Vài ngày sau khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz, hai cửa hàng bán xe máy điện ở Pakistan cách đó 1.400 km, bất ngờ đắt khách. Haseeb Bhatti, người chuyên độ chế xe máy chạy xăng thành xe chạy bằng pin ở thành phố Rawalpindi, cho biết doanh số bán hàng tháng trước tăng vọt 70%.
Tương tự, Ali Gohar Khan, chủ cửa hàng xe máy điện đã hoạt động được 7 năm, chứng kiến doanh số tăng kỷ lục. “Mọi người lo có thể không thể mua được xăng trong tương lai gần”, ông nói.
Nguyên nhân do xung đột Trung Đông đẩy giá nhiên liệu toàn cầu tăng vọt, làm trầm trọng thêm tình hình lạm phát và suy thoái kinh tế hậu đại dịch ở Pakistan. Nước này nhập khẩu gần như toàn bộ dầu mỏ qua eo biển Hormuz và có 30 triệu xe 2-3 bánh chạy xăng, loại phương tiện giao thông đang chiếm ưu thế.
Tin đồn thiếu xăng lan rộng, bất chấp chính phủ tuyên bố đảm bảo nguồn cung. Sau đợt tăng giá 18% tuần trước, hộ gia đình Pakistan trung bình hiện phải trả 31% thu nhập hàng ngày cho một lít xăng, theo nền tảng dữ liệu Global Petrol Prices và Our World in Data.
“Lương tháng của tôi là 30.000 rupee (khoảng 107 USD), hầu như không đủ trang trải chi phí cho gia đình 6 người. Làm sao tôi có thể đổ đầy bình?, Zahoor Ahmed, nhân viên bảo vệ ở thành phố Karachi, cho biết.
Từ những người đi làm đến sinh viên đại học, ngày càng nhiều người chuyển sang xe điện. “Với tình hình lạm phát và giá nhiên liệu hiện nay, tôi đã tự mình mua chiếc xe điện”, cô Mehvish Qureshi, một luật sư ở Hyderabad, cho biết.
Trước đó, vào năm ngoái, giá xăng tăng đã đẩy doanh số bán xe điện ở Pakistan lên gần 3 lần, đạt 90.000 chiếc, chiếm 5% tổng số xe hai bánh bán ra, theo dữ liệu từ công ty tư vấn Renewables First.
Năm nay, xe điện lần đầu tiên chiếm hơn 10% doanh số xe hai bánh hàng tháng, theo Talha Khan, Giám đốc điều hành Orko. Ông dự đoán doanh số sẽ còn tăng tốc vì việc đổ xăng có thể tốn kém gấp 10 lần so với sạc điện.
Một chiếc xe máy điện điển hình ở nước này giá khoảng 250.000 rupee (895 USD) – hơn một nửa thu nhập bình quân đầu người Pakistan hàng năm và cao hơn 56% mẫu Honda CD 70 chạy xăng phổ biến, giá khoảng 160.000 rupee (570 USD).
Để kích cầu, chính phủ triển khai kế hoạch Điện khí hóa phương tiện giao thông Pakistan (PAVE), hiệu lực từ tháng 2, cung cấp trợ cấp cho 20% giá xe điện 2-3 bánh và trả góp không lãi suất phần còn lại.
Cố vấn Bộ Tài chính Adnan Pasha cho biết đã có khoảng 270.000 đơn đăng ký, gần gấp 7 lần mục tiêu giai đoạn đầu của PAVE, dự kiến kết thúc vào tháng 6. Tổng cộng, chính phủ đặt mục tiêu trợ giá cho 2 triệu xe điện trong vòng 5 năm. “Việc điện khí hóa chỉ 2 triệu xe có thể giúp tiết kiệm gần nửa tỷ USD mỗi năm tiền nhập khẩu lượng nhiên liệu”, ông Pasha, chỉ ra.
Nguồn năng lượng mặt trời dồi dào cũng là yếu tố thuận lợi. Nhiều gia đình ồ ạt lắp các tấm pin mặt trời Trung Quốc tại nhà, sau khi giá điện tăng năm 2023. Giờ đây, chính phủ muốn tận dụng sự bùng nổ này để thúc đẩy xe điện. “Dùng năng lượng mặt trời có thể giảm chi phí điện tại trạm sạc và sạc tại nhà trở nên tiết kiệm hơn”, ông Pasha nói.
Ammar Habib, cố vấn của Bộ trưởng Năng lượng Pakistan, cho rằng xe điện cũng “rất tốt cho lưới điện”, vì nhu cầu cắm sạc giúp góp phần giải quyết lượng điện mặt trời dư thừa ban ngày.
Các hãng xe máy điện Trung Quốc như Yadea, Jinpeng, cùng xe đạp điện lắp ráp nội địa từ pin và linh kiện của AIMA và Sunra, đang tranh thủ đáp ứng nhu cầu. Với ôtô, BYD đã hợp tác HUBCO Green của Pakistan xây dựng trạm sạc. Ông Pasha nói chính phủ dự kiến duy trì chính sách giảm 45% giá điện cho hạ tầng này.
Ông Ahtasam Ahmad, Trưởng bộ phận tài chính năng lượng tại Renewables First, lưu ý thiếu hụt hạ tầng trạm sạc và trình độ chuyên môn kỹ thuật tại chỗ có thể cản trở quá trình chuyển đổi xe điện của Pakistan.
Chuyên gia này cho rằng các thương hiệu bán xe điện ở Pakistan cần củng cố mạng lưới hậu mãi, bảo trì, vì đường sá nước này nhiều ổ gà. Ở láng giềng Ấn Độ, xe máy điện hư hỏng vì di chuyển trên đường xuống cấp đang thiếu chỗ sửa chữa.
Nhân dịp nghỉ lễ ngắn ngày, nhiều doanh nghiệp bán lẻ đã tung ra loạt chương trình ưu đãi nhằm tăng sức mua. Trong khi đó, đối với nhiều người tiêu dùng, dù không còn thắt chặt chi tiêu song tâm lý vẫn thận trọng.
Bà Hồ Thị Hồng Đào - Giám đốc marketing Saigon Co.op - cho biết dịp 30-4 năm nay trùng với "tháng sinh nhật" của hệ thống Co.opmart, nên các chương trình khuyến mãi được đẩy mạnh hơn.
Theo bà, đây là một trong những đợt khuyến mãi lớn nhất trong năm. Cụ thể, hệ thống triển khai giảm giá đến 50% cho nhiều nhóm hàng thiết yếu, gồm thực phẩm tươi sống, đồ dùng gia đình và sản phẩm chăm sóc cá nhân.
Trong đó, thực phẩm tươi sống, trái cây và nước giải khát là những mặt hàng được chú trọng do nhu cầu tăng cao trong thời tiết nắng nóng dịp lễ.
Riêng nhóm hàng tươi sống được áp dụng giảm giá theo tuần, tùy mặt hàng có thể giảm từ 30-40%. Lượng hàng dự trữ cũng được siêu thị nâng gần gấp đôi so với ngày thường nhằm đáp ứng sức mua. Bên cạnh đó, các sản phẩm phục vụ nhu cầu tụ họp gia đình, chế biến tại nhà tiếp tục được đẩy mạnh.
Ghi nhận từ dữ liệu nội bộ, từ đầu năm đến nay sức mua tại hệ thống tăng ở mức hai chữ số. Saigon Co.op ước tăng trưởng khoảng 15% trong quý 1 so với cùng kỳ và đặt kế hoạch doanh thu cả năm hơn 10%, đạt khoảng 35.000 tỉ đồng, mức cao kỷ lục từ trước đến nay.
Bên cạnh đó, theo thông tin đăng tải trên fanpage trung tâm thương mại Parc Mall (phường Chánh Hưng), khách có hóa đơn từ 50.000 đồng được tặng vé chụp photobooth; từ 2,5 triệu đồng nhận túi tote; và từ 5,5 triệu đồng (cộng dồn) có thể tham gia bốc thăm trúng thưởng.
Khảo sát nhanh với người tiêu dùng, xu hướng "gom" ngân sách cho những nhu cầu thực tế chiếm phần lớn.
Chị Hoàng Hải Anh (32 tuổi, TP.HCM) cho biết gia đình được nghỉ lễ tới hết ngày 27-4, vì thế chị ưu tiên những kế hoạch mua sắm hoặc trải nghiệm ngay trong thành phố.
"Chúng tôi cũng chỉ mua sắm thêm các mặt hàng thiết yếu như đường, gạo, sữa... vì vẫn chưa phải mùa giảm sâu của những thương hiệu áo quần hay đồ điện tử", chị nói, đồng thời cho hay kế hoạch tài chính trong thời gian gần đây cần tính toán lại do vật giá leo thang.
Trong khi đó, anh Wang Xinyi (29 tuổi, đang làm việc tại TP.HCM) cho biết tâm lý được nghỉ lễ kích thích anh mua sắm nhiều hơn, đặc biệt với các sản phẩm phục vụ đời sống thiết yếu.
Anh cho hay cũng có kế hoạch nghỉ dưỡng gần thành phố dịp nghỉ lễ Quốc khánh sắp tới, như Hồ Tràm hay Vũng Tàu...
Ghi nhận thêm tại các trung tâm thương mại vào dịp nghỉ lễ, lượng khách đông đột biến từ tối 24-4. Một số dòng sản phẩm được điều chỉnh tăng 20-50% so với giai đoạn trước, nhất là các thiết kế thuộc mùa mới hoặc phiên bản giới hạn.
Bãi xe kín chỗ, khu ẩm thực đông đúc, các khu vui chơi trẻ em và không gian tương tác luôn nhộn nhịp.
Khác với mô hình mua sắm thuần túy trước đây, trung tâm thương mại hiện được xem như một "điểm đến giải trí tổng hợp" trong kỳ nghỉ ngắn.
Đặc biệt, lượng khách tăng cao tại các cửa hàng trải nghiệm của các ngành hàng mỹ phẩm cao cấp, túi ví...
Nhân viên cửa hàng tại trung tâm thương mại Saigon Center cho biết lượng khách tăng rất cao (gấp đôi tới gấp ba) so với những ngày cuối tuần trước dù cho cửa hàng này không chạy chương trình khuyến mãi giảm sâu.
Song song, các cửa hàng cũng chạy các chương trình live-stream giảm giá trên Shopee Live hoặc TikTok Shop. Vì thế, lượng khách tới một phần cũng để trải nghiệm thêm trước khi có ý định mua sắm.
Chị Alicia Lim (22 tuổi, khách du lịch Singapore) cho rằng chính mô hình "một điểm đến - nhiều trải nghiệm" giúp các trung tâm thương mại duy trì sức hút, kể cả khi người tiêu dùng không có nhu cầu mua sắm lớn.
"Một số nhãn hàng quốc tế nhưng khi mua tại Việt Nam lại rẻ hơn sau khi hoàn thuế cũng như chương trình khuyến mãi trong dịp lễ này nên tôi vẫn xuống tiền", chị nói.
TS Nguyễn Minh Thảo, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, nhấn mạnh khi trao đổi với Tuổi Trẻ về dự thảo nghị quyết cắt giảm ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến các bộ ngành. Bà Thảo nói:
- Việc đưa ra con số cụ thể về số ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải cắt giảm, giao từng bộ ngành phải cắt giảm bao nhiêu ngành nghề cho thấy sự quyết liệt ngay từ đầu của Trung ương và Chính phủ trong nỗ lực xây dựng một môi trường đầu tư kinh doanh tốt, thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp.
* Việc Chính phủ cắt giảm 58 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, theo bà, sẽ tạo hiệu ứng tích cực gì với cộng đồng kinh doanh?
- Theo Luật Đầu tư 2025, có 198 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Thời gian qua, việc cấp phép kinh doanh trong các ngành nghề kinh doanh có điều kiện vô cùng khó khăn. Nhiều người phải bỏ cuộc vì điều kiện kinh doanh khắt khe, đan xen nhau.
Hơn nữa các ngành nghề kinh doanh có điều kiện trong luật có "mũ rất to" - nội hàm rộng, bao phủ nhiều lĩnh vực, hoạt động kinh doanh. Do đó việc Chính phủ cắt giảm 58 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện sẽ tạo môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng, thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.
* Sau khi đưa ra khỏi danh sách những ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, việc quản lý những ngành nghề này sẽ thực hiện ra sao, thưa bà?
- Trong số 58 ngành nghề cắt giảm có những ngành nghề bỏ hẳn ra khỏi danh mục kinh doanh có điều kiện như ngành dịch vụ kế toán, nhưng đa phần các ngành nghề kinh doanh sẽ được chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm và một số ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện được gộp lại.
Thay vì phải xin cấp phép khi hoạt động kinh doanh như trước đây, tới đây người dân và doanh nghiệp không phải xin cấp phép nhưng vẫn phải tuân thủ các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn nghề và các cơ quan quản lý nhà nước sẽ hậu kiểm sau.
Ví dụ doanh nghiệp kinh doanh lưu trú, tới đây không phải xin cấp phép từ cơ quan quản lý nhà nước nhưng sẽ vẫn phải tuân thủ, đáp ứng các tiêu chuẩn, quy chuẩn về phòng ốc, phải đảm bảo điều kiện về an toàn phòng cháy chữa cháy. Như vậy, với từng ngành nghề kinh doanh sẽ vẫn có những điều kiện kinh doanh riêng.
Tôi cho rằng sau khi cắt giảm các ngành nghề kinh doanh có điều kiện, cần thực hiện thêm một bước nữa - rà soát xem các điều kiện đưa vào tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn nghề nghiệp có thực sự cần thiết, đã hợp lý chưa. Cần mạnh tay loại bỏ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật không phù hợp, làm khó người dân, doanh nghiệp.
Nếu chúng ta cắt giảm hàng loạt ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện nhưng lại ban hành các tiêu chuẩn, quy chuẩn phục vụ hậu kiểm quá khó thì việc cắt giảm sẽ không có nhiều ý nghĩa.
* Việc đưa một số ngành nghề "nhạy cảm" như kinh doanh casino, đặt cược, karaoke, vũ trường... ra khỏi danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện liệu có gây ra những tác động tiêu cực nào không?
- Việc đưa những ngành nghề này ra khỏi danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện không có nghĩa rằng chúng ta buông lỏng hoạt động kinh doanh của các ngành nghề này. Không phải ai muốn mở quán karaoke, vũ trường, sòng bài ở đâu thì mở.
Thay vào đó sẽ có phương thức quản lý khác phù hợp hơn để quản lý những ngành nghề kinh doanh nhạy cảm, có tác động lớn tới cộng đồng, xã hội.
Việc thay đổi phương thức quản lý cũng tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp trong hoạt động đầu tư, kinh doanh. Ví dụ như dịch vụ lưu trú, khi chúng ta đã có những quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật tốt rồi, người dân chỉ việc tuân thủ trong kinh doanh mà không cần phải đến cơ quan quản lý xin giấy phép đủ điều kiện kinh doanh nữa.
* Nhiều năm qua chúng ta cũng đã thực hiện nhiều đợt cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh nhưng nhiều ý kiến cho rằng việc cắt giảm vẫn còn hình thức. Theo bà, cần làm gì để việc cắt giảm điều kiện kinh doanh thực chất hơn?
- Chính phủ rất quyết liệt khi đưa ra danh sách hàng chục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải cắt giảm nhưng để quá trình cắt giảm thực chất cần có sự tham gia giám sát của đối tượng chịu tác động, các bên liên quan và có giải trình, tiếp thu rõ ràng.
Ngoài ra cần có một đơn vị, đầu mối đánh giá độc lập, khách quan về hiệu quả cắt giảm ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Các đơn vị, đầu mối này phải có chuyên môn sâu, am hiểu từng ngành nghề đầu tư, kinh doanh thì mới đánh giá đúng được hiệu quả cắt giảm.
Để lên được danh mục điều kiện kinh doanh cần cắt giảm trong từng ngành nghề đầu tư kinh doanh cũng cần dựa trên nền tảng, khung tiêu chuẩn đánh giá để biết được trong từng ngành nghề thì điều kiện nào không phù hợp cần cắt giảm. Như vậy quá trình cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh mới trở lên thực chất hơn.
Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 38 về tăng cường đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, các đơn vị thuộc Cục Hải quan (Bộ Tài chính) đã liên tiếp phát hiện nhiều vụ việc vi phạm lớn liên quan đến hàng giả, hàng nhập lậu và mỹ phẩm hết hạn sử dụng.
Theo Chi cục Điều tra chống buôn lậu, thời gian qua, Đội Kiểm soát chống buôn lậu số 3 (Đội 3) đã phối hợp với Hải quan cửa khẩu cảng Sài Gòn khu vực 1 và các đơn vị liên quan tăng cường kiểm tra các lô hàng có dấu hiệu nghi vấn tại cảng Cát Lái, qua đó phát hiện nhiều vụ vi phạm nghiêm trọng.
Ngày 24/4, qua kiểm tra lô hàng mỹ phẩm nhập khẩu theo loại hình kinh doanh tiêu dùng của Công ty TNHH TMDV XNK H.G, lực lượng Hải quan phát hiện toàn bộ 14.550 chai toner dưỡng da Dr Wonjin dung tích 750ml, xuất xứ Hàn Quốc, đã hết hạn sử dụng gần một năm.
Doanh nghiệp khai báo hàng hóa là sản phẩm mới 100%, được vận chuyển từ Hong Kong (Trung Quốc) về cảng Cát Lái. Tuy nhiên, kiểm tra thực tế cho thấy hạn sử dụng in trên bao bì sản phẩm và thùng carton là ngày 16/8/2025. Việc kịp thời phát hiện và ngăn chặn lô mỹ phẩm hết hạn được đánh giá góp phần bảo vệ quyền lợi và sức khỏe người tiêu dùng.
Trong một vụ việc khác, lực lượng chức năng phát hiện 1.440 sản phẩm khóa mang nhãn hiệu Solex giả mạo trong lô hàng nhập khẩu của Công ty TNHH TM XNK HP.
Qua kiểm tra thực tế lô hàng khóa cửa nhập khẩu, ngoài các mặt hàng khai báo đúng quy định, cơ quan hải quan phát hiện thêm 5 mục hàng với tổng cộng 15.790 sản phẩm khóa không được doanh nghiệp khai báo hải quan. Trong đó có 1.440 sản phẩm khóa Solex nghi vấn giả mạo nhãn hiệu.
Ngày 10/4, Viện Sở hữu trí tuệ quốc gia có văn bản giám định xác định toàn bộ số khóa trên là hàng giả nhãn hiệu Solex, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Ngày 23/4, Đội 3 tiếp tục kiểm tra một lô hàng quá cảnh từ cảng Cát Lái đi Campuchia của Công ty TNHH LS và phát hiện hơn 3.000 sản phẩm giả mạo các thương hiệu nổi tiếng đã được bảo hộ tại Việt Nam.
Tang vật gồm 450 quả bóng đá nhãn hiệu Mikasa FT-5, 560 quả bóng chuyền Mikasa MG MV200, 90 bộ đồ chơi nhập vai Spiderman, 780 quả bóng đá trẻ em chủ đề Spiderman, 700 bộ đồ chơi xe đua Avengers cùng nhiều bộ đồ chơi, xếp hình mang nhãn hiệu Lego Ninjago.
Theo xác nhận của đại diện các chủ thể quyền tại Việt Nam, toàn bộ số sản phẩm trên đều là hàng giả mạo nhãn hiệu. Đội Kiểm soát chống buôn lậu số 3 đang tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan để xác minh, xử lý các vụ việc theo quy định của pháp luật.
