của Hải quân Mỹ sử dụng thiết bị đặc biệt để giảm tiếng ồn, bọt khí và thậm chí cả dấu hiệu từ tính, lặn xuống vị trí nghi ngờ có mìn. Trong làn nước đục, thiết bị sonar cầm tay giúp họ định vị mục tiêu, vốn có thể vô hiệu hóa và đưa trở lại mặt nước - để khai thác bất kỳ giá trị tình báo nào - hoặc đặt chất nổ để phá hủy mìn sau khi chúng rời khỏi mặt nước.

Việc lặn xuống tìm các loại thủy lôi được gọi là "tác động cảm ứng", sử dụng sự kết hợp của các cảm biến từ trường, địa chấn, áp suất và âm thanh, nằm dưới đáy biển chờ tàu thuyền đi qua, là nguy hiểm nhất.

Đây là kịch bản duy nhất mà các thợ lặn quân sự của Mỹ được huấn luyện lặn một mình mà không cần bất kỳ dây hoặc phao nào buộc vào người, với suy nghĩ rằng thà mất một người còn hơn mất hai người nếu thủy lôi phát nổ.

Trong các chiến dịch rà phá thủy lôi sau chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991, các kỹ thuật viên xử lý vật liệu nổ đã lặn xuống tìm các loại thủy lôi dưới đáy biển được kích hoạt bằng tác động cảm ứng, đã được trao Huân chương vì lòng dũng cảm, ghi nhận những mối nguy hiểm cực độ mà họ phải đối mặt.

Lầu Năm Góc và các quan chức khác của Mỹ hôm 15/6 cho biết còn quá sớm để nói điều gì sẽ xảy ra sau lễ ký kết thỏa thuận hòa bình dự kiến tại Thụy Sĩ ​​vào ngày 19/6 (nhưng hiện đã bị hoãn).

Với hơn 50.000 binh sĩ Mỹ được giao nhiệm vụ tại Iran, họ đang đóng quân rải rác khắp Trung Đông, châu Âu và Mỹ. Hầu hết các lực lượng đó, cũng như 2 tàu sân bay và hàng chục máy bay chiến đấu ở Trung Đông, dự kiến ​​sẽ sẵn sàng trong ít nhất vài ngày nữa trong khi các quan chức chính quyền ông Trump đánh giá xem thỏa thuận ban đầu về việc mở lại eo biển có được duy trì hay không.

Nếu được duy trì, Lầu Năm Góc có thể sẽ bắt đầu lặng lẽ tái triển khai hàng nghìn binh sĩ, bao gồm cả binh lính thuộc Sư đoàn Dù 82 của Lục quân, biệt kích đặc nhiệm và một số tàu chiến của Hải quân. Nhưng nếu giao tranh tiếp diễn hoặc thỏa thuận có vẻ không chắc chắn, lực lượng Mỹ có thể sẽ ở lại lâu hơn.

“Chúng tôi sẽ đảm bảo phương án quân sự luôn sẵn sàng”, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth nói trên chương trình “Face the Nation” của CBS News hôm 14/6. “Sức mạnh quân sự đó sẽ được duy trì chừng nào còn cần thiết", ông nhấn mạnh.

Tin Gốc: Dân Trí

Những năm gần đây, người dân Tây Ban Nha, Pháp và Anh thường chứng kiến cảnh tượng kỳ lạ: bình minh màu cam đậm cùng bầu trời quánh đặc lớp sương mù vàng. Nguyên nhân là bụi Sahara đang "đổ bộ" châu Âu.

Hiện tượng này xuất phát từ các luồng bụi khổng lồ từ sa mạc Sahara, vượt hàng nghìn km qua Địa Trung Hải. Khi biến đổi khí hậu làm thay đổi diện mạo sa mạc lớn nhất thế giới, châu Âu phải hứng chịu trực tiếp những "di chấn" môi trường này.

Sahara chiếm hơn một nửa tổng lượng bụi phát thải toàn cầu. Trong điều kiện nóng, khô và gió mạnh, các hạt bụi bị cuốn lên vài km, di chuyển xuyên lục địa.

Dù phần lớn bay về phía Tây tới châu Mỹ, một lượng đáng kể lại hướng lên phía Bắc, đặc biệt từ tháng 2 đến tháng 6, lan tới Biển Bắc và bán đảo Scandinavia.

Nhiệt độ toàn cầu tăng cao khiến đất khô cằn, thúc đẩy sa mạc hóa, làm gió dễ cuốn trôi các hạt bụi mịn. Các nghiên cứu dự báo, nếu nóng lên cực đoan, lượng bụi Sahara có thể tăng 40-60% vào cuối thế kỷ này. Tuy nhiên, mức "độ bụi" còn phụ thuộc vào vòng tuần hoàn gió. Tin tốt là trong hai thập kỷ qua, một số cơn bão bụi đã giảm nhờ thảm thực vật ở vùng Sahel và gió bề mặt suy yếu.

Đằng sau sắc cam huyền ảo của bầu trời là hiểm họa hiện hữu. Các hạt bụi mịn PM10 siêu nhỏ dễ xâm nhập phổi, đi vào máu, là tác nhân chính gây hen suyễn, viêm phổi và các biến chứng tim mạch. Nghiên cứu tại Tây Ban Nha và Ý cho thấy bụi Sahara có thể gây tới 44% số ca tử vong liên quan ô nhiễm bụi mịn.

Khi lớp bụi đỏ lắng trên núi tuyết Alps, bề mặt tuyết sẫm màu hơn. Thay vì phản xạ ánh sáng, lớp tuyết "bẩn" hấp thụ nhiệt mạnh, đẩy nhanh tốc độ tan băng, đe dọa nguồn nước ngọt và hệ sinh thái vùng cao.

Bụi Sahara còn là "khắc tinh" của năng lượng tái tạo, làm giảm hiệu suất tấm pin mặt trời. Trong giao thông, những trận "bão bụi" làm tầm nhìn hạn chế, đình trệ chuyến bay và tăng nguy cơ tai nạn trên các tuyến cao tốc xuyên quốc gia.

Nguồn: https://tuoitre.vn/bui-sahara-do-bo-chau-au-de-doa-suc-khoe-nguoi-dan-20260331004213429.htm

Phái đoàn Mỹ và Iran ngày 11/4 bắt đầu đàm phán trực tiếp tại thủ đô Islamabad của Pakistan, lần đầu tiên kể từ năm 1979, nhằm chấm dứt cuộc xung đột bùng phát từ cuối tháng 2. Sự kiện kết thúc rạng sáng 12/4, nhưng các bên không đạt được thỏa thuận nào sau 21 giờ thương lượng.

"Chúng tôi đã đàm phán với thiện chí", Phó tổng thống Mỹ JD Vance nói. "Chúng tôi rời khỏi đây với một đề xuất rất đơn giản, đó là đề nghị cuối cùng và tốt nhất của Mỹ. Hãy chờ xem liệu Iran có chấp nhận nó hay không".

Giới chức Iran xác nhận cuộc đàm phán với Mỹ kết thúc mà không đạt được thỏa thuận, cho rằng "những yêu cầu quá đáng của Washington" đã gây cản trở nỗ lực này.

Diễn biến làm dấy lên lo ngại Mỹ và Iran trở lại thế đối đầu, tiếp tục cuộc xung đột đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng, tác động tiêu cực đến nền kinh tế toàn cầu.

Nguy cơ xung đột leo thang trở lại

Một trong những yếu tố được chú ý nhiều nhất lúc này là các động thái tiếp theo của Tổng thống Donald Trump, người từng dọa "xóa sổ một nền văn minh" ngay trước khi Washington và Tehran đạt lệnh ngừng bắn hai tuần hôm 8/4.

Lệnh ngừng bắn đến nay vẫn được duy trì, nhưng ông chủ Nhà Trắng đã có những tuyên bố cứng rắn. Ngay sau khi đàm phán kết thúc, Tổng thống Trump tuyên bố hải quân Mỹ sẽ phong tỏa eo biển Hormuz, khẳng định mục đích là để gỡ bỏ toàn bộ thủy lôi và mở cửa hoàn toàn eo biển, thêm rằng Iran không được phép thu lợi từ kiểm soát tuyến hàng hải này.

Truyền thông Mỹ dẫn các nguồn thạo tin cho biết ông Trump cùng cố vấn còn cân nhắc tiến hành các cuộc tấn công mang tính hạn chế nhằm vào Iran nhằm phá vỡ thế bế tắc trên bàn đàm phán.

Ông Trump cũng không loại trừ việc nối lại chiến dịch ném bom toàn diện nhằm vào Iran, song các quan chức cho rằng điều này ít có khả năng xảy ra hơn do nguy cơ khiến khu vực trở nên bất ổn hơn nữa, Tổng thống Mỹ cũng không muốn các cuộc xung đột kéo dài.

Trong khi đó, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố vẫn kiểm soát eo biển Hormuz và cảnh báo "đối phương sẽ mắc kẹt trong vòng xoáy chết chóc nếu có tính toán sai lầm".

Những phát biểu này cho thấy Mỹ vẫn sẵn sàng tiếp tục biện pháp quân sự, còn Iran không coi những thiệt hại họ hứng chịu là lý do để điều chỉnh lập trường, mà tiếp tục nhấn mạnh yếu tố chủ quyền và lợi ích quốc gia.

"Vấn đề không phải ở chiến thuật thương lượng, mà là khác biệt về lợi ích. Mỹ tìm cách áp đặt các giới hạn đối với chương trình hạt nhân của Iran, giảm leo thang trong khu vực và bảo đảm an toàn hàng hải, coi đây là các nhu cầu an ninh", Fatemeh Aman, chuyên gia về Iran - Pakistan, nhà nghiên cứu tại viện chính sách Hội đồng Đại Tây Dương, nói với DW.

"Iran yêu cầu dỡ bỏ trừng phạt, được công nhận và được bảo đảm an ninh, tức là đàm phán về vị thế chứ không chỉ về các giới hạn. Mục tiêu cốt lõi của hai bên không tương thích", bà Aman tiếp tục.

Farwa Aamer, nhà nghiên cứu tại viện chính sách Asia Society, Mỹ, cho rằng Washington muốn có nhượng bộ trước, trong khi Tehran muốn được nới lỏng trước. Với mức độ tin cậy thấp và đòn bẩy cạnh tranh lẫn nhau, không bên nào sẵn sàng nhượng bộ.

"Các cuộc đàm phán kéo dài đã mở ra đối thoại, nhưng để đạt được sự đồng thuận có thể cần một tiến trình dài hơi hơn", theo bà Aamer.

Khi rời Islamabad, ông Vance không nêu rõ điều gì sẽ xảy ra sau khi lệnh ngừng bắn hết hạn vào ngày 22/4, hoặc liệu thỏa thuận này có được gia hạn hay không. Các nhà phân tích lạc quan thận trọng rằng lệnh ngừng bắn sẽ được duy trì và các cuộc không kích sẽ không tái diễn.

Tuy nhiên, nguy cơ lệnh ngừng bắn đổ vỡ vẫn tồn tại. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ngày 13/4 tuyên bố lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran có thể chấm dứt bất cứ lúc nào. "Thỏa thuận ngừng bắn quy định Mỹ ngừng ném bom, còn Iran sẽ lập tức mở lại eo biển Hormuz, nhưng họ đã không làm vậy. Phía Mỹ sẽ không chấp nhận điều đó", ông Netanyahu nói.

Chuyên gia Aamer cho rằng nguy cơ lớn nhất nằm ở những sự cố, tính toán sai lầm, hoặc hành động từ các lực lượng đồng minh có thể thử thách giới hạn kiềm chế của Mỹ hoặc Iran.

"Điều quan trọng là lệnh ngừng bắn được duy trì, các kênh trung gian vẫn hoạt động và cả hai bên tiếp tục tiến trình ngoại giao", bà Aamer nói. "Nếu không có một tiến trình ngoại giao tiếp nối, lệnh ngừng bắn vẫn rất dễ sụp đổ. Nó có thể trụ vững trong ngắn hạn, nhưng thiếu nền tảng ổn định lâu dài".

Trở lại bàn đàm phán

Mỹ và Iran cũng có thể trở lại bàn đàm phán, vì cả hai bên vẫn có động lực mạnh để nối lại thương lượng. Iran đã phát tín hiệu sẵn sàng tiếp tục đối thoại. Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar kêu gọi tất cả các bên duy trì lệnh ngừng bắn mong manh, đồng thời cho biết họ sẽ tiếp tục nỗ lực thúc đẩy đối thoại.

Nhưng Tổng thống Trump đã nói rõ rằng ông không muốn sa lầy vào các cuộc đàm phán kéo dài. Phó tổng thống Vance cũng cảnh báo Washington sẽ không chấp nhận nếu Tehran tìm cách "qua mặt" họ.

"Không bên nào muốn bị xem là nhượng bộ sau vòng đàm phán thất bại. Nhiều khả năng sẽ có một khoảng lặng để cả hai đánh giá lại vị thế và đòn bẩy của mình", bà Aman nói. "Nếu đàm phán được nối lại, họ cũng sẽ không bắt đầu từ những vấn đề khó nhất, mà có thể đi từ các bước kỹ thuật, phạm vi hẹp, nhằm giảm rủi ro mà không đòi hỏi nhượng bộ lớn".

Với Aamer, các kênh ngoại giao hậu trường vẫn có thể tiếp tục được duy trì để tạo điều kiện cho các vòng đàm phán sau. "Tuy nhiên, điều đó sẽ phụ thuộc vào cách Mỹ và Iran xác định các bước đi tiếp theo trong ngắn hạn", bà kết luận.

Ali Vaez, giám đốc Dự án Iran tại Nhóm Khủng hoảng Toàn cầu, cho rằng các cuộc đàm phán tại Islamabad cho thấy khác biệt giữa hai bên vẫn rất lớn, nhưng ông không cho rằng nỗ lực ngoại giao sẽ sụp đổ ngay lập tức.

Nếu nhìn vào tiền lệ, lần gần nhất Iran đạt được thỏa thuận hạt nhân với Mỹ và các cường quốc vào năm 2015 đã mất tới 18 tháng, với nhiều lần đột phá xen kẽ đổ vỡ.

"Kịch bản có khả năng xảy ra hơn không phải là xung đột tiếp diễn ngay lập tức, mà là một giai đoạn đầy biến động với các tín hiệu răn đe và nỗ lực phút chót nhằm ngăn chặn một cuộc xung đột rộng lớn hơn", ông Vaez nói. "Lối đi phía trước, nếu có, nằm ở một thỏa thuận hạn chế, có đi có lại, giúp các bên có thêm thời gian để hạ nhiệt căng thẳng".

Tin Gốc: Vnexpress