Thị trường vàng vừa trải qua những phiên giao dịch nghẹt thở khi giá liên tục lên – xuống. Ghi nhận vào lúc 6h ngày 12/6 giờ Việt Nam, giá vàng giao ngay bất ngờ có cú lội ngược dòng đầy ấn tượng, bật tăng mạnh mẽ lên mốc 4.228,28 USD/ounce sau khi đã bị đẩy về sát ngưỡng hỗ trợ tâm lý cực kỳ quan trọng là 4.000 USD/ounce trước đó.
Biến động này một lần nữa khiến các nhà đầu tư cá nhân phải đặt câu hỏi về bản chất thực sự của vàng. Đằng sau những bảng điện tử nhảy số liên tục là một “hệ thống đường ống” vận hành vô cùng tinh vi, chi phối bởi dòng chảy dịch chuyển suốt 90 năm qua giữa phương Tây và phương Đông.
Bản chất tiền tệ và cuộc đấu trí tại phương Tây
Để hiểu được vì sao giá vàng có thể quay đầu ngoạn mục như vậy, trước hết cần nhìn nhận vàng dưới một lăng kính hoàn toàn khác biệt so với các loại hàng hóa thông thường. Không giống như đồng, lúa mì hay dầu mỏ vốn chịu tác động trực tiếp từ sản lượng khai thác hàng năm, giá trị của vàng hoạt động theo một logic riêng biệt.
Theo Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), hiện có khoảng gần 220.000 tấn vàng tồn tại trên mặt đất, trong khi các mỏ toàn cầu chỉ khai thác thêm khoảng 3.500 tấn mỗi năm. Điều này tạo ra tỷ lệ dự trữ trên sản lượng khai thác lên tới khoảng 60 lần, khiến nguồn cung mới từ việc khai thác gần như không thể làm thay đổi bức tranh giá cả tổng thể.
Vàng vận động giống một loại tiền tệ hơn là hàng hóa, và giá trị của nó được quyết định bởi việc ai đang sở hữu số vàng hiện có và họ sẵn sàng bán ở mức giá nào.
Trong hệ thống tài chính phương Tây, vàng cạnh tranh trực tiếp với các tài sản tài chính khác, đặc biệt là trái phiếu chính phủ Mỹ. Đối thủ lớn nhất của kim loại quý này chính là lợi suất thực, tức lợi suất trái phiếu sau khi đã điều chỉnh lạm phát. Khi lợi suất thực giảm, chi phí cơ hội để nắm giữ một tài sản không sinh lãi như vàng sẽ giảm đi, thúc đẩy dòng vốn tổ chức đổ vào các quỹ ETF vàng.
Quy luật này vận hành thông qua một hệ thống tam giác chặt chẽ gồm London là trung tâm định giá bán buôn, Thụy Sĩ đảm nhiệm vai trò nấu chảy và đúc lại các thỏi vàng theo tiêu chuẩn, còn sàn COMEX tại New York là đầu mối giao nhận.
“Tấm đệm” phương Đông và thói quen tích lũy thực tế
Trái ngược với tư duy đầu tư lướt sóng của phương Tây, người dân tại các quốc gia châu Á như Trung Quốc, Ấn Độ hay các nước Đông Nam Á lại coi vàng là phương tiện tiết kiệm và dự phòng lâu dài. Vàng đối với người phương Đông là tài sản tích lũy, của hồi môn và là quỹ bảo an truyền đời cho gia đình.
Chính sự khác biệt này đã tạo nên một cơ chế tự cân bằng thú vị trên thị trường toàn cầu. Trong khi các quỹ đầu tư phương Tây thường mua đuổi khi giá tăng và bán tháo khi giá giảm, người mua phương Đông lại cực kỳ nhạy cảm về giá. Khi giá vàng tăng quá cao, nhu cầu tiêu dùng vật chất tại châu Á sẽ tự động giảm xuống, thậm chí xuất hiện làn sóng người dân xếp hàng bán chốt lời tại các con phố vàng nổi tiếng như Yaowarat ở Bangkok.
Ngược lại, khi giá vàng thế giới lao dốc, dòng người mua vật chất tại phương Đông sẽ lập tức xuất hiện để gom vào tích trữ. Sự dịch chuyển này đóng vai trò như một “tấm đệm” vững chắc, hấp thụ lượng bán ra từ phương Tây và ngăn chặn đà giảm sâu của thị trường, tạo tiền đề cho cú bật tăng trở lại.
Sự phá vỡ quy luật cũ và bước ngoặt dài hạn
Một điểm cốt lõi mà các nhà đầu tư cần lưu ý là mô hình định giá vàng truyền thống dựa trên lợi suất thực đang có sự thay đổi mang tính lịch sử. Giai đoạn 2005 – 2021, tương quan thống kê giữa giá vàng và lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm của Mỹ cực kỳ ổn định ở mức 84%. Tuy nhiên, từ năm 2022 đến nay, mối tương quan này đã sụt giảm nghiêm trọng, có thời điểm chỉ còn 3% và hiện tại cũng chỉ phục hồi nhẹ lên khoảng 7%.
Theo phân tích từ J.P. Morgan Private Bank, thị trường đang bước vào trạng thái bất đối xứng khi vàng vẫn tăng mạnh khi lợi suất thực giảm, nhưng lại giảm ít hơn rất nhiều so với dự báo khi lợi suất tăng. Sự đứt gãy này xuất phát từ hai động lực cấu trúc lớn trên bản đồ tài chính toàn cầu.
Đầu tiên là làn sóng thu mua vàng vật chất với quy mô chưa từng có của các ngân hàng Trung ương. Theo số liệu từ WGC, các ngân hàng Trung ương đã mua ròng 1.082 tấn trong năm 2022, tiếp tục mua 1.037 tấn năm 2023 và duy trì khoảng 1.045 tấn trong năm 2024, cao gấp đôi mức trung bình của thập kỷ trước.
Động lực thứ hai đến từ bài học địa chính trị năm 2022 khi việc phong tỏa tài sản của Nga khiến nhiều quốc gia nhận ra tài sản định giá bằng USD có thể bị hạn chế quyền tiếp cận, trong khi vàng vật chất lưu trữ trong nước thì không thể bị đóng băng.
Sự thay đổi này cho thấy vàng đang chuyển dịch mạnh mẽ từ một công cụ phòng ngừa lạm phát mang tính chiến thuật sang một tài sản dự trữ tiền tệ mang tính chiến lược. Đối với những nhà đầu tư cá nhân, những biến động ngắn hạn như cú rơi sát mốc 4.000 USD rồi bật tăng trở lại mốc 4.200 USD chỉ là những gợn sóng trên bề mặt.
Về lâu dài, dòng thủy triều Đông – Tây vẫn đang âm thầm luân chuyển, và việc nắm giữ vàng vật chất vẫn mang lại một sự tự tin lớn nhờ giá trị nội tại được bảo toàn qua các chu kỳ tiền tệ của lịch sử.
Đóng cửa phiên giao dịch 24/4, chỉ số S&P 500 và Nasdaq Composite lần lượt tăng 0,8% và 1,6%, lên mức 7.165 điểm và 24.836 điểm. Dù vậy, chỉ số DJIA lại giảm nhẹ 0,16%, chốt phiên tại 49.230.
Nhà đầu tư lạc quan trước các thông tin Mỹ và Iran có thể sớm quay lại đàm phán hòa bình tại Pakistan. Truyền thông nhà nước Iran xác nhận Ngoại trưởng Abbas Araghchi sẽ đến Pakistan. Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cũng cho trên Fox News rằng đặc phái viên của Tổng thống Donald Trump - Steve Witkoff và con rể ông - Jared Kushner tới Islamabad sáng 25/4.
CEO The Wealth Alliance Robert Conzo cho rằng bất kể kết quả tại Islamabad ra sao, thị trường "gần như đang gạt xung đột sang một bên". Ông giải thích rằng thị trường lạc quan khi ông Trump liên tục nhấn mạnh xung đột sẽ sớm kết thúc. Bên cạnh đó, việc các cú sốc nguồn cung dầu trước đây thường chỉ mang tính tạm thời và mùa công bố kết quả kinh doanh quý I khởi đầu tích cực cũng khiến nhà đầu tư vững tâm lý hơn.
"Về cơ bản, thị trường cho rằng đây chỉ là yếu tố ngắn hạn, nên hãy tạm gác sang một bên và quay lại các yếu tố cơ bản", ông nói.
Một yếu tố khác hỗ trợ thị trường phiên cuối tuần là cổ phiếu Intel. Mã này tăng gần 24%, ghi nhận phiên tốt nhất kể từ tháng 10/1987. Hãng chip vừa công bố kết quả kinh doanh quý I vượt dự báo, đồng thời đưa ra kỳ vọng lạc quan về kết quả quý II.
Cổ phiếu các hãng chip khác cũng đi lên. AMD và Arm cùng tăng 14%. Cổ phiếu Nvidia thêm 4,3% lên mức kỷ lục mới.
Tính chung cả tuần, chỉ số S&P 500 tăng 0,6%, Nasdaq 1,5%, còn DJIA giảm 0,4%. Chỉ số S&P 500 và Nasdaq đã ghi nhận 4 tuần tăng liên tiếp - chuỗi tăng dài nhất kể từ cuối năm 2024.
Trên thị trường dầu thô, thông tin về khả năng đàm phán Mỹ - Iran khiến giá dầu Mỹ giảm nhẹ 1,5% trong phiên cuối tuần, về 94 USD một thùng. Trong khi đó, dầu Brent nhích thêm 0,2% lên 105 USD.
Đóng cửa phiên giao dịch 4/5, giá dầu Brent tăng 5,8% lên 114 USD một thùng. Dầu thô Mỹ WTI thêm 4,4% lên 106 USD. Sang phiên sáng 5/5, giá WTI hiện giảm 1%, còn gần 105 USD.
Thị trường đi lên khi Iran tấn công nhiều tàu tại eo biển Hormuz trong hôm qua, gây cháy một cảng dầu của UAE. Việc Tổng thống Donald Trump sử dụng Hải quân Mỹ để khơi thông tuyến vận tải biển tại đây đã khiến xung đột leo thang mạnh nhất kể từ khi lệnh ngừng bắn được công bố một tháng trước.
UAE cáo buộc Iran tiến hành đợt tập kích mới nhằm vào nước này, trong đó một drone gây cháy tại khu công nghiệp dầu mỏ Fujairah. Quân đội Mỹ cũng cho biết đã phá hủy 6 xuồng của Iran và đánh chặn tên lửa hành trình cùng drone do Tehran phóng ra.
Trong khi đó, lực lượng Hải quân Vệ binh Cách mạng Iran công bố bản đồ cho thấy phạm vi kiểm soát được mở rộng ra gần Hormuz, gồm các cảng Fujairah, Khorfakkan và khu vực ven biển Umm Al Quwain của UAE.
"Dầu thô sẽ tiếp tục ở mức trên 100 USD và giá xăng tại Mỹ có thể chạm 5 USD một gallon vào tháng 6, nếu các bên không đạt thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz", các nhà phân tích tại hãng tư vấn Euroasia Group nhận định.
Trên thị trường kim loại quý, giá vàng thế giới giao ngay chốt phiên 4/5 giảm hơn 90 USD xuống 4.521 USD một ounce. Giá phiên sáng nay tiếp tục đi xuống, hiện còn 4.518 USD.
Kim loại quý chịu sức ép khi căng thẳng Trung Đông kéo đồng đôla tăng giá và khiến rủi ro lạm phát kéo dài. USD mạnh làm vàng đắt đỏ với người mua ngoài Mỹ. Trong khi đó, giá năng lượng tăng cao do chiến sự khiến lạm phát tăng tốc, củng cố thêm quan điểm các ngân hàng trung ương khó hạ lãi suất.
Dù vàng là công cụ truyền thống để phòng trừ lạm phát và bất ổn địa chính trị, kim loại quý lại kém hấp dẫn trong môi trường lãi suất cao, do không trả lãi cố định.
"Ngưỡng hỗ trợ của vàng hiện quanh 4.200 USD, và vẫn có nhiều yếu tố "đỡ" kim loại quý về dài hạn. Nhưng trong ngắn hạn, bất ổn và khả năng tăng lãi có thể khiến một số nhà đầu tư rời bỏ thị trường", Bart Melek - chiến lược gia hàng hóa tại TD Securities nhận định.
Trong kế hoạch gửi Bộ Tài chính, Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam (VNX) đặt mục tiêu có doanh thu hợp nhất khoảng 5.508 tỷ đồng cho năm nay, tăng 10,5% so với năm trước. Lợi nhuận sau thuế được kỳ vọng ở mức hơn 2.987 tỷ đồng, cải thiện thêm gần 3%. Nếu thành công, cả hai đều là mức cao kỷ lục của đơn vị này.
Với kết quả kinh doanh dự kiến như trên, VNX sẽ đóng góp hơn 3.404 tỷ đồng thuế và các khoản phải nộp Nhà nước.
Ngoài kết quả kinh doanh, VNX cũng nêu nhiều kế hoạch trọng tâm trong năm nay. Đơn vị này sẽ tập trung vào công tác quản lý các thành viên tham gia thị trường, trong đó có việc đôn đốc các công ty chứng khoán đảm bảo an toàn hệ thống thông tin kết nối. Họ cũng sẽ tiếp tục giám sát thị trường, trong đó tập trung triển khai công cụ hỗ trợ hoạt động giám sát giao dịch liên thị trường.
Một trong những kế hoạch lớn của VNX trong năm nay là chỉ đạo các công ty con xây dựng các sản phẩm và thị trường mới. Đơn vị này nêu trọng điểm là đề án phái sinh và ETF vàng, sàn giao dịch vốn cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Họ cũng nghiên cứu và triển khai sản phẩm mới trên hệ thống KRX.
Đối với sàn giao dịch carbon trong nước, VNX đang tham gia góp ý các quy định liên quan đến việc lưu ký, giám sát và giao dịch. Theo dự kiến, thị trường carbon sẽ được vận hành trong tháng 5.
Sở cũng đang nghiên cứu về việc hợp tác kết nối xuyên biên giới với Sở Giao dịch chứng khoán Singapore (SGX) để giao dịch hợp đồng tương lai trên chỉ số cổ phiếu. Ngoài ra, đơn vị này đang khảo sát về nhu cầu đối với sản phẩm chứng chỉ lưu ký (DR).
Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam là doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn, chính thức hoạt động từ giữa 2021 theo mô hình công ty mẹ và công ty con. Việc hợp nhất HoSE và HNX trở thành 2 công ty con nhằm thống nhất về mô hình tổ chức, cơ chế, chính sách, tư duy phát triển và hạ tầng công nghệ thông tin để phục vụ thị trường.
Phần lớn doanh thu của VNX đến từ dịch vụ giao dịch chứng khoán. Ngoài ra, đơn vị này còn có doanh thu từ hoạt động cung cấp dịch vụ, dịch vụ niêm yết chứng khoán, dịch vụ phí đấu thầu và đấu giá, dịch vụ kết nối trực tuyến, dịch vụ sử dụng thiết bị đầu cuối...
Song song đó, công ty còn có thêm thu nhập từ lãi tiền gửi. Tính đến cuối tháng 12/2025, VNX có tổng cộng hơn 3.300 tỷ đồng tiền gửi hoặc hợp đồng tiền gửi tại các ngân hàng thương mại.
Năm trước, VNX có doanh thu hợp nhất hơn 4.984 tỷ đồng, tăng 35% so với năm 2024. Lợi nhuận sau thuế đạt 2.907 tỷ đồng, tăng 30%. Cả hai chỉ tiêu đều đạt mức cao nhất từ trước đến nay.
