Tương tự lọc gió động cơ sử dụng trên các dòng ô tô động cơ đốt trong chạy bằng xăng, dầu; lọc gió điều hòa ô tô (còn gọi là cabin filter) có chức năng lọc sạch bụi bẩn ngoài môi trường trước khi đưa vào dàn lạnh để làm mát khoang nội thất ô tô. Chính vì vậy, lọc gió điều hòa được ví như “lá phổi” của hệ thống điều hòa trên xe. Khi “lá phổi” này bị bám bụi bẩn quá nhiều khiến dàn lạnh không thể tiếp xúc với không khí tối đa, dẫn đến việc phải tăng công suất hoạt động gây tiêu hao nhiên liệu nhiều hơn.
Thông thường, các nhà sản xuất ô tô thường đưa ra khuyến cáo lọc gió điều hòa ô tô cần phải vệ sinh định kỳ sau mỗi 5.000 – 10.000 km và thay thế lọc gió mới sau mỗi 20.000 – 30.000 km. Việc vệ sinh hay thay thế lọc gió điều hòa ô tô thường được các nhà sản xuất đưa vào hạng mục bảo dưỡng định kỳ của mỗi chiếc ô tô phân phối đến tay người dùng. Tuy nhiên, thực tế tùy vào điều kiện thời tiết, môi trường cũng như tần suất sử dụng xe… lọc gió điều hòa ô tô có thể bị bám bụi bẩn, rác… dẫn đến bị tắc nghẽn, ẩm mốc và xuống cấp nhanh hơn so với thời điểm nhà sản xuất khuyến cáo thay thế.
Thông thường, khi lọc gió điều hòa ô tô bị tắc nghẽn, ẩm mốc và xuống cấp… hệ thống điều hòa trên ô tô sẽ phát sinh một số dấu hiệu nhận biết. Tuy nhiên, thực tế không phải bất cứ ai sử dụng ô tô, đặc biệt là các tài mới… cũng có thể nhận biết các dấu hiệu lọc gió điều hòa ô tô xuống cấp và cần được kiểm tra, vệ sinh hoặc thay mới. Do đó, khiến không khí trong xe bị ô nhiễm, ảnh hưởng đến sức khỏe và hiệu suất làm mát… theo thời gian có thể phát sinh những hư hỏng của hệ thống điều hòa ô tô.
Một trong những dấu hiệu dễ nhận biết nhất khi lọc gió điều hòa ô tô bị tắc nghẽn, ẩm mốc và xuống cấp… chính là khoang nội thất ô tô xuất hiện mùi hôi khi bật điều hòa. Nguyên nhân thường đến từ việc lọc gió tích tụ bụi bẩn, vi khuẩn, nấm mốc trong thời gian dài, đặc biệt khi xe thường xuyên di chuyển trong môi trường ô nhiễm hoặc gặp mưa nhiều. Mùi khó chịu không chỉ gây cảm giác bí bách, khó chịu cho người ngồi trong xe mà còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến hệ hô hấp, nhất là với trẻ nhỏ hoặc người có cơ địa nhạy cảm.
Bên cạnh mùi phát ra từ cửa gió, nếu người dùng cảm nhận thấy luồng gió từ cửa gió điều hòa thổi ra yếu hơn dù đã tăng mức quạt, rất có thể lọc gió đã bị tắc nghẽn. Khi bụi bẩn, lá cây hoặc các tạp chất bám dày trên bề mặt lọc, không khí sẽ khó lưu thông qua, dẫn đến giảm lưu lượng gió. Tình trạng này khiến hệ thống điều hòa phải hoạt động vất vả hơn để duy trì hiệu suất, lâu dài có thể làm giảm tuổi thọ các bộ phận liên quan như quạt gió, dàn lạnh.
Không ít trường hợp người dùng nhầm lẫn việc điều hòa làm lạnh kém là do thiếu gas hoặc hỏng hóc hệ thống. Tuy nhiên, lọc gió ca-bin bẩn cũng là nguyên nhân phổ biến. Khi luồng không khí bị cản trở, quá trình trao đổi nhiệt diễn ra kém hiệu quả, khiến nhiệt độ trong xe giảm chậm hơn bình thường. Điều này đặc biệt dễ nhận thấy khi xe đỗ ngoài trời nắng hoặc di chuyển trong thời tiết oi bức.
Khi phát hiện một trong các dấu hiệu nêu trên, người dùng ô tô nên kiểm tra trực tiếp lọc gió điều hoà. Bộ phận này thường được đặt phía sau hộc đựng đồ trước ghế phụ hoặc dưới taplo ô tô và không khó để tháo lắp. Khi kiểm tra, nếu thấy bề mặt lọc chuyển sang màu xám đen, bám nhiều bụi, côn trùng, lá cây hoặc có dấu hiệu ẩm mốc, đó là lúc cần vệ sinh hoặc thay mới.
Lọc gió điều hòa tuy ô tô là chi tiết nhỏ nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng không khí trong xe và hiệu suất hoạt động của hệ thống làm mát. Do đó, trong quá trình sử dụng ô tô, đặc biệt vào những thời điểm thời tiết nắng nóng, bụi mịn và độ ẩm cao gia tăng như hiện nay… việc chủ động kiểm tra, thay thế không chỉ giúp duy trì cảm giác dễ chịu khi lái xe mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe người sử dụng.
Tình huống giao thông: Không có dấu hiệu giảm tốc, chiếc taxi phóng tốc độ cao qua ngã tư, lúc này một xe tải ở hướng vuông góc đi tới, tại ngã tư đường Gia Long - Hội An, phường Tam Quan (Bình Định cũ). Va chạm mạnh xảy ra giữa hai ôtô khiến chiếc xe con mất lái, văng phần đuôi hất ngã một người đi xe máy. Chiếc xe con tiếp tục lao xuống ruộng. Người đi xe máy bị thương.
Kỹ năng lái xe: Tại ngã tư này, xe taxi đi trên đường thôn Hội An là đường không ưu tiên, xe tải đi trên đường Gia Long là đường ưu tiên. Vì vậy, khi đến ngã tư, theo luật giao thông, xe taxi phải chủ động giảm tốc độ tối đa, có thể dừng hẳn để nhường đường cho xe đi trên đường ưu tiên khi qua ngã tư.
Thực tế trong trường hợp này xe con phòng rất nhanh, không có dấu hiệu giảm tốc khi qua ngã tư. Xe tải có dấu hiệu giảm tốc nhưng không đáng kể.
Nghị định 168/2024 quy định, phạt tiền 20-22 triệu đối với hành vi lái xe ôtô không giảm tốc độ gây tai nạn khi qua ngã tư đồng thời trừ 10 điểm trên giấy phép lái xe.
Các mẫu ô tô đời mới hiện nay thường được nhà sản xuất trang bị nhiều tính năng công nghệ để tạo sức hút cũng như tính cạnh tranh. Điều này đồng nghĩa với việc, trên ô tô ngày càng có nhiều nút chức năng dạng vật lý hoặc điều khiển cảm ứng tích hợp trong hệ thống màn hình trung tâm. Bên cạnh những nút chức năng tương đối dễ nhận biết để sử dụng cũng có những nút bấm mà không phải bất cứ ai sử dụng ô tô, đặc biệt là tài mới đều hiểu rõ, một trong số đó là nút bấm mang biểu tượng ô tô trượt kèm chữ "OFF".
Trên thực tế, nút bấm mang biểu tượng ô tô trượt kèm chữ "OFF" thường được bố trí trên bảng táp-lô hoặc bệ điều khiển trung tâm của nhiều các mẫu ô tô hiện nay là nút "tắt" hệ thống cân bằng điện tử và hệ thống chống trượt.
Hiện nay, không chỉ ô tô hạng sang mà ngay cả các dòng ô tô phổ thông đều được trang bị hệ thống cân bằng điện tử và hệ thống chống trượt. Mỗi nhà sản xuất thường có cách đặt tên khác nhau cho hệ thống này. Toyota gọi hệ thống này là kiểm soát ổn định thân xe điện tử Vehicle Stability Control - VSC, Honda sử dụng tên gọi hệ thống hỗ trợ cân bằng điện tử Vehicle Stability Assist - VSA, Mercedes-Benz gọi là chương trình ổn định điện tử Electronic Stability Program - ESP; trong khi trên các xe Hyundai gọi hệ thống này là cân bằng điện tử ESC (Electronic Stability Control)…
Mặc dù có tên gọi khác nhau, nhưng hệ thống cân bằng điện tử hoạt động dựa trên cùng một nguyên lý, để giúp ngăn ngừa xe mất kiểm soát, đặc biệt là trên đường trơn trượt hoặc ướt, hoặc khi vào cua ở tốc độ cao.
Hệ thống sử dụng nhiều cảm biến gắn trên xe để theo dõi hoạt động của xe, chẳng hạn như vòng quay bánh xe, góc lái và độ nghiêng thân xe… thu thập dữ liệu để xác định trạng thái chuyển động thực tế. Khi truyền tới bộ vi xử lý điều khiển trung tâm, máy tính sẽ so sánh kết quả với góc quay vô-lăng, từ đó đưa ra các lệnh điều khiển phanh hoặc giảm công suất giúp xe nhanh chóng trở về trạng thái theo đúng ý muốn của người lái. Nếu phát hiện xe bị trượt hoặc khó điều khiển, hệ thống sẽ tự động giảm công suất động cơ hoặc phanh một số bánh xe trong tích tắc.
Hệ thống cân bằng điện tử trên mỗi chiếc ô tô sẽ luôn tự động bật mỗi khi xe khởi động. Do đó, nếu người lái nhấn nút mang biểu tượng ô tô trượt kèm chữ "OFF" sẽ tạm thời "vô hiệu hóa" hệ thống này. Trên một số mẫu ô tô Hyundai, nút mang biểu tượng ô tô trượt kèm chữ "OFF" tích hợp luôn hai hệ thống kiểm soát lực kéo và cân bằng điện tử, nếu người lái nhấn 1 lần hệ thống kiểm soát lực kéo sẽ tắt. Nếu nhấn và giữ nút này khoảng 2 giây hai hệ thống kiểm soát lực kéo và cân bằng điện tử đều tắt.
Khi tắt hệ thống cân bằng điện tử, một số mẫu xe sẽ hiển thị đèn báo trên nút bấm cùng với biểu tượng màu cam trên bảng điều khiển để cho biết xe đang được vận hành mà không có hệ thống cân bằng điện tử.
Tuy nhiên, nếu người lại không bấm nút nhưng đèn báo hệ thống kiểm soát lực kéo nhấp nháy nhanh khi đang lái xe, điều đó có nghĩa là hệ thống đang hoạt động vì bánh xe đang quay tự do hoặc xe đang bắt đầu mất kiểm soát.
Nhìn chung, trong điều kiện lái xe thông thường người lái không nên tắt hệ thống cân bằng điện tử, vì điều đó có thể làm tăng nguy cơ tai nạn, đặc biệt là trong điều kiện trời mưa hoặc đường trơn trượt.
Tuy nhiên, có một số trường hợp nhà sản xuất ô tô khuyên nên tắt hệ thống cân bằng điện tử, chẳng hạn như khi xe bị mắc kẹt trong bùn, cát… Lý do là hệ thống sẽ tự động giảm công suất động cơ và phanh bánh xe, điều này có thể khiến xe mất độ bám đường.
Tình huống giao thông: Hai học sinh không đội mũ bảo hiểm, điều khiển xe máy phóng tốc độ cao liên tục lạng lách đánh võng trên đường. Tới lối ra khỏi nút giao, trong khi xe 45 chỗ chuyển hướng rẽ phải, hai cậu bé vòng qua đầu xe khách vượt lên từ bên phải, chuyển làn sang trái đi thẳng. Xe khách phải phanh gấp để tránh tai nạn.
Kỹ năng lái xe: Những em học sinh khi mới tiếp xúc với xe máy, tốc độ cao thường bị cuốn hút bởi những điều mới lạ, thường cho rằng mình có thể làm chủ phương tiện. Tuy vậy, khi chạy nhanh, thay đổi trọng tâm liên tục, xe nghiêng, lốp nhỏ diện tích tiếp xúc ít, nguy cơ trượt ngã là rất cao. Ví dụ trong cú tạt đầu ô tô, nếu ô tô không phanh kịp hoặc có một viên đá trên đường cũng có thể khiến hai học sinh ngã mạnh. Những tình huống "đùa giỡn với tử thần" có thể khiến các em và gia đình trả giá đắt.
Luật Việt Nam quy định người đi xe máy bắt buộc phải đội mũ bảo hiểm, không phóng nhanh vượt ẩu, lạng lách. Hành vi đặc biệt nghiêm trọng này theo Nghị định 168/2024 xử phạt 8-10 triệu đồng, nếu gây tai nạn mức phạt tăng lên 10-12 triệu đồng, tước bằng lái xe 3-5 tháng đồng thời tịch thu phương tiện. Ngoài ra, không đội mũ bảo hiểm bị phạt thêm 400.000-600.000 đồng.
