Thiếu tá Lường Xuân Kính (76 tuổi, hiện đang nghỉ hưu tại xã Các Sơn, tỉnh Thanh Hóa) vừa nhìn thấy tấm hình trên tay tôi, đã giật mình ngạc nhiên: “Đảo trưởng Sinh Tồn Trần Văn Khôi của chúng tôi năm 1976. Sao anh có hình này?”.
Ông Lường Xuân Kính sinh năm 1950 ở xã Hải An, huyện Tĩnh Gia, Thanh Hóa (nay thuộc P.Tân Dân, tỉnh Thanh Hóa), nhập ngũ Trung đoàn 46 Quân khu 3 năm 1968 và tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh. Sau ngày thống nhất, chuẩn úy Kính cùng đơn vị được lệnh hành quân ra Cam Ranh, làm nhiệm vụ bảo vệ Trường Sa.
Tháng 5.1976, chuẩn úy Lường Xuân Kính đang làm Đại đội phó Tiểu đoàn 4, Lữ đoàn Hải quân 126 thì nhận lệnh ra làm Trung đội trưởng Bộ binh đảo Sinh Tồn.
Thời điểm ông Kính ra đảo, ban chỉ huy chỉ có 2 người là trung úy Đại đội trưởng (Chỉ huy trưởng – Đảo trưởng) Trần Văn Khôi và thiếu úy chính trị viên Hà Duy Tạ. Ngoài ra, đảo có 3 phân đội (trung đội) trực thuộc là bộ binh (chuẩn úy Lường Xuân Kính chỉ huy), phòng không (chuẩn úy Vũ Văn Hà chỉ huy), hỏa lực ĐKZ – cối 82 (chuẩn úy Lê Văn Tấn chỉ huy) và tiểu đội thông tin do trung sĩ Phạm Tiến Công chỉ huy.
“Anh Khôi nói giọng Bình Định rất khó nghe. Hồi ấy, ta mới giải phóng Trường Sa, đảo còn hoang sơ, phải tập trung huấn luyện, canh gác, đào hầm hào công sự, nên bộ đội chẳng có thời gian tâm sự. Chỉ nghe anh Khôi kể: Bố mẹ đã mất trong chiến tranh, các em còn bé nhưng đã phải ly tán khắp nơi, nhà cửa ở quê không còn”, ông Kính nhớ lại.
Cũng theo lời kể của ông Kính thì trung úy Khôi hy sinh buổi trưa một ngày cuối tháng 10.1976. Ngay sau khi xảy ra sự việc, Bộ Tư lệnh Hải quân đã điều tàu trực từ đảo Nam Yết sang, dự định chở thi hài trung úy Khôi và chiến sĩ Nguyễn Văn Trọng (bị thương cụt tay) về đất liền.
Tuy nhiên, do thời tiết cuối năm sóng to gió lớn, tàu không thể thả xuồng vào đảo, nên chỉ huy ở trong bờ đã lệnh cho đảo làm thủ tục mai táng, chôn cất trung úy Khôi ngay trên đảo. “Chúng tôi phá một số giường ngủ, lấy gỗ đóng thành quan tài. Chính tay tôi xin cồn của quân y để lau các vết máu còn đọng trên người anh Khôi. Khi chôn cất, anh em phải lấy những miếng xốp gắn vào các kẽ hở quan tài và đổ xăng cho xốp nở ra, bịt kín, hạn chế mùi tử khí”, ông Kính nhớ lại và khẳng định: “Từ khi hy sinh đến lúc chôn cất, khoảng 4 – 5 ngày”.
Tôi về P.Nam Định, tỉnh Ninh Bình (trước 1.7.2025 là TP.Nam Định, tỉnh Nam Định) tìm lại trung sĩ Phạm Tiến Công, Tiểu đội trưởng Thông tin của đảo Sinh Tồn. Ông Công sinh năm 1953, nhập ngũ năm 1972 và sau 18 năm công tác ở các đảo thuộc quần đảo Trường Sa, đã nghỉ hưu năm 1993 với quân hàm đại úy.
Tháng 6.1976, trung sĩ Phạm Tiến Công ra đảo Sinh Tồn làm Tiểu đội trưởng Thông tin. Do đặc thù công việc, trung sĩ Công hay trò chuyện với đảo trưởng Trần Văn Khôi, nên biết ông Khôi quê Bình Định, trước khi vào bộ đội đã làm du kích ở xã, năm 1965 – 1966 tập kết ra Bắc, học trường sĩ quan và năm 1976 chuyển sang Hải quân, ra Trường Sa làm Chỉ huy trưởng đảo Sinh Tồn.
“Trung úy Khôi hy sinh lúc gần trưa, ngày cuối tháng 10.1976, do bộc phá phát nổ, gần khu vực hầm thông tin của chúng tôi. Ngay sau đó, chúng tôi liên tục phát sóng liên lạc, báo cáo tình hình về sở chỉ huy ở Cam Ranh và cấp trên điều ngay tàu đến ứng cứu. Do cuối năm sóng to, tàu không tiếp cận được gần đảo, anh em phải thay nhau canh gác thi thể trung úy Khôi. Sau cả tuần chờ đợi, chúng tôi nhận được chỉ đạo của trên là chôn cất ông Khôi ở phía tây nam đảo”, đại úy Công nhớ lại và nói tiếp: “Cuối năm 1976 sóng gió nhiều, bộ đội đảo Sinh Tồn cứ hằng tuần lại nhặt đá san hô xếp lên mộ trung úy Khôi, không để sóng cuốn đi”.
Còn trung tá Lê Văn Tấn (74 tuổi, nguyên Chỉ huy trưởng đảo Trường Sa, hiện sống tại P.Đông Hải, TP.Hải Phòng) nhớ lại thời điểm tháng 3.1976 ra đảo Sinh Tồn phụ trách phân đội hỏa lực, dưới quyền chỉ huy của trung úy Khôi.
“Ông Khôi người gầy ốm, mặt mũi đen sạm và rất thương bộ đội. Hồi ấy cuộc sống ngoài đảo rất vất vả. Cả năm có 1 – 2 chuyến tàu tiếp tế. Thiếu thốn từng giọt nước ngọt, lá rau xanh. Gạo để lâu bị ẩm mốc, thức ăn chỉ muối trắng với thịt hộp, bộ đội thiếu chất tươi nên bị bệnh phù nề hàng loạt. Có thời điểm, 70% quân số nằm liệt giường khiến đảo trưởng Khôi lo sốt vó, phải huy động hết lính cựu tập trung câu kéo, thả lưới bắt cá, cải thiện bữa ăn cho lính”, trung tá Tấn nhớ lại và lắc đầu: “Thời điểm ấy, ông Khôi gần 30 tuổi, nhưng vẫn chưa vợ con. Hỏi chuyện mới biết hoàn cảnh gia đình đặc biệt, bố mẹ chết trong chiến tranh. Ông ấy là con cả, gác mọi chuyện yêu đương để chăm sóc các em. Trước khi ra đảo, quân tư trang để lại hết cho gia đình. Khi ông ấy hy sinh, chúng tôi kiểm kê di vật, chỉ có 3 bộ quần áo lót và 2 bộ quân phục cũ, nguyên miếng vá”.
Đặc biệt, trung tá Tấn khẳng định: “Họ tên đảo trưởng là Trần Văn Khôi chứ không phải Đỗ Văn Khôi, như một số người nói. Quê ở làng xã rất nghèo của huyện chứ không phải ở TP.Quy Nhơn”…
Tôi cũng đã tìm đến thiếu tá Vũ Văn Hà (77 tuổi, nguyên chỉ huy trưởng đầu tiên của đảo Phan Vinh, Trường Sa) hiện đang nghỉ hưu tại xã Gia Lâm, TP.Hà Nội. Năm 1976, Vũ Văn Hà mới 27 tuổi, là chuẩn úy – phân đội trưởng phòng không của đảo Sinh Tồn. Chỉ huy trưởng đảo là trung úy Trần Văn Khôi, quê Bình Định. Chính trị viên là thiếu úy Hà Văn Tạ, quê Thanh Hóa.
“Thời điểm 1975 – 1977, chúng tôi thuộc biên chế Lữ đoàn Hải quân đánh bộ 126 trực thuộc Bộ Tư lệnh Hải quân. Trung úy Khôi hy sinh cuối năm 1976, chứ không phải tháng 5.1976 như nhiều người nói. Mùa ấy, sóng to gió lớn và gác đêm phải mặc áo chống lạnh. Hồi ấy ở đảo chỉ có gần chục người là lính cựu, đã trải qua chiến đấu, chỉ huy các phân đội. Còn lại mấy chục chiến sĩ trẻ đều mới nhập ngũ tháng 2.1975. Việc khâm liệm và chôn cất ông Khôi, đều do mấy anh em lính cựu đảm nhiệm”, ông Hà khẳng định.
Mấy tháng sau khi trung úy Khôi hy sinh, lữ đoàn cử ông Đào Minh Thu ra làm chỉ huy trưởng. Ông Hà ở Sinh Tồn đến đầu năm 1978 được giao chỉ huy lực lượng đóng giữ đảo Hòn Sập (Phan Vinh) và làm chỉ huy trưởng.
“10 năm ở Trường Sa, có dịp qua Sinh Tồn, tôi đều lên đảo thắp hương cho anh Khôi. Trung úy Trần Văn Khôi là quân nhân đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam hy sinh sau khi giải phóng Trường Sa. Cũng là sĩ quan – đảo trưởng đầu tiên hy sinh ở quần đảo Trường Sa. 50 năm qua, tôi cứ nghĩ gia đình người thân đã biết tin anh Khôi hy sinh và chế độ chính sách cho liệt sĩ đã được giải quyết đầy đủ rồi chứ. Nay biết được câu chuyện của anh Khôi, tôi quá đau lòng. Thay mặt cán bộ chiến sĩ làm nhiệm vụ ở đảo Sinh Tồn năm 1976, tôi rất mong Báo Thanh Niên phản ánh sự việc để cấp trên giải quyết, trả lại tên cho liệt sĩ Trần Văn Khôi”, ông Hà tâm sự. (còn tiếp)
Chiều 14/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp mặt 85 đội viên tiêu biểu toàn quốc nhân kỷ niệm Ngày thành lập Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh (15/5/1941).
Theo ông, thiếu niên Việt Nam hôm nay không còn lớn lên trong bom đạn, chiến tranh hay đói nghèo, nhưng đang đối mặt nhiều thách thức mới của thời đại. Các em có điều kiện học tập, tiếp cận tri thức và kết nối rộng mở hơn, song cũng cần biết chọn lọc thông tin, sử dụng công nghệ lành mạnh, sống trung thực, kỷ luật, nhân ái và có trách nhiệm.
"Yêu nước hôm nay bắt đầu từ học tập nghiêm túc, sống lành mạnh, biết tự trọng, biết bảo vệ điều đúng, không thờ ơ trước điều xấu và đấu tranh loại bỏ cái ác", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.
Người đứng đầu Đảng, Nhà nước nhấn mạnh cần xây dựng môi trường an toàn, công bằng cho trẻ em trong gia đình, nhà trường, xã hội và trên không gian mạng. Trẻ em phải được bảo đảm cơ hội học tập, vui chơi, chăm sóc, bảo vệ và phát triển, dù sinh ra ở đâu hay trong hoàn cảnh nào.
Từ những vụ việc đau lòng gần đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng bảo vệ trẻ em không thể chỉ xử lý khi sự việc đã xảy ra mà phải phòng ngừa từ sớm, phát hiện kịp thời, hỗ trợ đến nơi đến chốn và xử lý nghiêm mọi hành vi xâm hại, bạo lực, bao che, thờ ơ. "Một xã hội văn minh thể hiện ở cách xã hội ấy bảo vệ những người yếu thế, nhất là trẻ em", ông nói.
Nhân dịp kỷ niệm 85 năm thành lập Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, hướng tới 100 năm thành lập Đội vào năm 2041 và mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2045, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mong muốn thiếu niên, nhi đồng chăm học, rèn đạo đức, giữ gìn sức khỏe, nuôi dưỡng ước mơ và làm việc tốt mỗi ngày.
Ông đề nghị tổ chức Đoàn, Đội và đội ngũ phụ trách thiếu nhi xây dựng Đội trở thành mái nhà an toàn, sáng tạo, gần gũi với thiếu nhi; nơi nuôi dưỡng lòng yêu nước, văn hóa đọc, kỹ năng sống, tinh thần sáng tạo và trách nhiệm xã hội.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, nhà trường và ngành giáo dục phải là môi trường an toàn, nhân văn, hạnh phúc; không chỉ dạy chữ mà còn dạy làm người, bồi đắp nhân cách, kỷ luật, lòng nhân ái và trách nhiệm công dân; kịp thời hỗ trợ học sinh khó khăn, bị tổn thương hoặc có nguy cơ bỏ học, không để xảy ra bạo lực, xúc phạm, kỳ thị hay bắt nạt học đường.
"Đối với gia đình, mỗi ông bà, cha mẹ, người chăm sóc trẻ em hãy là điểm tựa yêu thương đầu tiên của các cháu. Trẻ em cần được lắng nghe, tôn trọng, hướng dẫn và bảo vệ. Kỷ luật không đồng nghĩa với bạo lực; dạy con không thể bằng chửi mắng hay bỏ mặc", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.
Ông đồng thời nhấn mạnh chính sách phải đến được từng trường học, khu dân cư, gia đình khó khăn; tạo điều kiện tốt hơn về học tập, y tế, dinh dưỡng, vui chơi và không gian an toàn cho trẻ em, nhất là trẻ bị bạo lực, xâm hại hoặc bỏ rơi.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tin tưởng 85 đội viên tiêu biểu sẽ tiếp tục lan tỏa điều tốt đẹp, nỗ lực học tập, rèn luyện và giúp bạn bè cùng tiến bộ khi trở về địa phương, trường học.
Chậm chạp đẩy xe rác cao quá đầu người trên đường Hải Phòng, bà Ông Thị Mỹ Linh, 48 tuổi, công nhân Đội môi trường Thanh Khê, cho biết mỗi ca làm việc bắt đầu từ 5h đến chiều muộn, nhưng "thu gom hoài vẫn không xuể". Nhiều điểm người dân xả rác bừa bãi, nếu thu gom chậm sẽ bị dân phản ánh lên mạng xã hội và kênh góp ý của thành phố.
Gần 20 năm làm nghề, mỗi ngày bà phải thu gom và đẩy khoảng 11 thùng rác loại 660 kg, cao điểm lên đến 15 thùng. Tổng khối lượng xử lý mỗi ngày lên đến 8 tấn rác sinh hoạt kèm phế liệu xây dựng, giường nệm cũ vô chủ. Vào dịp lễ Tết, lượng rác nhiều hơn, thêm áp lực cho công nhân môi trường.
"Mình làm cực thì mong tăng lương, nhưng công ty không có nguồn thu thì lấy đâu ra bù vào để tăng cho mình", bà Linh nói. Sau hai thập kỷ cống hiến, tổng thu nhập mỗi tháng của bà chỉ hơn 6 triệu đồng, bao gồm 225.000 đồng một ngày công và 25.000 đồng tiền ăn ca.
Những công nhân vệ sinh cỡ tuổi và mức lương như bà Linh chiếm số đông trong công ty. Theo ông Phạm Thanh Phúc, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Môi trường đô thị Đà Nẵng, đơn vị đang đối mặt với cuộc khủng hoảng già hóa lao động khi số người trên 45 tuổi chiếm hơn 50%. Công việc độc hại nhưng tiền lương quá thấp khiến công ty không thể tuyển mới để bù đắp số người thôi việc.
Theo quy định, công nhân chỉ làm 26 công một tháng, nhưng do thiếu người trầm trọng nên họ phải gánh từ 28 đến 29 công. Rác thu gom không kịp dẫn đến tình trạng ùn ứ tại một số khu vực.
"Gốc rễ của việc không đảm bảo được quyền lợi cho công nhân là do những bất cập trong cơ chế đặt hàng và định mức kinh phí", ông Phúc phân tích. Nhiều phường vẫn áp dụng đơn giá đặt hàng cũ dựa trên mức lương cơ sở 1,49 triệu đồng từ những năm trước, gây thua lỗ cho doanh nghiệp.
Hiện mức thu phí rác sinh hoạt tại TP Đà Nẵng cũ từ 15.000 đồng (nhà tập thể, chung cư, nhà trọ); 25.000 đồng với hộ dân sống trong kiệt, hẻm; 30.000 đồng với hộ mặt tiền đường phố. Mức đóng này duy trì từ năm 2017 đến nay.
Nhận định mức phí rác tại Đà Nẵng quá thấp, ông Ngô Lê Quảng, Giám đốc Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội - Chi nhánh Miền Trung, cho biết đơn vị đang chịu trách nhiệm thu gom khoảng 150 tấn rác một ngày cho 40.000 hộ dân tại ba phường Hải Vân, Liên Chiểu và Hòa Khánh với lộ trình trải dài 180-200 km đường kiệt, hẻm.
"Đơn giá thấp như thế thì không thể nào đòi hỏi chất lượng môi trường tốt hơn được", ông Quảng nói. Dù doanh nghiệp đã bù lỗ để đảm bảo thu nhập thực tế cho công nhân đạt 10-15 triệu đồng một tháng, đơn vị vẫn bất lực trước bài toán nhân sự dài hạn.
Ông Quảng kiến nghị TP Đà Nẵng khẩn trương ban hành giá dịch vụ thu gom rác dựa trên định mức kỹ thuật mới để nâng cao thu nhập cho người lao động. Đồng thời, thành phố cần trích xuất camera đường phố để xử phạt nghiêm hành vi lén lút đổ bậy phế liệu xây dựng, rác cồng kềnh vào ban đêm.
Tại cuộc họp chấn chỉnh công tác thu gom và xử lý rác thải tại TP Đà Nẵng cũ ngày 22/5, ông Trần Nam Hưng, Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, khẳng định đấu thầu là giải pháp lâu dài để chuẩn hóa chất lượng vệ sinh đô thị. Xã phường có hai tháng để hoàn thành hồ sơ, dứt điểm chọn nhà thầu và ký hợp đồng vào đầu tháng 8.
Để giữ chân công nhân môi trường, thành phố quyết định nâng cao thu nhập cho họ ngay trong hai tháng chuyển tiếp bằng cách cho phép đơn vị môi trường áp dụng đơn giá nhân công hiện hành để ký hợp đồng ngay, xóa bỏ mức chi trả lỗi thời.
Phó chủ tịch thành phố giao Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương sửa đổi các quy định phân cấp, chấm dứt tình trạng tự ý cắt giảm tiêu chí quét dọn do thiếu kinh phí tại các địa phương. "Thành phố phải dứt khoát thống nhất một loại đơn giá. Thiếu đâu cơ quan chức năng bù đó, không để chắp vá về kỹ thuật và chất lượng vệ sinh", ông Hưng nhấn mạnh.
Với công nhân như bà Linh, mong mỏi lớn nhất là được tăng lương, người dân có ý thức giữ gìn vệ sinh, xả rác đúng nơi quy định để bà hàng ngày không phải trở đi trở lại nhiều lần tuyến đường Hải Phòng và Hoàng Hoa Thám thu gom rác.
Bộ Tư pháp vừa công bố tài liệu thẩm định dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú. Dự thảo do Bộ Công an chủ trì soạn thảo.
Một trong những nội dung đáng chú ý là việc sửa đổi, bổ sung quy định về chế độ cho người bị tạm giữ, người bị tạm giam.
Bộ Công an cho hay, trong bối cảnh tình hình mới, yêu cầu quản lý người bị tạm giữ, người bị tạm giam ngày càng đặt ra những tiêu chuẩn cao hơn, toàn diện hơn, phải được quan tâm đúng mức.
Việc tổ chức bữa ăn cho người bị tạm giữ, người bị tạm giam không chỉ dừng lại ở bảo đảm đủ định lượng theo tiêu chuẩn mà cần chú trọng hơn đến cơ cấu dinh dưỡng hợp lý, an toàn thực phẩm.
Cơ quan soạn thảo đề xuất điều chỉnh theo hướng tăng chế độ ăn hằng tháng cho người bị tạm giữ, người bị tạm giam.
Mục đích không chỉ từng bước bảo đảm nhu cầu dinh dưỡng tối thiểu, cải thiện chất lượng bữa ăn cho người bị tạm giữ, người bị tạm giam, mà còn góp phần giúp họ tin tưởng vào đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, thành khẩn khai báo.
Cụ thể, dự thảo điều chỉnh tăng và bổ sung một số định lượng (tính theo tháng) chủ yếu trong tiêu chuẩn, chế độ đối với người bị tạm giữ, người bị tạm giam như sau: thịt tăng từ 1 kg lên 1,5 kg; cá tăng từ 1 kg lên 1,5 kg; dầu ăn tăng từ 0,2 lít lên 0,3 lít; bổ sung thêm 5 quả trứng gà hoặc trứng vịt; dầu gội đầu mỗi tháng tăng từ 70 ml lên 80ml.
Ngoài các thực phẩm trên, người bị tạm giữ, người bị tạm giam còn được hưởng định lượng mỗi tháng 17 kg gạo tẻ, 15 kg rau xanh hoặc củ quả, 0,5 kg đường, 0,75 lít nước mắm, 0,5 kg muối… (như hiện hành).
Dự thảo còn quy định rõ dụng cụ cấp dưỡng dùng cho một người bị tạm giữ, người bị tạm giam; đồng thời tăng mức tiền thuốc chữa bệnh thông thường, vật tư y tế lên mức tương đương không quá 5 kg gạo tẻ/người/tháng (tăng 2 kg) để đáp ứng yêu cầu chăm sóc sức khỏe trong điều kiện thực tiễn hiện nay.
Với đề xuất như đã nêu và áp mặt bằng giá cả thị trường, Bộ Công an tính toán mức ngân sách tăng thêm bình quân cho một người bị tạm giữ, người bị tạm giam mỗi tháng khoảng 150.000 đồng.
Theo quy mô quản lý giam giữ hiện nay khoảng 90.000 người, ngân sách thực hiện chế độ cho người bị tạm giữ, người bị tạm giam trong 1 năm tăng thêm khoảng 162 tỉ đồng.
Ngoài ra, Bộ Công an còn dự kiến phát sinh khoảng 3 tỉ đồng mỗi năm để đảm bảo kinh phí và các điều kiện bảo đảm mai táng cho người bị tạm giữ, người bị tạm giam hoặc con của người bị tạm giữ, người bị tạm giam theo mẹ vào cơ sở giam giữ chết.
Cùng đó là khoảng 700 triệu đồng mỗi năm để sửa đổi, bổ sung chế độ chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em dưới 36 tháng tuổi ở cùng mẹ trong cơ sở giam giữ.
Cơ quan soạn thảo cho rằng, việc tăng và bổ sung các chế độ như đề xuất tại dự thảo ảnh hưởng không lớn đến ngân sách, song mang lại nhiều hiệu quả tích cực, tốt hơn cho người bị tạm giữ, người bị tạm giam.
Đồng thời, giúp cán bộ, chiến sĩ thuận lợi trong việc thực hiện các chế độ, chính sách đối với người bị tạm giữ, người bị tạm giam; góp phần bảo đảm an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội.
