Những ngày cuối tháng 3, PV Thanh Niên có mặt tại khu vực ven sông Thu Bồn đoạn qua thôn Trung An (xã Nông Sơn, TP.Đà Nẵng), dễ dàng nhận thấy dấu vết của hoạt động khai thác cát trái phép.
Người dân cho hay ban ngày bãi sông yên ắng, nhưng khi màn đêm buông xuống, nơi đây lại trở nên nhộn nhịp với tiếng máy nổ, ghe thuyền hoạt động liên tục.
Khu vực khai thác cát trái phép chỉ nằm cách tuyến đường bê tông vài trăm mét. Hiện trường cho thấy lòng sông bị đào xới để lấy cát với diện tích rộng lớn. Những hố cát sâu, rộng kéo dài hàng chục mét. Trên các lối dẫn từ bãi sông lên khu dân cư thấy dày đặc vết bánh xe tải hằn sâu…
Theo phản ánh của Người dân địa phương, hoạt động khai thác cát thường bắt đầu từ khoảng 22 giờ hôm trước đến rạng sáng hôm sau. Các đối tượng trộm cát sử dụng nhiều phương thức khai thác khác nhau, từ ghe máy hút cát giữa lòng sông kết hợp với việc xúc cát thủ công sát bờ.
“Gần như đêm nào tôi cũng nghe tiếng máy nổ từ các ghe hút cát. Tầm tối là ghe bắt đầu chạy ra giữa sông. Đến khuya thì có thêm nhóm khác xuống bãi xúc cát thủ công nhưng với quy mô lớn. Họ làm liên tục đến gần sáng mới nghỉ”, ông H., một người dân sống gần bờ sông, nói.
Theo một người dân khác, hoạt động khai thác cát diễn ra khá bài bản. Ghe hút cát thường neo ở khu vực giáp ranh địa bàn để tránh kiểm tra, trong khi nhóm khai thác thủ công dùng xe lôi xuống tận lòng sông, xúc cát rồi vận chuyển lên xe tải. Mỗi nhóm từ 6 – 7 người, có thể thu gom nhiều khối cát chỉ trong vài giờ; nếu hoạt động xuyên đêm mà không bị ngăn cản, lượng cát đưa đi tiêu thụ sẽ rất lớn.
Không chỉ gây mất trật tự, tình trạng khai thác cát trái phép còn khiến người dân thôn Trung An luôn sống trong tâm trạng lo lắng. Nhiều người cho rằng việc khai thác cát kéo dài đang tiềm ẩn nguy cơ sạt lở bờ sông, ảnh hưởng trực tiếp đến nhà cửa, tài sản và an toàn của người dân sống ven sông.
“Mỗi đêm, nghe tiếng máy nổ ầm ầm, tôi không ngủ được. Lo nhất là họ hút, trộm cát nhiều quá sẽ làm thay đổi dòng chảy, khoét sâu chân bờ, từ đó dẫn đến nguy cơ sạt lở bất cứ lúc nào”, bà T. (một người dân địa phương) bức xúc.
Thực trạng này đã được người dân nhiều lần phản ánh, từ các cuộc họp dân đến tiếp xúc cử tri, nhưng đến nay vẫn chưa có chuyển biến rõ rệt. Giải pháp từng được người dân đề xuất, như lắp đặt camera giám sát, vẫn chưa được triển khai. “Phản ánh nhiều rồi mà vẫn vậy, nên nhiều người dân tỏ ra nghi ngờ. Nếu làm quyết liệt thì khó có chuyện kéo dài nhiều năm như thế”, một người dân địa phương nói.
Tại khu vực phía sau dinh Bà Thu Bồn xuất hiện các bãi tập kết cát tạm thời. Cát được đổ thành từng đống lớn, chờ vận chuyển đi tiêu thụ. Người dân địa phương nghi ngờ bãi cát này được khai thác từ sông Thu Bồn, mang lên đây tập kết, chỉ tồn tại trong thời gian ngắn…
PV Thanh Niên nhiều lần thâm nhập vào ban đêm để điều tra về tình trạng khai thác trộm cát trên sông Thu Bồn đoạn qua thôn Trung An, nhưng vấp phải sự “cảnh giới” nên gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận.
Trao đổi với PV Thanh Niên, ông Lý Xuân Phong, Chủ tịch UBND xã Nông Sơn, cho biết tình trạng các đối tượng lợi dụng ban đêm để khai thác cát tại sông Thu Bồn đã tồn tại từ nhiều năm trước, kéo dài từ thời điểm địa phương còn thuộc đơn vị hành chính huyện cũ.
Các đối tượng trộm cát thường cho ghe neo ở khu vực giáp ranh với xã Thu Bồn hoặc cho xe chuyên dụng xuống sông xúc rồi chở lên. Khi lực lượng địa phương phát hiện và tiếp cận, ghe đã nhanh chóng rời khỏi địa phận quản lý, gây khó khăn trong công tác xử lý.
Chủ tịch UBND xã Nông Sơn cho hay một trong những trở ngại lớn là thẩm quyền của lực lượng công an cấp xã còn hạn chế. Trên đường thủy nội địa, công an xã không có quyền kiểm tra, xử lý mà phải phối hợp với lực lượng CSGT đường thủy. Trên đường bộ, việc dừng xe cũng thuộc thẩm quyền của lực lượng CSGT. “Việc quản lý gặp khó khăn do địa bàn giáp ranh, các đối tượng dễ dàng di chuyển qua lại giữa các khu vực để né tránh lực lượng chức năng”, ông Phong nói.
Ông Phong cũng cho biết chính quyền địa phương thường xuyên tiếp nhận phản ánh của người dân về tình trạng này, cả qua điện thoại lẫn tại các buổi tiếp xúc cử tri. Trước những ý kiến nghi vấn về việc “bật đèn xanh” cho các đối tượng khai thác cát lậu, ông khẳng định không có chuyện bao che hay tiếp tay.
“Hiện nay, do thẩm quyền của cấp xã còn hạn chế nên chủ yếu chỉ có thể tổ chức xua đuổi, ngăn chặn ban đầu. Tôi thường xuyên nhận được phản ánh của người dân và cũng rất trăn trở. Nhưng để xử lý triệt để cần sự phối hợp của nhiều lực lượng, đặc biệt là lực lượng CSGT đường thủy”, ông nói.
Liên quan đến thông tin về bãi tập kết cát phía sau khu vực dinh Bà Thu Bồn, ông Phong cho biết hiện chưa có đủ cơ sở xác định nguồn gốc cát. Có khả năng đây là vật liệu phục vụ một công trình giao thông kết nối giữa xã Nông Sơn và xã Thu Bồn, song UBND xã sẽ kiểm tra làm rõ. Đối với việc lắp đặt hệ thống camera giám sát, địa phương cũng đang nghiên cứu phương án lắp đặt tại các tuyến đường từ bãi sông lên khu dân cư nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn hoạt động vận chuyển cát trái phép.
Về giải pháp lâu dài, UBND xã đã đề xuất quy hoạch 3 khu vực có thể khai thác cát hợp pháp, gồm khu vực cầu Nông Sơn, bãi Bình và khu vực gần cầu Khe Le (gần dinh Bà Thu Bồn). Nếu được cấp phép và tổ chức đấu giá khai thác theo quy định, hoạt động khai thác cát sẽ đi vào nề nếp, vừa đảm bảo nguồn cung cho xây dựng, vừa giúp quản lý tài nguyên hiệu quả hơn.
Tuy nhiên, theo lãnh đạo địa phương, việc triển khai cũng gặp nhiều khó khăn do đặc thù khu vực thượng nguồn, nơi dòng chảy biến động mạnh theo mùa. Đặc biệt sau các đợt mưa lũ, địa hình đáy sông có thể thay đổi hoàn toàn, khiến trữ lượng cát có thể biến động lớn dẫn đến việc đánh giá trữ lượng cát không chính xác, gây khó khăn cho công việc đấu giá quyền khai thác. “Quan điểm của địa phương là nếu được cấp phép khai thác hợp pháp thì vừa quản lý được tài nguyên, vừa tạo nguồn thu ngân sách”, ông Phong nói.
Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 (ASEAN Future Forum - AFF) sẽ diễn ra trong hai ngày 9 và 10/6 tại Hà Nội, với chủ đề "Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, Thịnh vượng và Phát triển lấy người dân làm trung tâm".
Nhân dịp này, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường đã trả lời báo chí về ý nghĩa, trọng tâm và kỳ vọng đối với diễn đàn năm nay.
Thưa ông, AFF 2026 mang chủ đề "Hòa bình, Thịnh vượng và Phát triển lấy người dân làm trung tâm", vì sao Việt Nam lựa chọn thông điệp này cho diễn đàn năm nay?
- Chủ đề năm nay phản ánh đúng những ưu tiên cốt lõi mà ASEAN và cả khu vực đang theo đuổi. Hòa bình là điều kiện tiên quyết cho phát triển; thịnh vượng là mục tiêu chung của mọi quốc gia thành viên; còn việc đặt người dân ở vị trí trung tâm chính là tinh thần xuyên suốt của Cộng đồng ASEAN.
Tương lai của khu vực không thể được định hình nếu thiếu sự tham gia của chính người dân - những người vừa là chủ thể, vừa là người thụ hưởng của tiến trình hợp tác. Vì vậy, diễn đàn năm nay được thiết kế như một không gian đối thoại mở và rộng rãi, nơi không chỉ có các nhà lãnh đạo, mà còn có học giả, doanh nghiệp, giới trẻ, tổ chức xã hội và đại diện các chính đảng, các địa phương cùng góp tiếng nói.
Thông điệp về vai trò trung tâm của ASEAN vừa được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh tại Đối thoại Shangri-la, vậy AFF 2026 nối tiếp tinh thần đó như thế nào, thưa ông?
- Tại Đối thoại Shangri-la 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có bài phát biểu dẫn đề, trong đó nhấn mạnh sự cần thiết kiến tạo một cấu trúc khu vực mở, bao trùm và lấy ASEAN làm trung tâm.
Người đứng đầu Đảng, Nhà nước ta cũng lưu ý rằng vai trò trung tâm của ASEAN không phải là điều mặc nhiên, mà cần được củng cố bằng đoàn kết, tự chủ chiến lược và năng lực kiến tạo chương trình nghị sự chung.
AFF 2026 chính là sự nối tiếp và cụ thể hóa tinh thần đó ở cấp độ đối thoại khu vực. Diễn đàn là nơi ASEAN và các đối tác cùng bàn cách giữ vững vị thế của khối trong một môi trường chiến lược nhiều biến động - để mọi sáng kiến, mọi cơ chế mới đều bổ trợ cho nhau và không làm suy yếu vai trò trung tâm của ASEAN.
Việc Việt Nam khởi xướng và kiên trì tổ chức một diễn đàn như AFF, cùng với việc tham gia chủ động, có trách nhiệm tại các cơ chế khu vực và quốc tế, thể hiện rõ tinh thần một thành viên tích cực, có trách nhiệm. Đó cũng chính là cách Việt Nam đóng góp thiết thực vào hòa bình, ổn định và phát triển chung của khu vực.
Tự cường cũng là một từ khóa nổi bật của diễn đàn, Thứ trưởng có thể chia sẻ thêm về nội hàm này?
- Tự cường là yêu cầu sống còn trong một thế giới biến động nhanh, khó lường. Nhưng tôi muốn nhấn mạnh một điểm quan trọng: Tự cường không đồng nghĩa với khép kín hay tự lực một mình. Với các quốc gia vừa và nhỏ, và với cả một khu vực như ASEAN, tự cường thực sự đạt được thông qua hợp tác. Một quốc gia co mình lại không trở nên an toàn hơn, mà chỉ dễ bị bỏ qua.
Sức mạnh bền vững không đến từ sự biệt lập, mà đến từ việc trở thành một mắt xích không thể thiếu trong nhiều mạng lưới hợp tác cùng lúc - để không bên nào dễ dàng đơn phương gây sức ép. Khi các thành viên gắn kết, sẻ chia nguồn lực, kết nối hạ tầng và phối hợp chính sách, mỗi nước đều trở nên vững vàng hơn và cả cộng đồng cũng vậy. Một ASEAN tự cường là một ASEAN biết biến kết nối thành nguồn lực của chính mình.
Tinh thần đó thể hiện rõ trong các phiên thảo luận năm nay, từ đoàn kết nội khối, phòng ngừa xung đột, quản trị trí tuệ nhân tạo đến an ninh năng lượng. Điều chúng tôi tâm huyết là đưa những vấn đề tưởng như rất vĩ mô ấy đến gần hơn với đời sống người dân: hướng tới cách tiếp cận “AI vì con người” - giúp người dân thích ứng với kinh tế số, thu hẹp khoảng cách số; và thúc đẩy chuyển đổi xanh, an ninh năng lượng gắn với lợi ích thiết thực của cộng đồng. Tất cả đều nhằm củng cố năng lực tự chủ của ASEAN trên nền tảng hợp tác.
Diễn đàn năm nay diễn ra cùng dịp với một số hoạt động đối ngoại cấp cao quan trọng và có nhiều thành phần mới tham dự, ông có thể chia sẻ thêm?
- Đúng vậy. Nhân dịp diễn đàn, bốn Thủ tướng Chính phủ các nước thành viên ASEAN sẽ tham dự và thăm chính thức Việt Nam, gồm Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone, Thủ tướng Campuchia Hun Manet, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul và Thủ tướng Timor-Leste Kay Rala Xanana Gusmão. Sự hiện diện của lãnh đạo cấp cao nhiều nước thể hiện rõ tinh thần gắn kết khu vực và vai trò chủ động, có trách nhiệm của Việt Nam.
Về thành phần tham dự, năm nay có hai điểm mới đáng chú ý. Lần đầu tiên, AFF có một phiên thảo luận dành riêng cho hợp tác giữa các chính đảng ở Đông Nam Á - một kênh đối thoại mới, bổ sung cho hợp tác giữa chính phủ với chính phủ; và lần đầu tiên, diễn đàn tổ chức Hội nghị lãnh đạo các thành phố ASEAN do TP Hà Nội chủ trì.
Cùng với chuỗi hoạt động bên lề về tiểu vùng Mekong, thanh niên Đông Nam Á và quản trị trí tuệ nhân tạo, sự góp mặt của các chính đảng, các thành phố, giới trẻ và doanh nghiệp cho thấy AFF thực sự là một diễn đàn rộng mở, nơi chính sách được bàn thảo từ nhiều kênh để sát thực tiễn hơn, phục vụ trực tiếp cho mục tiêu đặt người dân ở vị trí trung tâm.
Ông kỳ vọng gì ở diễn đàn năm nay?
- Diễn đàn Tương lai ASEAN là sáng kiến của Việt Nam, được công bố tại Hội nghị Cấp cao ASEAN năm 2023. Qua hai kỳ tổ chức năm 2024 và 2025, nhiều ý tưởng, sáng kiến từ diễn đàn đã được tiếp thu, phản ánh trong văn kiện của các Hội nghị Cấp cao ASEAN cùng năm. Điều đó cho thấy AFF không chỉ là nơi trao đổi học thuật, mà thực sự bổ trợ thiết thực cho các tiến trình chính thức của ASEAN.
Năm nay, diễn đàn diễn ra đúng vào thời điểm ASEAN đang triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Đây cũng là sự kiện đối ngoại đa phương cấp cao lớn đầu tiên do Việt Nam chủ trì sau Đại hội Đảng lần thứ XIV, bầu cử Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp.
Chúng tôi kỳ vọng AFF 2026 sẽ đóng góp thêm nhiều góc nhìn, sáng kiến và khuyến nghị chính sách thiết thực cho tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN. Và thông qua diễn đàn, Việt Nam mong muốn tiếp tục thể hiện vai trò một thành viên chủ động, tích cực, đóng góp có trách nhiệm vào công việc chung của khu vực, qua đó triển khai thắng lợi đường lối đối ngoại và hội nhập quốc tế của Đảng, Nhà nước.
Khoảng 10h30, lửa bùng lên tại quán Volume Club ở số 10 Phú Mỹ, phường Từ Liêm. Do bên trong có nhiều vật liệu dễ cháy, lửa nhanh chóng bùng lớn, tạo thành cột khói cao hàng chục mét.
Nhiều bạn đọc bày tỏ lo lắng trước thông tin cơ quan chức năng phát hiện thêm cơ sở làm thịt bò giả từ thịt heo nái và thịt bò đông lạnh ngâm hóa chất trong bài "Lại phát hiện đường dây làm giả thịt bò từ thịt heo nái ở TP.HCM, mỗi ngày tiêu thụ 140kg" đăng trên Tuổi Trẻ Online.
Theo đó, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM phát hiện Nguyễn Văn Thái (phường Bình Trị Đông) dùng thịt đùi heo nái hoặc thịt bò đông lạnh rẻ tiền rồi xử lý bằng hóa chất làm giả thành thịt bò tươi để bán ra thị trường với số lượng lớn.
Mỗi ngày, cơ sở của ông Thái bán ở khu vực chợ Cầu (phường Đông Hưng Thuận) và chợ Tân Trụ (phường Tân Sơn) khoảng 140kg thịt bò giả từ thịt heo và 120kg thịt bò đông lạnh ngâm hóa chất. Ông Thái khai từ năm 2024 đến nay đã bán ra hơn 15 tấn thịt bò giả và hơn 50 tấn thịt bò đông lạnh ngâm hóa chất, thu hơn 9 tỉ đồng.
Nhiều bạn đọc phẫn nộ trước hành vi bất chấp sức khỏe người tiêu dùng để trục lợi. "Hơn 140kg mỗi ngày nghĩa là bao nhiêu bữa ăn của người dân đã bị đánh tráo?!", bạn đọc Hùng lên tiếng.
Còn bạn đọc Khanh cho rằng thực phẩm mà còn gian dối thì nguy hiểm hơn nhiều loại hàng giả khác vì ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.
"Làm ăn kiểu này là đầu độc người tiêu dùng chứ kinh doanh gì nữa. Người ta bỏ tiền mua thịt bò cho gia đình mà nhận lại thịt heo giả, đã vậy còn là thịt heo nái, quá thất đức!", bạn đọc Bường bức xúc.
"Mỗi lần nghe thịt giả lại rùng mình, bao nhiêu năm nay người dân đã ăn những gì?", bạn đọc Alice đặt câu hỏi.
Bạn đọc Sa Trung Thổ chia sẻ câu chuyện chính mình gặp phải: "Tôi hay ghé ăn quán phở bò nọ vì tiện đường đi làm. Miếng thịt bò trong tô phở có màu nhạt hơi thâm, chứ không đỏ hồng như thịt bò tươi. Miếng thịt không có mùi vị thịt bò, mà cũng không ngon ngọt như thịt heo. Chỉ có mỗi cái dai nhách, nhai muốn trẹo răng để chủ quán biện minh đó là thịt bò!".
Muốn ăn miếng thịt bò đúng nghĩa cũng phải trở thành "chuyên gia hóa học"?
Bên cạnh những bình luận bức xúc, lo ngại về sức khỏe người tiêu dùng, nhiều bạn đọc cho rằng vụ việc thịt bò giả thêm một lần nữa làm xói mòn niềm tin của người tiêu dùng, đồng thời đặt ra câu hỏi về trách nhiệm quản lý và kiểm soát của các cơ quan liên quan.
"Người dân làm cực khổ mới có tiền mua đồ ăn, vậy mà vẫn bị lừa trắng trợn. Cần xử lý thật nặng để răn đe", bạn đọc Trung viết.
Theo bạn đọc Oanh, vụ việc không chỉ là hành vi gian lận thương mại mà còn làm xói mòn niềm tin của người tiêu dùng.
"Giờ đây, ngay cả chuyện ăn uống hằng ngày người dân cũng thấp thỏm, không biết đâu là hàng thật, đâu là hàng giả", bạn đọc này bày tỏ.
Bạn đọc có tài khoản 8duo***@gmail.com viết: "Vì lợi nhuận mà bất chấp tất cả, xem thường sức khỏe và tính mạng của mọi người. Nên có hình phạt nghiêm khắc để làm gương và răn đe những trường hợp sau này".
"Bao nhiêu vụ rồi mà vẫn tái diễn. Chứng tỏ mức xử phạt chưa đủ sức răn đe. Đi chợ giờ còn phải học thêm kỹ năng phân biệt thịt thật thịt giả", bạn đọc Chung viết.
Chia sẻ quan điểm, bạn đọc Khải Trần cho rằng những người làm ăn chân chính rồi sẽ bị ảnh hưởng nặng nề vì những cơ sở gian lận như trên. Do đó cần công khai những cơ sở tương tự khi phát hiện để người dân nâng cao cảnh giác.
Một tài khoản khác cho rằng những vụ việc về thực phẩm bẩn không mới vì vào tháng 12-2025, cơ quan chức năng đã khởi tố 7 bị can về hành vi sản xuất, buôn bán thịt heo giả thịt bò.
"Các cơ quan phải nghiêm khắc hơn trong công tác quản lý an toàn thực phẩm, thường xuyên đi thanh tra, lấy mẫu. Ngoài ra, phải kêu gọi sự giúp sức của người dân: nếu nghi ngờ 1 cơ sở sản xuất lậu thì gọi đường dây nóng, người dân sẽ được trọng thưởng", bạn đọc này góp ý.
