Ngày 5-4, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM cho biết việc sử dụng rượu, bia có liên quan đến hơn 230 loại bệnh tật và chấn thương. Đáng chú ý, không có mức tiêu thụ rượu, bia nào được xem là an toàn cho sức khỏe.
Theo các chuyên gia, việc nhận diện sớm và can thiệp kịp thời đối với nhóm có nguy cơ cao là giải pháp then chốt nhằm hạn chế những hệ lụy về sức khỏe và xã hội. Do đó, phát hiện sớm người uống rượu, bia ở mức nguy cơ cao đóng vai trò quan trọng trong công tác dự phòng và giảm thiểu tác hại.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), những người có điểm từ 8-15 theo bộ công cụ sàng lọc AUDIT (Alcohol Use Disorders Identification Test) được xếp vào nhóm uống rượu, bia ở mức nguy cơ cao. Ở mức này, dù chưa xuất hiện biểu hiện bệnh lý rõ rệt, người uống đã phải đối mặt với nguy cơ tai nạn, hành vi bạo lực và suy giảm hiệu suất lao động.
Nếu tình trạng này kéo dài, nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm như ung thư và tim mạch sẽ gia tăng. Các chuyên gia khuyến cáo biện pháp hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe là ngừng uống rượu, bia.
Trong trường hợp chưa thể dừng hoàn toàn, cần giảm mức tiêu thụ. Cụ thể, nam giới không quá 2 đơn vị cồn mỗi ngày, nữ giới không quá 1 đơn vị mỗi ngày và không uống quá 5 ngày trong tuần. Một đơn vị cồn tương đương khoảng 3/4 lon bia 330ml (5%), 100ml rượu vang (13,5%) hoặc 40ml rượu mạnh (30%).
Tổng công ty Viglacera (VGC) vừa công bố tài liệu phục vụ Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026 sẽ diễn ra vào cuối tháng 4 tại Hà Nội.
Theo đó, doanh nghiệp đặt mục tiêu doanh thu hợp nhất năm 2026 đạt trên 15.300 tỉ đồng, tăng khoảng 15% so với kết quả thực hiện năm 2025.
Dù dự kiến doanh thu tăng nhưng Viglacera lại đặt kế hoạch lợi nhuận trước thuế dự kiến đạt 1.820 tỉ đồng, giảm hơn 17% so với năm trước.
Viglacera đại hội đồng cổ đông ủy quyền cho hội đồng quản trị “hết quý 2 hoặc quý 3-2026, trên cơ sở kết quả sản xuất kinh doanh 6 hoặc 9 tháng năm 2026, dự kiến các yếu tố ảnh hưởng, xem xét thông qua/phê duyệt điều chỉnh kế hoạch sản xuất kinh doanh và đầu tư năm 2026 đảm bảo tỉ lệ chia cổ tức tối thiểu theo kế hoạch đã thông qua”.
Trường hợp quyết định thông qua phê duyệt điều chỉnh kế hoạch năm 2026, hội đồng quản trị có trách nhiệm công bố thông tin theo quy định pháp luật và báo cáo việc điều chỉnh kế hoạch năm 2026 tại cuộc họp đại hội đồng cổ đông gần nhất của doanh nghiệp.
Ngày 5-4, Bệnh viện Bạch Mai và Siemens Healthineers đã ký biên bản ghi nhớ, thúc đẩy ứng dụng công nghệ chẩn đoán hình ảnh tiên tiến, đặc biệt là hệ thống chụp cắt lớp vi tính lượng tử (CT đếm photon) Naeotom Alpha.
Hệ thống Naeotom Alpha là hệ thống CT đếm photon đầu tiên trên thế giới được FDA Hoa Kỳ chứng nhận về tính an toàn và hiệu quả trong ứng dụng lâm sàng. Khác với CT truyền thống, CT đếm photon có thể loại bỏ nhiễu tín hiệu điện từ, phân tích hình ảnh chụp ở mức độ cao hơn, hỗ trợ phát hiện tổn thương rất nhỏ, đặc biệt trong các bệnh lý tim mạch, thần kinh và ung bướu.
Thiết bị này cũng mang lại hiệu quả chụp nhanh, độ phân giải cao, tối ưu hóa liều tia và giảm lượng thuốc cản quang. Đây là các tính năng cần thiết, nhất là với trường hợp bệnh nhân cần chụp nhiều lần, trẻ em. Bạch Mai cho biết 2 hệ thống này được đưa vào sử dụng tại bệnh viện đúng dịp kỷ niệm 115 năm ngày bệnh viện đi vào hoạt động và đây cũng là bệnh viện công lập đầu tiên ở Việt Nam lắp đặt CT đếm photon trong chẩn đoán hình ảnh.
Ngày 5-4, Bộ Y tế và đài truyền hình VTV phối hợp tổ chức chương trình “Nhân dân khỏe mạnh – Đất nước phát triển”. Đây là hoạt động nhằm hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân 7-4, lần đầu tiên được tổ chức tại Việt Nam theo tinh thần Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị.
Phát biểu khai mạc chương trình, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nhấn mạnh Nghị quyết 72 thể hiện tầm nhìn chiến lược, chuyển mạnh từ tư duy chăm sóc sức khỏe từ khám chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, lấy phòng bệnh làm ưu tiên hàng đầu, lấy người dân làm trung tâm và huy động sự tham gia của toàn xã hội trong xây dựng hệ thống y tế công bằng, hiệu quả, hiện đại.
Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cũng kêu gọi Bộ Y tế cùng các bộ, ngành tiếp tục hoàn thiện thể chế, phát triển y tế dự phòng, y tế cơ sở, đồng thời tăng cường giáo dục thể chất, dinh dưỡng học đường, đẩy mạnh phong trào rèn luyện thân thể và xây dựng môi trường sống lành mạnh, nâng cao sức khỏe người dân.
Theo Mayo Clinic, bệnh thận mạn tính thường tiến triển chậm trong nhiều năm và nhiều người không có triệu chứng cho đến giai đoạn muộn. Khi chức năng thận suy giảm, chất thải và dịch dư thừa bắt đầu tích tụ trong cơ thể.
Bác sĩ Prashant C Dheerendra, chuyên gia thận học tại Apollo Hospitals (Ấn Độ), cho biết nhiều người chỉ quan tâm đến sức khỏe thận khi xuất hiện vấn đề tiểu tiện. Thực tế, thận không chỉ tạo nước tiểu mà còn giữ vai trò điều hòa huyết áp, cân bằng khoáng chất, duy trì sức khỏe xương và hỗ trợ sản xuất hồng cầu. Bác sĩ chỉ ra một số sai lầm phổ biến có thể khiến phát hiện bệnh muộn.
Chủ quan vì không thấy triệu chứng
Theo Healthline, nhiều người mắc bệnh thận giai đoạn sớm không biết mình mắc bệnh vì cơ thể vẫn hoạt động gần như bình thường. Thận có khả năng bù trừ tốt, nên các mô khỏe vẫn tiếp tục đảm nhiệm chức năng ngay cả khi một phần đã bị tổn thương.
Theo bác sĩ Dheerendra, nhiều trường hợp chỉ phát hiện bệnh khi thận đã tổn thương đáng kể, do giai đoạn đầu hầu như không có triệu chứng rõ ràng. Không có triệu chứng không đồng nghĩa thận đang hoàn toàn khỏe mạnh.
Tự dùng thuốc giảm đau và thực phẩm bổ sung
Một sai lầm khác là tự ý dùng thuốc kéo dài mà không theo dõi chức năng thận. Trang Times of India dẫn lời các bác sĩ cảnh báo tình trạng lạm dụng thuốc giảm đau ngày càng phổ biến, trong khi một số loại dùng thường xuyên trong thời gian dài có thể khiến thận yếu đi âm thầm mà người bệnh khó nhận ra sớm.
Ngoài thuốc điều trị, nhiều người còn có xu hướng sử dụng các sản phẩm hỗ trợ "thải độc", thực phẩm bổ sung hoặc các mẹo lan truyền trên mạng với tác dụng "bổ thận". Theo bác sĩ Dheerendra, áp dụng các phương pháp chưa được kiểm chứng có thể khiến thận bị quá tải. Người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ sản phẩm hoặc biện pháp hỗ trợ nào.
Dấu hiệu bệnh dễ bị bỏ qua
Không phải ai mắc bệnh thận cũng gặp bất thường khi đi tiểu ngay từ đầu. Theo WebMD, khi chức năng lọc suy giảm, cơ thể có thể xuất hiện các dấu hiệu như mệt mỏi kéo dài, phù chân hoặc quanh mắt, khó thở, buồn nôn, chán ăn, ngứa da, chuột rút hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân. Một số người có thể nhận thấy nước tiểu xuất hiện nhiều bọt do protein rò rỉ ra ngoài.
Trang Health cũng chỉ ra dấu hiệu phù mắt cá chân, đi tiểu nhiều về đêm hoặc nước tiểu có bọt kéo dài có thể liên quan đến tổn thương thận giai đoạn sớm. Nhiều triệu chứng kể trên rất dễ bị nhầm với mệt mỏi thông thường hoặc vấn đề tuổi tác nên người bệnh thường trì hoãn kiểm tra.
Bác sĩ Dheerendra cho rằng bảo vệ thận chủ yếu đến từ việc duy trì lối sống ổn định lâu dài như uống đủ nước, kiểm soát đường huyết và huyết áp, hạn chế ăn mặn, tập thể dục đều đặn và tránh tự ý dùng thuốc kéo dài. Phát hiện sớm và thay đổi thói quen sống có thể giúp làm chậm đáng kể nguy cơ suy giảm chức năng thận.
Những năm gần đây, xu hướng ăn uống lành mạnh trở nên phổ biến. Bác sĩ Tiêu Tiệp Kiện - chuyên gia về giảm cân cho biết, trước vô vàn lựa chọn tiêu dùng mỗi ngày, hầu hết mọi người thường dựa vào các dòng chữ trên bao bì như "giàu chất xơ", "sữa thực vật", "không thêm đường" để nhanh chóng đánh giá một sản phẩm có tốt cho sức khỏe hay không. Thế nhưng, yếu tố thực sự ảnh hưởng đến phản ứng đường huyết lại thường nằm ở phương thức chế biến và trạng thái của chính thực phẩm đó.
Bác sĩ Tiêu gần đây đã chia sẻ trên mạng xã hội rằng, nhiều thực phẩm được dán nhãn "lành mạnh" thực chất không hề giúp ổn định đường huyết như mọi người vẫn tưởng, cụ thể:
Sữa yến mạch
Bác sĩ lấy ví dụ, sữa yến mạch về bản chất được làm từ yến mạch xay nhỏ rồi thêm nước, nguyên lý sản xuất rất giống với món nước gạo rang truyền thống. Sự khác biệt đôi khi chỉ nằm ở hình ảnh thương hiệu và chiến lược marketing bao bì.
Do nguyên liệu đã qua xay xát, tốc độ hấp thụ của cơ thể sẽ nhanh hơn, dẫn đến tốc độ tăng đường huyết cũng có thể nhanh hơn.
Bánh mì nguyên cám
Đối với bánh mì nguyên cám - món ăn được nhiều người coi là lành mạnh, bác sĩ Tiêu Tiệp Kiện cảnh báo rằng một số sản phẩm trên thị trường thực tế vẫn sử dụng bột mì trắng làm nguyên liệu chính, chỉ thêm vào một lượng nhỏ cám lúa mì hoặc điều chỉnh màu sắc. Do đó, tốc độ làm tăng đường huyết của chúng không có nhiều khác biệt so với bánh mì trắng.
Gạo nếp cẩm
Ngoài ra, gạo nếp cẩm (gạo tím) vốn thường được xem là thực phẩm dưỡng sinh chủ đạo, cũng chưa chắc là lựa chọn tối ưu để ổn định đường huyết. Bác sĩ Tiêu chỉ ra rằng, gạo nếp cẩm thuộc nhóm gạo nếp, hàm lượng tinh bột kháng của nó thậm chí còn thấp hơn một số loại gạo trắng, chỉ số đường huyết (GI) có thể cao hơn. Vì vậy, những người đang giảm cân hoặc cần kiểm soát đường huyết vẫn cần lưu ý đến lượng ăn vào.
Giải thích về lý do tại sao thực phẩm lại ảnh hưởng đến sự thay đổi đường huyết, bác sĩ Tiêu Tiệp Kiện đưa ra hai nguyên tắc lớn:
"Càng tinh chế càng nhanh": Quá trình chế biến tinh vi tương đương với việc "tiêu hóa trước" một phần thực phẩm, khiến cơ thể người càng dễ hấp thụ hơn.
"Nhiệt độ càng cao càng nhanh": Nấu ăn ở nhiệt độ cao sẽ chuyển hóa tinh bột thành dạng đường dễ hấp thụ hơn. Ví dụ, khoai lang nướng so với khoai lang luộc sẽ dễ làm đường huyết tăng nhanh hơn.
Tuy nhiên, bác sĩ Tiêu Tiệp Kiện cũng nhấn mạnh, người dân không cần vì điều này mà quá mức lo lắng hay từ chối hoàn toàn các loại thực phẩm cụ thể, thay vào đó nên điều chỉnh nguyên tắc lựa chọn.
Bác sĩ Tiêu hướng dẫn "thần chú 3 câu" nhận biết thực phẩm làm tăng đường huyết: "Càng trắng càng nhanh, càng mềm càng nhanh, càng lỏng càng nhanh."
Ngược lại, những thực phẩm càng gần với trạng thái nguyên bản (thực phẩm thô), càng cần phải nhai nhiều và càng ít qua chế biến, thông thường sẽ có tác động dịu nhẹ hơn đối với sự biến động của đường huyết.
Chia sẻ với Tuổi Trẻ Online về vấn đề này, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng (Hội Y học dưới nước và oxy cao áp Việt Nam) cho biết không ít người tin rằng các sản phẩm "viên bổ", "chiết xuất thảo dược" hay "detox" là an toàn, có thể dùng dài ngày mà không cần theo dõi y khoa.
Thế nhưng gan là "bộ lọc trung tâm" của cơ thể, nhưng đang phải gánh áp lực lớn từ làn sóng sử dụng vitamin và thực phẩm chức năng tràn lan. Thực tế đã ghi nhận nhiều trường hợp viêm gan cấp, suy gan, thậm chí phải ghép gan, có liên quan đến chính những sản phẩm được quảng cáo là "tăng đề kháng", "giải độc gan".
Khi cùng lúc sử dụng nhiều loại, liều cao hoặc kéo dài, gan dễ rơi vào tình trạng quá tải, dẫn đến tổn thương tế bào gan, tăng men gan, lâu dài có thể gây viêm gan, xơ gan, thậm chí suy gan. Trong y học, tình trạng này được gọi là tổn thương gan do thuốc và thực phẩm bổ sung (DILI/HILI).
Có hai cơ chế chính là độc tính trực tiếp, phụ thuộc liều, dùng càng nhiều nguy cơ càng cao, như vitamin A liều cao. Và độc tính đặc ứng xảy ra bất ngờ ở những người có cơ địa nhạy cảm, liên quan đến yếu tố gene và miễn dịch, rất khó dự đoán.
Bác sĩ Hoàng cho hay nhiều người có thói quen "nạp" đủ loại viên uống mỗi ngày: sáng uống đa vitamin, trưa thêm viên "giải độc gan", chiều uống collagen, tối uống viên hỗ trợ giấc ngủ, thậm chí dùng thêm sản phẩm giảm cân hoặc tăng cơ. Mỗi loại chứa hàng chục hoạt chất, phần lớn đều phải chuyển hóa qua gan.
Khi đó, hệ enzyme của gan, đặc biệt là Cytochrome P450 (CYP450) - phải hoạt động quá tải. Đây là hệ enzyme chịu trách nhiệm "xử lý" các chất lạ. Khi nhiều sản phẩm được dùng cùng lúc có thể xảy ra tình trạng chất này ức chế, chất kia cảm ứng enzyme, hoặc cạnh tranh gắn với protein vận chuyển trong máu.
Hệ quả là các chất dễ tích tụ vượt ngưỡng an toàn hoặc tạo ra nhiều chất chuyển hóa trung gian gây hại cho tế bào gan.
Đặc biệt, nhiều sản phẩm trên thị trường quảng cáo "công thức độc quyền", "chiết xuất bí truyền" nhưng không công bố rõ hàm lượng từng thành phần. Điều này khiến việc đánh giá nguy cơ trở nên khó khăn, trong khi gan vẫn phải xử lý một "hỗn hợp hóa học" không rõ nồng độ.
Không phải tất cả vitamin hay thực phẩm chức năng đều nguy hiểm như nhau. Tuy nhiên, các nghiên cứu quốc tế đã ghi nhận một số nhóm liên quan nhiều đến tổn thương gan nặng, thậm chí tử vong.
Đặc biệt, nhóm vitamin tan trong chất béo (A, D, E, K). Khác với vitamin tan trong nước có thể thải qua nước tiểu, nhóm này tích lũy trong gan và mô mỡ. Dùng liều cao kéo dài có thể gây hậu quả nghiêm trọng: vitamin A liên quan đến xơ gan, tăng áp lực tĩnh mạch cửa; vitamin D gây tăng canxi máu; vitamin E liều cao làm tăng nguy cơ chảy máu, đặc biệt khi dùng cùng thuốc chống đông.
Điều nguy hiểm là phần lớn tổn thương gan do các sản phẩm này diễn tiến âm thầm. Người dùng vẫn cảm thấy bình thường, chỉ đến khi kiểm tra sức khỏe mới phát hiện men gan tăng. Đây là dấu hiệu tế bào gan đã bị tổn thương.
Các dấu hiệu cảnh báo cần đi khám sớm gồm rối loạn tiêu hóa kéo dài, đau vùng hạ sườn phải, vàng da - vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, phân bạc màu, ngứa da dai dẳng, sốt nhẹ, phát ban hoặc nổi mề đay.
Theo bác sĩ Hoàng, phần lớn nhu cầu vitamin và khoáng chất có thể được đáp ứng qua chế độ ăn cân đối với rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và nguồn đạm đa dạng.
Một số nhóm nên bổ sung theo chỉ định gồm: phụ nữ chuẩn bị mang thai hoặc đang mang thai, người cao tuổi, người có bệnh lý tiêu hóa hoặc kém hấp thu, người sau phẫu thuật đường ruột, trẻ suy dinh dưỡng.
Với người trưởng thành khỏe mạnh, việc tự ý dùng vitamin liều cao, kéo dài là không cần thiết, thậm chí có thể gây "nhiễm độc thầm lặng" cho gan và thận.
Khi phát hiện men gan tăng liên quan đến việc sử dụng các sản phẩm bổ sung, bước quan trọng nhất là ngừng ngay tất cả các loại đang dùng, kể cả các sản phẩm "bổ gan" hay "giải độc". Trong nhiều trường hợp, gan có thể tự phục hồi sau vài tuần đến vài tháng nếu được can thiệp kịp thời.
Hiện chưa có thuốc đặc hiệu cho đa số trường hợp tổn thương gan do thực phẩm chức năng. Điều trị chủ yếu là hỗ trợ, theo dõi và điều chỉnh lối sống: hạn chế rượu bia, không hút thuốc, ăn uống lành mạnh và duy trì vận động.
Để bảo vệ gan, nên ưu tiên dinh dưỡng tự nhiên thay vì phụ thuộc vào viên uống. Chỉ sử dụng vitamin và thực phẩm chức năng khi có chỉ định rõ ràng, đúng liều, đúng thời gian và có sự theo dõi của bác sĩ. Tránh dùng nhiều sản phẩm chồng chéo và không nên tin tuyệt đối vào những lời quảng cáo như "detox gan", "giảm cân cấp tốc" hay "tăng cơ thần tốc".
