Bề mặt giấy dán tường thường có vân, dễ bám bụi bẩn, vây tay, thức ăn cho đến các vết bút bi. Bà Mary Marlowe Leverette, chuyên gia 40 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực chăm sóc nhà cửa tại Mỹ, gợi ý nhiều phương pháp làm sạch bề mặt hiệu quả bằng những nguyên liệu sẵn có trong bếp.
Tuy nhiên mỗi loại giấy dán tường cần có phương pháp vệ sinh riêng biệt, tránh để nước thừa làm lỏng keo hoặc rách giấy.
Vệ sinh giấy dán tường chịu nước
Giấy dán tường chịu nước có màng vinyl chống thấm. Nhiều gia đình dán loại giấy này trong bếp, phòng tắm và phòng trẻ em. Gia chủ kiểm tra độ chống thấm bằng vài giọt nước. Nước đọng lại trên bề mặt chứng tỏ giấy chịu nước.
Để làm sạch loại này, chủ nhà pha một lít nước ấm và một thìa nước rửa bát không màu. Sau đó dùng khăn sợi nhỏ nhúng vào dung dịch, vắt khô trước khi chà bề mặt.
Trong quá trình vệ sinh nên lau dọc từ trên xuống dưới. Khăn sợi nhỏ khô thấm lại phần vừa lau. Người dùng thay nước giặt khăn liên tục tránh lây lan vết bẩn. Thao tác lau theo chiều dọc bảo vệ mí nối giấy.
Vệ sinh giấy dán tường kỵ nước
Giấy kỵ nước bao gồm giấy không phủ, lụa hoặc sợi tự nhiên. Chủ nhà nên dùng cách phủi bụi thường xuyên. Trường hợp vết chất lỏng vô tình văng lên tường nên dùng khăn trắng thấm ngay.
Riêng các vết bẩn đã khô, tùy từng đặc tính sẽ sử dụng một lát bánh mì trắng thấm hút tốt vết dầu mỡ. Bột ngô, phấn rôm, baking soda cũng hút ẩm hiệu quả hoặc sử dụng cục tẩy chuyên dụng xử lý vết xước và vết bẩn cứng đầu.
Tuy nhiên trước khi áp dụng, chủ nhà nên thử hóa chất trên góc khuất dán giấy như sau sofa, giường, tủ quần áo để thử phản ứng, trước khi áp dụng trên mảng tường lớn.
Cách tẩy từng vết bẩn khác nhau trên giấy dán tường kỵ nước
Vết xước: Sử dụng quả bóng tennis sạch hoặc cục tẩy chà nhẹ lên vết xước. Vết xước sẽ mờ dần sau nhiều lần thao tác.
Vết mực, sáp màu, bút dạ: Gia chủ có thể dùng bọt biển ẩm lau sạch khu vực dính bẩn. Dùng khăn ướt trẻ em tẩy sạch mực bút dạ do hợp chất này tan trong nước. Hoặc dùng hỗn hợp baking soda tẩy mực chống nước.
Đối với vết bẩn từ bút dạ quang, bạn thử dùng cồn, nước rửa tay, keo xịt tóc hoặc nước tẩy sơn móng tay. Hãy thử ở góc khuất trước và đeo găng tay cao su. Nếu không muốn dùng hóa chất, bạn hãy rắc bột baking soda lên khăn ẩm và chà sát thật nhẹ. Việc này có thể làm mờ họa tiết nhưng cần thao tác chậm rãi và cố gắng không làm lem mực.
Riêng sáp màu, bạn cạo bỏ bằng dao cùn, sau đó dùng bàn ủi và khăn giấy để hút các vết bẩn cứng đầu.
Vết dầu mỡ: Dùng bột ngô trộn nước tạo hỗn hợp sệt. Gia chủ thoa lên vết bẩn, chờ khô và chải sạch.
Ngoài ra, phấn rôm thấm hút vết mỡ trên giấy dán tường không phải vinyl. Bạn bôi phấn lên vết bẩn, để 5 phút rồi chải đi.
Tẩy nấm mốc: Bạn hãy bắt đầu với hỗn hợp nước xà phòng. Nếu chưa sạch, hãy pha thêm giấm trắng và thoa lên vết mốc. Thao tác xoay tròn hướng vào trong để nấm mốc không lây lan.
Dấu vân tay: Theo chuyên gia, cục tẩy giúp sạch xóa mờ vết vân tay bằng lực nhẹ. Tuy nhiên để đạt kết quả tốt nhất, bạn có thể dùng bọt biển tẩy rửa chuyên dụng và chà xát nhẹ lên bề mặt.
Vết thức ăn: Đầu tiên bạn hãy nhẹ nhàng cạo lớp thức ăn bám trên tường. Với vết bẩn bám chặt, chà nhẹ bằng bàn chải đánh răng nhúng nước xà phòng. Cuối cùng, bạn lấy khăn ướt lau sạch và thấm khô.
Vết rượu vang: Cách tốt nhất là thấm khô, cẩn thận không làm lan rộng vết bẩn. Sau đó dùng bọt biển tự nhiên thấm nhẹ dung dịch nước ấm và nước rửa bát để lau. Thấm khô và lặp lại.
Nếu cách này không hiệu quả, bạn thêm giấm vào hỗn hợp nước xà phòng để xử lý vết bẩn cứng đầu.
Lưu ý trong quá trình vệ sinh tường
Vệ sinh giấy dán tường thường xuyên kéo dài tuổi thọ bề mặt. Chủ nhà lau tường bằng chổi lông hoặc khăn sợi hai tháng một lần. Hoặc dùng máy hút bụi gắn đầu chổi mềm lấy đi các hạt bụi nhỏ. Có thể dùng cán dài nối bàn chải tiếp cận khu vực cao.
Quá trình hút bụi bắt đầu từ trên xuống dưới. Máy hút bụi làm sạch các mép giấy, góc và phào chỉ chân tường.
Trong khu vườn 2ha với đủ loại cây, ông Trần Thanh Tiềm (71 tuổi, trú tại thôn Mai Đàn, xã Cam Lộ) vẫn giữ một khoảng để chăm sóc hơn 40 gốc chè. Những thân chè cao 4-5m, phủ đầy rêu phong, có cây rỗng ruột nhưng vẫn xanh tốt. Ông Tiềm cho biết vườn chè này do ông bà để lại, có tuổi đời khoảng 100 năm, được gia đình xem là tài sản quý, gắn với nhiều kỷ niệm.
Theo ông Tiềm, nơi ông sinh sống gọi là vùng Cùa, gồm 2 xã Cam Chính và Cam Nghĩa, huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị cũ (nay là xã Cam Lộ). Vùng đất này sở hữu nhiều vườn chè cổ thụ hiếm có, bát ngát những đồi cao su, vườn hồ tiêu, cùng nhiều loại cây trồng chủ lực khác.
“Từ khi còn nhỏ tôi đã thấy những cây chè trồng trong vườn, cũng không rõ nguồn gốc từ đâu, chỉ biết do ông cha trồng để uống và bán. Sau này vì đầu ra không ổn định, nhiều gia đình đã chuyển đổi cây trồng khác. Tuy nhiên nhiều cây chè có tuổi đời hàng chục đến cả trăm năm vẫn được bà con gìn giữ”, ông Tiềm chia sẻ.
Gia đình ông Hồ Ngọc Tùy (67 tuổi, trú tại thôn Mai Trung, xã Cam Lộ) hiện có hơn 50 cây chè có tuổi đời 80-100 năm. Trước đây, ông từng sở hữu hơn 80 gốc chè nhưng phải phá bỏ một phần để phát triển sản xuất.
"Khi chặt đi cũng tiếc lắm nhưng hoàn cảnh kinh tế buộc phải làm vậy. Những cây còn lại tôi sẽ tiếp tục chăm sóc để con cháu sau này biết được cha ông đã từng gắn bó với cây chè như thế nào", ông Tùy nói.
Ông Tùy cho hay chè vùng Cùa có đặc điểm lá dày, xanh đậm và giòn. Nước nấu từ lá chè có màu xanh, vị đậm và hương thơm riêng biệt. Trong nhiều gia đình, ấm trà vẫn là thức uống quen thuộc trong các buổi gặp mặt hay khi đón khách. Không chỉ dùng để pha nước uống, lá chè còn được nhiều gia đình ở xã Cam Lộ sử dụng làm nước tắm cho trẻ nhỏ để tránh các bệnh về da theo kinh nghiệm dân gian.
Với người dân vùng Cùa, những gốc chè cổ không chỉ là ký ức của cha ông mà còn là niềm tự hào của quê hương. Dù nhiều cây cổ thụ, thế đẹp được trả giá 4-5 triệu đồng, họ vẫn không bán. Được gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ, những vườn chè ngày càng trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách.
Nơi vua Hàm Nghi ban Chiếu Cần Vương
Ông Nguyễn Văn Hiếu, Trưởng thôn Mai Lộc 2, xã Cam Lộ, người am hiểu về lịch sử vùng Cùa, cho biết đây từng là nơi triều Nguyễn đặt kinh đô dự phòng với tên gọi thành Tân Sở. Ông Hiếu đang trông coi Đền thờ vua Hàm Nghi và các tướng sĩ Cần Vương, ở xã Cam Lộ.
Theo ông Hiếu, thành Tân Sở được xây dựng năm 1883. Năm 1885, sau khi kinh thành Huế thất thủ, vua Hàm Nghi cùng đại thần Tôn Thất Thuyết rút lên thành Tân Sở. Tại đây, nhà vua đã ban Chiếu Cần Vương, kêu gọi sĩ phu, văn thân và toàn dân đứng lên phò vua cứu nước, tạo ra phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp ở nhiều nơi.
Năm 1995, thành Tân Sở được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia. Đến năm 2018, Đền thờ vua Hàm Nghi và các tướng sĩ Cần Vương được xây dựng trên vùng đất thuộc thành Tân Sở xưa.
“Thời gian ở Tân Sở, vua Hàm Nghi và các quan, đoàn tùy tùng thường uống nước nấu từ những lá chè chan chát, đậm vị của vùng Cùa”, ông Hiếu cho hay.
Theo ông Hiếu, ở xã Cam Lộ còn có một cây sui tuổi đời hơn 200 năm. Cây nằm trên một quả đồi, cao hơn 30m, tán lá sum suê vươn ra tứ phía. Thân cây lớn đến 3-4 vòng tay người trưởng thành mới ôm xuể. Trải qua chiến tranh và nhiều biến động lịch sử, hứng chịu không ít trận bão lớn, cây sui vẫn đứng vững.
Ông Nguyễn Thành Công, Trưởng Phòng Kinh tế xã Cam Lộ, thông tin vùng Cùa vẫn còn hơn 30 hộ trồng chè với diện tích 20ha. Trong đó có khoảng 15 hộ dân vẫn giữ được vườn chè cổ thụ với số lượng từ hàng chục đến hàng trăm cây.
Theo ông Công, chính quyền xã Cam Lộ đang rà soát những vườn chè đẹp, lâu năm để đưa vào khai thác du lịch, kết hợp với các điểm di tích như Đền thờ vua Hàm Nghi và các tướng sĩ Cần Vương, suối cổ, giếng cổ Cùa...
“Trước nguy cơ nhiều vườn chè cổ thụ bị mai một, địa phương đang nghiên cứu xây dựng kế hoạch bảo tồn gắn với phát triển du lịch cộng đồng kết nối thành Tân Sở. Xã cũng tích cực tuyên truyền, vận động người dân giữ gìn các vườn chè cổ để đảm bảo giá trị văn hóa, tạo điểm nhấn phục vụ phát triển du lịch", ông Công chia sẻ.
Một bé gái 13 tuổi bỏ nhà đi nhiều ngày để đến phòng trọ của người đàn ông quen qua Facebook. Một vụ việc khác, hai em gái nhỏ trở thành nạn nhân trong vụ án hiếp dâm...
Đọc những tin ấy, người lớn thường phản ứng rất nhanh bằng sự giận dữ: trách kẻ phạm tội, trách mạng xã hội, trách trẻ "thiếu hiểu biết"...
Nhưng sau những vụ việc đau lòng ấy có lẽ cần nhìn sâu hơn vào một thực tế khác: trẻ em hôm nay đang lớn lên trong một thế giới mà khoảng cách giữa "người lạ" và "người quen" gần như bị xóa nhòa.
Một tài khoản Facebook, TikTok hay game online xa lạ đôi khi len sâu vào tâm lý trẻ còn nhiều hơn cả người thân trong nhà.
Nguy hiểm nhất là nhiều đứa trẻ không hề nghĩ mình đang gặp nguy hiểm. Các em nghĩ mình "được yêu", "được quan tâm", "được thấu hiểu". Trong khi phía bên kia có thể là một người trưởng thành đầy kinh nghiệm thao túng tâm lý.
Một đứa trẻ 13 tuổi chưa đủ khả năng nhận thức đầy đủ để tự bảo vệ mình trước những cạm bẫy cảm xúc và dục vọng của người lớn.
Về phía pháp luật, những hành vi quan hệ tình dục với trẻ vị thành niên rõ ràng phải bị xử lý nghiêm minh, không thể có bất kỳ sự biện minh nào bằng lý do "tự nguyện", "quen biết qua mạng" hay "hai bên có tình cảm".
Nhưng chỉ pháp luật thôi là chưa đủ, bởi sau mỗi vụ việc, điều đau đớn nhất không chỉ là bản án dành cho thủ phạm mà còn là những tổn thương kéo dài trong tâm lý đứa trẻ. Có em mất niềm tin vào người khác; có em mặc cảm, khủng hoảng, học hành đổ vỡ. Có gia đình tan nát vì cảm giác bất lực và ân hận.
Nhiều phụ huynh thường nghĩ nguy cơ xâm hại chỉ đến từ bên ngoài xã hội. Thật ra rất nhiều đứa trẻ bị tổn thương bắt đầu từ khi trẻ cô đơn, lạc lối khi đang ở ngay trong gia đình mình.
Cha mẹ bận rộn, con có điện thoại từ sớm. Mỗi ngày trẻ dành hàng giờ trên mạng, người lớn gần như không biết con đang nói chuyện với ai, xem gì, tham gia hội nhóm nào. Những mối quan hệ độc hại len vào những khoảng trống tình cảm gia đình.
Điều đáng lo là trẻ tiếp xúc thông tin quá nhanh nhưng lại không kịp có kỹ năng tự bảo vệ. Trẻ có thể biết dùng mạng xã hội từ tiểu học nhưng không được dạy đủ về ranh giới cơ thể, sự đồng thuận, nguy cơ dụ dỗ trên mạng hay cách cầu cứu khi gặp nguy hiểm.
Nhiều gia đình vẫn xem giáo dục giới tính là chuyện "nhạy cảm", ngại nói với con. Trong khi Internet thì dạy trẻ đủ mọi thứ, kể cả những điều méo mó và lệch lạc. Sự im lặng của người lớn đôi khi nguy hiểm hơn cả mạng xã hội.
Nhưng bảo vệ trẻ em không thể chỉ bắt đầu sau một bi kịch mà phải bắt đầu từ đời sống hằng ngày. Cha mẹ cần chịu khó trò chuyện với con, biết hôm nay con vui hay buồn, biết bạn bè con là ai, biết con đang theo dõi những tài khoản nào trên mạng, biết những thay đổi bất thường trong tâm lý con...
Ngoài gia đình, nhà trường cũng cần thay đổi cách tiếp cận. Giáo dục kỹ năng sống và an toàn số không thể chỉ là vài buổi tuyên truyền. Trẻ cần được học thực chất về nguy cơ trên không gian mạng, kỹ năng từ chối, kỹ năng cầu cứu và cả giá trị của lòng tự trọng.
Một đứa trẻ thiếu kỹ năng và thiếu sự đồng hành sẽ rất dễ trở thành nạn nhân giữa thế giới ảo đầy cạm bẫy trên mạng xã hội. Một chiếc điện thoại thông minh có thể mở ra tri thức, kết nối và cơ hội nhưng cũng có thể mở ra những cuộc trò chuyện nguy hiểm mà cha mẹ không hề hay biết.
Sau mỗi vụ việc đau lòng, xã hội thường phẫn nộ vài ngày rồi quên đi nhưng với những đứa trẻ, vết thương có thể kéo dài nhiều năm. Do vậy bảo vệ trẻ em hôm nay không chỉ là trách nhiệm của công an hay pháp luật.
Đó còn là trách nhiệm của gia đình, nhà trường và cả cộng đồng trong việc tạo ra một môi trường mà trẻ được lắng nghe, được trang bị kỹ năng và được lớn lên an toàn.
Là một loại cá nhỏ nhiều dầu, thường được dùng làm món khai vị, đồ ăn nhẹ hoặc món ngon. Cá mòi rất bổ dưỡng, đặc biệt là khi ăn cả con.
Loại cá này được nhiều người yêu thích vì vị béo. Vòng đời ngắn nên cá ít tích tụ kim loại nặng, đặc biệt là thủy ngân nên được coi như sạch nhất. Đây là yếu tố quan trọng giúp cá mòi trở thành thực phẩm an toàn cho phụ nữ mang thai, trẻ em và những người cần kiểm soát chặt chẽ chất lượng dinh dưỡng.
Tuy nhiên, không phải ai cũng ưa chuộng mùi vị đặc trưng của cá mòi, nhưng loại cá nhỏ này đang được xem là một "siêu thực phẩm" nhờ giá trị dinh dưỡng vượt trội. Với hàm lượng omega-3, calci, vitamin D, selen và các khoáng chất quan trọng khác, việc bổ sung cá mòi vào chế độ ăn có thể mang lại nhiều lợi ích đáng kể cho tim mạch và não bộ. Không chỉ phổ biến, dễ chế biến và giá thành hợp lý, cá mòi còn được nhiều chuyên gia dinh dưỡng khuyến khích bổ sung vào thực đơn hằng tuần.
Ngoài omega-3, cá mòi còn là nguồn cung cấp protein chất lượng cao, tăng cảm giác no và hỗ trợ duy trì khối cơ. Trong 100g cá mòi có thể chứa tới gần 25g protein nhưng lượng calo không quá cao, phù hợp với người muốn kiểm soát cân nặng.
Nhiều nghiên cứu cho thấy việc ăn cá giàu omega-3 thường xuyên giảm đáng kể nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, nguyên nhân gây tử vong hàng đầu hiện nay.
Loại cá nhỏ này cũng giàu vitamin B12, selen, canxi và sắt. Vitamin B12 đóng vai trò quan trọng với hệ thần kinh và quá trình tạo máu trong khi canxi giúp duy trì xương chắc khỏe. Đặc biệt, cá mòi thường được ăn cả xương nên lượng canxi hấp thu khá dồi dào.
Người trưởng thành nên ăn khoảng 1-2 khẩu phần cá mòi mỗi tuần để bổ sung lượng omega-3 cần thiết cho cơ thể. Khi ăn, bạn nên ăn cả xương để tận dụng nguồn canxi tự nhiên, tốt cho hệ xương khớp.
Cá mòi còn chứa nhiều magne và kali – hai khoáng chất quan trọng trong việc điều hòa huyết áp. Theo chuyên gia Routhenstein làm việc tại nền tảng tư vấn dinh dưỡng trực tuyến Entirely Nourished (Mỹ) cho biết: Nhiều nghiên cứu cho thấy, người có mức tiêu thụ magne cao có nguy cơ đột quỵ thấp hơn 11–12% so với người tiêu thụ ít nhất. Một nghiên cứu khác cũng chỉ ra, bổ sung kali có thể giúp hạ huyết áp và giảm tác động tiêu cực của chế độ ăn giàu muối ên hệ tim mạch.
Cung cấp chất chống oxy hóa: Cá mòi rất giàu selen, một nguyên tố vi lượng có vai trò như chất chống oxy hóa mạnh, giúp bảo vệ tim mạch bằng cách trung hòa các gốc tự do gây tổn thương tế bào và gây viêm. Một số nghiên cứu cho thấy, nồng độ selen thấp có liên quan đến các vấn đề về tim mạch, đặc biệt khi chế độ ăn bổ sung ít vi chất này.
Cá mòi có thể chế biến theo nhiều cách như nướng, kho, sốt cà chua hoặc đóng hộp. Tuy nhiên, người tiêu dùng nên lưu ý vì cá mòi đóng hộp thường chứa lượng natri khá cao. Việc ăn quá nhiều có thể không tốt cho người bị tăng huyết áp hoặc bệnh tim mạch. Khi mua, nên chọn cá tươi, chế biến bằng kho nhạt, hấp để giữ dinh dưỡng của cá.
Người bị sỏi thận hoặc suy thận: Tương tự như bệnh gout, hệ bài tiết của người có chức năng thận yếu sẽ không thể lọc và đào thải hết lượng acid uric dư thừa sinh ra từ cá mòi. Điều này làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận hoặc ảnh hưởng tới chức năng của thận.
Người bị tăng huyết áp (cần cẩn trọng với cá mòi đóng hộp): Cá mòi tươi rất tốt cho người tăng huyết áp. Tuy nhiên, cá mòi đóng hộp lại thường chứa một lượng lớn natri (muối) nhằm mục đích bảo quản. Lượng muối này gây tích nước trong cơ thể, tạo áp lực lớn lên thành mạch và làm tăng huyết áp.
Người có cơ địa dị ứng hải sản: Cá mòi chứa các chất gây dị ứng bền nhiệt như parvalbumin và tropomyosin, duy trì đặc tính gây dị ứng của chúng ngay cả sau quá trình đóng hộp. Hơn 50% người dị ứng với cá gặp phản ứng dị ứng với cá mòi đóng hộp, điều này chứng tỏ rằng các sản phẩm đóng hộp không an toàn cho tất cả bệnh nhân dị ứng. Khả năng gây dị ứng khác nhau tùy từng cá nhân và không thể giả định khả năng dung nạp với cá mòi đóng hộp.
Người mắc bệnh gout: Những người bị bệnh gout cũng nên hạn chế ăn cá mòi do hàm lượng purin cao trong loại cá này. Purin chuyển hóa thành acid uric, có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng bệnh gout hoặc gây ra các cơn gout cấp ở những người dễ mắc bệnh. Thường xuyên ăn cá mòi cũng có thể làm tăng nồng độ acid uric, do đó cần phải ăn uống điều độ hoặc tham khảo ý kiến của chuyên gia y tế.
