Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump tạm thời dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với việc bán dầu của Iran, thực hiện một trong những cam kết quan trọng đã được đưa ra trong thỏa thuận ngừng bắn mở rộng.
“Iran đã cam kết cho phép vận chuyển tự do và thông suốt qua eo biển Hormuz, đồng thời cho phép các thanh tra viên của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) vào nước họ”, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent thông báo trong một bài đăng trên mạng xã hội X.
“Là một phần của khuôn khổ này, Bộ Tài chính đã ban hành giấy phép chung tạm thời 60 ngày cho phép sản xuất, vận chuyển và bán dầu của Iran”, ông Bessent cho biết thêm.
Quyết định miễn trừ 60 ngày được ban hành hôm 22/6 sau các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tại Thụy Sĩ vào cuối tuần qua. Bộ trưởng Tài chính Mỹ mô tả các cuộc đàm phán này là “hiệu quả”.
Quyết định miễn trừ cho phép Iran bán và vận chuyển dầu mà không bị trừng phạt cho hầu hết quốc gia trên thế giới, bao gồm cả Mỹ, đến 0h01 ngày 21/8.
Quyết định này có thể mang lại lợi ích lớn cho nền kinh tế Iran sau nhiều năm bị hạn chế nghiêm ngặt khả năng xuất khẩu dầu mỏ – một sự thay đổi mà các nhà đàm phán của chính quyền Tổng thống Trump đã nhất trí nhằm thuyết phục Iran mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz và giảm bớt tình trạng thiếu hụt nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Mỹ và Iran đã ký một Bản ghi nhớ (MOU) để chấm dứt xung đột và mở cửa trở lại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch vận chuyển 1/5 dầu mỏ toàn cầu. Văn kiện này đã được Tổng thống hai nước ký kết bằng hình thức kỹ thuật số.
Chi tiết đầy đủ của thỏa thuận hòa bình chính thức vẫn chưa được công bố rộng rãi, mặc dù Tổng thống Trump cho biết ông sẽ tiết lộ văn bản này trong những ngày tới và chỉ đang chờ một bối cảnh trang trọng để thực hiện điều đó.
Theo thỏa thuận hòa bình, Mỹ sẽ miễn trừ các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ của Iran, điều này sẽ cho phép Iran xuất khẩu dầu thô tự do và hợp pháp, với điều kiện Tehran phải dừng chương trình hạt nhân.
Cả hai bên đã thông báo eo biển Hormuz sẽ mở cửa trở lại hoàn toàn sau khi ký kết văn kiện, trong khi Mỹ chấm dứt lệnh phong tỏa hàng hải đối với Iran ngay từ đầu tuần này.
Triển vọng mở cửa trở lại đã thúc đẩy các chủ tàu bắt đầu tái định vị các tàu bè về phía các cảng Vùng Vịnh nhằm đón đầu sự gia tăng nhu cầu tích trữ hàng. Ít nhất 116 tàu chở dầu và khí đốt dự kiến sẽ rời khỏi khu vực này trong vòng 15 đến 20 ngày sau khi thỏa thuận được ký kết.
Theo các nguồn tin, Mỹ và Iran cùng các bên trung gian Pakistan và Qatar ngày 22/6 đều đánh giá vòng đàm phán tại Thụy Sĩ đã ghi nhận “tiến triển đáng khích lệ” với việc hai bên nhất trí về một lộ trình nhằm đạt được thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày.
Cả hai bên cũng nhất trí về một cơ chế để chấm dứt giao tranh ở Li Băng giữa Israel và nhóm quân sự Hezbollah và mở một đường dây liên lạc để giúp đảm bảo an toàn cho các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz.
Giá dầu đã tăng mạnh khi Tehran bắt đầu khoá chặt eo biển Hormuz, dẫn đến việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran. Nhưng sau thỏa thuận tạm thời, giá dầu đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ trước khi bùng nổ xung đột. Giá dầu giao dịch trong ngày 22/6 tiếp tục xu hướng giảm.
Trong những tháng trước khi Mỹ và Israel phát động cuộc chiến với Iran vào ngày 28/2, Tehran đã xuất khẩu lên tới gần 2,25 triệu thùng dầu mỗi ngày.
Theo CNN, đón tiếp ông Trump tại sân bay Bắc Kinh có sự hiện diện của Phó chủ tịch Trung Quốc Hàn Chính, Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc David Perdue, Đại sứ Trung Quốc tại Mỹ Tạ Phong cùng nhiều quan chức khác.
Tháp tùng ông Trump đến Trung Quốc có phái đoàn cấp cao của chính phủ Mỹ, bao gồm Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth và Đại diện Thương mại Jamieson Greer.
Ngoài ra, lãnh đạo nhiều doanh nghiệp hàng đầu của Mỹ như Apple, Tesla, Boeing, Meta cũng nằm trong danh sách đến Trung Quốc.
Viết trên mạng xã hội Truth Social trước chuyến thăm Trung Quốc, ông Trump nêu rằng: "Tôi sẽ đề nghị Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, một nhà lãnh đạo xuất chúng, 'mở cửa' Trung Quốc để những người tài giỏi này có thể phát huy hết khả năng của mình", ám chỉ đến lãnh đạo các tập đoàn Mỹ tháp tùng.
Dự kiến ông Trump sẽ gặp ông Tập Cận Bình vào sáng 14.5 theo giờ địa phương.
Trước khi lên đường sang Trung Quốc, ông Trump cho biết dù hai bên sẽ có “cuộc trao đổi sâu” về vấn đề Iran, thế nhưng thương mại sẽ là vấn đề trọng tâm của chuyến thăm và làm việc lần này.
Đài CCTV của Trung Quốc ngày 13.5 đưa tin phái đoàn thương mại Mỹ và Trung Quốc đã có cuộc đàm phán vào cùng ngày tại Hàn Quốc, trước khi ông Trump đến Bắc Kinh.
"Hai bên đã tiến hành trao đổi thẳng thắn, sâu sắc và mang tính xây dựng về việc giải quyết các vấn đề kinh tế và thương mại cùng quan tâm và mở rộng hơn nữa hợp tác thiết thực", theo CCTV.
Trước đó, vào ngày 11.5, Tân Hoa xã dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn nói rằng Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ có cuộc trao đổi quan điểm sâu rộng về các vấn đề lớn liên quan đến quan hệ Trung Quốc - Mỹ, cũng như vấn đề hòa bình và phát triển toàn cầu.
Đây là lần đầu tiên một tổng thống Mỹ công du Trung Quốc kể từ năm 2017. Thời điểm đó, cũng chính ông Trump đã đến Bắc Kinh gặp Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình.
Theo Hãng tin AFP, ông Jean-Martin Bauer - Giám đốc bộ phận phân tích lương thực và dinh dưỡng của Chương trình Lương thực thế giới (WFP) - cho biết việc eo biển Hormuz vẫn bị đóng cửa đang khiến giá các mặt hàng thiết yếu như gạo và lúa mì tăng mạnh, đẩy ngày càng nhiều người vào cảnh thiếu đói.
Theo đánh giá của WFP, nếu giá dầu duy trì quanh mức 100 USD/thùng đến hết tháng 6, khoảng 45 triệu người trên thế giới có thể rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng. Trong khi đó hiện tại có gần 320 triệu người vốn đã đối mặt với nạn đói cấp tính từ đầu năm.
"Những dự báo bi quan được đưa ra hồi đầu năm đang trở thành sự thật và chúng ta cần hành động", ông Bauer nói.
Tính đến hiện tại, xung đột tại khu vực Trung Đông đã kéo dài hơn ba tháng. Dù các bên đã tiến hành nhiều vòng đàm phán, tình hình vẫn chưa hạ nhiệt và eo biển Hormuz - tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới - vẫn bị gián đoạn nghiêm trọng.
WFP cho rằng cuộc khủng hoảng đang gây ra những tác động lan tỏa trên phạm vi toàn cầu thông qua giá nhiên liệu tăng cao, lạm phát lương thực, suy giảm thu nhập và gián đoạn thương mại. Những yếu tố này đặc biệt ảnh hưởng đến các quốc gia vốn đã dễ tổn thương bởi nghèo đói và bất ổn.
Tại Somalia, WFP dự báo sẽ có thêm khoảng 2,5 triệu người không đủ khả năng mua thực phẩm cơ bản vào cuối năm nay.
Tỉ lệ hộ gia đình không đáp ứng được các nhu cầu thiết yếu có thể tăng lên gần 60%, so với mức 47% trong năm 2025.
Ông Bauer cảnh báo thế giới đang đứng trước nguy cơ tái diễn cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt tương tự năm 2022 sau khi chiến sự Nga - Ukraine bùng phát.
Tuy nhiên khác với thời điểm đó, hệ thống cứu trợ nhân đạo hiện tại còn đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng nguồn tài trợ quốc tế, đặc biệt kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump trở lại Nhà Trắng.
Theo WFP, áp lực từ nhu cầu cứu trợ gia tăng cùng chi phí vận chuyển và phân phối ngày càng đắt đỏ đang khiến hoạt động nhân đạo gặp khó khăn. Cơ quan này ước tính sẽ phải giảm hỗ trợ cho khoảng 1,5 triệu người trong năm 2026 so với kế hoạch ban đầu.
Trong trường hợp xung đột kéo dài thêm sáu tháng, hơn 9 triệu người trên thế giới có nguy cơ mất nguồn viện trợ nhân đạo. Riêng tại Somalia, WFP cảnh báo lượng lương thực dự trữ để cứu trợ có thể cạn kiệt chỉ trong vài tháng tới.
Tối 2-5, trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức đến Việt Nam của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã chủ trì chiêu đãi nhà lãnh đạo Nhật Bản và các vị khách quý.
Phát biểu tại sự kiện, Thủ tướng Lê Minh Hưng một lần nữa hoan nghênh chuyến thăm của Thủ tướng Takaichi Sanae tới Việt Nam. Quan hệ Việt Nam và Nhật Bản sẽ tiếp tục được củng cố, tăng cường trên nhiều lĩnh vực từ chính trị, kinh tế đến giao lưu nhân dân... trong khuôn khổ quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện.
Về phần mình, Thủ tướng Takaichi Sanae bày tỏ tin tưởng dưới sự dẫn dắt của ban lãnh đạo mới tại Việt Nam, trong đó có Thủ tướng Lê Minh Hưng, quan hệ song phương sẽ được thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa.
Bà cũng nhắc lại mối lương duyên giữa hai nước từ những giao lưu tôn giáo vào thế kỷ thứ VIII đã tạo nên nền tảng cho mối quan hệ song phương hữu nghị như ngày nay.
Cũng tại tiệc chiêu đãi, hai nhà lãnh đạo đã cùng xem nghệ sĩ Việt Nam đánh trống truyền thống. Thủ tướng Takaichi Sanae vui vẻ thử đánh trống truyền thống của Việt Nam. Thủ tướng Lê Minh Hưng sau đó tặng quà lưu niệm là sản phẩm truyền thống của Việt Nam cho Thủ tướng Nhật Bản.
Đây là chuyến thăm đầu tiên đến Việt Nam của bà Takaichi Sanae trên cương vị Thủ tướng Nhật Bản. Bà đến Hà Nội tối 1-5 và đã có lịch trình dày đặc các hoạt động trong ngày 2-5.
Sau lễ đón chính thức tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Takaichi Sanae và Thủ tướng Lê Minh Hưng đã hội đàm, chứng kiến lễ trao văn kiện hợp tác và gặp gỡ báo chí.
Phát biểu tại cuộc gặp báo chí, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae bày tỏ vui mừng khi có cơ hội đến thăm và khẳng định Nhật Bản sẽ tiếp tục đẩy mạnh hợp tác với Việt Nam.
"Việt Nam, đúng như tên gọi khác của Hà Nội là Thăng Long - nghĩa là 'rồng bay lên', đang phát triển với tốc độ hết sức ấn tượng. Trong những năm gần đây, với vai trò là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đã mở rộng đầu tư vào Việt Nam.
Đồng thời trong bối cảnh tình hình quốc tế ngày càng phức tạp, Việt Nam đã đề cao tự chủ chiến lược và triển khai đường lối đối ngoại tích cực, chủ động", Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae nhấn mạnh.
Chính vì vậy, theo bà Takaichi Sanae, việc tăng cường hợp tác với Việt Nam có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với việc hiện thực hóa và phát triển sáng kiến "Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở (FOIP)" của Nhật Bản; chia sẻ rằng đó cũng chính là lý do bà thực hiện chuyến thăm Việt Nam lần này.
Cũng tại Hà Nội ngày 2-5, Thủ tướng Takaichi Sanae đã hội kiến Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn. Trong khuôn khổ chương trình, bà Takaichi Sanae đã đến thăm, phát biểu chính sách tại Đại học Quốc gia Hà Nội.
Trước các sinh viên, bà chia sẻ cảm xúc vui mừng được trở lại Việt Nam và nếu có cơ hội đến thăm Việt Nam một lần nữa, bà chắc chắn sẽ đến Hội An, nơi đã ghi dấu ấn về tình hữu nghị, sự giao thương giữa Việt Nam - Nhật Bản cách đây hơn 400 năm.
