Tại cuộc hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ở Bắc Kinh sáng 15/4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam luôn coi việc phát triển quan hệ với Trung Quốc là chủ trương nhất quán, lựa chọn chiến lược, ưu tiên hàng đầu trong đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, đa phương hóa, đa dạng hóa. Việt Nam ủng hộ các sáng kiến toàn cầu của Trung Quốc về phát triển, an ninh, văn minh và quản trị, nhất quán thực hiện chính sách “một Trung Quốc”, theo Bộ Ngoại giao.
Ông Tập Cận Bình khẳng định Việt Nam là phương hướng ưu tiên trong chính sách ngoại giao láng giềng của Trung Quốc, tin tưởng Việt Nam sẽ hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ mà Đại hội XIV đề ra, sớm thực hiện thành công hai mục tiêu 100 năm, đưa Việt Nam thành nước phát triển thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa.
Hai lãnh đạo khẳng định trong bối cảnh tình hình quốc tế phức tạp, Việt Nam và Trung Quốc cần đoàn kết, tăng cường tin cậy chiến lược, kết nối chính sách, thương mại, hạ tầng, năng lượng, tiếp tục làm sâu sắc, nâng tầm quan hệ trong giai đoạn mới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị hai bên xác lập tầm cao mới cho hợp tác kinh tế – thương mại, đầu tư và du lịch, hiện thực hóa mục tiêu phát triển của mỗi nước.
Hai bên cần tập trung nguồn lực nâng tầm kết nối hạ tầng chiến lược, ưu tiên cao nhất cho hợp tác đường sắt, chuyển mạnh từ giao thương đơn thuần sang liên kết kinh tế, gắn thương mại song phương với kết nối hạ tầng, logistics và thị trường.
Việt Nam đề nghị Trung Quốc mở cửa tối đa cho hàng hóa của Việt Nam, thúc đẩy thương mại cân bằng, đẩy mạnh đầu tư, chuyển giao công nghệ, phát triển công nghiệp phụ trợ, hình thành chuỗi cung ứng, chuỗi sản xuất hoàn chỉnh tại Việt Nam.
Hai nước phối hợp xây dựng cơ chế hợp tác bảo đảm cung ứng năng lượng chiến lược, đẩy mạnh hợp tác về giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ, văn hóa, giao lưu nhân dân và hợp tác địa phương, cung cấp nhiều học bổng dành cho sinh viên Việt Nam, cũng như hợp tác giữa các trường đại học hàng đầu.
Lãnh đạo Việt Nam cũng đề nghị hai bên tăng cường tin cậy chính trị và phối hợp chiến lược ở tầm cao mới, đẩy mạnh tiếp xúc cấp cao, phát huy vai trò và nâng cao hiệu quả hợp tác toàn diện trên các kênh, tăng cường trao đổi lý luận, đào tạo cán bộ.
Hai nước tăng hợp tác giữa các cơ quan trọng yếu, thường xuyên là Ngoại giao, Quốc phòng, Công an, triển khai hiệu quả cơ chế Đối thoại chiến lược 3+3 cấp bộ trưởng, tăng cường hợp tác an ninh, công nghiệp quốc phòng, thương mại quân sự.
Tổng Bí thư, Chủ tịch Tập Cận Bình đánh giá cao và nhất trí với các đề xuất của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đề nghị hai bên thực hiện tốt hợp tác kết nối giữa Sáng kiến “Vành đai và Con đường” với Khuôn khổ “Hai hành lang, Một vành đai”, đẩy nhanh kết nối hạ tầng chiến lược, thúc đẩy triển khai ba dự án tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn kết nối hai nước.
Ông Tập Cận Bình hoan nghênh càng nhiều hàng hóa Việt Nam chất lượng cao xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc, đề nghị hai bên tăng cường hợp tác trong các ngành nghề trọng điểm, chuỗi sản xuất và chuỗi cung ứng, khuyến khích doanh nghiệp Trung Quốc sang Việt Nam đầu tư, tăng cường kết nối chính sách khoa học công nghệ, giao lưu nhân văn.
Hai bên nhất trí tiếp tục giải quyết thỏa đáng bất đồng, thúc đẩy hợp tác phù hợp với tầm mức mới của quan hệ Việt – Trung trên cơ sở luật pháp quốc tế, tuân thủ nghiêm túc đồng thuận giữa ASEAN với Trung Quốc trong việc thực hiện DOC và thúc đẩy sớm đạt được COC phù hợp với luật pháp quốc tế và Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị hai bên thực sự tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhau, giải quyết bất đồng bằng biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982.
Tại hội đàm, hai lãnh đạo tuyên bố khởi động “Năm hợp tác du lịch Việt Nam – Trung Quốc 2026 – 2027”, nhất trí đẩy mạnh hợp tác, nâng cấp hạ tầng, dịch vụ du lịch, củng cố và giữ vững vị thế là thị trường khách du lịch lớn nhất của nhau. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị hai bên nghiên cứu miễn thị thực cho du khách theo đoàn tại một số địa điểm nhất định trên cơ sở có đi có lại.
Sau hội đàm, lãnh đạo hai nước đã chứng kiến Lễ ký các văn bản thỏa thuận hợp tác trên các lĩnh vực hợp tác mà hai bên đạt được trong chuyến thăm.
Video công bố ngày 30/6 cho thấy 3 xe tải cỡ lớn lần lượt nối với nhau bằng đai móc chuyên dụng, tạo thành cụm máy phóng điện từ (EMALS) hoàn chỉnh. Một máy bay không người lái cánh bằng với đuôi hình chữ V ngược sau đó xuất phát từ bệ di động này.
Các xe tải được trang bị hệ thống bánh lái cực kỳ linh hoạt, có thể xoay gần như tại chỗ kể cả sau khi ghép nối. Điều này cho phép triển khai máy bay từ bất cứ hướng nào phù hợp để đón gió, miễn là có đủ không gian xoay trở cho xe.
"Trên nóc xe tải có tấm che với bản lề hoặc dây đai neo giữ. Bộ phận này bảo vệ thiết bị bên trong khỏi tác động từ thời tiết, thậm chí có thể che giấu công năng của phương tiện, dù chúng vẫn có những chi tiết rất đặc biệt", Joseph Trevithick, biên tập viên của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, nhận định.
Trevithick cũng nêu giả thuyết những tấm che có thể mở sang hai bên để tạo thành đường băng rộng và hỗ trợ những máy bay cỡ lớn hơn, song chưa có bằng chứng về điều đó. Ngoài ra, chưa rõ hệ thống này sẽ sử dụng nguồn cấp năng lượng nào khi hoạt động trên biển hoặc đất liền.
"Máy phóng di động có thể tăng tốc độ xuất kích của UAV, sử dụng phương án một xe chở phi cơ đến ghép nối với hệ thống đã triển khai, sau đó rời đi để nhường chỗ cho chiếc tiếp theo. Phân chia bệ phóng thành nhiều mô-đun cho phép các xe phân tán khi không sử dụng, tăng khả năng sống sót trước đòn tập kích của đối phương", chuyên gia Mỹ nhận định.
Trevithick lưu ý còn nhiều câu hỏi chưa có lời giải về bệ EMALS di động mà Trung Quốc đang phát triển. Hệ thống này dường như được thiết kế cho các chiến dịch viễn chinh hoặc khu vực tác chiến không có đường băng truyền thống, cho phép đưa một số phi cơ đến gần tiền tuyến hơn nhằm tăng tốc độ phản ứng.
Bệ phóng EMALS di động từng xuất hiện tại nhà máy đóng tàu Hỗ Đông - Trung Hoa ở thành phố Thượng Hải hồi tháng 12/2025, kèm một nguyên mẫu hoặc mô hình UAV phía trên. Hai bên hông những chiếc xe tải đều được để hở, cho thấy hệ thống điện phức tạp và dây dẫn kéo ra ngoài.
4 xe tải chở bệ phóng dạng mô-đun vào đầu tháng 1 được đưa lên tàu hàng Zhong Da 79, cùng hai nguyên mẫu hoặc mô hình UAV. Trên tàu còn có một số container chứa vũ khí gồm 24 ống phóng thẳng đứng (VLS), một tổ hợp phòng thủ cực gần Type 1130 với pháo 11 nòng xoay cỡ 30mm, radar mảng pha cùng cảm biến và hệ thống liên lạc ở đuôi tàu.
Tàu Zhong Da 79 từng mang theo ít nhất 60 ống phóng thẳng đứng (VLS) đặt trong container cùng nhiều vũ khí khác với thiết kế tương tự trong ảnh chụp vào tháng 12/2025. Trường Kỹ thuật Cơ khí thuộc Viện Công nghệ Bắc Kinh cho biết họ đặt mục tiêu chế tạo 2.000 container kiểu này mỗi năm.
Viết trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump tuyên bố eo biển Hormuz sẽ mở cửa đối với tàu thuyền của mọi quốc gia, ngoại trừ Iran, đồng thời cho biết ông đã đạt được các thỏa thuận đầu tư “khổng lồ” với các nước Vùng Vịnh.
“Eo biển Hormuz mở cửa cho tất cả hoạt động vận tải hàng hải ngoại trừ Iran", ông tuyên bố.
"Do đó, chúng tôi sẽ áp dụng một cuộc phong tỏa toàn diện, nhưng chỉ đối với các tàu đi đến hoặc rời khỏi các cảng của Iran, hoặc chở bất kỳ loại hàng hóa nào liên quan đến Iran", ông cho biết.
Ông Trump cũng cho hay, các thỏa thuận thương mại và đầu tư với các quốc gia Vùng Vịnh sẽ thay thế mức phí 20% đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz mà ông từng đề xuất 1 ngày trước đó.
Ông viết tiếp: “Sau các cuộc trao đổi hết sức hiệu quả với lãnh đạo Trung Đông, tôi đã quyết định thay thế khoản phí 20% cho Mỹ bằng các thỏa thuận thương mại và đầu tư mà các quốc gia Vùng Vịnh sẽ thực hiện tại Mỹ. Các khoản đầu tư đó sẽ cực kỳ lớn, đồng thời cũng mang lại lợi ích to lớn cho chính họ và tương lai của họ".
"Như mọi người đều biết, chúng ta đã có lượng đầu tư bằng đồng USD vào Mỹ lớn nhất từ trước đến nay, nhưng những khoản đầu tư mới này sẽ còn làm con số đó tăng cao hơn nữa. Chúng ta sẽ chứng kiến các nhà máy, cơ sở sản xuất và thiết bị đổ vào nước Mỹ với quy mô chưa từng có, tạo thêm hàng triệu việc làm có thu nhập cao cho người lao động Mỹ", ông nói thêm.
Ông Trump khẳng định: “Nước Mỹ đang chiến thắng trở lại, chiến thắng theo cách chưa từng có", đồng thời nhấn mạnh lại mục tiêu rằng "Iran sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân".
Iran trước đó nhiều lần khẳng định không có ý định phát triển chương trình vũ khí hạt nhân, nhưng nói rằng họ có quyền theo đuổi chương trình nguyên tử vì mục đích hòa bình.
Mặt khác, người phát ngôn Lục quân Iran đã cảnh báo Mỹ rằng, không một hành động khiêu khích nào của Washington có thể buộc Tehran mở lại eo biển Hormuz, sau khi Iran quyết định đóng tuyến hàng hải chiến lược này vì cho rằng Mỹ vi phạm các thỏa thuận ngừng bắn đã đạt được.
Phát biểu trước một cuộc mít tinh công khai hôm 14/7, Chuẩn tướng Mohammad Akrami-Nia tuyên bố: “Như chúng tôi đã tuyên bố trước đây, eo biển Hormuz sẽ không bao giờ được mở lại thông qua chiến sự, thù địch hay các hành động khiêu khích của Mỹ".
Tháng trước, hai bên đã ký một Biên bản ghi nhớ (MoU) nhằm chấm dứt vòng xoáy đối đầu bắt nguồn từ đợt tấn công ngày 28/2. Theo thỏa thuận tạm thời này, Iran đồng ý cho phép tàu thuyền quá cảnh qua eo biển Hormuz mà không phải nộp phí trong thời hạn 60 ngày.
Để thực hiện cam kết trong MoU, Tehran đã thiết lập một tuyến hàng hải đặc biệt cho các tàu đi qua eo biển, đồng thời cảnh báo các tàu không được sử dụng những tuyến đường mà Iran coi là bất hợp pháp.
Tuy nhiên, theo phía Iran, Mỹ đã tìm cách hộ tống tàu thuyền đi qua một hành lang hàng hải mà Tehran không công nhận, khiến Iran quyết định đóng tuyến vận tải đó cho đến khi Washington chấm dứt sự can thiệp vào hoạt động hàng hải trong khu vực.
Ông Akrami-Nia khẳng định: “Cách duy nhất để mở lại eo biển Hormuz là Mỹ phải tôn trọng quyền lợi của dân tộc Iran và tuân thủ các điều khoản trong biên bản ghi nhớ chấm dứt chiến sự".
Vị tướng Iran cũng trấn an người dân: “Nhân dân Iran có thể yên tâm rằng các lực lượng vũ trang, đặc biệt là Lục quân, sẽ chiến đấu đến hơi thở cuối cùng và sẽ không nhượng bộ dù chỉ một chút đối với các quyền lợi của dân tộc Iran tại eo biển Hormuz".
Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei ngày 19/7 tuyên bố chữ ký của Tổng thống Mỹ Donald Trump là "vô giá trị và không đáng tin cậy" sau khi Washington nhiều lần vi phạm bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran.
Những phát biểu của ông Khamenei được đưa ra trong một tuyên bố bằng văn bản do truyền thông nhà nước Iran đăng tải. Đây là lần đầu tiên Lãnh tụ Tối cao Iran lên tiếng kể từ khi xung đột Iran và Mỹ bùng phát trở lại trong tháng này, dù ông vẫn chưa xuất hiện trước công chúng.
Trong tuyên bố, ông Khamenei chỉ trích Mỹ vì tiến hành các cuộc không kích đúng thời điểm Iran đang tổ chức lễ tang cho cha ông, cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei. Ông Ali Khamenei đã thiệt mạng trong một trận tập kích của Mỹ và Israel vào những ngày đầu của cuộc xung đột.
Theo Lãnh tụ Tối cao Iran, đúng vào thời điểm “diễn ra cuộc biểu dương sức mạnh của người dân”, việc Mỹ “liên tục vi phạm bản ghi nhớ được ký giữa tổng thống Iran và tổng thống Mỹ một lần nữa chứng minh với tất cả mọi người rằng chữ ký của tổng thống Mỹ hoàn toàn vô giá trị và không đáng tin cậy”.
Ông Khamenei cũng cảnh báo Iran sẽ dành cho Mỹ những "bài học không thể nào quên" vì đã tìm cách "kích động xung đột và khiến cái giá phải trả ngày càng nặng nề hơn".
"Lòng dũng cảm của các chiến binh Hồi giáo cùng sự kiên cường của người dân khu vực miền Nam Iran trong những ngày gần đây đã cho thấy những ví dụ về các bài học đó", ông nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, Lãnh tụ Tối cao cũng gửi thông điệp tới người dân Iran, kêu gọi họ tiếp tục đặt niềm tin vào các quan chức chính phủ.
"Chúng ta không được để đối phương nhìn thấy bất kỳ dấu hiệu yếu đuối nào từ phía mình", ông Khamenei nhấn mạnh.
Ông Mojtaba Khamenei đã bị thương trong cuộc tấn công của Mỹ và Israel. Ông vẫn chưa xuất hiện công khai trước công chúng kể từ khi trở thành Lãnh tụ Tối cao Iran.
Sau khi Washington nối lại các cuộc không kích quy mô lớn vào đầu tháng này, Iran tiến hành các cuộc tấn công trả đũa bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) nhằm vào các cơ sở quân sự của Mỹ trên khắp Trung Đông gần như mỗi ngày.
Tehran đã nhắm mục tiêu vào các căn cứ quân sự và những cơ sở có liên quan đến Mỹ tại Jordan, Kuwait, Bahrain, Qatar và Oman, cũng như tại Iraq và Syria.
Tính đến tối 18/7, Mỹ đã tiến hành 8 đêm tấn công liên tiếp nhằm vào lãnh thổ Iran. Bộ Y tế Iran cho biết các cuộc không kích của Mỹ từ ngày 27/6 đến 18/7 đã khiến 50 người thiệt mạng và hơn 500 người khác bị thương.
Mỹ phát cảnh báo an ninh toàn cầu
Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 19/7 đã ban hành cảnh báo an ninh trên phạm vi toàn cầu, khuyến cáo công dân Mỹ, đặc biệt là những người đang ở Trung Đông, "cần tăng cường thận trọng" trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ và Iran vẫn tiếp diễn.
"Do căng thẳng gia tăng tại Trung Đông, môi trường an ninh vẫn rất phức tạp và tiềm ẩn nguy cơ leo thang ngoài dự liệu. Chúng tôi khuyến cáo công dân Mỹ trong khu vực cần tiếp tục đề cao cảnh giác", Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết trong một bài đăng trên mạng xã hội.
Bộ Ngoại giao Mỹ cũng cảnh báo các cơ sở ngoại giao của Mỹ, bao gồm cả những cơ sở nằm ngoài Trung Đông, đã trở thành mục tiêu tấn công.
"Các nhóm ủng hộ Iran có thể tiếp tục nhắm vào những lợi ích khác của Mỹ ở nước ngoài hoặc các địa điểm có liên quan đến Mỹ và công dân Mỹ trên toàn thế giới", thông báo nêu rõ.
Lần gần đây nhất Bộ Ngoại giao Mỹ phát cảnh báo an ninh toàn cầu là vào tháng 3.
Cảnh báo mới nhất được đưa ra sau khi quân đội Mỹ ngày 18/7 xác nhận 2 quân nhân Mỹ thiệt mạng và một người khác vẫn mất tích do các cuộc tấn công của Iran nhằm vào các mục tiêu của Mỹ tại Jordan.
Đây là lần đầu tiên binh sĩ Mỹ thiệt mạng kể từ khi xung đột giữa Washington và Tehran bùng phát trở lại. Theo đó, tổng số binh sĩ Mỹ thiệt mạng đã tăng lên 16 người kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran hồi tháng 2.
