Vấn đề này được đặt ra trong Tọa đàm “Tiết kiệm điện mùa cao điểm: Trách nhiệm và giải pháp” do Cổng Thông tin điện tử Chính phủ tổ chức, sáng 22/6.
Những kỷ lục mới về tiêu thụ điện liên tiếp được thiết lập ngay từ cuối tháng 5 cho thấy áp lực ngày càng lớn đối với hệ thống điện quốc gia. Tiết kiệm điện vì thế không còn là giải pháp tình thế, mà là yêu cầu mang tính chiến lược đối với cả nền kinh tế, nhất là với yêu cầu tự chủ năng lượng.
Sai lầm từ tư duy “tôi có tiền tôi có quyền lãng phí”
Chia sẻ về tư duy tiết kiệm năng lượng ở Việt Nam, ông Hà Đăng Sơn, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu năng lượng và tăng trưởng xanh, nhận định gần như các doanh nghiệp đều có tư duy và nhận thức tốt về vấn đề tiết kiệm điện, bởi đó là câu chuyện “đánh” vào túi tiền của họ, liên quan đến lợi nhuận, tới rủi ro.
Tuy nhiên, theo ông Sơn, nếu nhìn vào khối hộ tiêu thụ, dân cư (chiếm khoảng 30% nhu cầu tiêu thụ điện), nhận thức ở khu vực này vẫn còn rất nhiều vấn đề.
Thứ nhất là quan niệm “Tôi có tiền thì tại sao tôi không được dùng nhiều? Tôi trả được thì tại sao tôi không được dùng nhiều?”, dẫn tới tư duy “tôi kiếm được tiền thì tôi có quyền lãng phí”.
“Họ chưa nhận thức được tác động và ảnh hưởng. Ở một mức độ nào đó, chi phí điện năng là phù hợp, nhưng khi chúng ta dùng vượt quá một ngưỡng công suất nào đó, sẽ dẫn tới việc chi phí để huy động các thiết bị trong hệ thống đắt đỏ hơn, gây ra chi phí đầu tư rất lớn”, ông Sơn phân tích.
Trong khi đó, theo ông, những người sử dụng lãng phí điện lại chưa phải chịu trách nhiệm về hành vi gây tác động lớn tới hệ thống điện thông qua hệ thống giá, bởi giá điện bán lẻ hiện nay vẫn là giá được kiểm soát, thông thường vẫn còn bù chéo và chưa thể hiện được yếu tố chi phí công suất ở trong đó.
Điều thứ hai liên quan tới tư duy “dùng nhiều thì phải rẻ”, tức là nhiều người thắc mắc “tại sao bình thường hàng hóa khác dùng nhiều thì rẻ đi, mà điện cứ dùng nhiều lại đắt hơn?”.
Ông Sơn thừa nhận “điều này thực sự rất khó giải thích đối với những người tiêu dùng bình thường” bởi họ không hiểu những đặc thù rất đặc biệt của cung ứng điện cũng như giá trị của mỗi một KW điện cắt giảm được.
Vấn đề thứ ba ông Sơn đề cập là cơ chế thị trường cho điều chỉnh phụ tải điện và vấn đề thứ tư liên quan đến đầu tư.
“Thông thường, từ doanh nghiệp đến người dân, cách tiếp cận đầu tiên là mua thiết bị giá rẻ trước tiên. Thế nhưng thiết bị giá rẻ thường có hiệu suất năng lượng không cao, hoặc thậm chí trong quá trình vận hành sẽ có rất nhiều sự cố. Khi chất lượng kém, người ta sẵn sàng bán giá rẻ, nhưng đổi lại rủi ro về cháy nổ, sự cố điện rất cao, đồng thời không bảo đảm được yêu cầu về tiết kiệm điện”, ông Sơn phân tích.
Cuối cùng, theo ông, chúng ta chưa có thói quen đo đếm và xem xét các số liệu. EVN đã xây dựng những công cụ giúp người tiêu dùng kiểm tra hằng ngày xem mình tiêu dùng bao nhiêu, nhưng không nhiều người dân hay doanh nghiệp theo dõi các con số này.
Ông nhấn mạnh nhất định phải đo đạc, phải đánh giá, phải theo dõi số liệu thì mới biết việc tiêu dùng và tiết kiệm của mình như thế nào cho đúng.
Sẽ triển khai cơ chế điều chỉnh biểu giá điện theo giờ cao điểm
Trước thực tế gần đây, công suất cực đại của hệ thống điện liên tục lập những kỷ lục mới, ông Đặng Hải Dũng, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) chia sẻ nhiều thách thức trong đảm bảo điện sản xuất và đời sống dân sinh.
Theo ông Dũng, gần đây, công suất cực đại của hệ thống điện đã vượt 58.000 MW và sản lượng điện có những ngày đạt trên 1 tỷ kWh. Đây là mức tiêu thụ rất lớn, phản ánh rõ nét quá trình phát triển và tăng trưởng mạnh mẽ của nền kinh tế.
Rủi ro lớn nhất về năng lượng, ông Dũng cho rằng liên quan những bất ổn địa chính trị trên thế giới, tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng năng lượng.
“Khi chuỗi cung ứng bị đứt gãy, chi phí năng lượng có thể tăng từ 15-20%, thậm chí cao hơn. Chẳng hạn, trong giai đoạn căng thẳng liên quan đến eo biển Hormuz, giá dầu từ mức khoảng 50-60 USD/thùng đã có thời điểm vượt 100 USD/thùng”, ông Dũng nhận định những biến động này tạo áp lực rất lớn lên hoạt động sản xuất kinh doanh cũng như toàn bộ nền kinh tế.
Bên cạnh đó, công tác bảo đảm cung ứng năng lượng còn chịu nhiều thách thức từ các yếu tố bên ngoài.
Đại diện Bộ Công Thương nhấn mạnh sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là một trong những trụ cột quan trọng bên cạnh các lĩnh vực than, dầu khí và các nguồn năng lượng khác.
Ông cho biết Thủ tướng đã ban hành các chỉ thị nhằm thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà, đồng thời tăng cường các giải pháp nâng cao hiệu quả vận hành và tối ưu hóa hệ thống điện. Một số cơ chế như điều chỉnh biểu giá điện theo giờ cao điểm cũng sẽ được triển khai trong thời gian tới.
Tới đây, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Tài chính để xây dựng và triển khai Quỹ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, tạo thêm nguồn lực cho quá trình chuyển đổi và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trên phạm vi cả nước.
Trong công văn gửi các bộ ngành, UBND tỉnh thành tối 10/4, Bộ Nội vụ cho biết gần đây có thông tin công chức, viên chức, lao động có thể được nghỉ liên tục nhiều ngày dịp giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4-1/5 thông qua hoán đổi ngày làm việc với nghỉ hàng tuần.
Bộ Nội vụ khẳng định lịch nghỉ được thực hiện theo quy định của Bộ Luật lao động. Theo đó, giỗ Tổ Hùng Vương nghỉ một ngày và dịp 30/4-1/5 nghỉ hai ngày. Giữa các kỳ nghỉ lễ là hai ngày làm việc 28-29/4, công chức, viên chức làm việc bình thường.
Đây là lần thứ hai Bộ Nội vụ lên tiếng về việc không có chủ trương hoán đổi ngày nghỉ lễ mà thực hiện theo thông báo từ cuối năm 2025.
Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam chiều qua công bố khảo sát trực tuyến về phương án hoán đổi ngày nghỉ lễ với hơn 70.000 lao động. Khoảng 35% người tham gia lựa chọn chuyển ngày nghỉ bù từ 27/4 sang 29/4 để được nghỉ 5 ngày liên tục. Khoảng 28% chọn hoán đổi sang 2/5 để làm việc 6 ngày trong tuần và nghỉ 4 ngày liền; 28% không muốn hoán đổi và giữ nguyên nghỉ ngày 27/4; khoảng 9% có ý kiến khác.
Khảo sát nhằm đo lường mong muốn của lao động về việc hoán đổi nghỉ lễ. Theo luật định, nếu ngày nghỉ hàng tuần trùng với ngày lễ, Tết thì người lao động được nghỉ bù vào ngày làm việc kế tiếp. Công đoàn Việt Nam không đề xuất chính thức về hoán đổi, song kiến nghị cần cách tiếp cận linh hoạt hơn để hài hòa giữa quy định pháp luật và nhu cầu thực tế của người lao động.
Năm nay, giỗ Tổ Hùng Vương (10/3 âm lịch) rơi vào chủ nhật 26/4 nên người lao động được nghỉ bù thứ hai 27/4. Người có chế độ nghỉ hai ngày cuối tuần sẽ được nghỉ 3 ngày liên tục từ 25 đến 27/4, còn người nghỉ chủ nhật sẽ nghỉ 2 ngày 26-27/4.
Với kỳ nghỉ 30/4-1/5, người nghỉ 2 ngày cuối tuần sẽ được nghỉ 4 ngày liên tục từ 30/4 đến hết 3/5, trong khi người nghỉ chủ nhật chỉ nghỉ 2 ngày 30/4 và 1/5.
Theo quy định, người lao động làm việc vào ngày nghỉ hàng tuần được trả ít nhất 200% lương; nếu làm vào ngày nghỉ trùng dịp lễ, mức lương tối thiểu là 300%.
Dự báo thời tiết hôm nay 21.5, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia tiếp tục cảnh báo mưa lớn, nguy cơ lũ quét, sạt lở đất ở nhiều khu vực miền Bắc.
Trong đêm qua và sáng sớm nay 21.5, khu vực Đông Bắc bộ và Thanh Hóa có mưa, mưa vừa và giông, có nơi mưa to đến rất to. Lượng mưa tính từ 19 giờ ngày 20.5 đến 3 giờ ngày 21.5 một số nơi trên 100 mm như trạm: Nấm Dẩn (Tuyên Quang) là 116,5 mm; tại Bình Long (Thái Nguyên) là 135,8 mm; tại Tam Đảo (Phú Thọ) là 172 mm...
Trong ngày hôm nay, các tỉnh Đông Bắc bộ tiếp tục có mưa vừa, mưa to và giông, có nơi mưa rất to với lượng mưa phổ biến 20 - 50 mm, có nơi trên 100 mm; nguy cơ xảy ra mưa có cường độ lớn lượng mưa trên 100 mm/3 giờ gây ra ngập úng cục bộ.
Ngoài ra, khu vực Tây Bắc bộ, Thanh Hóa và Nghệ An hôm nay có mưa rào và giông rải rác với lượng mưa 10 - 30 mm, cục bộ có nơi mưa to trên 70 mm. Khu vực Nam bộ hôm nay có mưa rào và giông rải rác với lượng mưa 10 - 30 mm, có nơi mưa to trên 80 mm. Mưa lớn ở các khu vực nói trên có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Cũng theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, dự báo thời tiết Hà Nội ngày 21.5, trời nhiều mây, ban ngày có mưa, mưa vừa và giông. Ban đêm, Hà Nội có mưa rào và giông vài nơi. Trong mưa giông, người dân đề phòng có khả năng xảy ra lốc, sét và gió giật mạnh. Dự báo nhiệt độ Hà Nội hôm nay thấp nhất 25 - 27 độ C, cao nhất từ 30 - 33 độ C.
Trong 24 giờ qua (từ 3 giờ ngày 20.5 đến 3 giờ ngày 21.5), nhiều khu vực các tỉnh miền Bắc có lượng mưa rất lớn như: Thu Lũm 2 (Lai Châu) là 134,2 mm; Năng Yên (Phú Thọ) là 118,4 mm; Túc Đán 2 (Thái Nguyên) là 115,8 mm; Ninh Lai (Tuyên Quang) là 193,8 mm; Quân Chu (Thái Nguyên) là 184,6 mm....
Do ảnh hưởng mưa lớn trong những ngày vừa qua, mô hình độ ẩm đất cho thấy một số khu vực ở miền Bắc gần bão hòa (trên 85%) hoặc đạt trạng thái bão hòa. Dự báo trong hôm nay, nhiều tỉnh miền Bắc tiếp tục có mưa với lượng mưa tích lũy phổ biến từ 20 - 40 mm, có nơi trên 60 mm.
Theo đó, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cảnh báo nhiều xã, phường tại 9 tỉnh miền Bắc hôm nay có nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất: Lai Châu, Phú Thọ, Lào Cai, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Bắc Ninh.
Lũ quét, sạt lở đất có thể gây tác động rất xấu đến môi trường, uy hiếp tính mạng của người dân; gây tắc nghẽn giao thông cục bộ, làm ảnh hưởng tới quá trình di chuyển của các phương tiện; phá hủy các công trình dân sinh, kinh tế gây thiệt hại cho các hoạt động sản xuất, hoạt động kinh tế, xã hội.
Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia khuyến cáo, các cơ quan chức năng tại các địa phương lưu ý rà soát các điểm nghẽn dòng, các vị trí xung yếu trên địa bàn để có biện pháp phòng tránh, ứng phó.
Sáng nay 3.5, trao đổi với PV Thanh Niên, ông Huỳnh Văn Tùng, Phó chủ tịch UBND xã Thăng Điền (thành phố Đà Nẵng), cho biết cơ quan chức năng đang tiếp tục điều tra, làm rõ nguyên nhân vụ cháy ô tô khi vào trạm đổ xăng khiến 2 nạn nhân tử vong do mắc kẹt trong xe.
Theo ông Tùng, trong chiều qua 2.5 và sáng nay 3.5, lãnh đạo xã đã đến gia đình các nạn nhân để thăm hỏi, động viên và hỗ trợ mỗi trường hợp 5 triệu đồng.
"Thời điểm xảy ra vụ tai nạn, 2 nạn nhân đang được chở đến khu vui chơi để làm việc. Nhận định ban đầu cho thấy vụ cháy có thể liên quan đến số lượng lớn pin xe điện đang vận chuyển. Tuy nhiên, nguyên nhân chính xác vẫn đang được kiểm tra, làm rõ", ông Tùng nói.
Chiếc xe bị cháy thuộc sở hữu của ông chủ khu vui chơi cách vị trí xảy ra sự cố khoảng 30 km. Hai nạn nhân T.H.T (17 tuổi) và D.A.K (16 tuổi, cùng trú xã Thăng Điền) được thuê làm việc tại khu vui chơi này; người điều khiển ô tô là em vợ của ông chủ khu vui chơi.
Đáng chú ý, trên mạng xã hội xuất hiện một bức ảnh chụp 2 thiếu niên mặc đồng phục học sinh, đeo balo, bị nhiều trang đăng tải và gán ghép là hình ảnh của 2 nạn nhân T.H.T và D.A.K.
Tuy nhiên, theo ông Tùng, các thông tin và hình ảnh này chưa được kiểm chứng, thậm chí có nhiều điểm không trùng khớp với thực tế. Qua xác minh ban đầu từ gia đình, đặc điểm nhận dạng trong ảnh không giống với 2 nạn nhân.
Bức ảnh lan truyền cũng bộc lộ nhiều dấu hiệu nghi do AI tạo ra, như làn da quá mịn, không có khuyết điểm, gương mặt mang nét "hoàn hảo" bất thường và 2 nhân vật có nhiều nét giống nhau.
Phó chủ tịch UBND xã Thăng Điền cho hay qua nắm tình hình ban đầu từ gia đình các nạn nhân, ông nhận định những hình ảnh đang được chia sẻ "khả năng cao là không chính xác", đồng thời cho biết cả 2 nạn nhân đã nghỉ học.
Liên quan đến vụ việc, Công an thành phố Đà Nẵng cho biết thời gian qua trên một số trang mạng xã hội xuất hiện nhiều thông tin suy diễn, đăng tải nội dung chưa được kiểm chứng về nguyên nhân vụ cháy nổ, gây hoang mang dư luận và làm sai lệch bản chất vụ việc.
Cơ quan công an khuyến cáo người dân cần tỉnh táo, tiếp cận thông tin từ các nguồn chính thống; không chia sẻ, phát tán các thông tin chưa được cơ quan chức năng kiểm chứng.
Các trường hợp đăng tải thông tin sai sự thật, gây ảnh hưởng đến tình hình an ninh trật tự sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.
