19h ngày 7-4, Trường đại học Cửu Long lên sóng Khám phá trường học

Bộ GD-ĐT cần chủ động xây dựng lộ trình chuyển đổi này ngay từ bây giờ. Một hệ thống tuyển sinh nhân văn hơn, công bằng hơn và phù hợp hơn với mục tiêu phát triển năng lực người học sẽ là nền tảng quan trọng cho sự phát triển bền vững của giáo dục VN trong tương lai.

Tại buổi tiếp xúc cử tri Hà Nội ngày 4.5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có nói "kỳ thi lớp 10 nhưng căng thẳng hơn cả thi đại học, tại sao lại tạo tâm lý bất an như vậy, không những nặng nề cho học sinh (HS), phụ huynh mà còn gây khó khăn cho thầy, cô". Đây là thực trạng bức xúc và là mệnh lệnh cao nhất của người đứng đầu Đảng và Nhà nước ta.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 khép lại cũng là thời điểm kết thúc gần 2 tháng diễn ra các kỳ thi tuyển sinh quan trọng nhất trong năm, từ tuyển sinh lớp 10 đến thi tốt nghiệp THPT lấy kết quả xét tuyển ĐH.

Thi cử vốn chưa bao giờ là chuyện dễ dàng. Với nhiều HS, kỳ thi không đơn thuần là cuộc kiểm tra kiến thức. Nó là điểm kết của 9 năm hoặc 12 năm học tập miệt mài, của những ngày học chính khóa nối tiếp học thêm, của những lịch trình kín đặc từ sáng đến tối. Trong nhận thức của không ít gia đình, thành bại của một chặng đường học tập dường như được đặt cả vào vài ngày thi ngắn ngủi.

Chính vì vậy, áp lực mùa thi không chỉ đến từ đề thi hay điểm số. Đằng sau mỗi thí sinh còn là kỳ vọng của cha mẹ, sự so sánh từ xã hội, nỗi lo về tương lai và đôi khi là cảm giác không được phép thất bại. Khi thành tích học tập trở thành thước đo gần như duy nhất để đánh giá năng lực và triển vọng của người trẻ, áp lực tâm lý là điều khó tránh khỏi.

Không ít gia đình còn phải gồng gánh những khoản chi phí đáng kể cho việc học thêm, ôn luyện và luyện thi kéo dài nhiều năm. Áp lực vì thế không dừng lại ở cổng trường thi mà lan rộng đến từng nhà. Không khí cả năm trong các nhà trường là lo "thi và thi".

Một nền giáo dục không thể chỉ được đánh giá bằng tỷ lệ tốt nghiệp hay số lượng HS đỗ vào các trường danh tiếng. Giá trị của giáo dục còn nằm ở việc giúp người học phát triển lành mạnh về thể chất, tinh thần và nhân cách. Khi mỗi mùa thi vẫn còn để lại quá nhiều nước mắt, lo âu và kiệt sức, đó là lúc xã hội cần tiếp tục đặt câu hỏi: liệu áp lực mà HS đang gánh chịu có thực sự tương xứng với những gì các em nhận được hay không?

Chương trình giáo dục phổ thông mới đặt trọng tâm vào phát triển phẩm chất và năng lực người học. Vì vậy, công tác đánh giá cũng phải thay đổi tương ứng. Hiện nay, trên lớp đã kết hợp giữa đánh giá tổng kết thông qua điểm số và đánh giá quá trình thông qua nhận xét, sản phẩm học tập, hoạt động trải nghiệm.

Tuy nhiên, khi tuyển sinh, chúng ta vẫn đặt quá nhiều trọng trách vào kỳ thi duy nhất. Điều này khiến kết quả học tập nhiều năm của HS bị thu hẹp vào vài bài thi diễn ra trong một thời gian ngắn.

Nếu đánh giá hàng ngày ở hiện trường giáo dục đã chuyển sang coi trọng quá trình, thì tuyển sinh cũng cần chuyển đổi theo hướng tương tự. Việc kết hợp xét tuyển với thi tuyển không chỉ phản ánh đầy đủ hơn năng lực của người học mà còn góp phần giảm áp lực tâm lý, giảm học thêm và tạo động lực học tập thực chất. Vì vậy, Bộ GD-ĐT cần xây dựng lộ trình chuyển đổi từ mô hình tuyển sinh nặng về thi tuyển sang mô hình kết hợp giữa xét tuyển và thi tuyển, phù hợp với xu thế giáo dục hiện đại.

Tuy nhiên, đây không phải là sự thay đổi có thể thực hiện ngay lập tức. Muốn thành công, cần xây dựng một "hệ sinh thái chuyển đổi thi" với lộ trình rõ ràng và các giải pháp đồng bộ.

Thứ nhất, thay đổi nhận thức và phương thức quản trị giáo dục. Mọi cải cách đều bắt đầu từ nhận thức. Bộ GD-ĐT cần tạo sự đồng thuận trong nhà trường và xã hội về việc giảm phụ thuộc vào các kỳ thi tuyển sinh. Cùng với đó, cần tiếp tục đổi mới quản trị nhà trường, đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá HS. Việc đánh giá cũng cần tập trung nhiều hơn vào sự tiến bộ thường xuyên của người học thay vì chỉ chú trọng một kỳ thi quy mô lớn.

Khi chất lượng đánh giá quá trình được bảo đảm, xét tuyển sẽ trở thành công cụ đáng tin cậy, tạo tiền đề cho đổi mới tuyển sinh.

Thứ hai, đầu tư cơ sở vật chất và mở rộng cơ hội học tập sau phổ thông. Một trong những nguyên nhân tạo ra áp lực thi cử là tình trạng cung không đáp ứng đủ cầu. Khi số lượng chỗ học hạn chế, kỳ thi trở thành cuộc cạnh tranh khốc liệt. Vì vậy, cần tiếp tục đầu tư xây dựng trường lớp, mở rộng mạng lưới giáo dục nghề nghiệp, nâng cấp hạ tầng công nghệ và thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục. Đặc biệt, cần thay đổi tư duy xã hội về giáo dục nghề nghiệp, coi đây là một lựa chọn có giá trị ngang với giáo dục phổ thông và đại học. Khi mọi HS đều có cơ hội tiếp tục học tập theo năng lực và nguyện vọng của mình, áp lực phải vượt qua một kỳ thi để giành suất học sẽ giảm đáng kể.

Thứ ba, tăng cường hướng nghiệp từ sớm. Ở nhiều nền giáo dục tiên tiến, hướng nghiệp được triển khai xuyên suốt quá trình học tập. Từ bậc tiểu học, HS được làm quen với các ngành nghề thông qua trải nghiệm thực tế. Đến THCS, các em khám phá sở thích, năng lực và giá trị cá nhân. Khi bước vào THPT, HS đã có định hướng tương đối rõ ràng về con đường học tập và nghề nghiệp tương lai.

Ngược lại, tại VN, nhiều HS đến cuối cấp vẫn chưa xác định được hướng đi cho bản thân. Điều này khiến kỳ thi tuyển sinh trở thành cuộc cạnh tranh mang tính may rủi hơn là sự lựa chọn phù hợp với năng lực.

Do đó, Bộ GD-ĐT cần xem hướng nghiệp là một trụ cột của cải cách giáo dục, góp phần làm giảm áp lực thi cử và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Thứ tư, xây dựng hệ thống dữ liệu học tập đáng tin cậy. Xét tuyển chỉ có thể phát huy hiệu quả khi dữ liệu học tập được quản lý minh bạch, chính xác và lâu dài. Cần xây dựng hệ thống hồ sơ học tập điện tử thống nhất, lưu giữ đầy đủ kết quả học tập, quá trình rèn luyện và các sản phẩm năng lực của HS. Dữ liệu này cần được quản lý liên thông giữa nhà trường và cơ quan quản lý giáo dục các cấp. Khi có một hệ thống dữ liệu đáng tin cậy, các cơ sở giáo dục có thể sử dụng kết quả học tập nhiều năm làm căn cứ tuyển sinh thay vì phụ thuộc quá mức vào kỳ thi duy nhất.

Giảm áp lực thi cử không đồng nghĩa với hạ thấp chất lượng giáo dục. Ngược lại, đó là bước đi cần thiết để xây dựng một nền giáo dục hiện đại, coi trọng năng lực thực chất của người học.

Tin Gốc: Thanh Niên

Cuối tuần trước, Hà Nội phê duyệt đề án phát triển theo hướng tiệm cận "chuẩn quốc tế" với hai trường THPT chuyên Chu Văn An và Hà Nội - Amsterdam, ngay lập tức gây bàn luận trên các diễn đàn.

TS Nguyễn Quang Minh, chuyên gia giáo dục quốc tế và là Giám định viên Hội đồng các trường Quốc tế (CIS), cho rằng đây là hướng đi cần thiết.

Ông đánh giá đề án của hai trường có sự học hỏi từ các mô hình đào tạo tài năng ở Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ và Anh, song không sao chép máy móc mà vẫn giữ "tinh thần trường công" với ngân sách nhà nước làm nền tảng.

Các mục tiêu như tăng cường nghiên cứu khoa học, trí tuệ nhân tạo, học tập dự án và hội nhập học thuật quốc tế là phù hợp với yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh mới.

Chuyên gia cũng đánh giá cao việc sử dụng khái niệm "tiệm cận quốc tế", thay vì ngay lập tức khẳng định sẽ trở thành một "trường chuẩn quốc tế".

"Đây là cách tiếp cận thận trọng và thực tế, bởi giáo dục quốc tế không chỉ là câu chuyện chương trình hay chứng chỉ, mà là cả một hệ sinh thái học thuật, văn hóa và quản trị cần thời gian dài để hình thành", ông Minh nói.

Điểm gây tranh luận nhất nằm ở tiêu chí cụ thể của trường chuyên Chu Văn An. Trường này đặt mục tiêu giai đoạn 2026-2030 có ít nhất 150 học sinh trúng tuyển đại học tại Anh, Mỹ, Australia và 80 em nhận học bổng quốc tế. Trường cũng tổ chức các hoạt động để hỗ trợ học sinh làm quen, chuẩn bị cho các kỳ thi, chương trình chuẩn hóa quốc tế như SAT, ACT, AP, IB... - vốn được nhiều đại học trên thế giới dùng như một tiêu chí xét tuyển đầu vào.

Theo ông Quang Minh, một ngôi trường xuất chúng không phải là nơi "dạy học sinh vào Harvard", mà là nuôi dưỡng học sinh có nền tảng tư duy, năng lực nghiên cứu, khả năng tự học và thích nghi, để các em có đủ năng lực "vào Harvard".

Lãnh đạo một trường THPT chuyên ở phía Nam nhìn nhận rằng việc du học, thi chứng chỉ SAT, AP... nên là kế hoạch của học sinh và gia đình, không nên là mục tiêu của trường chuyên.

Ông dẫn lại nhiệm vụ của trường chuyên được đề cập trong Luật Giáo dục, đó là phát hiện và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu trong các môn học, tạo nguồn nhân tài cho đất nước.

"Học sinh trường chuyên đi du học không phải là điều xấu nhưng không nên dùng nguồn lực nhà nước để thúc đẩy điều đó", ông nói.

Bởi dù còn hạn chế, trường chuyên đã và đang được ưu tiên hơn về ngân sách, đội ngũ giáo viên giỏi và những chính sách khác trong hệ thống giáo dục công lập nói chung.

"Việc phân bổ thêm ngân sách để tạo bệ phóng "tiếp cận quốc tế" cho một bộ phận nhỏ vốn đã được đầu tư nhiều hơn là thiếu công bằng cho số đông".

PGS. TS quản lý giáo dục Trương Đình Thăng, Hiệu trưởng trường Cao đẳng Sư phạm Quảng Trị, cũng cảnh báo các mục tiêu "quốc tế hóa" có thể trở thành một cuộc đua thành tích, xem trường nào có nhiều học sinh đạt chứng chỉ, nghiên cứu khoa học... hơn. Khi đó, mô hình mới rất dễ lại đặt trọng tâm vào luyện thi, tăng áp lực cho học trò.

Ở chiều ngược lại, ông Đàm Quang Minh, Đồng chủ tịch khối Phổ thông, Tập đoàn giáo dục EQuest, thấy rằng cần đặt những tiêu chí về du học, chứng chỉ trong tổng thể định hướng hội nhập quốc tế của trường chuyên Chu Văn An.

Theo ông, đề án này theo đuổi mô hình tương tự một số trường công ở Singapore, khi triển khai các chương trình như tú tài quốc tế IB để học sinh tiếp cận chuẩn đầu ra toàn cầu. Ngoài ra, Việt Nam hiện chưa có đại học nào vào top 200 thế giới, nên học sinh "chỉ có lựa chọn du học" nếu muốn vào các trường như vậy.

Ông Minh cũng đánh giá cao việc đề án nhấn mạnh hỗ trợ học bổng cho học sinh khó khăn, để các em được tiếp cận chương trình quốc tế.

"Làm được điều này, các chương trình như IB sẽ không còn là đặc quyền của những gia đình giàu có", ông nói.

Dù có góc nhìn khác nhau, các chuyên gia đều cho rằng hai trường nên thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp về chương trình, đội ngũ và tăng cường hợp tác quốc tế.

TS Nguyễn Quang Minh thấy cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá năng lực học thuật và nghiên cứu thực chất, bổ sung các chỉ số về sức khỏe tinh thần để bảo vệ học sinh, giúp các em phát triển toàn diện.

Đây cũng là quan điểm của PGS Trương Đình Thăng. Ông lưu ý các trường cân bằng giữa học thuật đỉnh cao và sức khỏe tinh thần của học sinh, hội nhập quốc tế và trách nhiệm đất nước, đào tạo cá nhân xuất sắc và xây dựng tinh thần phụng sự cộng đồng.

Các chuyên gia kỳ vọng hai đề án không chỉ nâng cao chất lượng đào tạo của trường chuyên công lập, mà còn mở thêm cơ hội để học sinh Việt Nam tiếp cận môi trường học thuật và chuẩn đầu ra quốc tế ngay trong nước.

Tin Gốc: Vnexpress

Theo quy định, tất cả thí sinh gồm cả thí sinh tự do, đăng ký xét tuyển đại học bằng mọi phương thức (xét học bạ, điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm đánh giá năng lực...) và cả thí sinh đủ điều kiện xét tuyển thẳng, đều phải thực hiện đăng ký trực tuyến trên hệ thống hỗ trợ tuyển sinh chung của bộ.

Bước 1: Đăng nhập hệ thống tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo

Thí sinh truy cập hệ thống của Bộ Giáo dục và Đào tạo: https://thisinh.thitotnghiepthpt.edu.vn

Sau đó thực hiện đăng nhập bằng cách nhập đầy đủ thông tin gồm: số CCCD hoặc mã định danh cá nhân, mật khẩu được cấp, mã xác nhận (Captcha) để truy cập tài khoản cá nhân, chọn Đăng nhập.

Bước 2: Kiểm tra thông tin cá nhân

Sau khi đăng nhập thành công, thí sinh nên kiểm tra kỹ các thông tin cá nhân đang được hiển thị trên hệ thống.

Việc kiểm tra kỹ thông tin đăng nhập ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế những gián đoạn trong quá trình thao tác, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm khi hệ thống có lượng truy cập lớn.

Các thông tin cần rà soát bao gồm họ và tên, ngày tháng năm sinh, số CCCD, khu vực ưu tiên, đối tượng ưu tiên và minh chứng liên quan (nếu có), khu vực tuyển sinh, thông tin học tập, năm tốt nghiệp THPT hoặc tương đương, chứng chỉ được quy đổi (nếu có).

Thí sinh cần đối chiếu kỹ các dữ liệu đã khai báo, bởi đây là căn cứ để hệ thống xác định quyền lợi ưu tiên trong xét tuyển. Nếu phát hiện thông tin chưa chính xác, cần liên hệ với điểm tiếp nhận hồ sơ để được hỗ trợ điều chỉnh.

Bước 3: Đăng ký nguyện vọng xét tuyển đại học

Sau khi đăng nhập, thí sinh chọn mục "Đăng ký thông tin xét tuyển sinh" ở thanh chức năng bên trái màn hình.

Đối với thí sinh thuộc diện tuyển thẳng: Thí sinh thực hiện lựa chọn nguyện vọng tuyển thẳng theo hướng dẫn của hệ thống.

Đối với thí sinh xét tuyển theo các phương thức khác: Thí sinh chọn Thêm nguyện vọng và nhập đầy đủ thông tin: mã trường, mã ngành, tên ngành/chương trình đào tạo, phương thức xét tuyển, tổ hợp xét tuyển (nếu có).

Sau khi hoàn tất, chọn "Thêm mới" để lưu nguyện vọng.

Mỗi nguyện vọng tương ứng với một ngành học cụ thể tại một trường đại học. Vì vậy, thí sinh cần kiểm tra kỹ mã trường và mã ngành trước khi xác nhận.

Hệ thống cho phép chỉnh sửa, xóa hoặc sắp xếp lại thứ tự nguyện vọng trước khi xác nhận. Đây là bước đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng, bởi thứ tự ưu tiên sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả xét tuyển.

Thí sinh chọn nút "Thêm nguyện vọng" để đăng ký vào ngành và trường yêu thích

Nguyện vọng có trạng thái "Đã ghi nhận nguyện vọng" là các nguyện vọng chưa được lưu. Danh sách bên dưới là các nguyện vọng của thí sinh đã chọn. Thí sinh thực hiện "Thêm nguyện vọng", "Sửa nguyện vọng", "Xóa nguyện vọng" và sau đó ấn "Tiếp theo".

Tiếp theo, chọn "Thêm nguyện vọng" nếu đăng ký mới hoặc "Điều chỉnh thứ tự nguyện vọng" nếu đã có nguyện vọng trước đó.

Sau đó điền đầy đủ các thông tin cho từng nguyện vọng: mã ngành (chọn đúng ngành học mong muốn), mã trường (chọn chính xác trường đăng ký), phương thức xét tuyển và tổ hợp môn tương ứng.

Thông tin đăng ký nguyện vọng của thí sinh được hoàn tất sau khi nhấn "Thêm mới".

Mỗi nguyện vọng tương ứng với một ngành học cụ thể tại một trường đại học. Vì vậy, thí sinh cần kiểm tra chính xác mã ngành trước khi xác nhận để tránh đăng ký nhầm.

Thí sinh cần lưu ý, năm nay chỉ được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng xét tuyển. Đối với các ngành sư phạm thí sinh phải sắp xếp nguyện vọng từ 1 đến 5.

Bước 4: Sắp xếp thứ tự nguyện vọng

Sau khi hoàn tất đăng ký, thí sinh cần sắp xếp các nguyện vọng theo thứ tự ưu tiên từ cao xuống thấp.

Nguyện vọng số 1 nên là ngành học hoặc trường đại học mà thí sinh mong muốn theo học nhất.

Hệ thống xét tuyển chung của bộ sẽ xét từ nguyện vọng có thứ tự ưu tiên cao nhất xuống thấp hơn.

Ví dụ: Nếu đủ điều kiện trúng tuyển ở Nguyện vọng 1, hệ thống sẽ dừng xét các nguyện vọng phía dưới. Nếu không đủ điều kiện ở Nguyện vọng 1, hệ thống tiếp tục xét Nguyện vọng 2 và các nguyện vọng tiếp theo.

Vì vậy, thí sinh nên sắp xếp nguyện vọng theo mức độ yêu thích thực sự thay vì chỉ lựa chọn những ngành được cho là "an toàn".

Sắp xếp nguyện vọng theo thứ tự ưu tiên, vị trí cao là nguyện vọng yêu thích nhất

Hệ thống cho phép chỉnh sửa, xóa hoặc sắp xếp lại thứ tự nguyện vọng trước khi xác nhận.

Bước 5: Xác nhận đăng ký

Sau khi kiểm tra toàn bộ thông tin, thí sinh thực hiện xác thực đăng ký bằng mã OTP.

Các bước thực hiện: sử dụng số điện thoại đã đăng ký trên hệ thống; soạn tin nhắn theo cú pháp quy định; nhận mã OTP gửi về điện thoại, nhập mã OTP vào hệ thống; chọn Xác nhận đăng ký.

Sau khi xác nhận thành công, toàn bộ thông tin đăng ký nguyện vọng sẽ được hệ thống ghi nhận.

Mã OTP chỉ có hiệu lực trong thời gian nhất định. Thí sinh nên thực hiện xác nhận ngay sau khi nhận được mã.

Sử dụng số điện thoại đã đăng ký, soạn tin nhắn theo cú pháp: TSO gửi 6058. Hệ thống sẽ gửi về mã xác thực OTP. Nhập mã OTP vào ô xác nhận trên hệ thống (đã được đánh dấu mũi tên). Nhấn "Xác nhận đăng ký" để hoàn tất.

Mã OTP thường chỉ có hiệu lực trong khoảng 30 phút. Vì vậy, thí sinh nên nhập mã ngay sau khi nhận được. Trường hợp quá thời gian quy định, cần thực hiện lại thao tác để nhận mã mới.

Mã OTP chỉ có hiệu lực trong thời gian nhất định. Thí sinh nên thực hiện xác nhận ngay sau khi nhận được mã, thí sinh phải hoàn tất thao tác trong thời gian quy định

Thí sinh cần kiểm tra lại toàn bộ danh sách nguyện vọng và lưu bản in hoặc ảnh chụp màn hình để đối chiếu khi cần thiết.

Bước 6: Thanh toán lệ phí xét tuyển trực tuyến

Sau khi kết thúc thời gian đăng ký nguyện vọng, thí sinh cần thực hiện thanh toán lệ phí xét tuyển theo hướng dẫn của bộ.

Các bước thực hiện gồm: chọn chức năng Thanh toán trên hệ thống; kiểm tra số lượng nguyện vọng đã đăng ký; xác nhận thông tin thanh toán; lựa chọn phương thức thanh toán phù hợp; hoàn tất giao dịch.

Nguyện vọng chỉ được hệ thống ghi nhận hợp lệ khi thí sinh hoàn tất thanh toán lệ phí xét tuyển trực tuyến theo hướng dẫn.

Đây là bước thường bị bỏ sót trong quá trình đăng ký. Vì vậy, thí sinh cần kiểm tra trạng thái thanh toán sau khi thực hiện để bảo đảm quyền lợi xét tuyển.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ