Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 4/4 nhắc lại tối hậu thư mà ông đưa ra hơn một tuần trước, yêu cầu Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn hoặc mở cửa eo biển Hormuz vào ngày 6/4. “Thời gian đang cạn dần, chỉ còn 48 giờ nữa trước khi địa ngục trút xuống đầu họ”, Tổng thống Mỹ viết.
Tối hậu thư này lập tức bị Iran bác bỏ. Thiếu tướng Ali Abdollahi Aliabadi, chỉ huy Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya phụ trách hoạt động tác chiến của lực lượng vũ trang Iran, gọi lời đe dọa của Tổng thống Mỹ cho thấy sự “vô vọng, bất an, mất cân bằng và ngớ ngẩn”.
“Đừng quên rằng nếu xung đột leo thang, toàn bộ khu vực sẽ trở thành địa ngục đối với các người. Ảo tưởng đánh bại Iran đã biến thành một đầm lầy và nó sẽ nhấn chìm các người”, phát ngôn viên Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya Ebrahim Zolfaghari sau đó ra tuyên bố.
Theo giới quan sát, chính quyền Tổng thống Trump bắt đầu cảm nhận những hệ lụy tiêu cực khi chiến sự với Iran bước sang tuần thứ sáu, đặc biệt là sau khi Iran bắn hạ tiêm kích F-15E, buộc Mỹ phải tiến hành chiến dịch quy mô lớn với mức độ rủi ro cao để giải cứu một phi công trong lãnh thổ nước này.
Ông Trump cho rằng việc quân đội Mỹ tiến hành chiến dịch giải cứu phi công thành công mà không có người nào thiệt mạng hay bị thương “một lần nữa chứng minh chúng ta đã đạt được thế kiểm soát tuyệt đối trên không phận Iran”. Tuy nhiên, Mỹ đã phải bỏ lại và phá hủy hai vận tải cơ trong chiến dịch giải cứu, cho thấy tổn thất vật chất lớn của hoạt động này.
Kết quả các khảo sát cho thấy người dân Mỹ ngày càng phản đối cuộc chiến mà Tổng thống phát động. Tình hình tệ đến mức một số người ủng hộ trung thành của Tổng thống Trump cũng bắt đầu chỉ trích cuộc xung đột chưa thấy ngày kết thúc.
Trong khi đó, một quan chức cấp cao cho biết Tổng thống Trump thường bắt đầu ngày mới bằng việc xem video do quân đội Mỹ tổng hợp những thành công trên chiến trường. Ông tin rằng trên cương vị Tổng tư lệnh, loại bỏ mối đe dọa hạt nhân từ Iran có thể là một trong những thành tựu lớn nhất nhiệm kỳ hai.
Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles lo ngại các trợ lý đang vẽ ra viễn cảnh màu hồng, chỉ nói điều ông Trump muốn nghe thay vì những gì cần nghe. Bà thúc giục các đồng nghiệp phải “thẳng thắn hơn với sếp” về những rủi ro chính trị và kinh tế. Chánh văn phòng đã cùng các cố vấn thân tín đến Phòng Bầu dục gặp Tổng thống, cảnh báo ông rằng chiến sự càng kéo dài, sự ủng hộ từ cử tri và triển vọng của đảng Cộng hòa trong bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 càng u ám.
Cuộc gặp tại Phòng Bầu dục phản ánh một thực tế mà Nhà Trắng không còn có thể phớt lờ. Thời gian đang cạn dần trước khi Tổng thống Trump, đảng Cộng hòa và người dân Mỹ phải trả cái giá đắt hơn nữa.
Phản ứng vượt dự tính từ Iran
Ông Trump tỏ ra tự tin với những kết quả ban đầu của chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng, khi đòn tấn công đầu tiên đã khiến Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei cùng loạt quan chức cấp cao Iran thiệt mạng hôm 28/2. Tuy nhiên, Iran sau đó đã phản ứng đáp trả rất dữ dội, phóng tên lửa, UAV tấn công Israel, nhắm mục tiêu các căn cứ Mỹ ở vùng Vịnh, từ Kuwait, Bahrain đến Arab Saudi, UAE và Qatar.
Phản ứng này khiến các quan chức Mỹ bất ngờ, ông Trump cũng thừa nhận điều này khi trả lời phỏng vấn CNN. Dựa trên tiền lệ trong quá khứ, họ vốn tin rằng Mỹ có công thức chiến thắng là giáng một đòn phủ đầu áp đảo, và phản ứng từ Iran sẽ chỉ là trả đũa hạn chế để xoa dịu dư luận trong nước.
Iran tiếp tục gây sức ép khi phong tỏa gần như hoàn toàn eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu từ vùng Vịnh, đẩy giá nhiên liệu tăng vọt.
Tổng thống Trump biện minh đây là “cái giá ngắn hạn” cần thiết để loại bỏ nguy cơ Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Đồng thời, ông cho rằng phản ứng của Iran càng chứng minh họ là mối đe dọa.
Nhưng khi chiến sự kéo dài mà không có lối thoát rõ ràng, cái giá Mỹ phải trả dần trở nên “dài hạn”. Tổng thống Trump từng cam kết sẽ vực dậy nền kinh tế và giữ Mỹ đứng ngoài các cuộc xung đột khi tranh cử nhiệm kỳ hai. Giờ đây, ông lại khơi mào một cuộc chiến mà chưa nhận được sự ủy nhiệm từ quốc hội và hệ lụy kinh tế mới chỉ dần bộc lộ.
Xung đột làm chao đảo thị trường năng lượng và tài chính toàn cầu. Mỹ cũng không phải ngoại lệ, khi giá xăng vượt 4 USD một gallon (khoảng 3,78 lít), các chỉ số chứng khoán xuống thấp nhất trong nhiều năm. Mỹ ghi nhận 13 binh sĩ thiệt mạng, hàng trăm quân nhân bị thương khi Iran tấn công đáp trả vào các căn cứ của Washington ở vùng Vịnh.
Một tháng sau chiến sự, dự báo tăng trưởng toàn cầu bị điều chỉnh giảm, tình trạng khan hiếm nhiên liệu xuất hiện ở châu Âu và châu Á, trong khi giới chuyên gia cảnh báo thế giới vẫn chưa cảm nhận hết mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Eo biển Hormuz nếu bị phong tỏa kéo dài có thể đẩy kinh tế toàn cầu suy thoái.
Theo hai cố vấn và hai nghị sĩ đã trao đổi với ông Trump, những tổn thất về chính trị và kinh tế ngày càng tăng khiến Tổng thống phải tìm kiếm “lối thoát danh dự”. Tổng thống Trump nói với họ rằng ông muốn kết thúc chiến dịch, lo ngại xung đột kéo dài sẽ ảnh hưởng đảng Cộng hòa trước thềm bầu cử giữa kỳ. Nhưng ông cũng muốn chiến dịch này phải là một thắng lợi mang tính quyết định.
Trong bài phát biểu trước toàn quốc tối 1/4, ông Trump đã cố “đi dây” khi cập nhật tình hình chiến sự. Ông ca ngợi các chiến thắng và tuyên bố chiến dịch “đang gần hoàn tất”, nhưng đồng thời đe dọa sẽ giáng đòn “cực mạnh” vào Iran trong 2-3 tuần tới, hủy diệt cơ sở hạ tầng năng lượng của quốc gia này.
“Chúng ta sẽ đưa họ trở lại thời kỳ đồ đá, nơi họ thuộc về”, Tổng thống tuyên bố.
Theo số liệu của Lầu Năm Góc, chiến dịch là “thành công không thể chối cãi”, khi đã phá hủy 90% năng lực tên lửa của Iran, vô hiệu hóa 70% bệ phóng, 150 tàu hải quân, hạ ông Khamenei cùng nhiều quan chức cấp cao.
“Chúng ta nắm toàn bộ lợi thế. Họ không có gì”, ông Trump nói. “Chúng ta đang đi đúng hướng để sớm hoàn thành mọi mục tiêu quân sự của Mỹ”.
Vài ngày sau, Iran “dội gáo nước lạnh” vào tuyên bố chiến thắng này của ông Trump. Việc họ bắn rơi một tiêm kích F-15E, một cường kích A-10 và gây hư hại một số trực thăng khiến đánh giá năng lực quân sự Iran “không có gì” của ông Trump trở nên kém tin cậy.
Việc Mỹ giải cứu thành công phi công thứ hai trên chiếc F-15E đã giúp ông Trump thoát khỏi một kịch bản thảm họa, tránh để Iran biến phi công bị bắt sống thành lá bài mặc cả.
Tuy nhiên, đích đến cuối cùng của chiến dịch vẫn còn mơ hồ, khi ông Trump vừa tuyên bố tăng cường chiến đấu, vừa hứa sớm kết thúc. Đặc phái viên về Trung Đông Steve Witkoff, người bạn lâu năm của Tổng thống, giải thích cách tiếp cận này phản ánh tư duy hình thành từ sự nghiệp kinh doanh của ông Trump, lĩnh vực mà việc luôn giữ nhiều phương án lựa chọn có vai trò then chốt.
“Tổng thống luôn có nhiều kịch bản”, ông Witkoff nói. “Ông ấy giữ rất nhiều lựa chọn, nhiều ‘lối thoát’, rồi từng bước dò đường trong quá trình triển khai”.
Lối thoát hẹp dần
Chiến tranh thường diễn biến vượt tính tính toán của một Tổng thống. Iran cho thấy họ quyết chiến tới cùng, đồng nghĩa ông Trump đối mặt nguy cơ sa lầy hơn nếu leo thang hơn nữa trong những tuần tới, khiến các lối thoát bị thu hẹp hơn là mở ra.
Một trở ngại tiềm tàng nữa là từ đồng minh Israel. Tổng thống Trump từ lâu đã ưa thích những chiến dịch mà các trợ lý gọi là “đánh một lần rồi thôi”, như đã áp dụng tại Yemen, Syria, Somalia hay Venezuela. Nhưng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu có cách tiếp cận khác.
Trong 6 tháng qua, ông Netanyahu liên tục nói với ông Trump rằng những thành công trước đây chỉ là bước đệm cho một chiến dịch quyết định và kéo dài hơn, theo một quan chức Israel. Ngoài ra, Arab Saudi cũng có xu hướng muốn kéo dài cuộc chiến, coi đây là cơ hội hiếm có để làm suy yếu một đối thủ chung.
Tình thế này khiến Tổng thống Trump đối mặt với thế lưỡng nan. Ông muốn chấm dứt chiến tranh, nhưng không thể ra về tay không nếu chưa đạt được mục tiêu ngăn chặn chương trình hạt nhân của Iran. Trong khi đó, việc thiết lập một chính quyền thân phương Tây ở Iran không đơn giản, còn mở lại eo biển Hormuz đòi hỏi chiếm đóng quân sự kéo dài hoặc một thỏa thuận chấm dứt chiến sự.
Một số cố vấn nhận thấy trong suy nghĩ của Tổng thống Trump đã xuất hiện phần nào tâm lý chấp nhận thực tế. Trong các cuộc trao đổi riêng, ông thường nhắc lại rằng đảng cầm quyền thường mất ghế trong các kỳ bầu cử giữa kỳ.
“Ông ấy đang khó vượt qua tiền lệ này”, một trợ lý nhận xét.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 24/6 bắt đầu chuyến công du đến ba nước vùng Vịnh gồm Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Kuwait và Bahrain. Đây là lần đầu tiên ông tới khu vực này kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch nhằm vào Iran hồi cuối tháng 2.
Mỹ và Iran tuần trước ký bản ghi nhớ 14 điểm, đồng ý ngừng bắn, mở lại eo biển Hormuz và bắt đầu đàm phán hướng đến thỏa thuận hòa bình lâu dài. Tuy nhiên, văn kiện không đề cập chương trình hạt nhân và tên lửa của Iran, khiến các nước Arab lo ngại. Chuyến công du của ông Rubio vì thế được xem là nỗ lực của Mỹ nhằm thuyết phục các đồng minh vùng Vịnh về thỏa thuận này.
"Chúng tôi sẽ phối hợp chặt chẽ và thống nhất quan điểm với các đối tác vùng Vịnh", Ngoại trưởng Mỹ nói, khẳng định Washington sẽ "tham vấn với họ về mọi quyết định được đưa ra trong quá trình đàm phán".
Sau khi ký thỏa thuận sơ bộ, Mỹ và Iran bắt đầu đàm phán tại Thụy Sĩ hôm 21/6, với sự tham gia của bên trung gian là Pakistan và Qatar. Đại diện Mỹ là Phó tổng thống JD Vance, trong khi phái đoàn Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu.
Nỗ lực hòa đàm diễn ra trong bối cảnh hầu hết thành viên Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC), gồm Arab Saudi, Kuwait, UAE, Qatar, Bahrain và Oman, đều đã bị Iran tập kích để trả đũa Mỹ trong hơn ba tháng xung đột. GCC còn chịu thiệt hại kinh tế do eo biển Hormuz bị phong tỏa, khiến hoạt động xuất khẩu dầu khí vùng Vịnh bị gián đoạn nhiều tuần.
"Nhiều quốc gia vùng Vịnh cho rằng chiến sự đáng lẽ không nên xảy ra. Họ đều lo ngại Mỹ đang góp phần khiến Iran mạnh hơn", Steven Cook, chuyên gia tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, trụ sở tại Mỹ, nói với AFP.
Những diễn biến trong cuộc chiến khiến nhiều nước Arab nhận ra mức độ dễ tổn thương trước các cuộc khủng hoảng khu vực, nhưng họ lại không được trực tiếp tham gia bất cứ cuộc đàm phán nào. Điều này làm dấy lên lo ngại rằng các ưu tiên an ninh của họ có thể không được phản ánh đầy đủ trong thỏa thuận cuối cùng giữa Mỹ với Iran.
Dania Thafer, giám đốc điều hành viện chính sách Diễn đàn vùng Vịnh Quốc tế, cho rằng hiện trạng tại khu vực "tồi tệ hơn cả trước chiến sự".
"Những quốc gia Arab đó chưa bao giờ bị tấn công thường xuyên ở mức độ như vậy. Mọi lằn ranh đỏ đều đã bị vượt qua", bà Thafer nói.
Ngoại trưởng Rubio ngày 24/6 đã đến UAE gặp Tổng thống Mohamed bin Zayed Al-Nahyan cùng các quan chức cấp cao nước này, "tái khẳng định cam kết của Mỹ với an ninh UAE". Trước đó, ông tuyên bố Hormuz là tuyến hàng hải quốc tế và không quốc gia nào được thu phí tại đây, bác bỏ tuyên bố từ Iran và Oman rằng họ sẽ nghiên cứu về việc quản lý eo biển, các dịch vụ liên quan và "chi phí đi kèm phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế".
Ông Rubio sau đó tới Kuwait, dự lễ thượng cờ tại đại sứ quán Mỹ ở Kuwait City, nối lại hoạt động của cơ sở này sau thời gian bị gián đoạn vì chiến sự. Tại Bahrain, ông Rubio ngày 25/6 gặp Quốc vương Hamad bin Isa Al-Khalifa, sau đó họp với 6 người đồng cấp GCC ở thủ đô Manama.
Ngoại trưởng Mỹ tiếp tục trấn an các nước Arab rằng "sẽ không có nội dung nào trong thỏa thuận cuối cùng với Iran làm xói mòn an ninh, ổn định và thịnh vượng của bất kỳ đối tác nào tại vùng Vịnh".
Ông cũng thừa nhận các nước Arab muốn được cập nhật thông tin thường xuyên hơn thay vì chỉ biết diễn biến đàm phán thông qua truyền thông. Chính quyền Mỹ vì thế dự định thiết lập cơ chế trao đổi để các đồng minh vùng Vịnh nắm rõ tiến trình trao đổi với Iran.
"Ông Rubio trấn an các đối tác vùng Vịnh với thông điệp rằng 'chúng tôi vẫn ở đây và sẽ tiếp tục sát cánh cùng các bạn'", HA Hellyer, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), nói, thêm rằng chuyến thăm này khó có thể tạo ra thay đổi đáng kể.
"Các nước trong khu vực vốn không có ý định giảm nhẹ vai trò của Mỹ. Điều họ quan tâm hơn lúc này là mức độ đáng tin cậy trong các cam kết từ Washington", ông Hellyer tiếp tục.
Nếu thỏa thuận được thực hiện đúng tiến độ, Iran có thể nhận hàng trăm tỷ USD để tái thiết đất nước. Tehran còn hưởng lợi từ việc nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu mỏ.
Theo ông Michael Ratney, cựu đại sứ Mỹ tại Arab Saudi, vùng Vịnh lo ngại sau khi đạt thỏa thuận với Mỹ, Iran sẽ có thêm nguồn lực để tiếp tục theo đuổi các hoạt động mà họ cho là gây bất ổn trong khu vực, trong khi biện pháp răn đe duy nhất còn lại chỉ là "một lời cảnh báo khá mơ hồ từ ông Trump về khả năng nối lại chiến dịch không kích".
Thủ tướng Qatar Mohammed bin Abdulrahman Al-Thani cho biết vùng Vịnh đang nỗ lực xây dựng một khuôn khổ an ninh khu vực với sự tham gia của Iran. Theo các nguồn tin ngoại giao, những cuộc thảo luận riêng giữa Iran và các nước Arab cũng đang được chuẩn bị.
Ngay cả UAE, một trong những quốc gia có phản ứng cứng rắn nhất trước các cuộc tấn công của Iran, cũng dần chấp nhận rằng họ sẽ phải tiếp cận theo hướng thực dụng và tìm cách hợp tác với giới lãnh đạo mới ở Tehran.
"Chúng tôi đều hiểu rằng không bên nào giành được chiến thắng tuyệt đối", ông Abdulkhaleq Abdulla, giáo sư khoa học chính trị tại Dubai, nhận định.
Tuyên bố chung sau cuộc họp hôm 25/6 giữa ông Rubio với ngoại trưởng các nước GCC cho biết các quốc gia Arab vùng Vịnh hoan nghênh thỏa thuận với Iran, nhưng nhấn mạnh các bên cần duy trì "động lực và sự đoàn kết" trong suốt quá trình thương lượng.
Các nước vùng Vịnh cũng khẳng định để đạt được hòa bình và an ninh lâu dài trong khu vực, tiến trình đàm phán cần giải quyết cả những mối đe dọa khác từ Iran, bao gồm chương trình tên lửa đạn đạo, UAV và sự hậu thuẫn dành cho các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.
Ông Andrew Leber, học giả Chương trình Trung Đông của Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, cho rằng vùng Vịnh nhìn chung đã chấp nhận các điều khoản của thỏa thuận như một thực tế khó tránh khỏi. Theo ông, cả Arab Saudi và UAE đều coi đây là kết quả tốt nhất mà họ có thể kỳ vọng từ một Tổng thống Mỹ không còn chú tâm vào cuộc chiến.
"Tổng thống Trump dường như không thể đạt một thỏa thuận tốt hơn, nên hiện chuyển sang nỗ lực thuyết phục các đồng minh chấp nhận thỏa thuận mà ông đã có được", ông Leber nói.
Kênh NBC News ngày 1/5 dẫn lời một quan chức Mỹ cùng hai nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết Iran đã tận dụng thời gian ngừng bắn để cứu nhiều khí tài và thiết bị quân sự mắc kẹt trong các hầm ngầm sau chiến dịch không kích của Mỹ - Israel.
Iran dường như đang đẩy mạnh nỗ lực trong những ngày gần đây, khi các cuộc đàm phán hòa bình lâm vào bế tắc và nguy cơ xung đột tái diễn ngày càng tăng.
Giới chức Mỹ đánh giá Iran muốn nhanh chóng khôi phục năng lực tập kích tên lửa và máy bay không người lái (UAV), sẵn sàng tấn công các mục tiêu trên khắp Trung Đông nếu Tổng thống Donald Trump quyết định nối lại chiến dịch không kích.
Một quan chức Nhà Trắng cho biết chuyến thăm của Tổng thống Trump đến Trung Quốc, dự kiến diễn ra vào giữa tháng này, là một trong những yếu tố được tính đến khi ông cân nhắc các lựa chọn đối với Iran. Chuyến thăm từng bị hoãn khi xung đột nổ ra, hiện được coi là ưu tiên và Nhà Trắng không muốn dời lịch thêm nữa.
Khi được hỏi về thông tin trên, phát ngôn viên Lầu Năm Góc dẫn lại tuyên bố của Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth rằng "Mỹ đã phát hiện các dấu hiệu cho thấy Iran đang cố gắng khôi phục năng lực quân sự và biết họ sẽ chuyển khí tài đến đâu".
"Trong lúc Iran đào bới đống đổ nát ở những cơ sở bị tập kích, Mỹ ngày càng mạnh hơn. Iran chỉ đang cứu những bệ phóng và tên lửa còn lại, song không có khả năng thay thế chúng", ông Hegseth nói hôm 16/4.
Người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly khẳng định quân đội Mỹ đã "hoàn thành tất cả mục tiêu" mà ông Trump đề ra, trong đó có phá hủy năng lực hải quân, tên lửa đạn đạo và nền công nghiệp quốc phòng Iran, cũng như làm suy yếu các nhóm dân quân mà nước này hậu thuẫn.
"Tổng thống Trump có mọi lựa chọn trong tay sau chiến dịch quân sự thành công, song ông luôn ưu tiên giải pháp ngoại giao và chỉ thị cho các nhà đàm phán Mỹ nỗ lực hướng tới thỏa thuận nhằm đảm bảo Iran không bao giờ có thể sở hữu vũ khí hạt nhân", bà Kelly nói.
Iran chưa bình luận về thông tin. Nước này từng nhiều lần tuyên bố vẫn có khả năng đối phó với Mỹ và bảo vệ lợi ích của mình.
Truyền thông Mỹ trước đó dẫn báo cáo tình báo Mỹ, trong đó Washington đánh giá Tehran vẫn giữ được nhiều năng lực quân sự mà họ sở hữu từ trước xung đột, trong đó có tên lửa đạn đạo, hơn một nửa số máy bay của không quân và khoảng một nửa hạm đội của hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Các chuyên gia và cố vấn quốc hội Mỹ nhận định Iran bảo toàn được một phần kho tên lửa bằng cách triển khai mồi nhử, cũng như phân tán khí tài khắp cả nước. Khi Mỹ tăng cường lực lượng đến Trung Đông, Iran đã ngụy trang hoặc đưa số tên lửa cùng bệ phóng còn lại xuống hầm ngầm.
Mỹ và Israel đã tấn công hàng loạt trận địa tên lửa đạn đạo và bệ phóng của Iran, cũng như nhiều mục tiêu khác trong 6 tuần xung đột. Các quan chức chính quyền Tổng thống Trump đánh giá kho vũ khí Iran đã bị phá hủy đáng kể, song lực lượng nước này vẫn còn năng lực tập kích tên lửa và UAV.
Tổng thống Trump ngày 29/4 thừa nhận Iran vẫn duy trì được một phần kho tên lửa. "Họ vẫn còn tên lửa, khoảng 82% đã bị phá hủy. Iran cũng còn UAV, dù phần lớn đã biến mất", ông nói.
Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) hôm nay đăng tải video cho thấy tên lửa đánh trúng tàu dầu, đồng thời cho biết mục tiêu là phòng máy nhằm vô hiệu hóa con tàu. "Thủy thủ đoàn của con tàu đã phớt lờ nhiều lời cảnh báo, không tuân thủ chỉ thị từ lực lượng Mỹ nhiều lần trong vòng 24 giờ", CENTCOM cho biết trong một tuyên bố.
"Một máy bay Mỹ cuối cùng đã vô hiệu hóa con tàu bằng cách bắn tên lửa Hellfire vào phòng máy, ngăn tàu chở dầu này đến Iran", theo Reuters dẫn tuyên bố.
Đây là một phần trong lệnh phong tỏa cảng Iran do Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt từ ngày 13.4, nhằm buộc Tehran trở lại bàn đàm phán theo các điều kiện của Washington. Lexie là tàu thứ 6 bị quân đội Mỹ vô hiệu hóa kể từ khi lệnh phong tỏa có hiệu lực. Washington nói lực lượng Mỹ cũng đã chuyển hướng 122 tàu tìm cách ra vào các cảng của Iran.
Vụ việc trên xảy ra sau khi Công ty Vận tải biển Địa Trung Hải (MSC) xác nhận rằng tàu Sariska V của họ đã bị trúng 2 vật thể lạ tại cảng Umm Qasr, theo Al Jazeera. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sau đó tuyên bố đã nhắm mục tiêu vào tàu Sariska V "thuộc sở hữu của Mỹ" sau một vụ tấn công vào một tàu của Iran gần Oman.
MSC cho biết các cuộc tấn công là "hoàn toàn không có căn cứ dựa trên những cáo buộc của IRGC vì MSC là một hãng vận tải thương mại trung lập, không có liên hệ gì với Mỹ hay Israel". MSC cho biết thêm công ty này có trụ sở và văn phòng đặt tại Thụy Sĩ và thuộc sở hữu hoàn toàn của Ý.
Cùng ngày, Mỹ công bố các lệnh trừng phạt mới liên quan Iran, nhắm vào một số cá nhân và sàn giao dịch tiền điện tử. Theo thông báo của Bộ Tài chính Mỹ, 4 công dân Iran cùng 4 sàn giao dịch tài sản kỹ thuật số có trụ sở tại Iran, gồm Nobitex, Bitpin, Ramzinex và Walletx, đã bị đưa vào danh sách trừng phạt.
Bộ Tài chính Mỹ cảnh báo các tổ chức tài chính và cá nhân nước ngoài cũng có thể đối mặt với biện pháp trừng phạt nếu tham gia một số giao dịch nhất định với các công ty nói trên.
Các động thái này diễn ra trong lúc Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio bày tỏ hy vọng một thỏa thuận nhằm chấm dứt chiến sự với Iran có thể sớm đạt được. Phát biểu trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ ngày 2.6, ông Rubio nói Iran phải cắt giảm mạnh chương trình hạt nhân trước khi bất kỳ lệnh trừng phạt nào được dỡ bỏ.
"Chúng ta đang có triển vọng. Điều đó có thể xảy ra hôm nay, có thể xảy ra ngày mai, hoặc có thể xảy ra tuần tới", AFP dẫn lời ông Rubio nói. Ngoại trưởng Mỹ nhấn mạnh Iran phải mở lại tuyến vận tải qua eo biển Hormuz để bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào có hiệu lực.
Ngoại trưởng Rubio tìm cách hạ thấp mức độ nghiêm trọng của các cuộc đụng độ giữa Mỹ - Iran gần đây, cho rằng chiến sự trên thực tế đã kết thúc. Ông cũng cho rằng nền kinh tế Iran hiện "tồi tệ hơn nhiều" so với giai đoạn 6 đến 9 tháng trước.
Liên quan tình hình nội bộ Tehran, ông Rubio nói Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei, người bị thương trong các cuộc tấn công của Mỹ và Israel và chưa xuất hiện công khai kể từ khi nhậm chức, vẫn còn sống và đang tham gia nhiều hơn vào các hoạt động điều hành. Iran chưa bình luận thông tin này.
