Ngày 2/4, Tổng Bí thư Tô Lâm ký ban hành Kết luận Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 14 về kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội, tài chính quốc gia, vay, trả nợ công và đầu tư công trung hạn 5 năm 2026-2030. Văn kiện xác định mục tiêu đến năm 2030 đưa Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, thuộc nhóm 30 nền kinh tế có quy mô GDP lớn nhất thế giới, đồng thời nâng cao vị thế, uy tín quốc tế.
Kết luận đánh giá giai đoạn 2021-2025, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, tăng trưởng bình quân khoảng 6,2%/năm, riêng năm 2025 đạt 8,02%; đạt và vượt 22/26 chỉ tiêu chủ yếu. Các cân đối lớn của nền kinh tế được bảo đảm, lạm phát, bội chi ngân sách và nợ công được kiểm soát; GDP bình quân đầu người đạt khoảng 5.026 USD, đưa Việt Nam vào nhóm nước có thu nhập trung bình cao. Cùng với đó, hạ tầng được đẩy mạnh đầu tư, nhiều dự án lớn được triển khai; an sinh xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại tiếp tục được củng cố.
Tuy nhiên, Trung ương cũng chỉ rõ những hạn chế khi nền tảng kinh tế vĩ mô chưa thực sự vững chắc, năng suất và sức cạnh tranh còn thấp; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo đóng góp chưa nhiều cho tăng trưởng; thể chế, cơ chế, chính sách còn điểm nghẽn, trong khi khả năng huy động nguồn lực, đặc biệt từ khu vực tư nhân và đầu tư nước ngoài, chưa tương xứng. Một bộ phận người dân còn khó khăn, công tác tổ chức thực thi ở một số nơi chưa đáp ứng yêu cầu.
Trên cơ sở đó, Trung ương xác định quan điểm phát triển là bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng, phát huy vai trò kiến tạo của Nhà nước và huy động sức mạnh của toàn xã hội với mục tiêu tăng trưởng hai con số gắn với ổn định vĩ mô. Nhiệm vụ trọng tâm là hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển, tháo gỡ dứt điểm các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với cải cách thủ tục hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi và tăng cường giám sát, kiểm tra.
Phương thức quản lý nhà nước được yêu cầu chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời đổi mới tư duy đánh giá pháp luật theo hướng từ “tốt trong văn bản” sang “tốt trong cuộc sống”. Môi trường đầu tư được đặt mục tiêu vào nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN và nhóm 30 quốc gia hàng đầu thế giới vào năm 2028, qua đó tạo nền tảng cho tăng trưởng cao và bền vững.
Về tài chính – ngân sách, Trung ương yêu cầu bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương, nâng cao chất lượng nguồn thu, mở rộng cơ sở thu, triệt để tiết kiệm chi thường xuyên; điều hành bội chi trong phạm vi mục tiêu giai đoạn 2026-2030, bảo đảm an ninh, an toàn tài chính quốc gia.
Công tác quản lý nợ công phải chủ động, chặt chẽ, linh hoạt về công cụ và kỳ hạn vay, gắn với phát triển thị trường vốn, bảo đảm tính bền vững và giảm áp lực huy động vốn. Đầu tư công được định hướng tập trung, có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên các dự án quan trọng quốc gia, liên vùng, tạo lan tỏa lớn; giảm số lượng dự án, khắc phục tình trạng dàn trải và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.
Kết luận cũng nhấn mạnh việc tiếp tục đổi mới quản trị doanh nghiệp nhà nước theo chuẩn mực quốc tế, đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn, nâng cao hiệu quả và vai trò dẫn dắt của khu vực này. Kinh tế tư nhân được xác định là động lực quan trọng, cần được tạo điều kiện tiếp cận bình đẳng các nguồn lực; phát triển các tập đoàn kinh tế lớn có năng lực cạnh tranh khu vực và toàn cầu.
Chính sách thu hút đầu tư nước ngoài được điều chỉnh theo hướng có chọn lọc, chuyển từ ưu đãi thuế sang ưu đãi theo kết quả, chú trọng chuyển giao công nghệ và liên kết với doanh nghiệp trong nước. Thị trường trong nước được xác định là điểm tựa quan trọng cho tăng trưởng, đi cùng các chương trình kích cầu tiêu dùng quy mô lớn và hiệu quả; đồng thời đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, chuỗi cung ứng và kênh dẫn vốn.
Các chính sách tài khóa, tiền tệ và vĩ mô khác phải được phối hợp chặt chẽ, linh hoạt, bảo đảm cung ứng vốn cho nền kinh tế và kiểm soát lạm phát, với yêu cầu kiên quyết không để xảy ra khủng hoảng kinh tế trong mọi tình huống. Hệ thống ngân hàng tiếp tục được hiện đại hóa, xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém, nâng cao chất lượng tín dụng và tăng vốn điều lệ cho các ngân hàng thương mại nhà nước phù hợp với thông lệ quốc tế.
Khuyến khích đầu tư vào công nghệ chiến lược, công nghệ số
Trung ương xác định chuyển mạnh mô hình tăng trưởng sang dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chủ yếu. Nền công nghiệp quốc gia được xây dựng theo hướng hiện đại, nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngành nền tảng như năng lượng, cơ khí chế tạo, luyện kim, vận tải đường sắt, đóng tàu, vật liệu mới, công nghệ số và sinh học.
Các nút thắt về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải được tháo gỡ, hoàn thiện cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ, nhất là công nghệ chiến lược, công nghệ số; phát triển hạ tầng số, dữ liệu và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Nông nghiệp tiếp tục được cơ cấu lại theo chuỗi giá trị, gắn với ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và phát triển kinh tế nông thôn. Chính sách đất lúa được nghiên cứu điều chỉnh theo hướng linh hoạt chuyển đổi diện tích kém hiệu quả nhưng vẫn quản lý chặt chẽ để bảo đảm an ninh lương thực. Kinh tế biển, kinh tế cửa khẩu được thúc đẩy phát triển gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường.
Nguồn nhân lực được nâng cao thông qua đổi mới giáo dục, phát triển đào tạo nghề, tăng cường năng lực ngoại ngữ và từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Cả nước phấn đấu đến năm 2030 đưa vào sử dụng trên 5.000 km đường bộ cao tốc, đồng thời tập trung đầu tư tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, các tuyến đường sắt đô thị, cảng biển, cảng hàng không và hạ tầng số đồng bộ, hiện đại, tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.
Ban Chấp hành Trung ương Đảng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tận dụng tối đa công năng sử dụng của trụ sở làm việc hiện có, hạn chế tối đa việc xây dựng mới trụ sở, trung tâm hành chính trong bối cảnh ngân sách nhà nước còn khó khăn. Chủ trương này nhằm sử dụng hiệu quả nguồn lực công, tránh dàn trải đầu tư và giảm áp lực lên cân đối tài chính quốc gia.
Các cơ quan, địa phương chịu trách nhiệm về sự cần thiết khi quyết định đầu tư xây dựng trụ sở mới, bảo đảm hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước, không làm ảnh hưởng đến các mục tiêu phát triển quan trọng khác, đồng thời tăng cường kiểm soát để phòng, chống lãng phí, tiêu cực trong đầu tư công.
Đến trưa 3.7, Công an xã Phú Hòa Đông cùng Trạm CSGT Tây Bắc (Phòng CSGT Công an TP.HCM) giải quyết xong hiện trường vụ tai nạn giữa xe đầu kéo và xe tải cẩu trên tỉnh lộ 8, khiến 2 người bị thương mắc kẹt trong ca bin.
Theo thông tin ban đầu, hơn 4 giờ cùng ngày, trên tỉnh lộ 8 cách cầu Láng The 300 m, thuộc xã Phú Hòa Đông (TP.HCM) xảy ra va chạm giữa xe đầu kéo biển số 50H - 909.xx kéo theo rơ moóc chở trụ bê tông và xe tải cẩu mang biển số Tây Ninh (tỉnh Long An cũ) chở cây xanh.
Vụ va chạm xảy ra khiến hai xe hư hỏng nặng, biến dạng phần đầu. Thời điểm xảy ra tai nạn, trên xe tải cẩu có 3 người, trong đó có 2 người bị thương, kẹt trong ca bin.
Nhận tin báo, lực lượng chức năng có mặt xử lý, cứu hộ người gặp nạn. Xe cứu thương cũng được điều đến hiện trường. Sau thời gian dài giải cứu, 2 người mắc kẹt trong ca bin được đưa ra ngoài, chuyển vào bệnh viện.
Bước đầu, lực lượng chức năng xác định xe đầu kéo di chuyển trên tỉnh lộ 8 (hướng cầu vượt Củ Chi về tỉnh lộ 15 còn xe tải cẩu lưu thông theo hướng ngược lại và xảy ra tai nạn.
Hiện trường 2 xe nằm chắn ngang phần lớn diện tích mặt đường tỉnh lộ 8 khiến giao thông qua khu vực ùn ứ kéo dài nhiều giờ. Đến trưa cùng ngày, hiện trường tai nạn mới được giải quyết xong, giao thông dần ổn định trở lại.
Nằm trên giường bệnh tại Bệnh viện Đa khoa Thường Tín trong tình trạng gãy xương sườn, bà Bùi Thị Huyền, 53 tuổi, trú xã Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên, liên tục nhăn mày vì đau. Hơn 5 giờ sau vụ tai nạn, bà Huyền vẫn chưa hết sợ.
Tranh thủ thời điểm mọi người rảnh rỗi, nhóm bà Huyền gồm 8 gia đình trú xã Phú Bình rủ nhau thuê xe giường nằm đi du lịch ở biển Thiên Cầm, Hà Tĩnh. Người cầm lái là Nguyễn Văn Bình, 43 tuổi, cùng ở địa phương.
Sau hai ngày hai đêm chơi vui vẻ ở biển, nhóm dự kiến trở về Thái Nguyên sáng 17/7. Tuy nhiên, kế hoạch thay đổi do ở quê nhà có người hàng xóm qua đời. 18h ngày 16/7, mọi người gói ghém hành lý lên xe ra về cho kịp giờ viếng.
Trên đường về, mọi người nói chuyện vui vẻ. Xe giường nằm hai tầng kín chạy trên cao tốc Bắc Nam hướng từ Hà Tĩnh về Hà Nội. Bà Huyền nằm ở tầng 1 gần đầu xe, trong khi chồng nằm phía đối diện trên tầng 2.
Sau khi dừng nghỉ ngơi ăn tối ở Thanh Hóa, khoảng 20h, xe tiếp tục hành trình. Bà Huyền cũng như hầu hết mọi người chìm trong giấc ngủ.
Tới 0h20, đang chạy trên cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ, đoạn qua xã Chương Dương, xe bất ngờ chao đảo, đâm vào hộ lan tạo tiếng "rầm", trượt xuống đường gom cách mặt đường 2 m rồi lật nghiêng.
Bà Huyền văng khỏi giường nằm, rơi xuống sàn xe, toàn thân đau nhức. "Tôi nhìn xung quanh thì chỉ thấy người xếp chồng lên nhau, nhiều người kêu la", bà kể. Thấy chồng nhễ nhại máu, cánh tay mắc kẹt vào khung giường, bà bất lực vì không thể làm gì khi ngực, bụng càng lúc càng đau dữ dội, ngất lịm.
Khoảng 30 phút sau tai nạn, bà Huyền tỉnh dậy, cố lết ra ngoài theo lối thông gió ở nóc xe, nghe thấy tài xế đang gọi điện thông báo về vụ tai nạn.
Cùng trên chuyến xe, chị Ngô Thị Phúc, 28 tuổi, nói chỉ thấy chiếc xe trượt một đoạn mới biết tai nạn. Từ vị trí giường nằm gần tài xế, khi xe lật nghiêng, chị bị bắn sang phía đối diện.
Do tắt đèn cho mọi người ngủ, trong xe tối om, chị Phúc không nhìn rõ ai, chỉ thấy giọng người đàn ông vang lên: "Cứu con tôi với".
Mò mẫm giữa những thành ghế xô lệch và đồ đạc, chị phải mất 10 phút mới thoát ra ngoài bằng lối thông gió. Hơn 10 người lần lượt cũng chui ra ngoài theo lối đó.
Tại hiện trường, xe giường nằm bị hư hỏng nằm trên đường gom, cách mặt đường cao tốc hơn 2 m. Một đoạn lan can cao tốc và rào chắn bị bẻ cong.
Đoạn đường xảy ra tai nạn thẳng, trời không mưa. Tuy nhiên, do khuất tầm nhìn, người đi đường không phát hiện sớm xe khách và người bị nạn.
Đại diện Đội Chữa cháy và Cứu nạn Cứu hộ khu vực số 32, Công an TP Hà Nội, cho biết khi tiếp cận, trong xe còn khoảng 8 người mắc kẹt. Cảnh sát phải sử dụng xe cẩu, dựng xe lên để vào bên trong. Tới khoảng 3h30, công tác cứu hộ hoàn tất.
Tai nạn khiến 3 người tử vong tại chỗ và một người chết tại bệnh viện. 28 người bị thương được đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện Nông nghiệp, Bệnh viện Đa khoa Thường Tín và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Riêng Đa khoa Thường Tín tiếp nhận 14 người. Sáng cùng ngày, nhiều nạn nhân xin xuất viện hoặc chuyển tuyến.
Theo cơ quan công an, xe giường nằm biển Thái Nguyên sản xuất năm 2011, niên hạn đến 2031, hạn kiểm điểm còn đến ngày 17/9/2026.
Gần một tháng nay, nông dân miền Tây bước vào vụ thu hoạch sầu riêng chính vụ nhưng giá liên tục lao dốc. Hiện, sầu riêng Ri6 thu mua tại vườn chỉ còn 20.000-30.000 đồng mỗi kg (bán xô), thấp nhất nhiều năm qua và bằng khoảng 1/3 dịp Tết Nguyên đán. Tương tự, giống Monthong giảm còn 70.000-80.000 đồng mỗi kg.
Tại các vùng trồng trọng điểm ở Đồng Tháp, Cần Thơ, không khí thu hoạch khá trầm lắng. Nhiều vườn có trái chín quá ngày cắt nhưng thương lái chưa thu mua, buộc chủ vườn mang ra bán lẻ ven đường, chợ nông thôn để thu hồi vốn.
Anh Nguyễn Thanh Tâm, trồng 1,2 ha sầu riêng Ri6 ở xã Tam Nông, Đồng Tháp, cho biết vừa bán khoảng 17 tấn với giá loại A 29.000 đồng mỗi kg, loại B chỉ 15.000 đồng. Do thương lái kéo dài thời gian thu hoạch, vườn anh hao hụt khoảng 3 tấn trái.
Theo anh Tâm, giá thành sản xuất vụ này khoảng 33.000 đồng mỗi kg, tăng do phân bón và thuốc bảo vệ thực vật tăng 10-20% so với trước. Với mức giá hiện nay, anh lỗ khoảng 180 triệu đồng. "Chưa bao giờ thấy sầu riêng rẻ như năm nay. Giá này nông dân điêu đứng hết", anh nói.
Tương tự, ông Nguyễn Văn Giang, trồng một ha sầu riêng Monthong ở xã Tân Phước, Đồng Tháp, cho biết nửa tháng trước đã chốt giá 110.000 đồng mỗi kg nhưng thương lái liên tục dời ngày cắt rồi mất liên lạc.
Ông liên hệ thêm nhiều đầu mối khác song đều bị từ chối thu mua. Chủ vườn đành cắt bán dần tại chợ xã với giá 40.000-50.000 đồng mỗi kg, trong khi trên cây vẫn còn khoảng 5 tấn trái. "Nếu không tính công chăm sóc thì coi như hòa vốn, tiền cũ đổi tiền mới", ông Giang nói.
Tại Cần Thơ, nhiều nhà vườn cũng bày bán sầu riêng ven đường với giá 30.000-50.000 đồng mỗi kg. Chị Phan Thị Đầm cho biết phải bán lẻ do xuất khẩu gặp khó, kho không thu mua, giá giảm sâu. "Bán kiểu này thành sầu chung chứ không còn sầu riêng nữa", chị nói.
Theo thống kê, TP Cần Thơ hiện có khoảng 13.000 ha sầu riêng, sản lượng gần 95.000 tấn mỗi năm. Đồng Tháp có khoảng 32.000 ha, trong đó hơn 22.000 ha đang cho trái, sản lượng trên 500.000 tấn mỗi năm. Riêng tháng 5 và 6, toàn tỉnh dự kiến thu hoạch khoảng 110.000 tấn.
Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, đến năm 2025 diện tích sầu riêng cả nước đã vượt 150.000 ha, tập trung tại Tây Nguyên, Đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ, gấp đôi định hướng quy hoạch đến năm 2030.
Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit), cho biết giá sầu riêng lao dốc do cạnh tranh gay gắt với Thái Lan và tình trạng nhiều lô hàng bị phát hiện nhiễm cadimi khi xuất khẩu sang Trung Quốc.
Theo ông Nguyên, dù một số lô đã được kiểm nghiệm trước khi xuất khẩu, thương lái thường thu mua từ nhiều vườn rồi trộn lẫn tại các vựa, khiến việc xét nghiệm mẫu không phản ánh chính xác toàn bộ lô hàng.
"Sau khi phía Trung Quốc cảnh báo nguy cơ rút giấy phép, nhiều phòng kiểm nghiệm e ngại, thậm chí không nhận mẫu, khiến xuất khẩu ách tắc và giá giảm mạnh", ông nói.
Về lâu dài, ông Nguyên cho rằng cần cải tạo giống, xử lý đất, loại bỏ chất cấm và xây dựng hệ thống phòng thí nghiệm tại các vùng trồng để nông dân chủ động kiểm tra trước thu hoạch. Những vườn đạt chuẩn mới được xuất khẩu trái tươi, còn vườn nhiễm cadimi có thể chuyển sang chế biến.
"Thái Lan đã cấp phép cho khoảng 500 phòng thí nghiệm hỗ trợ nông dân, kiểm soát chất lượng ngay từ vườn", ông cho biết.
Tiến sĩ Trần Hữu Hiệp cho rằng giá sầu riêng lao dốc, xuất khẩu gặp khó không chỉ do cung - cầu ngắn hạn mà còn phản ánh mô hình tăng trưởng thiếu bền vững, phụ thuộc lớn vào thị trường Trung Quốc, mở rộng diện tích quá nhanh và chậm chuẩn hóa chất lượng.
Theo ông, sản xuất hiện còn manh mún, nhiều vùng trồng chưa tuân thủ đồng bộ quy trình canh tác; việc sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật thiếu kiểm soát.
"Xuất khẩu đòi hỏi quản trị chuỗi, minh bạch dữ liệu và truy xuất nguồn gốc rõ ràng, trong khi hiện nay vẫn còn tình trạng mạnh ai nấy làm", TS Hiệp nói.
Ông cho rằng sầu riêng Việt Nam khó mở rộng sang các thị trường cao cấp như EU, Mỹ, Nhật Bản hay Hàn Quốc do tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe hơn nhiều. Hiện ngành hàng này chủ yếu cạnh tranh nhờ lợi thế mùa vụ và vị trí địa lý gần Trung Quốc, chưa tạo được ưu thế về thương hiệu và tiêu chuẩn quốc tế.
Theo TS Hiệp, muốn mở rộng thị trường, ngành sầu riêng cần chuẩn hóa chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế, đầu tư mạnh vào chế biến sâu và xây dựng thương hiệu quốc gia. "Đây không còn là câu chuyện riêng của ngành nông nghiệp mà là năng lực cạnh tranh quốc gia", ông nhấn mạnh.
