10 nhóm ngành học được thí sinh chuộng nhất

TRỪNG PHẠT ĐÚNG NGƯỜI SAI VÀ KHÔNG LÀM TỔN HẠI NGƯỜI ĐÚNG

Một kết luận vội vàng theo hướng quy chụp cả một điểm thi phá hoại liêm chính thi cử không kém gì việc làm ngơ trước sai phạm. Bởi cả hai đều đặt số phận của những thí sinh làm bài trung thực ra ngoài tầm bảo vệ của pháp luật.

Thông báo số 356/TB-VPCP ngày 7.7.2026 kết luận của Phó thủ tướng Lê Tiến Châu về vụ việc tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang đã chạm đúng ranh giới ấy. Văn bản một mặt yêu cầu xử lý nghiêm minh tổ chức, cá nhân sai phạm, mặt khác nhấn mạnh phải phân hóa rõ vai trò, trách nhiệm, tính chất, mức độ vi phạm của từng chủ thể, đồng thời bảo đảm tính nhân văn trong giáo dục, không để thí sinh có năng lực thực chất bị mất cơ hội học tập. Đây không phải hai yêu cầu mâu thuẫn cần cân bằng theo kiểu thỏa hiệp, mà là hai mặt của cùng một nguyên tắc. Kỷ cương của kỳ thi chỉ có nghĩa khi nó trừng phạt đúng người sai và không làm tổn hại người đúng.

Nguyên tắc ấy không phải khẩu hiệu. Nó là nghĩa vụ pháp lý đã được quy định tại điều 2 Quy chế thi tốt nghiệp trung học phổ thông ban hành kèm Thông tư số 24/2024/TT-BGDĐT ngày 24.12.2024 yêu cầu kỳ thi phải bảo đảm yêu cầu an toàn, nghiêm túc, trung thực, khách quan, công bằng. Năm tiêu chí ấy ràng buộc cả hai chiều. Nó buộc cơ quan chức năng phải truy đến cùng dấu hiệu bất thường nhưng cũng buộc chính họ phải khách quan với từng bài thi, từng thí sinh, thay vì suy đoán tập thể từ một hiện tượng thống kê. Khi cơ quan điều tra khởi động thủ tục tố tụng đối với một giáo viên về tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ theo điều 356 bộ luật Hình sự, đó là bước xác minh trách nhiệm của một cá nhân cụ thể, chưa phải kết luận về động cơ hay hành vi của hàng trăm thí sinh ngồi trong phòng thi hôm đó.

Ranh giới này đặc biệt quan trọng khi bàn tới hậu quả nặng nhất là hủy kết quả thi. Điều 57 của quy chế xác định rõ các trường hợp thí sinh bị hủy kết quả, trong đó có việc để người khác làm bài thay dưới mọi hình thức. Điều đáng chú ý là thẩm quyền hủy kết quả thuộc về giám đốc sở GD-ĐT và phải căn cứ vào báo cáo bằng văn bản của chủ tịch hội đồng thi. Nói cách khác, hủy kết quả là một quyết định hành chính cá thể hóa, dựa trên căn cứ với từng bài thi.

Nếu điều tra chứng minh một bài thi cụ thể là sản phẩm của gian lận, bài đó phải bị hủy dù chủ nhân của nó là ai. Nhưng nếu không chứng minh được với một bài thi cụ thể, thì việc hủy nó chỉ vì nó nằm gần những bài khác trong dải số báo danh là vi phạm chính cái nguyên tắc khách quan mà kỳ thi đòi hỏi.

Theo thống kê được Bộ GD-ĐT công bố, toàn tỉnh Tuyên Quang có 154 bài thi đạt điểm 10 môn toán trên tổng số 17.589 thí sinh dự thi, trong khi cả nước ghi nhận 4.028 bài điểm tuyệt đối ở môn này. Trong số đó, 147 bài điểm 10 thuộc về học sinh Trường THPT chuyên Tuyên Quang, chiếm hơn 95% số điểm 10 toàn tỉnh, tập trung trong một nhóm thí sinh có số báo danh gần nhau. Bộ GD-ĐT cho biết bước đầu chưa phát hiện dấu hiệu bất thường ở các khâu in sao đề, vận chuyển, bảo quản và chấm thi, nhưng nhận định kết quả môn toán tại điểm thi này là bất thường, cần tiếp tục làm rõ, nhất là ở công tác coi thi.

CÁC ĐÒI HỎI CỤ THỂ VỀ CÁCH XỬ LÝ

Từ thực tế này, có thể rút ra những đòi hỏi cụ thể về cách xử lý. Thứ nhất, mọi kết luận phải được cá thể hóa đến từng chủ thể, phân biệt rạch ròi người tổ chức hoặc tiếp tay gian lận với thí sinh không liên quan. Một học sinh giỏi thật, ngồi cùng phòng thi với nơi xảy ra sai phạm, không thể mặc nhiên bị nghi ngờ chỉ vì điểm số của em nằm trong vùng thống kê bất thường. Gánh nặng chứng minh phải thuộc về cơ quan chức năng, không phải thuộc về thí sinh.

Thứ hai, và đây là chỗ mà minh bạch trở thành công cụ bảo vệ chứ không phải công cụ trừng phạt, kết quả điều tra cần được công bố kịp thời và rõ ràng. Thông báo 356 yêu cầu tỉnh Tuyên Quang hoàn thành đánh giá và kiến nghị phương án trước ngày 9.7.2026, đồng thời sớm công bố kết quả điều tra để các thí sinh đủ điều kiện vẫn kịp thời gian đăng ký xét tuyển đại học, cao đẳng năm 2026. Mốc thời gian ấy không phải chi tiết kỹ thuật. Với một thí sinh làm bài bằng chính năng lực của mình, mỗi ngày chậm minh bạch là một ngày em phải sống dưới một đám mây nghi ngờ mà em không tạo ra, và có thể là mất luôn cơ hội vào ngành, vào trường mà em xứng đáng. Minh bạch nhanh và đúng lúc chính là cách nhà nước trả lại danh dự cho người trung thực.

Thứ ba, vụ việc phải dẫn tới rà soát cơ chế coi thi, đặc biệt ở những điểm thi đặt tại chính ngôi trường có đông thí sinh dự thi. Các biện pháp mà Phó thủ tướng nêu ra như sử dụng máy quét cầm tay, lắp camera tại phòng thi và siết công tác nhân sự tham gia kỳ thi cần được thể chế hóa thành quy trình bắt buộc, thay vì áp dụng tùy nghi từng nơi. Yêu cầu rà soát tổng thể kết quả kỳ thi trên cả nước là đúng, nhưng phải được thực hiện trên nền tảng dữ liệu và tiêu chí thống nhất, tránh biến thành một đợt nghi ngờ tràn lan gieo lo lắng oan cho những địa phương và thí sinh không có vấn đề gì.

Cuối cùng, câu chuyện ở Tuyên Quang không chỉ là chuyện của 147 bài thi hay của một giáo viên đang bị điều tra. Nó là phép thử với chính niềm tin vào kỳ thi quốc gia. Một kỳ thi chỉ có giá trị khi thí sinh trung thực tin rằng hệ thống đứng về phía họ, rằng sự nỗ lực thật sẽ được bảo vệ và sự gian dối sẽ bị bóc tách chính xác chứ không bị gộp chung.

Tin Gốc: Thanh Niên

Theo Thanh Niên phân tích từ dữ liệu điểm thi tốt nghiệp THPT 2026, toàn tỉnh Quảng Trị có 797 thí sinh dự thi tin học, với điểm trung bình là 5,695. Trong đó, 2 thí sinh chinh phục điểm tuyệt đối, đưa địa phương này vào top 5 số điểm 10 nhiều nhất nước. Còn lại, có 9,6% thí sinh đạt điểm từ 8 trở lên và 34,1% bạn có điểm dưới 5.

Ở môn công nghệ-nông nghiệp, có 3 thí sinh Quảng Trị đạt điểm 10, giúp tỉnh này vào top 6 địa phương nhiều điểm tối đa nhất trên cả nước. Tỷ lệ học sinh đạt điểm khá giỏi từ 8 trở lên cũng ở mức cao, chiếm 26,2% trong tổng số 1.723 thí sinh, và 7,5 là mốc nhiều bạn đạt được nhất. Trong khi đó, chỉ 6,4% thí sinh thi điểm dưới 5.

Tuy nhiên, bức tranh có phần đối lập với môn công nghệ-công nghiệp, khi có tới 21,5% thí sinh Quảng Trị điểm dưới trung bình và 6 là mức điểm nhiều bạn đạt được nhất. Ngược lại có 16% thí sinh đạt điểm từ 8 trở lên, tương đương 81 bạn.

Tiếng Anh là một điểm sáng khác của Quảng Trị khi tỉnh này xếp thứ 8 về điểm trung bình, ở mức 5,056. Nếu tính môn thi ngoại ngữ nói chung gồm tiếng Anh và các ngoại ngữ khác, điểm trung bình của toàn tỉnh là 5,053, trong đó mức điểm nhiều thí sinh đạt được nhất là 4,25. Riêng môn này có 2 thí sinh bị điểm liệt (từ 1 trở xuống).

Tiếng Anh cũng là môn thi mà thí sinh Quảng Trị có tỷ lệ điểm dưới trung bình cao thứ nhì với 49,8%, trong khi đứng nhất là môn giáo dục kinh tế và pháp luật (57,7%). Với hai môn lịch sử và địa lý, tỷ lệ này lần lượt là 27,3% và 45,5%.

Ở các môn khoa học tự nhiên, Quảng Trị đứng thứ 8 cả nước về điểm trung bình hóa (6,497) cũng như có 8 điểm 10 môn này. Riêng số thí sinh đạt điểm từ 8 trở lên đạt tỷ lệ 29,2%. Ở các môn sinh và lý, mức này lần lượt là 21% và 18,4%.

Còn với hai môn thi bắt buộc là toán và văn, tỷ lệ đạt điểm khá giỏi từ 8 trở lên lần lượt là 12,1% và 15,7%. Trong khi đó, số thí sinh thi điểm dưới trung bình lại chênh lệch khá lớn, lần lượt ở môn toán và văn là 42,7% và 8,9%. Xét điểm trung bình, thành tích thi toán, văn của thí sinh Quảng Trị xếp thứ 17, 12 toàn quốc trong tổng số 34 tỉnh, thành.

Năm nay, điểm trung bình thi tốt nghiệp THPT tất cả các môn thi của thí sinh Quảng Trị là 5,82, xếp thứ 12/34 tỉnh, thành. Toàn tỉnh này có 21.707 thí sinh dự thi, được phân bổ ở 63 điểm thi với 949 phòng. Đây là kỳ thi tốt nghiệp THPT đầu tiên được tổ chức sau khi Quảng Trị sáp nhập với Quảng Bình.

Tin Gốc: Thanh Niên

Hội đồng giảng viên tại Harvard tuần này sẽ bỏ phiếu về đề xuất giới hạn số điểm A không quá 20% mỗi khóa học, nhằm kiềm chế "lạm phát điểm". Họ cũng xem xét xếp hạng sinh viên theo bách phân vị với các danh hiệu như cum laude (tốt nghiệp loại ưu), thay cho điểm GPA.

Việc này ngay lập tức tạo một cuộc tranh luận nảy lửa khắp khuôn viên trường. Theo khảo sát hơn 800 người của Hội đồng sinh viên Harvard, tới 94% phản đối. Nhiều sinh viên lo sợ môi trường vốn đã khắc nghiệt tại Harvard sẽ càng trở nên độc hại, khi mọi người phải tính toán chi li từng môn để tranh suất điểm A ít ỏi.

Giáo sư Ngôn ngữ Anh Martin Puchner ủng hộ việc áp trần, cho rằng hệ thống hiện tại đang thiếu công bằng với những sinh viên thực sự xuất sắc. Giáo sư tâm lý học Joshua Greene thì so sánh việc học hiện nay giống như cầm lái một chiếc xe mới cứng và cố gắng không để lại một vết xước nào trong suốt 4 năm.

"Bạn sẽ không dám thử thách bản thân ở những địa hình khó hay làm bất cứ điều gì thú vị vì quá sợ mất điểm A", ông nói.

Đề xuất này chỉ áp dụng với điểm A, không hạn chế điểm A-. Ban soạn thảo hy vọng điểm A- trở nên phổ biến hơn và bớt bị "kỳ thị". Giáo sư Sean Eddy cho biết sẽ chuyển phần lớn những sinh viên đạt mức "thành thạo" từ điểm A sang A-, chỉ dành điểm A cho những cá nhân "xuất chúng".

Ở góc độ sinh viên, Anthony Wang, chuyên ngành Hóa học, cho rằng cách làm này là "bình mới rượu cũ", không giải quyết được gốc rễ vấn đề. Hyunsoo Lee, đại diện hội đồng sinh viên, bổ sung rằng họ không ngại học khó hay bị điểm B, mà lo ngại về tính công bằng và chất lượng giảng dạy.

Trước những phản hồi gay gắt, Đại học Harvard quyết định lùi thời hạn áp dụng sang mùa thu năm 2027 thay vì năm nay để giảng viên có thời gian điều chỉnh chương trình học. Bà Claybaugh, Trưởng ban đào tạo đại học, cũng cho rằng con số 94% phản đối chỉ là phản ứng tức thời.

Các nhà quản lý và một số giảng viên khẳng định mục tiêu của họ là chấn chỉnh văn hóa học đường, thúc đẩy sinh viên học nghiêm túc hơn.

Thực tế, Harvard đã có những bước tiến đầu tiên. Tỷ lệ điểm A đã giảm xuống còn 53,4% trong học kỳ thu vừa qua. Trường quyết tâm thực hiện kế hoạch này, sau khi nhiều giảng viên phản ánh bị sinh viên chấm điểm đánh giá thấp, hoặc không đăng ký học chỉ vì chấm điểm khắt khe hơn đồng nghiệp.

"Thật kỳ lạ khi ở Harvard, có thể dễ dàng nhận ra ai là cầu thủ bóng rổ hay nghệ sĩ violin giỏi nhất, nhưng lại chẳng thể phân biệt được ai là người học giỏi nhất trong một lớp học", bà Claybaugh nói. "Chúng tôi phải làm những gì tốt nhất để giữ gìn danh tiếng của Harvard. Chính sinh viên là những người hưởng lợi từ nó".

Năm học trước, điểm A chiếm tới 60% tổng số điểm ở Harvard, tăng vọt so với mức 25% của khóa 2005-2006. Dù điểm ngày càng cao, trên thực tế, sinh viên học bài ít hơn. Nhiều sinh viên trốn tiết hoặc chăm chăm nhìn vào thiết bị điện tử, giả vờ đã đọc bài và không phát biểu.

Nếu kế hoạch siết điểm A được thông qua, mặt bằng điểm số sẽ quay về mức của năm 2011.

Khánh Linh (Theo The Wall Street Journal, Harvard Magazine)

Nguồn: https://vnexpress.net/sinh-vien-harvard-day-song-truoc-nguy-co-bi-siet-diem-a-5058985.html