Vài ngày sau khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz, hai cửa hàng bán xe máy điện ở Pakistan cách đó 1.400 km, bất ngờ đắt khách. Haseeb Bhatti, người chuyên độ chế xe máy chạy xăng thành xe chạy bằng pin ở thành phố Rawalpindi, cho biết doanh số bán hàng tháng trước tăng vọt 70%.
Tương tự, Ali Gohar Khan, chủ cửa hàng xe máy điện đã hoạt động được 7 năm, chứng kiến doanh số tăng kỷ lục. “Mọi người lo có thể không thể mua được xăng trong tương lai gần”, ông nói.
Nguyên nhân do xung đột Trung Đông đẩy giá nhiên liệu toàn cầu tăng vọt, làm trầm trọng thêm tình hình lạm phát và suy thoái kinh tế hậu đại dịch ở Pakistan. Nước này nhập khẩu gần như toàn bộ dầu mỏ qua eo biển Hormuz và có 30 triệu xe 2-3 bánh chạy xăng, loại phương tiện giao thông đang chiếm ưu thế.
Tin đồn thiếu xăng lan rộng, bất chấp chính phủ tuyên bố đảm bảo nguồn cung. Sau đợt tăng giá 18% tuần trước, hộ gia đình Pakistan trung bình hiện phải trả 31% thu nhập hàng ngày cho một lít xăng, theo nền tảng dữ liệu Global Petrol Prices và Our World in Data.
“Lương tháng của tôi là 30.000 rupee (khoảng 107 USD), hầu như không đủ trang trải chi phí cho gia đình 6 người. Làm sao tôi có thể đổ đầy bình?, Zahoor Ahmed, nhân viên bảo vệ ở thành phố Karachi, cho biết.
Từ những người đi làm đến sinh viên đại học, ngày càng nhiều người chuyển sang xe điện. “Với tình hình lạm phát và giá nhiên liệu hiện nay, tôi đã tự mình mua chiếc xe điện”, cô Mehvish Qureshi, một luật sư ở Hyderabad, cho biết.
Trước đó, vào năm ngoái, giá xăng tăng đã đẩy doanh số bán xe điện ở Pakistan lên gần 3 lần, đạt 90.000 chiếc, chiếm 5% tổng số xe hai bánh bán ra, theo dữ liệu từ công ty tư vấn Renewables First.
Năm nay, xe điện lần đầu tiên chiếm hơn 10% doanh số xe hai bánh hàng tháng, theo Talha Khan, Giám đốc điều hành Orko. Ông dự đoán doanh số sẽ còn tăng tốc vì việc đổ xăng có thể tốn kém gấp 10 lần so với sạc điện.
Một chiếc xe máy điện điển hình ở nước này giá khoảng 250.000 rupee (895 USD) – hơn một nửa thu nhập bình quân đầu người Pakistan hàng năm và cao hơn 56% mẫu Honda CD 70 chạy xăng phổ biến, giá khoảng 160.000 rupee (570 USD).
Để kích cầu, chính phủ triển khai kế hoạch Điện khí hóa phương tiện giao thông Pakistan (PAVE), hiệu lực từ tháng 2, cung cấp trợ cấp cho 20% giá xe điện 2-3 bánh và trả góp không lãi suất phần còn lại.
Cố vấn Bộ Tài chính Adnan Pasha cho biết đã có khoảng 270.000 đơn đăng ký, gần gấp 7 lần mục tiêu giai đoạn đầu của PAVE, dự kiến kết thúc vào tháng 6. Tổng cộng, chính phủ đặt mục tiêu trợ giá cho 2 triệu xe điện trong vòng 5 năm. “Việc điện khí hóa chỉ 2 triệu xe có thể giúp tiết kiệm gần nửa tỷ USD mỗi năm tiền nhập khẩu lượng nhiên liệu”, ông Pasha, chỉ ra.
Nguồn năng lượng mặt trời dồi dào cũng là yếu tố thuận lợi. Nhiều gia đình ồ ạt lắp các tấm pin mặt trời Trung Quốc tại nhà, sau khi giá điện tăng năm 2023. Giờ đây, chính phủ muốn tận dụng sự bùng nổ này để thúc đẩy xe điện. “Dùng năng lượng mặt trời có thể giảm chi phí điện tại trạm sạc và sạc tại nhà trở nên tiết kiệm hơn”, ông Pasha nói.
Ammar Habib, cố vấn của Bộ trưởng Năng lượng Pakistan, cho rằng xe điện cũng “rất tốt cho lưới điện”, vì nhu cầu cắm sạc giúp góp phần giải quyết lượng điện mặt trời dư thừa ban ngày.
Các hãng xe máy điện Trung Quốc như Yadea, Jinpeng, cùng xe đạp điện lắp ráp nội địa từ pin và linh kiện của AIMA và Sunra, đang tranh thủ đáp ứng nhu cầu. Với ôtô, BYD đã hợp tác HUBCO Green của Pakistan xây dựng trạm sạc. Ông Pasha nói chính phủ dự kiến duy trì chính sách giảm 45% giá điện cho hạ tầng này.
Ông Ahtasam Ahmad, Trưởng bộ phận tài chính năng lượng tại Renewables First, lưu ý thiếu hụt hạ tầng trạm sạc và trình độ chuyên môn kỹ thuật tại chỗ có thể cản trở quá trình chuyển đổi xe điện của Pakistan.
Chuyên gia này cho rằng các thương hiệu bán xe điện ở Pakistan cần củng cố mạng lưới hậu mãi, bảo trì, vì đường sá nước này nhiều ổ gà. Ở láng giềng Ấn Độ, xe máy điện hư hỏng vì di chuyển trên đường xuống cấp đang thiếu chỗ sửa chữa.
Meta vừa kích hoạt một trong những đợt sa thải gây chấn động nhất ngành công nghệ năm 2026 khi khoảng 8.000 nhân viên trên toàn cầu đồng loạt nhận thông báo mất việc qua email vào rạng sáng 20/5. Đằng sau quyết định này là cuộc “đặt cược tất tay” của CEO Mark Zuckerberg vào trí tuệ nhân tạo (AI) - lĩnh vực được ông xem là “mặt trận cạnh tranh khốc liệt nhất lịch sử công nghệ”.
Theo Bloomberg, Meta đang cắt giảm khoảng 10% lực lượng lao động toàn cầu, đồng thời hủy thêm khoảng 6.000 vị trí tuyển dụng chưa sử dụng nhằm tái cấu trúc bộ máy theo hướng tinh gọn và tập trung tuyệt đối cho AI.
“Email định mệnh” gửi đi lúc 4h sáng
Làn sóng sa thải bắt đầu từ các văn phòng Meta tại châu Á, đặc biệt là Singapore, nơi nhiều nhân viên nhận email thông báo mất việc từ khoảng 4h sáng theo giờ địa phương. Tại Bắc Mỹ, nhân viên được yêu cầu làm việc tại nhà trong ngày 20/5 để chờ thông báo từ bộ phận nhân sự. Theo bản ghi nhớ nội bộ của Giám đốc Nhân sự Janelle Gale, email sa thải được gửi theo từng múi giờ nhằm đồng bộ quy trình toàn cầu.
Cách triển khai này khiến không khí bên trong Meta trở nên căng thẳng suốt nhiều ngày trước đó. Nhiều nhân viên cho biết họ gần như mất ngủ vì liên tục kiểm tra email trong đêm để chờ “phán quyết”.
Đợt cắt giảm lần này không chỉ nhắm vào nhân viên cấp thấp mà còn tác động mạnh tới tầng quản lý trung gian. Meta muốn xây dựng mô hình vận hành “phẳng” hơn, với các nhóm nhỏ có quyền tự chủ cao và tốc độ triển khai nhanh hơn.
Dù sa thải quy mô lớn, Meta vẫn đưa ra gói hỗ trợ được đánh giá là khá cao so với mặt bằng ngành công nghệ. Theo tài liệu nội bộ được Business Insider tiếp cận, nhân viên tại Mỹ bị cắt giảm sẽ nhận tối thiểu 16 tuần lương cơ bản, cộng thêm 2 tuần lương cho mỗi năm làm việc.
Đáng chú ý, Meta kéo dài thời gian bảo hiểm y tế cho nhân viên và gia đình lên tới 18 tháng, cao hơn đáng kể so với nhiều đợt sa thải trước đây của các “ông lớn” công nghệ. So với các đối thủ, mức hỗ trợ của Meta được xem là tương đối hào phóng. Trước đó, Amazon từng hỗ trợ khoảng 3 tháng lương cho nhân viên mất việc, trong khi Block chi trả khoảng 20 tuần lương kèm phụ cấp thâm niên.
Canh bạc AI trị giá tới 145 tỷ USD
Đằng sau đợt cắt giảm nhân sự quy mô lớn là kế hoạch chuyển đổi sâu rộng nhằm biến Meta thành công ty “AI-native” - nơi AI trở thành trung tâm của mọi hoạt động vận hành và sản phẩm.
Song song với việc sa thải 8.000 người, Meta cũng đang điều chuyển hơn 7.000 nhân sự sang các dự án AI trọng điểm. Các nhóm này sẽ tập trung phát triển mô hình ngôn ngữ lớn, trung tâm dữ liệu và đặc biệt là các “AI agent” - trợ lý ảo có khả năng tự động thực hiện nhiều công việc vốn do con người đảm nhiệm.
Theo Bloomberg, Meta dự kiến chi từ 125-145 tỷ USD vốn đầu tư trong năm 2026, phần lớn dành cho hạ tầng AI như chip xử lý, máy chủ và trung tâm dữ liệu quy mô lớn.
Con số này cho thấy mục tiêu thực sự của Meta không đơn thuần là tiết kiệm chi phí nhân sự. Các chuyên gia tại Evercore ước tính việc sa thải 8.000 người chỉ giúp tập đoàn tiết kiệm khoảng 3 tỷ USD, một con số quá nhỏ so với khoản đầu tư hàng trăm tỷ USD mà công ty đang chuẩn bị.
Điều Meta muốn là tái thiết toàn bộ cấu trúc vận hành cho kỷ nguyên AI với ít tầng quản lý hơn, tốc độ ra quyết định nhanh hơn và tập trung nguồn lực cho các bộ phận có khả năng tạo doanh thu từ trí tuệ nhân tạo.
Trong bối cảnh cuộc đua AI toàn cầu ngày càng khốc liệt, Meta đang chịu áp lực lớn từ OpenAI, Google và Microsoft. Đây cũng là lý do Meta chấp nhận hy sinh hàng nghìn việc làm để tăng tốc.
Không chỉ đối mặt với làn sóng cắt giảm nhân sự, Meta còn đang vấp phải phản ứng âm ỉ từ chính đội ngũ nhân viên liên quan tới chiến lược AI. Theo các nguồn tin nội bộ, hơn 1.000 nhân viên đã ký kiến nghị phản đối công cụ “Model Capability Initiative” - hệ thống có khả năng ghi lại thao tác làm việc như gõ phím, di chuyển chuột hay nội dung màn hình để phục vụ huấn luyện AI.
Nhiều người lo ngại họ đang vô tình “đào tạo” chính các hệ thống có thể thay thế mình trong tương lai. Dù ban lãnh đạo Meta khẳng định dữ liệu chỉ được dùng để cải thiện khả năng học hỏi của AI chứ không nhằm giám sát cá nhân, niềm tin nội bộ vẫn suy giảm đáng kể.
Các khảo sát ẩn danh trên nền tảng Blind cho thấy điểm đánh giá văn hóa doanh nghiệp của Meta đã giảm mạnh so với giai đoạn đỉnh cao trước đây. Không ít nhân viên mô tả môi trường làm việc hiện tại giống một “cỗ máy hiệu suất”, nơi tốc độ và thuật toán được đặt cao hơn yếu tố con người.
Giới phân tích cho rằng đợt sa thải ngày 20/5 có thể chưa phải điểm kết thúc. Meta được cho là đang để ngỏ khả năng tiếp tục cắt giảm nhân sự trong các tháng tới nếu quá trình tái cấu trúc chưa đạt mục tiêu.
Cuộc chơi AI đang buộc các tập đoàn công nghệ phải thay đổi với tốc độ chưa từng có. Nhưng cùng lúc đó, nó cũng đặt ra câu hỏi lớn cho thị trường lao động toàn cầu: Khi AI ngày càng thông minh và rẻ hơn, đâu sẽ là vị trí của con người trong bộ máy công nghệ tương lai?
Tại dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân vừa trình Chính phủ, Bộ Tài chính đề xuất nâng ngưỡng thu nhập phải khấu trừ thuế 10% đối với lao động không ký hợp đồng hoặc hợp đồng dưới 3 tháng từ 2 triệu đồng/lần lên 5 triệu đồng/lần.
Theo đó, tổ chức, cá nhân trả thu nhập từ 5 triệu đồng/lần trở lên cho lao động thời vụ, cộng tác viên hoặc người không ký hợp đồng lao động sẽ phải tạm khấu trừ 10% trước khi chi trả. Với khoản thu nhập dưới 5 triệu đồng/lần, việc khấu trừ chỉ thực hiện nếu cá nhân có yêu cầu.
Trường hợp cá nhân chỉ có duy nhất nguồn thu nhập thuộc diện khấu trừ 10% nhưng tổng thu nhập sau giảm trừ gia cảnh chưa đến mức phải nộp thuế thì có thể làm cam kết để tạm thời chưa bị khấu trừ thuế.
Ban đầu, Bộ Tài chính đề xuất nâng ngưỡng khấu trừ từ 2 triệu đồng lên 3 triệu đồng/lần. Tuy nhiên, sau quá trình lấy ý kiến, mức này được nâng lên 5 triệu đồng/lần. Quy định hiện hành đã được áp dụng từ năm 2013 đến nay.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, cho rằng việc duy trì cơ chế khấu trừ thuế 10% đối với lao động không ký hợp đồng hoặc hợp đồng dưới 3 tháng đang tạo ra nhiều bất cập trong thực tế.
Theo ông Tuấn, quy định hiện hành khiến doanh nghiệp phải phân biệt giữa hai cách tính thuế: lao động ký hợp đồng từ 3 tháng trở lên được tính theo biểu thuế lũy tiến từng phần, trong khi lao động thời vụ hoặc không ký hợp đồng lại bị khấu trừ cố định 10% trên tổng thu nhập. Dù vậy, khi quyết toán cuối năm, toàn bộ thu nhập của các cá nhân vẫn được tính lại theo biểu thuế lũy tiến.
Ông cho rằng nếu bỏ cơ chế khấu trừ 10% và áp dụng thống nhất cách tính thuế lũy tiến cho mọi khoản thu nhập từ tiền lương, tiền công thì chính sách thuế sẽ đơn giản và hợp lý hơn.
“Người lao động và doanh nghiệp sẽ không còn phải phân biệt trường hợp nào tính thuế 10%, trường hợp nào tính thuế lũy tiến. Đồng thời, mẫu cam kết 08/CK-TNCN cũng không còn cần thiết, giúp giảm đáng kể thủ tục hành chính”, ông Tuấn nói.
Vị chuyên gia dẫn ví dụ, hiện nay một lao động thời vụ nhận 5 triệu đồng/lần có thể bị khấu trừ ngay 500.000 đồng tiền thuế theo tỷ lệ 10%, dù sau khi giảm trừ gia cảnh thực tế chưa đến mức phải nộp thuế. Trong khi đó, nếu áp dụng biểu thuế lũy tiến, trường hợp này có thể không phát sinh số thuế phải nộp.
Ngược lại, với người có thu nhập cao, cách tính 10% đôi khi lại thấp hơn số thuế thực tế phải nộp theo biểu lũy tiến. Chẳng hạn, người nhận 50 triệu đồng từ công việc thời vụ hiện chỉ bị tạm khấu trừ 5 triệu đồng, nhưng nếu tính theo biểu lũy tiến sau giảm trừ gia cảnh thì số thuế phải nộp có thể cao hơn.
Ngoài ra, ông Tuấn cho rằng quy định hiện hành còn tạo ra bất hợp lý khi mức khấu trừ 10% được tính trên tổng thu nhập chi trả, bao gồm cả các khoản được miễn thuế như tiền ăn giữa ca hay tiền làm thêm giờ.
“Theo cách tính hiện nay, ngay cả phần thu nhập được miễn thuế cũng bị tạm khấu trừ 10%, gây thiệt thòi cho người lao động”, ông Tuấn nhận định.
Theo ông, nếu bỏ cơ chế khấu trừ 10%, số lượng hồ sơ hoàn thuế cuối năm cũng sẽ giảm đáng kể, qua đó giúp giảm áp lực xử lý cho cơ quan thuế, đồng thời tiết kiệm thời gian và chi phí tuân thủ cho cả doanh nghiệp lẫn người lao động.
Cuối ngày 29-4, Chính phủ ban hành Nghị định 141 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 68/2026 quy định về chính sách thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và Nghị định số 320/2025 quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp.
Theo quy định mới, ngưỡng doanh thu chịu thuế của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh từ 500 triệu đồng tăng lên 1 tỉ đồng.
Thời gian qua rất nhiều ý kiến cho rằng ngưỡng doanh thu chịu thuế 500 triệu đồng/năm là quá thấp, chưa bám sát bối cảnh thực tế hiện nay.
Về sử dụng hóa đơn điện tử, theo Nghị định 141, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 1 tỉ đồng phải áp dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế, hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.
Trường hợp hộ, cá nhân kinh doanh có nhiều địa điểm kinh doanh thì sử dụng mã số thuế của hộ, cá nhân kinh doanh cho tất cả các cửa hàng và phải ghi rõ mã địa điểm kinh doanh trên hóa đơn.
Với những hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm từ 1 tỉ đồng trở xuống đáp ứng điều kiện và có nhu cầu sử dụng hóa đơn điện tử thì đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.
Đây là điểm rất quan trọng nhằm tháo gỡ vướng mắc cho những hộ kinh doanh dưới ngưỡng doanh thu chịu thuế nhưng vẫn có nhu cầu sử dụng hóa đơn.
Giữa tháng 4, nhiều cơ quan thuế địa phương đồng loạt phát thông báo yêu cầu những hộ kinh doanh đã đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử từ năm 2025 trở về trước có doanh thu dưới 500 triệu (dưới ngưỡng doanh thu chịu thuế) phải ngừng sử dụng hóa đơn điện tử.
Sau đó ngày 17-4, Cục Thuế phát thông báo không hạn chế các nhu cầu xuất hóa đơn của hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng. Thuế cơ sở đã ban hành thông báo có nội dung chưa phù hợp phải kịp thời thu hồi, hủy bỏ.
Nghị định 141 cũng quy định với những hộ, cá nhân kinh doanh mới ra kinh doanh hoặc doanh thu năm trước dưới ngưỡng chịu thuế, nhưng trong năm tính thuế có doanh thu trên 1 tỉ đồng trở lên thì phải áp dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế, hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.
Thời hạn đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử là 30 ngày kể từ ngày cuối cùng của kỳ tính thuế có doanh thu lũy kế trên 1 tỉ đồng.
