Theo Hãng tin AFP ngày 15-6, Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc Volker Turk kêu gọi các quốc gia khẩn trương ban hành quy định đối với các hệ thống vũ khí tự động, nhằm ngăn nguy cơ chúng gây ra các tội ác nghiêm trọng trên diện rộng.
Phát biểu trước Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc tại Geneva (Thụy Sĩ), ông Turk cảnh báo những rủi ro từng được dự báo từ lâu liên quan đến vũ khí tự động đang “nhanh chóng trở thành hiện thực”.
“Chúng ta đang chứng kiến sự thay đổi toàn cầu trong cách thức tổ chức chiến tranh”, ông Turk nói.
Ông nhấn mạnh Liên hợp quốc đã nhiều năm cảnh báo về việc phát triển các loại vũ khí sát thương tự động.
“Thực tế này giờ đây đã ở ngay trước mắt chúng ta”, ông nói thêm.
Theo ông Turk, việc sử dụng máy bay không người lái (drone) trong xung đột đang gia tăng nhanh chóng, “tạo ra một vòng địa ngục mới” tại các khu vực như Cộng hòa Dân chủ Congo, Gaza, Israel, Lebanon và Myanmar.
Tại Ukraine, ông Turk cho biết “các cuộc tấn công bằng drone không ngừng nghỉ đã gây thương vong lớn và gieo rắc nỗi sợ hãi cho dân thường”.
Ở Sudan, văn phòng của ông ghi nhận các vụ tấn công bằng drone đã khiến hơn 1.000 dân thường thiệt mạng trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 5 năm nay. Các drone tầm xa cũng phá hủy đoàn xe viện trợ và hạ tầng năng lượng thiết yếu.
Ông Turk cảnh báo cùng với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), các chuyên gia ngày càng lo ngại con người có thể mất kiểm soát đối với những loại vũ khí này.
Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc cho rằng viễn cảnh “vũ khí trị giá hàng tỉ USD được hỗ trợ bởi AI, đối đầu với các hệ thống phòng thủ AI trị giá hàng tỉ USD” cho thấy “sự kinh hoàng, trống rỗng và vô nghĩa của chiến tranh”.
“Vũ khí tự động không được trở thành ‘giấy phép’ cho các tội ác”, ông Turk nhấn mạnh.
Các cuộc thảo luận về một hiệp ước tương lai nhằm điều chỉnh việc sử dụng vũ khí tự động, thường được gọi là “robot sát thủ”, đã diễn ra trong khoảng một thập kỷ.
Các quốc gia dự kiến sẽ quyết định vào cuối năm nay về việc có khởi động đàm phán hiệp ước chính thức hay không.
Ông Turk kêu gọi cộng đồng quốc tế hành động để kiểm soát nguy cơ này.
“Các quốc gia cần khẩn trương xem xét các vấn đề đạo đức và pháp lý đặt ra”, ông nói, đồng thời kêu gọi đạt được một cách tiếp cận chung nhằm bảo vệ dân thường và tái cam kết đối thoại, hòa giải.
Bộ Ngoại giao Hàn Quốc ngày 10/5 cho biết một nhóm điều tra của nước này đã đưa ra kết luận cho rằng vụ nổ và hỏa hoạn trên một con tàu do Hàn Quốc vận hành tại eo biển Hormuz là do bị các "vật thể bay chưa xác định" tấn công.
Theo thông báo của bộ trên, phần đuôi của một tàu chở hàng rời HMM Namu treo cờ Panama do hãng vận tải HMM của Hàn Quốc điều hành đã bị hai vật thể bay chưa xác định tấn công vào ngày 4/5 khi đang mắc cạn ở eo biển Hormuz.
Một tuần trước, Seoul đã thông báo về một vụ nổ và hỏa hoạn trên cùng con tàu này ở eo biển khi đang neo đậu gần Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Không có ai bị thương trong vụ việc.
Tổng thống Mỹ Donald Trump lúc đó cho hay Iran đã "thực hiện một số phát súng" vào tàu chở hàng và các mục tiêu khác, trong khi Đại sứ quán Iran tại Seoul đã ra tuyên bố chính thức vào tuần trước, phủ nhận "một cách mạnh mẽ và tuyệt đối" mọi sự liên quan của quân đội Iran.
Seoul đang điều tra vụ việc, và con tàu đã được kéo đến một cảng ở Dubai sau vụ cháy. Trong khi đó, các giới chức đã tiến hành một cuộc kiểm tra tại chỗ vào hôm 8/5.
Bộ Ngoại giao Hàn Quốc cho hay vẫn chưa chắc chắn các vật thể đó là gì, mặc dù chúng đã được camera giám sát ghi lại. Các nhà chức trách cho biết sẽ thu thập mảnh vỡ tại hiện trường để phân tích kỹ càng.
Theo một đại diện của Bộ Ngoại giao Hàn Quốc, các vật thể được cho là đã va vào đuôi tàu bên trái vào khoảng 15h30 hôm 4/5. Vụ va chạm gây ra hỏa hoạn và làm hư hại một khu vực rộng khoảng 35m2. Hệ thống động cơ, máy phát điện hoặc nồi hơi của tàu cũng không gặp bất kỳ vấn đề gì.
"Chúng tôi cho rằng nguyên nhân gây ra hỏa hoạn không liên quan đến các vấn đề nội bộ trên tàu", quan chức trên nói. Người này cho biết thêm, chính phủ Hàn Quốc đang liên hệ với các nước liên quan, bao gồm cả Iran, về vụ việc.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tối 25/4 được mật vụ sơ tán khỏi tiệc chiêu đãi phóng viên chuyên trách Nhà Trắng sau khi có tiếng súng nổ. "Một người đàn ông mang theo nhiều vũ khí đã xông vào trạm kiểm soát an ninh", ông Trump cho biết trong cuộc họp báo sau đó ở Nhà Trắng.
Theo cảnh sát, nghi phạm dường như hành động một mình và mang theo súng shotgun, súng ngắn và nhiều con dao. Fox News cho biết anh ta là Cole Tomas Allen, 31 tuổi, sống tại thành phố Torrance ở bang California. Người này có thể là khách lưu trú tại Washington Hilton.
Video được quay bằng camera giám sát do ông Trump đăng trên mạng xã hội cho thấy nghi phạm chạy nhanh qua máy dò kim loại. Lực lượng an ninh lập tức quay về hướng nghi phạm và chĩa súng.
Nghi phạm đã đấu súng với mật vụ Mỹ nhưng không trúng đạn. Các đặc vụ sau đó khống chế được kẻ tấn công.
Ông Trump ca ngợi mật vụ Mỹ cũng như lực lượng hành pháp đã hành động "rất nhanh chóng" để chặn nghi phạm trước khi người này vào được hội trường tiệc. Tổng thống Trump tiết lộ một sĩ quan đã bị bắn ở khoảng cách gần, song được cứu nhờ mang áo chống đạn. "Tôi vừa nói chuyện với sĩ quan đó, anh ấy hiện rất ổn", ông cho biết.
Tổng thống Mỹ giải thích ông công bố video trên mạng xã hội nhằm cho thấy "hành động bạo lực của tên côn đồ đã tấn công Hiến pháp", cũng như "mật vụ và lực lượng hành pháp đã hành động nhanh như thế nào".
Công tố viên liên bang thông báo nghi phạm sẽ ra trình diện trước thẩm phán liên bang ở Washington vào ngày 27/4. Người này sẽ bị cáo buộc tội sử dụng súng trong lúc thực hiện hành vi bạo lực và tấn công nhân viên liên bang bằng vũ khí nguy hiểm.
Khi được hỏi liệu bản thân có phải mục tiêu của nghi phạm hay không, ông Trump đáp "tôi nghĩ vậy". Dựa vào thông tin đã có, lãnh đạo Mỹ không cho rằng sự việc có liên quan đến xung đột ở Trung Đông. Dù vậy, Tổng thống Trump cho biết các hành động do ông tiến hành nhằm vào Iran có thể khiến bản thân trở thành mục tiêu và ông sẽ không chùn bước.
Theo Tổng thống Mỹ, sự việc cho thấy cần phải thắt chặt an ninh hơn. Ông cũng cho rằng khách sạn Washington Hilton "không phải tòa nhà đặc biệt an toàn" và nhắc đến dự án phòng khiêu vũ đang được xây dựng ở Nhà Trắng, nơi sẽ được trang bị các biện pháp chống thiết bị bay không người lái và kính chống đạn.
"Đây không phải lần đầu trong những năm qua nền cộng hòa của chúng ta bị tấn công bởi một kẻ muốn trở thành sát thủ", ông nói, đồng thời kêu gọi người dân Mỹ "giải quyết những khác biệt bằng biện pháp hòa bình".
Ông Trump cho rằng bữa tiệc không nên bị hủy bỏ, thêm rằng đã mong muốn được ở lại song cuối cùng vẫn rời đi theo đề nghị của lực lượng an ninh, vì các đặc vụ không rõ liệu còn mối đe dọa nào khác không. Tổng thống Mỹ cho biết sự kiện sẽ được tổ chức lại trong vòng 30 ngày tới với quy mô "lớn hơn, tốt hơn và thậm chí còn đẹp hơn".
Tiệc tối dành cho phóng viên chuyên trách Nhà Trắng là sự kiện thường niên do Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng (WHCA) tổ chức, diễn ra lần đầu vào năm 1921. Sự kiện năm nay có khoảng 2.600 người tham gia.
Đây là lần đầu tiên ông Trump dự tiệc sau hơn một thập kỷ, cũng là lần đầu tiên với tư cách tổng thống. Mỗi năm WHCA đều mời tổng thống đương nhiệm dự tiệc nhưng ông Trump đã từ chối vào những năm trước đó.
Báo quân sự Army Times ngày 14/5 dẫn lời quan chức Mỹ xác nhận kế hoạch triển khai 4.000 binh sĩ và thiết bị thuộc Lữ đoàn Chiến đấu Thiết giáp (ABCT) số 2 đến Ba Lan đã bị hủy, song không cung cấp thêm chi tiết. Một phần đội hình đơn vị này đã có mặt ở Ba Lan trước khi quyết định được đưa ra, trong khi các khí tài đang trên đường vận chuyển.
Reuters hôm nay dẫn lời hai quan chức Mỹ cho biết đây là một phần của giải pháp ngắn hạn cho phép lục quân rút 5.000 binh sĩ đồn trú khỏi Đức.
Lầu Năm Góc và lục quân Mỹ không phản hồi đề nghị bình luận.
Hơn 10.000 binh sĩ Mỹ được triển khai luân phiên tại Ba Lan. Theo kế hoạch ban đầu, ABCT 2 dự kiến đóng quân tại Ba Lan trong 9 tháng.
Every Casualty Counts, tổ chức có trụ sở tại Anh và chuyên theo dõi thương vong trong các cuộc xung đột, nhận định động thái rút quân khỏi Đức sẽ giảm quy mô lực lượng Mỹ ở châu Âu xuống mức trước năm 2022, thời điểm chiến sự Nga - Ukraine bùng phát.
Các quyết định diễn ra trong lúc Mỹ tăng áp lực đối với châu Âu về nâng cao ngân sách quốc phòng. Các quan chức Mỹ từng chỉ trích các đồng minh châu Âu trông chờ quá nhiều vào lực lượng đồn trú và bỏ bê quân đội trong nước. Theo Reuters, giới chức Mỹ còn thảo luận về nhiều phương án đáp trả các đồng minh NATO mà họ cho là không ủng hộ hoạt động của Washington trong xung đột với Tehran.
Các thành viên đảng Dân chủ và Cộng hòa năm ngoái ủng hộ bổ sung điều khoản vào Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng (NDAA), trong đó cấm cắt giảm quân số lượng lượng Mỹ tại châu Âu xuống dưới 76.000. Đạo luật này được Tổng thống Donald Trump ký thông qua tháng 12/2025.
Tuy nhiên, văn bản vẫn cho phép Tổng thống Mỹ cắt giảm quân số xuống dưới mức 76.000 nếu chứng minh đã tham vấn với đồng minh NATO và đưa ra đánh giá độc lập về tác động đối với an ninh châu lục. Tính đến cuối năm 2025, Mỹ đang triển khai khoảng 85.000 binh sĩ tại châu Âu.
