Khế là một loại trái cây nhiệt đới có kết cấu giòn và mọng nước. Loại quả này gần như có quanh năm tại Đài Loan, rất giàu vitamin A, C, phức hợp vitamin B, cùng các khoáng chất như kali và magie. Mỗi 100 gram khế chứa 34 calo và 2,8 gram chất xơ. Mặc dù giá trị dinh dưỡng cao, loại quả này lại tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc, theo bác sĩ Lin Hsuan-jen, chuyên khoa thận tại Đại học châu Á, ở thành phố Đài Trung, Đài Loan, Trung Quốc.
Trong bài chia sẻ trên trang cá nhân, bác sĩ Lin cho hay vào năm 1998, Brazil là quốc gia đầu tiên ghi nhận các trường hợp bệnh nhân mắc bệnh thận mạn tính xuất hiện triệu chứng động kinh sau khi ăn khế. Sự việc này đã thôi thúc giới y khoa bắt tay vào nghiên cứu. Năm 2013, một nhóm nghiên cứu tại Đại học São Paulo (Brazil) đã phân lập được độc tố từ quả khế. Nghiên cứu này chứng minh rằng loại độc tố trên vừa ức chế các chất dẫn truyền thần kinh, vừa kích thích các dây thần kinh hoạt động quá mức. Điều này phá vỡ sự cân bằng của hệ thần kinh trung ương, khiến cơ thể rơi vào trạng thái hưng phấn quá độ và mất kiểm soát.
Bên cạnh đó, khế còn chứa một lượng lớn axit oxalic. Khi chất này tích tụ nhanh trong cơ thể sẽ tạo thành muối canxi oxalat lắng đọng tại các ống thận, kích hoạt phản ứng viêm thận cấp tính. Axit oxalic cũng chịu tác động từ độc tố trong quả khế, làm giảm tác dụng ức chế của nó đối với hệ thần kinh, từ đó kích ứng gây ra các cơn nấc cụt liên tục hoặc co giật, động kinh.
Ở trạng thái khỏe mạnh, thận của mọi người đều có thể dễ dàng chuyển hóa và đào thải các độc tố từ quả khế ra ngoài. Tuy nhiên, nếu bệnh nhân có chức năng thận kém, khả năng lọc của thận bị suy giảm, các độc tố này sẽ bị ứ đọng lại trong cơ thể thay vì được bài tiết. Tuy nhiên, nếu bệnh nhân có chức năng thận kém và khả năng lọc của thận suy giảm, các độc tố này sẽ không thể đào thải hiệu quả mà tích tụ lại trong cơ thể, gây tổn thương hệ thần kinh trung ương và dẫn đến trạng thái lú lẫn, co giật và động kinh liên tục.
Triệu chứng ban đầu phổ biến nhất khi bị ngộ độc khế là các cơn nấc cụt liên tục không thể kiểm soát. Khi tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn, độc tố sẽ kích ứng hệ vận động thần kinh, gây tê bì chân tay, rối loạn cảm giác, suy giảm cơ lực hoặc lú lẫn nhẹ. Một khi hệ thần kinh bị rối loạn từ mức độ trung bình đến nặng, bệnh nhân có thể rơi vào hôn mê, co giật, tụt huyết áp và sốc. Trong trường hợp nghiêm trọng nhất, nhiễm độc khế hoàn toàn có thể dẫn đến tử vong.
Bác sĩ Lin cho biết các số liệu thống kê cho thấy ngay cả những người có chức năng thận hoàn toàn bình thường, việc ăn từ 4 quả khế trở lên một lúc vẫn có thể dẫn đến suy thận cấp tính. Trong khi đó, đối với các bệnh nhân mắc bệnh thận mạn tính giai đoạn 3, khả năng chống độc của cơ thể bị sụt giảm nghiêm trọng. Ở nhóm này, chỉ cần tiêu thụ một lượng rất nhỏ, khoảng một phần tư quả khế, cũng đủ để kích hoạt phản ứng ngộ độc.
Hiệp hội Thận học Đài Loan khuyến cáo 4 nhóm sau đây không tiêu thụ khế gồm: bệnh nhân đang chạy thận nhân tạo, người mắc bệnh thận mạn tính từ giai đoạn 3 trở lên, người đang trong quá trình hồi phục sau suy thận cấp và những người từng phẫu thuật cắt bỏ một bên thận trong vòng 6 tháng trở lại đây.
Bác sĩ nhấn mạnh có tới 23% số ca ngộ độc khế xảy ra ở những bệnh nhân tiểu đường hoặc cao huyết áp, những người vốn tin rằng chức năng thận của mình “bình thường”. Nguyên nhân là do họ có thể đã bị tổn thương thận giai đoạn đầu âm thầm mà chưa được khám và chẩn đoán ra.
Trong nhiều gia đình châu Á, khoai lang là lựa chọn phổ biến cho bữa sáng nhờ tính tiện lợi và giá trị dinh dưỡng. Đây là thực phẩm giàu chất xơ, vitamin và khoáng chất, phù hợp với nhiều nhóm người.
Theo Trường Y Harvard (Mỹ), các loại củ giàu chất xơ như khoai lang có thể giúp cải thiện tiêu hóa và hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
Khoai lang chứa cả chất xơ hòa tan và không hòa tan, giúp tăng nhu động ruột và hạn chế táo bón. Ăn vào buổi sáng giúp hệ tiêu hóa hoạt động nhẹ nhàng sau một đêm nghỉ ngơi.
Bà Roxana Ehsani, chuyên gia dinh dưỡng ở Mỹ, cho biết chất xơ từ thực phẩm tự nhiên đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh.
Dù có vị ngọt, khoai lang có chỉ số đường huyết ở mức trung bình nhờ lượng chất xơ cao. Điều này giúp glucose được hấp thu chậm hơn vào máu.
Thực phẩm giàu chất xơ giúp hạn chế tăng đường huyết đột ngột sau ăn, theo thông tin từ Cleveland Clinic.
Khoai lang tạo cảm giác no lâu, giúp hạn chế ăn vặt trong ngày. Đây là lý do nhiều người chọn khoai lang khi muốn duy trì cân nặng hợp lý.
Bác sĩ David Agus, bác sĩ ung thư học tại Đại học Nam California (Mỹ), cho rằng thực phẩm ít chế biến, giàu chất xơ là nền tảng của chế độ ăn lành mạnh.
Khoai lang chứa carbohydrate phức, giúp cung cấp năng lượng ổn định thay vì tăng nhanh rồi giảm đột ngột như đường đơn.
Khoai lang nên được luộc hoặc hấp để giữ tối đa chất xơ và vitamin, đồng thời tránh làm tăng chất béo như khi chiên rán. Ăn vào buổi sáng giúp cơ thể hấp thu năng lượng ổn định và hỗ trợ tiêu hóa sau một đêm nghỉ ngơi.
Tuy nhiên, không nên ăn khoai lang đơn lẻ vì dễ khiến năng lượng tăng nhanh rồi giảm sớm. Thay vào đó, nên kết hợp với các nguồn đạm hoặc chất béo tốt như sữa chua, sữa hoặc một ít hạt để cân bằng dinh dưỡng.
Ngoài ra, theo Hiệp hội Tiểu đường Mỹ, khẩu phần tinh bột nên được kiểm soát hợp lý, đặc biệt vào buổi sáng. Với khoai lang, lượng khoảng 100 - 150 g mỗi bữa là phù hợp với đa số người trưởng thành.
Tăng cơ không chỉ phụ thuộc tập luyện mà còn cần chế độ ăn hợp lý, đặc biệt trước và sau vận động. Cơ thể cần protein, carbohydrate, chất béo lành mạnh cùng vitamin và khoáng chất để xây dựng và phục hồi cơ bắp hiệu quả. Dưới đây là 7 thực phẩm hỗ trợ tăng cơ.
Ức gà chứa nhiều protein nhưng ít chất béo, phù hợp cho quá trình phục hồi và phát triển cơ sau tập luyện. 85 g ức gà có thể cung cấp 26-31 g protein. Bạn có thể chế biến bằng cách nướng, áp chảo hoặc xào cùng rau củ. Kết hợp ức gà với gạo lứt hoặc khoai lang còn giúp bổ sung năng lượng và hỗ trợ phục hồi tốt hơn.
Tăng cơ không chỉ phụ thuộc tập luyện mà còn cần chế độ ăn hợp lý, đặc biệt trước và sau vận động. Cơ thể cần protein, carbohydrate, chất béo lành mạnh cùng vitamin và khoáng chất để xây dựng và phục hồi cơ bắp hiệu quả. Dưới đây là 7 thực phẩm hỗ trợ tăng cơ.
Ức gà chứa nhiều protein nhưng ít chất béo, phù hợp cho quá trình phục hồi và phát triển cơ sau tập luyện. 85 g ức gà có thể cung cấp 26-31 g protein. Bạn có thể chế biến bằng cách nướng, áp chảo hoặc xào cùng rau củ. Kết hợp ức gà với gạo lứt hoặc khoai lang còn giúp bổ sung năng lượng và hỗ trợ phục hồi tốt hơn.
Sữa chua Hy Lạp chứa cả whey protein và casein - hai loại protein giúp cơ bắp được cung cấp axit amin liên tục. Hàm lượng protein trong loại sữa chua này gần gấp đôi sữa chua thông thường. Bạn có thể dùng sau buổi tập hoặc trước khi ngủ, kết hợp thêm trái cây, các loại hạt hoặc mật ong để tăng hương vị.
Sữa chua Hy Lạp chứa cả whey protein và casein - hai loại protein giúp cơ bắp được cung cấp axit amin liên tục. Hàm lượng protein trong loại sữa chua này gần gấp đôi sữa chua thông thường. Bạn có thể dùng sau buổi tập hoặc trước khi ngủ, kết hợp thêm trái cây, các loại hạt hoặc mật ong để tăng hương vị.
Trứng chứa đầy đủ axit amin cần thiết cho cơ bắp, đồng thời cung cấp vitamin B12, vitamin D và chất béo tốt hỗ trợ phục hồi sau vận động. Các món như trứng luộc, chiên hoặc chần đều phù hợp. Theo các chuyên gia, ăn cả lòng đỏ giúp cơ thể hấp thụ protein hiệu quả hơn nhờ nhiều dưỡng chất có trong phần này.
Trứng chứa đầy đủ axit amin cần thiết cho cơ bắp, đồng thời cung cấp vitamin B12, vitamin D và chất béo tốt hỗ trợ phục hồi sau vận động. Các món như trứng luộc, chiên hoặc chần đều phù hợp. Theo các chuyên gia, ăn cả lòng đỏ giúp cơ thể hấp thụ protein hiệu quả hơn nhờ nhiều dưỡng chất có trong phần này.
Các loại hạt rất giàu protein, chất béo lành mạnh và magie - dưỡng chất quan trọng cho hoạt động cơ, thần kinh. Dù không chứa quá nhiều protein như thịt hay cá nhưng chúng giúp bổ sung năng lượng ổn định, nhiều vi chất có lợi. Bạn có thể ăn nhẹ giữa các bữa, thêm vào sữa chua, yến mạch hoặc phết bơ hạt lên bánh mì nguyên cám.
Các loại hạt rất giàu protein, chất béo lành mạnh và magie - dưỡng chất quan trọng cho hoạt động cơ, thần kinh. Dù không chứa quá nhiều protein như thịt hay cá nhưng chúng giúp bổ sung năng lượng ổn định, nhiều vi chất có lợi. Bạn có thể ăn nhẹ giữa các bữa, thêm vào sữa chua, yến mạch hoặc phết bơ hạt lên bánh mì nguyên cám.
Cá hồi không chỉ cung cấp protein mà còn giàu axit béo omega-3 giúp giảm viêm và hỗ trợ phục hồi cơ. Omega-3 có thể cải thiện quá trình tổng hợp protein cơ. Bạn có thể ăn hai bữa cá hồi mỗi tuần trong bữa trưa hoặc tối, chế biến bằng cách nướng cùng chanh và thảo mộc.
Cá hồi không chỉ cung cấp protein mà còn giàu axit béo omega-3 giúp giảm viêm và hỗ trợ phục hồi cơ. Omega-3 có thể cải thiện quá trình tổng hợp protein cơ. Bạn có thể ăn hai bữa cá hồi mỗi tuần trong bữa trưa hoặc tối, chế biến bằng cách nướng cùng chanh và thảo mộc.
Từ 1-7, Chủ tịch UBND cấp tỉnh được phân cấp thẩm quyền thực hiện thủ tục hành chính về cấp giấy phép hành nghề khám bệnh, chữa bệnh.
Cụ thể, Nghị quyết 21 của Chính phủ đã quy định nội dung đáng chú ý là phân cấp thẩm quyền cấp, quản lý giấy phép hành nghề khám bệnh, chữa bệnh về Chủ tịch UBND cấp tỉnh.
Chủ tịch UBND cấp tỉnh được thực hiện toàn bộ các thủ tục liên quan đến giấy phép hành nghề khám chữa bệnh, bao gồm cấp mới, cấp lại, gia hạn, điều chỉnh, đình chỉ và thu hồi giấy phép hành nghề, áp dụng cho cả các chứng chỉ hành nghề đã được cấp theo quy định trước đây.
Như vậy, từ 1-7, Bộ Y tế không còn cấp giấy phép hành nghề và chứng chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh cho người hành nghề.
Theo đó, Bộ Y tế còn thẩm quyền cấp mới giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, cấp điều chỉnh danh mục kỹ thuật loại đặc biệt đối với các bệnh viện tư nhân.
Cấp mới, cấp lại, cấp điều chỉnh giấy phép hoạt động đối với các bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế. Xem xét khả năng điều chỉnh bổ sung danh mục kỹ thuật loại đặc biệt, xem xét khả năng thực hiện kỹ thuật mới, phương pháp mới đối với các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trên toàn quốc.
Bên cạnh việc phân cấp thẩm quyền thực hiện thủ tục hành chính về cấp giấy phép hành nghề khám bệnh, nghị quyết đơn giản hóa và rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính trong lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh.
Ví dụ, đối với thủ tục cấp mới giấy phép hoạt động khám chữa bệnh, cơ quan có thẩm quyền phải tổ chức thẩm định trong thời hạn 40 ngày kể từ ngày tiếp nhận hồ sơ và nếu đủ điều kiện thì phải cấp giấy phép trong 10 ngày làm việc kể từ ngày có biên bản thẩm định.
Trường hợp có yêu cầu sửa đổi, bổ sung phải nêu rõ trong nội dung của biên bản thẩm định.
Trong thời hạn 10 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được văn bản thông báo và tài liệu chứng minh đã hoàn thành việc khắc phục, sửa chữa của cơ sở đề nghị.
Cơ quan cấp giấy phép hoạt động có thể tiến hành kiểm tra thực tế việc khắc phục, sửa chữa của cơ sở đề nghị trong trường hợp cần thiết hoặc thực hiện việc cấp giấy phép hoạt động. Trường hợp không cấp giấy phép hoạt động phải có văn bản trả lời và nêu rõ lý do.
Ngoài ra, đối với thủ tục điều chỉnh giấy phép hoạt động, nghị quyết cũng quy định rõ thời hạn xử lý hồ sơ, thời gian yêu cầu bổ sung, cũng như thời hạn giải quyết sau khi hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm quy trình minh bạch và có mốc thời gian cụ thể.
Đồng thời công khai thông tin sau khi cấp giấy phép hoạt động. Trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày cấp phép, cơ quan có thẩm quyền phải đăng tải các thông tin như tên cơ sở, địa chỉ, người chịu trách nhiệm chuyên môn, phạm vi hoạt động chuyên môn trên cổng thông tin điện tử và hệ thống quản lý.
Nội dung phân cấp thẩm quyền nêu trên sẽ có hiệu lực từ ngày 1-7. Toàn bộ nghị quyết có hiệu lực từ ngày 29-4-2026 đến hết ngày 1-1-2028.
