Từ đầu năm đến nay, cả nước đã ghi nhận hơn 50.000 ca mắc sốt xuất huyết, trong đó có 5 trường hợp tử vong, và hiện tại là cao điểm mùa dịch.
Thời tiết diễn biến phức tạp, mưa nắng đan xen, độ ẩm cao cùng với việc tồn tại các dụng cụ chứa nước, phế thải đọng nước là điều kiện thuận lợi để muỗi truyền bệnh phát triển.
Nếu không chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống dịch từ sớm, từ xa, nguy cơ số mắc tiếp tục gia tăng là rất lớn.
Tại Lễ mít tinh hưởng ứng Ngày ASEAN phòng, chống sốt xuất huyết, diễn ra ngày 13/6 ở tỉnh Tây Ninh, ông Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế cho biết sốt xuất huyết vẫn là bệnh truyền nhiễm lưu hành ở nhiều địa phương, nhất là khu vực phía Nam và các tỉnh, thành phố có tốc độ đô thị hóa cao, mật độ dân cư lớn, giao lưu đi lại thường xuyên.
Theo Bộ Y tế, muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết sinh sản chủ yếu trong các dụng cụ chứa nước sạch, các vật dụng đọng nước ngay trong nhà, quanh nhà, tại trường học, cơ quan, công trình xây dựng và khu dân cư.
Điều đó có nghĩa nguy cơ mắc sốt xuất huyết có thể bắt đầu từ những nơi rất gần chúng ta. Vì vậy, việc phòng bệnh cũng bắt đầu từ những hành động rất đơn giản, thường xuyên của mỗi người dân.
“Một điều cần nhấn mạnh là sốt xuất huyết không phải bệnh nhẹ. Bệnh có thể diễn biến khó lường, có trường hợp chuyển nặng nhanh, gây sốc, xuất huyết, suy tạng và tử vong nếu không được phát hiện, theo dõi, điều trị kịp thời.
Mỗi người có thể trạng, bệnh nền và đáp ứng khác nhau, vì vậy tuyệt đối không được chủ quan khi có dấu hiệu mắc bệnh”, đại diện Bộ Y tế chia sẻ.
7 nhiệm vụ trọng tâm cần thực hiện
Hưởng ứng Ngày ASEAN phòng, chống sốt xuất huyết, Bộ Y tế đề nghị các địa phương, đơn vị y tế và toàn thể cộng đồng tập trung thực hiện tốt 7 nhiệm vụ trọng tâm.
Thứ nhất, các cấp ủy đảng, chính quyền địa phương tiếp tục quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống sốt xuất huyết; xác định đây là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, cần có sự tham gia của cả hệ thống chính trị và cộng đồng dân cư.
Thứ hai, các địa phương chủ động xây dựng và triển khai kế hoạch phòng, chống dịch ngay từ đầu mùa; phân công rõ trách nhiệm, bố trí đủ nguồn lực, kinh phí, vật tư, hóa chất, trang thiết bị và nhân lực cho công tác phòng, chống dịch.
Thứ ba, ngành y tế các địa phương tăng cường giám sát chặt chẽ tình hình dịch bệnh; phát hiện sớm ca bệnh, xử lý triệt để ổ dịch ngay từ những trường hợp đầu tiên; không để dịch lan rộng, kéo dài, không để bị động, bất ngờ trước diễn biến của dịch.
Thứ tư, các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thực hiện tốt công tác thu dung, cấp cứu, điều trị; tổ chức phân tuyến, phân luồng phù hợp; theo dõi sát người bệnh có dấu hiệu cảnh báo, hạn chế tối đa các trường hợp chuyển nặng và tử vong do sốt xuất huyết.
Thứ năm, tiếp tục củng cố và phát huy vai trò của y tế cơ sở, mạng lưới cộng tác viên, tổ dân phố, thôn, ấp, các đoàn thể trong tuyên truyền, vận động, hướng dẫn người dân diệt lăng quăng, bọ gậy, vệ sinh môi trường và loại bỏ nơi sinh sản của muỗi truyền bệnh.
Thứ sáu, đẩy mạnh truyền thông bằng nhiều hình thức dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện; chú trọng truyền thông tại hộ gia đình, trường học, khu công nghiệp, công trình xây dựng, khu nhà trọ, chợ, bến xe và các khu vực có nguy cơ cao.
Thứ bảy, tăng cường kiểm tra, giám sát tại các điểm nóng, khu vực có nguy cơ bùng phát dịch; kịp thời hỗ trợ chuyên môn, tháo gỡ khó khăn cho tuyến cơ sở, bảo đảm các biện pháp phòng, chống dịch được triển khai thực chất, hiệu quả.
Bộ Y tế kêu gọi mỗi người dân, mỗi gia đình hãy dành ít nhất 10 phút mỗi tuần để kiểm tra, phát hiện và loại bỏ các dụng cụ, vật dụng có thể đọng nước; đậy kín các dụng cụ chứa nước; thay nước lọ hoa, chậu cây cảnh; thu gom phế thải; lật úp các vật dụng không sử dụng; chủ động ngủ màn, phòng tránh muỗi đốt và phối hợp chặt chẽ với ngành y tế trong các chiến dịch vệ sinh môi trường, diệt muỗi, diệt lăng quăng, bọ gậy.
Chia sẻ tại lễ ký kết, ông Nguyễn Minh Luân - Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau - cho biết thời gian qua ngành y tế luôn được địa phương quan tâm và ưu tiên đầu tư cao nhất. Tuy nhiên, y tế Cà Mau vẫn gặp nhiều khó khăn do cơ sở vật chất chưa đồng bộ, trang thiết bị còn thiếu hụt. Tỉnh đang rà soát lại y tế tuyến xã, phường để tiếp tục đầu tư.
Theo ông Luân, cái khó lớn nhất hiện nay của Cà Mau là thiếu hụt nguồn nhân lực giỏi trong các lĩnh vực y tế. Do đó, tỉnh mong muốn TP.HCM giúp đào tạo đội ngũ y bác sĩ đáp ứng yêu cầu nhanh nhất có thể để cải thiện lòng tin của người dân. Cà Mau cũng cần sự hỗ trợ về các mô hình quản lý, quản trị hiệu quả, đặc biệt là thực hiện cơ chế tự chủ trong cơ sở y tế công lập để học hỏi và áp dụng.
Phản hồi kiến nghị này, PGS.TS Tăng Chí Thượng - Giám đốc Sở Y tế TP.HCM - đánh giá thời gian qua Cà Mau đã được đầu tư một số cơ sở vật chất mới, máy móc cùng đội ngũ ngày càng chuyên nghiệp. Vấn đề trong thời gian tới là làm sao phát huy tốt hơn nữa năng lực trong lĩnh vực khám chữa bệnh.
Ông Thượng khẳng định y tế TP.HCM sẽ tiếp tục chia sẻ, hợp tác toàn diện hơn nữa dựa trên những gì địa phương đang cần để phát triển y tế chuyên sâu. Riêng một số lĩnh vực như đột quỵ, tim mạch, ung bướu, sản nhi, các bệnh viện tại TP.HCM sẽ tiếp tục hỗ trợ trực tiếp để các bệnh viện ở Cà Mau hoạt động hiệu quả hơn.
Theo thỏa thuận hợp tác, hai bên thống nhất nguyên tắc tự nguyện, công khai và minh bạch. Trong quá trình này, 8 đơn vị y tế chủ lực tại Cà Mau sẽ nhận chuyển giao kỹ thuật từ các bệnh viện chuyên sâu của TP.HCM.
Để chuẩn bị cho việc tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật, Cà Mau xác định nhu cầu đào tạo chuyên môn cho 33 bác sĩ, 3 kỹ sư vật lý, 13 kỹ thuật viên và 4 điều dưỡng. Hiện tại, hệ thống y tế công lập của Cà Mau có hơn 4.880 nhân sự, trong đó gồm 1.126 bác sĩ. Các bệnh viện trên địa bàn tỉnh cũng đã triển khai được gần 70% danh mục kỹ thuật của Bộ Y tế.
Thỏa thuận hợp tác chuyên ngành giữa Cà Mau và TP.HCM là bước cụ thể hóa chương trình hành động hướng đến nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, giảm tỉ lệ chuyển tuyến và hạn chế tình trạng người dân phải đi xa chữa bệnh, đưa Cà Mau trở thành trung tâm y tế chất lượng cao của khu vực.
Đang làm công trình xây dựng thì người đàn ông 38 tuổi ở TP HCM bắt đầu thấy tức ngực, khó thở. Nghĩ chỉ là mệt thông thường do công việc thường xuyên thay đổi nhiệt độ, anh cố chịu đựng. Đến khi cơn đau ngực dữ dội kéo dài, kèm vã mồ hôi, tê tay chân, anh mới đến Bệnh viện Nhân dân Gia Định cấp cứu.
Kết quả khám cho thấy bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim, được can thiệp đặt stent khẩn để tái thông mạch vành. Người đàn ông cho biết từng bị tăng huyết áp nhưng không uống thuốc đều đặn, thường xuyên hút thuốc lá, uống rượu bia và thức khuya. Sau biến cố sức khỏe, anh dự định bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia và điều chỉnh lối sống.
Một trường hợp khác là người phụ nữ 48 tuổi bán vé số ở xã An Nhơn Tây, TP HCM. Khi đang đi bán, chị bất ngờ đau ngực, khó thở nhưng nghĩ chỉ là mệt nên cố về nhà nghỉ. Triệu chứng ngày càng nặng, người phụ nữ được con đưa vào viện và được xác định nhồi máu cơ tim, phải can thiệp khẩn.
TS.BS Châu Đỗ Trường Sơn, Phó trưởng Khoa Tim mạch Can thiệp, bệnh viện Gia Định, cho biết trong hai tuần gần đây khoa tiếp nhận 24 ca nhồi máu cơ tim từ khoa cấp cứu và các bệnh viện lân cận. Trong đó, 9 bệnh nhân dưới 50 tuổi, chiếm 38%, phần lớn đang trong độ tuổi lao động. Trong khi ở các bệnh lớn tại Hà Nội, số người bị nhồi máu cơ tim cũng ngày càng trẻ hóa.
Theo bác sĩ Sơn, thực tế này cho thấy nhồi máu cơ tim không còn là bệnh của riêng người lớn tuổi. Nhiều người trẻ nhập viện trong tình trạng nặng, thậm chí sốc tim, ngưng tim, ngưng thở, trong khi trước đó không có tiền sử tim mạch rõ ràng.
Xu hướng trẻ hóa bệnh lý tim mạch liên quan nhiều đến hút thuốc lá, kể cả thuốc lá điện tử, thức khuya kéo dài, áp lực công việc, lười vận động, ăn uống thiếu lành mạnh, béo phì hoặc bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường không được kiểm soát.
"Áp lực công việc kéo dài, làm việc quá sức, thiếu ngủ và căng thẳng mạn tính đang âm thầm làm tăng nguy cơ tổn thương mạch máu ở người trẻ", bác sĩ Sơn nói, thêm rằng không ít bệnh nhân dưới 40 tuổi nhập viện dù trước đó nghĩ mình hoàn toàn khỏe mạnh.
Nhồi máu cơ tim xảy ra khi động mạch vành bị tắc nghẽn đột ngột do cục máu đông hình thành trên nền mảng xơ vữa, khiến cơ tim thiếu máu nuôi. Nếu không được tái thông sớm, vùng cơ tim bị hoại tử có thể dẫn đến suy tim hoặc tử vong.
TS.BS Võ Hồng Minh Công, Phó giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cho biết nhồi máu cơ tim là bệnh lý nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao nếu không được điều trị trong giờ đầu. Tuy nhiên, hiện việc điều trị khá hiệu quả nếu người bệnh đến viện sớm, được xác định đúng vị trí mạch vành tắc nghẽn để can thiệp tái thông bằng đặt stent hoặc phẫu thuật khi cần.
"Đến muộn, vùng cơ tim thiếu máu kéo dài sẽ hoại tử, dù tái thông mạch máu cũng không thể phục hồi hoàn toàn chức năng tim", bác sĩ Công khuyến cáo. Do đó, người dân cần đi cấp cứu ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ thay vì chờ đợi hoặc tự theo dõi ở nhà.
BS.CK2 Nguyễn Đỗ Anh, Trưởng khoa Tim mạch Can thiệp, cho biết phần lớn yếu tố nguy cơ dẫn đến nhồi máu cơ tim có thể phòng ngừa hoặc kiểm soát nếu được phát hiện sớm và thay đổi lối sống phù hợp. Người dân nên bỏ thuốc lá, kể cả thuốc lá điện tử, hạn chế rượu bia, duy trì chế độ ăn lành mạnh, tăng vận động thể lực ít nhất 150 phút mỗi tuần, ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng. Những người có tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch nên khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm nguy cơ.
Những đêm oi bức không chỉ gây khó chịu mà còn làm rối loạn cơ chế sinh học của giấc ngủ. Từ thân nhiệt, hormone đến hoạt động thần kinh, cơ thể con người phản ứng với nhiệt độ theo cách khiến việc ngủ sâu trở nên khó khăn hơn. Hiểu đúng nguyên nhân sẽ giúp bạn cải thiện chất lượng giấc ngủ trong mùa nóng.
Nguyên nhân thứ nhất đến từ thân nhiệt. Cơ thể con người vận hành theo một đồng hồ sinh học tự nhiên. Vào buổi tối, thân nhiệt trung tâm có xu hướng giảm khoảng 0,5-1°C để tạo điều kiện cho cơ thể đi vào giấc ngủ. Quá trình này liên quan chặt chẽ đến việc tiết hormone melatonin, yếu tố quan trọng giúp gây buồn ngủ.
Tuy nhiên, khi nhiệt độ môi trường quá cao, cơ thể gặp khó khăn trong việc hạ nhiệt. Điều này khiến quá trình tiết melatonin bị gián đoạn, làm não bộ không nhận được tín hiệu "đã đến giờ ngủ". Kết quả là bạn cảm thấy khó ngủ hoặc ngủ không sâu.
Các nghiên cứu cho thấy nhiệt độ phòng lý tưởng để ngủ dao động khoảng 16-18°C. Khi nhiệt độ vượt quá 22°C, chất lượng giấc ngủ có thể bị ảnh hưởng rõ rệt.
Nguyên nhân thứ hai là "công tắc não bộ": Trong điều kiện nóng bức, cơ thể phải liên tục kích hoạt các cơ chế làm mát như giãn mạch máu, tăng tiết mồ hôi và tăng nhịp tim. Những phản ứng này thuộc về hệ thần kinh tự chủ, hệ thống vốn hoạt động mạnh khi cơ thể ở trạng thái căng thẳng hoặc cảnh giác.
Chính sự "kích hoạt liên tục" này khiến não bộ khó chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi. Người ngủ có thể rơi vào vòng luẩn quẩn: càng cố ngủ lại càng tỉnh táo, dẫn đến mất ngủ kéo dài hoặc giấc ngủ chập chờn.
Một trong những nguyên nhân trực tiếp khiến giấc ngủ bị phá vỡ là tình trạng đổ mồ hôi ban đêm. Khi cơ thể tiết mồ hôi, cảm giác ẩm ướt gây khó chịu khiến bạn phải thay đổi tư thế liên tục dẫn đến tần suất thức giấc tăng lên. Mồ hôi cũng khiến da có thể bị kích ứng nhẹ hoặc ngứa khiến ta khó ngủ sâu giấc hơn.
Những "vi gián đoạn" này tuy nhỏ nhưng lặp lại nhiều lần trong đêm sẽ làm giảm chất lượng giấc ngủ sâu, giai đoạn quan trọng giúp cơ thể phục hồi năng lượng.
Để cải thiện giấc ngủ trong điều kiện nhiệt độ cao, các chuyên gia khuyến nghị ưu tiên những giải pháp tự nhiên, hỗ trợ cơ thể điều hòa thân nhiệt hiệu quả hơn.
Trước hết, cần tối ưu môi trường ngủ. Phòng ngủ nên được thông thoáng, hạn chế tích nhiệt. Việc sử dụng chăn ga gối làm từ chất liệu tự nhiên như cotton giúp tăng khả năng thoát nhiệt và hút ẩm.
Bên cạnh đó, một số phương pháp làm mát cơ thể trước khi ngủ cũng được quan tâm. Trong đó, liệu pháp làm mát nhẹ vùng đáy chậu, khu vực tập trung nhiều mạch máu và đầu mút thần kinh, được cho là có thể hỗ trợ giảm thân nhiệt và tạo cảm giác thư giãn.
Theo nguyên lý sinh lý học, việc tác động nhiệt độ lên khu vực này có thể giúp cơ thể phân tán nhiệt nhanh hơn, đồng thời kích hoạt phản ứng thư giãn của hệ thần kinh. Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý cần áp dụng ở mức độ nhẹ, tránh gây sốc nhiệt hoặc khó chịu.
Nóng bức không chỉ là yếu tố gây khó chịu mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sinh lý giấc ngủ. Từ việc cản trở quá trình hạ thân nhiệt, làm rối loạn hormone đến kích thích hệ thần kinh, nhiệt độ cao có thể khiến giấc ngủ trở nên nông và kém phục hồi.
Việc cải thiện giấc ngủ trong mùa nóng không đòi hỏi những biện pháp phức tạp, mà bắt đầu từ việc hiểu cơ thể và điều chỉnh môi trường sống phù hợp. Khi thân nhiệt được kiểm soát tốt, giấc ngủ sẽ đến một cách tự nhiên và ổn định hơn.
