“Chúng ta vẫn đang dạy Toán, Lý, Hóa theo kiểu đánh đố, ai giải được nhiều, nhanh, khó thì điểm cao. Học Toán ở phổ thông, tôi cảm giác như mình được dạy để trở thành một nhà nghiên cứu. Nếu nói thật lòng, liệu mấy ai trả lời được các ứng dụng thực tế trong đời sống hàng ngày của những bài toán ở bậc phổ thông là gì?”.
Đó là thắc mắc của độc giả Huynh Thu xung quanh việc dạy và học Toán ở bậc phổ thông. Nhiều ý kiến cho rằng chương trình Toán hiện nay vẫn nặng về tính hàn lâm, thậm chí mang tính “đánh đố” và chưa gắn với nhu cầu thực tiễn. Không ít người sau khi đi học, đi làm vẫn không thấy rõ mối liên hệ giữa kiến thức Toán phổ thông và công việc thực tế, từ đó đặt câu hỏi về sự cần thiết của chương trình hiện tại.
“Hồi trước, tôi học đại học Bách Khoa, Hà Nội, Toán cao cấp 1-2-3 phải nói là cực kỳ khó. Ngay năm đầu tiên, tôi đã phải học về ma trận. Khi hỏi giáo viên ‘cái này học để làm gì?’ thì tôi chỉ nhận được câu trả lời rằng: ‘Các anh cứ học đi, không học thì không qua được môn’. Tôi thi trượt hai lần, mãi đến lần ba mới miễn cưỡng qua môn và 25 năm nay cũng không bao giờ dùng tới những kiến thức đó. Tính ra, môn Toán từ lớp 10 đến Đại học, tôi chưa lần nào được giáo viên nói nó ứng dụng làm gì cả?”, bạn đọc Quang Tan nói thêm.
Cùng quan điểm, độc giả Lão Mạc đặt vấn đề về tính ứng dụng của Toán phổ thông: “Quan trọng là ứng dụng Toán học trong công việc là gì? Nếu không liên quan thì chẳng mấy ai học chuyên sâu vì cũng chẳng để làm gì? Cái học sinh cần gần như là kiến thức thực dụng ứng dụng cho công việc là chính. Còn việc đào tạo chuyên sâu nên dành cho các lĩnh vực mũi nhọn, thay vì áp dụng đại trà”.
>> ‘Học sinh Việt lãng phí thời gian vì cân bằng phản ứng oxi hóa khử’
Ở chiều ngược lại, nhiều ý kiến cho rằng cách nhìn nhận “học Toán để áp dụng ngay” là chưa đầy đủ. Độc giả Kẻ Đi Đêm phản biện: “Tại sao đến giờ vẫn có người mang suy nghĩ phải áp dụng kiến thức Toán học vào thực tế thì mới có giá trị? Học Toán để nâng cao tư duy logic, trong khi chẳng có môn nào có thể đáp ứng điều đó tốt hơn Toán. Giá trị lớn nhất của môn Toán không nằm ở việc áp dụng công thức vào thực tế, mà ở cách rèn luyện sự phát triển của não bộ”.
Nhấn mạnh vai trò nền tảng của Toán trong việc hình thành tư duy logic, khả năng phân tích – những kỹ năng không dễ đo lường ngay nhưng có giá trị lâu dài, độc giả Lehuydocho rằng: “Học Toán ở bậc phổ thông chủ yếu là để rèn luyện khả năng tư duy, chứ không có nhiều thời gian để thầy cô nói hết ứng dụng của nó vào đời sống. Khi lên đại học hoặc đi làm, người học sẽ dần hiểu rõ hơn ý nghĩa của những kiến thức đã được dạy”.
Với cái nhìn dung hòa hơn về ý nghĩ của việc học Toán phổ thông, độc giả Quanthibachtuyet đề xuất giải pháp: “Cần làm mới phương pháp giảng dạy môn Toán bằng cách dẫn chứng cụ thể qua từng bài học để kích thích đam mê khám phá của học sinh. Việc bổ sung các ví dụ thực tế, minh họa trực quan sẽ có thể giúp các em hiểu bài học gần gũi hơn, đồng thời vẫn giữ được mục tiêu rèn luyện tư duy”.
Tôi năm nay hơn 40 tuổi, đã có gần 20 năm làm việc và sinh sống tại TP HCM. Khi mới đi làm, mức lương của tôi chỉ khoảng 5 triệu đồng mỗi tháng. Sau nhiều năm nỗ lực, thu nhập hiện tại của tôi đã hơn 40 triệu đồng. Nhưng có một điều khiến nhiều người bất ngờ là đến nay, tôi vẫn chọn thuê nhà thay vì vay mượn để mua cho bằng được một căn hộ ở thành phố.
Không ít bạn bè nói tôi "không biết đầu tư". Có người khuyên rằng nếu mua nhà bây giờ, 10 năm nữa giá ít nhất cũng tăng gấp đôi, thậm chí gấp ba lần. Với nhiều người, mua nhà không chỉ là nhu cầu an cư mà còn là một khoản đầu tư gần như chắc thắng. Nhưng tôi lại không nghĩ như vậy.
Điều khiến tôi băn khoăn là giá nhà hiện nay đã ở mức rất cao và việc thanh khoản cũng không còn dễ dàng như trước. Nếu 10 năm nữa giá nhà tiếp tục tăng gấp hai, gấp ba lần như nhiều người kỳ vọng thì liệu thị trường có còn đủ người mua để hấp thụ mức giá đó hay không? Tôi không có câu trả lời, và cũng không ai có thể chắc chắn điều gì sẽ xảy ra trong tương lai.
Có lẽ vì vậy mà tôi chưa bao giờ muốn mua nhà chỉ để chạy theo cơn sốt bất động sản. Tôi thấy có quá nhiều người đang rơi vào tâm lý FOMO - sợ mình không mua ngay hôm nay thì ngày mai sẽ không bao giờ mua nổi nữa. Họ chấp nhận vay ngân hàng, dành hơn 50-70% thu nhập mỗi tháng để trả góp chỉ để đạt được cảm giác "an cư". Theo tôi, chính tâm lý này cũng góp phần đẩy giá nhà tăng nhanh hơn. Khi quá nhiều người chấp nhận mua bằng mọi giá, thị trường sẽ càng có cơ sở để neo giá ở mức cao.
>> Tôi chưa vội mua nhà dù có sẵn 2 tỷ đồng
Bản thân tôi không phản đối việc mua nhà. Nếu có một căn nhà phù hợp với khả năng tài chính, tôi vẫn sẵn sàng xuống tiền. Tuy nhiên, tôi luôn đặt ra nguyên tắc rất rõ ràng: chỉ mua khi đủ khả năng chi trả và nếu phải vay ngân hàng thì khoản trả góp hàng tháng không nên vượt quá 30-40% thu nhập. Tôi cũng không bao giờ mua nhà theo kiểu "bánh vẽ", chỉ vì những lời quảng cáo về tiềm năng tăng giá trong tương lai. Với tôi, một quyết định tài chính lớn cần được đưa ra dựa trên khả năng của bản thân chứ không phải dựa trên nỗi sợ bỏ lỡ cơ hội.
Nhiều người cho rằng thuê nhà là bất ổn. Điều đó đúng ở một khía cạnh nào đó. Người thuê nhà phải chấp nhận chuyện chuyển chỗ ở, giá thuê có thể tăng hoặc phụ thuộc vào chủ nhà. Nhưng mua nhà cũng không đồng nghĩa với việc cuộc sống sẽ sung sướng 100%. Một căn nhà đi kèm với khoản vay kéo dài 15-20 năm, áp lực trả nợ mỗi tháng và rất nhiều chi phí phát sinh khác. Nhiều người bạn tôi quen sở hữu nhà nhưng lại không dám nghỉ việc, không dám thay đổi công việc hay thử sức với những cơ hội mới vì còn khoản nợ ngân hàng trên vai.
Với tôi, thuê nhà hay mua nhà đều có những cái được và mất riêng. Sướng hay khổ phần lớn nằm ở cách mình lựa chọn và chấp nhận đánh đổi điều gì? Với tôi, tài sản quan trọng nhất của mình không phải là căn nhà, mà là khả năng duy trì dòng tiền và giữ được biên độ an toàn tài chính. Một ngôi nhà có thể mang lại cảm giác an cư, nhưng nếu phải đánh đổi bằng hai thập kỷ áp lực trả nợ thì "ngân sách cuộc đời" của mình sẽ mất đi rất nhiều sự linh hoạt.
Tất nhiên, mỗi người sẽ có hoàn cảnh và ưu tiên khác nhau. Nhưng tôi nghĩ rằng chúng ta không nên để áp lực xã hội quyết định những khoản đầu tư lớn nhất của cuộc đời. Bởi xét cho cùng, mục tiêu lớn nhất của cuộc đời không phải là sở hữu thật nhiều tài sản, mà là được tự do lựa chọn cách mình sống, điều đó còn đáng giá hơn cả một căn nhà.
Tôi từng chứng kiến rất nhiều người bạn cùng thế hệ sống trong cảm giác bị kìm kẹp, phải cố chạy về phía trước với đôi chân bị buộc thêm những quả tạ vô hình. Họ vừa phải lo công việc, con cái, áp lực tài chính, vừa gồng mình chăm sóc cha mẹ già, ông bà đau yếu. Có người sáng đi làm, tối vào viện. Có người đang ở độ tuổi cần tích lũy cho tương lai lại phải liên tục xoay xở tiền thuốc men, viện phí, người chăm bệnh.
Tôi không nói điều đó bằng sự than trách. Bởi chính tôi cũng đang ở trong hoàn cảnh ấy. Bà tôi năm đã rất già. Bà sinh nhiều con, cháu chắt đông đúc, nhưng có những lần vào viện lại chỉ có cô giúp việc đi cùng. Mỗi lần nhìn cảnh đó, tôi thấy thương bà và cũng thấy buồn cho thực tế của nhiều gia đình hiện nay. Con cháu ai cũng có cuộc sống riêng, người đi làm xa, người bận con nhỏ, người áp lực mưu sinh đến mức nhiều khi muốn ở cạnh cũng bất lực.
Tôi vẫn luôn cố gắng chăm sóc ông bà, cha mẹ mình đến những ngày cuối cùng. Dù có lúc thật sự không biết phải xoay sở thế nào giữa công việc, tiền bạc và trách nhiệm gia đình, tôi vẫn nghĩ đó là điều mình cần làm. Vì suy cho cùng, họ đã dành cả đời để nuôi chúng tôi lớn lên.
Nhưng càng chứng kiến nhiều cảnh chăm sóc người già, tôi càng không muốn con mình sau này phải sống trong cảm giác bị đè nặng bởi trách nhiệm với cha mẹ như nhiều người trẻ hiện nay. Tôi không muốn con phải đánh đổi cả tuổi trẻ, công việc hay cuộc sống riêng chỉ để cố gắng lo cho mình lúc tuổi già. Tôi cũng không muốn đến một ngày mình nằm trên giường bệnh trong trạng thái phụ thuộc hoàn toàn, để rồi những người thân yêu nhất phải kiệt sức cả về tiền bạc lẫn tinh thần.
>> Tôi để tiền dưỡng già thay vì sắm nhà thừa kế cho con
Có lẽ vì vậy mà từ bây giờ, tôi cố gắng sống lành mạnh nhất có thể. Tôi tập giữ gìn sức khỏe, học cách sống gọn gàng và chuẩn bị dần cho tuổi già của mình, không phải vì sợ chết, mà vì không muốn trở thành gánh nặng kéo dài cho con cái.
Điều tôi muốn dành cho con không chỉ là tiền bạc hay tài sản, mà là khả năng tự lập để nó có thể sống cuộc đời của riêng mình. Nếu sau này tôi còn đủ minh mẫn để gặp cháu, tôi cũng chỉ mong có thể dạy chúng vài điều nền tảng đầu đời, kể vài câu chuyện gia đình, rồi lặng lẽ già đi.
Một con người rồi cũng sẽ mất đi, nhưng điều còn lại không nhất thiết phải là những tháng ngày con cháu kiệt sức vì chăm sóc hay gánh nặng kéo dài cho thế hệ sau. Điều còn lại có thể đơn giản chỉ là ký ức tử tế, sự biết ơn và những câu chuyện khiến người ta nhớ về nhau bằng sự bình yên.
Cuối tuần qua, ở phường Dĩ An, TP HCM xảy ra tình huống như sau: Thợ sửa khóa đến giúp mở cửa theo yêu cầu của người vợ, nhưng lại rơi vào cảnh bị người chồng đe dọa.
Nguyên căn của vụ việc là người chồng đi nhậu về nhà ngủ, người vợ không gọi được nên kêu thợ tới phá khóa cửa phòng.
Tôi thấy trong câu chuyện này đặt ra một thế khó ít ai để ý: Thợ sửa khóa thực chất đang làm việc dựa trên niềm tin. Nhưng nếu niềm tin đó đặt sai chỗ thì sao?
Ví dụ, một người dắt xe máy đến yêu cầu phá ổ khóa. Liệu đó là chủ xe thật hay là kẻ trộm? Nếu thợ từ chối, họ mất khách. Nếu nhận làm, họ có thể vô tình tiếp tay cho hành vi phạm pháp.
Hay như trường hợp mở cửa nhà: Người gọi thợ tới phá khóa có thực sự là người có quyền với căn nhà đó? Và nếu bên trong xảy ra tình huống nguy hiểm, ai sẽ bảo vệ người thợ?
Vậy thợ sửa khóa nên làm gì để vừa kiếm sống, vừa tự bảo vệ mình trước những rủi ro pháp lý và an toàn? Chẳng lẽ thợ phá khóa đòi xem giấy tờ xe, giấy tờ nhà trước khi thực hiện công việc?
