Công trình do tiến sĩ Yin Cao, chuyên gia dịch tễ học phân tử tại Trường Y Đại học Washington ở St. Louis (Mỹ) cùng các đồng nghiệp thực hiện, công bố cuối tháng 6.
Nhóm tác giả đã phân tích dữ liệu máu của hơn 154.000 người trưởng thành tại Anh (so sánh nhóm sinh đầu thập niên 1950 với cuối thập niên 1960, đầu 1970) và hơn 10.000 người tại Mỹ (sinh thập niên 1960 so với thập niên 1990).
Kết quả cho thấy nhóm sinh từ năm 1965 đến 1974 tại Anh có chỉ số lão hóa sinh học cao hơn 23% so với nhóm sinh đầu thập niên 1950. Tại Mỹ, xu hướng này thậm chí nghiêm trọng hơn khi nhóm sinh từ năm 1990 đến 1999 (thế hệ Millennials) có mức độ già trước tuổi cao hơn tới 92% so với nhóm sinh từ năm 1965 đến 1969.
Để đo lường mức độ già hóa thực sự của cơ thể thay vì chỉ dựa vào tuổi trên giấy tờ, các nhà nghiên cứu sử dụng chỉ số PhenoAge. Thước đo này kết hợp tuổi thực tế với 9 chỉ dấu sinh học trong máu, bao gồm lượng đường, các chỉ số đánh giá chức năng thận (creatinine), gan (albumin), hệ miễn dịch (số lượng bạch cầu) và mức độ viêm nhiễm trong cơ thể (chỉ số CRP). Việc phân tích điểm chênh lệch giữa tuổi sinh học và tuổi thực tế giúp phác họa bức tranh toàn cảnh về sức khỏe của cả một thế hệ.
Phân tích chuyên sâu mối liên hệ này, nhóm nghiên cứu phát hiện người có điểm số già trước tuổi càng cao thì xác suất mắc ung thư trước tuổi 55 càng lớn. Sự lão hóa sinh học diễn ra theo các cơ chế khác nhau đối với từng loại bệnh. Cụ thể, tình trạng suy giảm chức năng của hệ miễn dịch liên quan chặt chẽ đến ung thư phổi khởi phát sớm. Trong khi đó, sự suy thoái của các mô mỡ lại liên quan trực tiếp đến ung thư đại trực tràng.
Lâu nay, ung thư thường xuất hiện ở người lớn tuổi do các tổn thương di truyền nghiêm trọng tích tụ dần trong tế bào qua thời gian dưới tác động của thực phẩm, không khí, ánh nắng và lối sống. Khi các lỗi ADN này cộng dồn, tế bào sẽ phân chia mất kiểm soát và hình thành khối u. Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ ra rằng lối sống và môi trường hiện đại đang đẩy nhanh quá trình hủy hoại này ở những người trẻ tuổi, khiến họ đối mặt với các bệnh lý của người già sớm hơn.
Theo tiến sĩ Yin Cao, mục tiêu của nghiên cứu là tìm hiểu cách môi trường hiện đại tác động đến thể chất con người. Việc nhận diện những người trẻ có nguy cơ cao ngay từ khi họ còn khỏe mạnh sẽ giúp ngành y tế xây dựng các biện pháp phòng ngừa và tầm soát sớm cá nhân hóa, thay vì áp dụng các khuyến nghị chung chung cho mọi đối tượng.
Đồng tình với quan điểm trên, ông David Scott, Giám đốc Quỹ nghiên cứu Cancer Grand Challenges, nhận định y học thế giới vẫn chưa tìm ra nguyên nhân duy nhất thúc đẩy làn sóng ung thư trẻ hóa. Dù vậy, phát hiện mới đã chứng minh ung thư không chỉ bắt nguồn từ những biến đổi đơn lẻ trong tế bào, mà là hệ quả từ sự suy giảm chức năng của toàn bộ cơ thể.
"Ung thư phổi hoàn toàn có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, với tỷ lệ sống trên 5 năm có thể lên tới 70-90%. Ngược lại, phát hiện muộn khiến việc điều trị kéo dài, tốn kém và chủ yếu chỉ nhằm kiểm soát bệnh", PGS Đỗ Hùng Kiên, Phó giám đốc Bệnh viện K, cho biết tại chương trình truyền hình trực tuyến Sàng lọc sớm ung thư phổi – từ câu chuyện người bệnh đến nhu cầu chính sách quốc gia, hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân 7/4.
PGS Kiên cho biết hệ thống y tế hiện chỉ tiếp nhận khoảng 20% bệnh nhân ung thư phổi ở giai đoạn sớm đủ điều kiện phẫu thuật. Số còn lại đã mất cơ hội mổ do bệnh tiến triển nặng, trong đó giai đoạn 4 chiếm 40-50% và giai đoạn ba chiếm 25-30%. Hầu hết người dân chỉ đi khám khi cơ thể xuất hiện các triệu chứng toàn thân như khó thở, đau ngực, ho kéo dài, hoặc tế bào ung thư đã di căn gây đau xương, nhức đầu.
Phó giám đốc Bệnh viện K nhấn mạnh việc phát hiện bệnh ngay từ giai đoạn đầu giúp bác sĩ phẫu thuật triệt căn, mang lại tỷ lệ sống trên 5 năm lên tới 70-90%. Bệnh nhân tiết kiệm chi phí, rút ngắn thời gian nằm viện và nhanh chóng trở lại nhịp sống thường nhật.
Ngược lại, khi khối u bước sang giai đoạn hai, tỷ lệ sống giảm còn 50-60%, giai đoạn ba tụt xuống 10-36% và giai đoạn cuối chỉ vỏn vẹn 10%. Quá trình chữa trị muộn màng đòi hỏi y bác sĩ phối hợp đa mô thức trong thời gian dài, gây áp lực lớn lên toàn hệ thống y tế và chủ yếu phục vụ mục tiêu kiểm soát bệnh thay vì chữa khỏi hoàn toàn. Cùng một khoảng thời gian, bác sĩ có thể cứu chữa lượng bệnh nhân giai đoạn sớm cao gấp 2-3 lần so với nhóm đến muộn.
Lý giải nguyên nhân, TS Lê Thái Hà, Phó Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế), nhận định người dân chưa hình thành thói quen tầm soát định kỳ. Hiện nay, chúng ta chủ yếu tìm ra bệnh nhân thông qua các đợt khám sức khỏe cơ quan hoặc hoàn toàn tình cờ.
Giới chuyên môn dự báo số ca ung thư phổi tại Việt Nam sẽ tiếp tục tăng do tỷ lệ hút thuốc và mức độ ô nhiễm không khí vẫn duy trì ở mức cao. Từ bài học thành công trong việc tầm soát cộng đồng của Nhật Bản và Malaysia, các chuyên gia đề xuất ngành y tế Việt Nam cần sớm xây dựng chương trình sàng lọc ung thư phổi quy mô quốc gia kèm cơ chế hỗ trợ chi phí nhằm giải quyết tận gốc vấn đề.
Giới y khoa hiện áp dụng phương pháp chụp CT liều thấp để phát hiện mầm mống ung thư phổi ngay cả khi cơ thể chưa lên tiếng. Tuy nhiên rào cản chi phí khiến kỹ thuật này chưa phổ biến rộng rãi. Các bác sĩ khuyến cáo nhóm nguy cơ cao bao gồm người trên 50 tuổi, người hút thuốc lá lâu năm, người sống trong môi trường ô nhiễm hoặc mắc bệnh phổi mạn tính cần chủ động tìm đến cơ sở y tế để tầm soát định kỳ.
Ngày 8/7, đại diện Bệnh viện Nhi đồng Thành phố TP HCM cho biết bệnh nhi hồi phục tốt và gần như không để lại di chứng thần kinh. Thời điểm nhập viện hồi tháng 5, em ở trong tình trạng hôn mê sâu, co giật, co cứng toàn thân, chỉ số oxy trong máu giảm sâu và có các dấu hiệu tổn thương não nghiêm trọng do thiếu oxy, kèm chấn thương vùng cột sống cổ.
Trước tình trạng nguy kịch của bệnh nhi, các bác sĩ cho thở máy, sử dụng thuốc kháng sinh, chống co giật, chống phù não, điều chỉnh điện giải và nuôi dưỡng qua ống thông kết hợp vật lý trị liệu tích cực. Nhờ nỗ lực điều trị, sức khỏe của em cải thiện rõ rệt qua từng ngày.
Sau khi tỉnh táo, bệnh nhi đã được hỗ trợ đánh giá tâm lý. Đại diện viện cho biết em chia sẻ bản thân từng rơi vào khủng hoảng tinh thần nghiêm trọng sau một thời gian dài bị một nhóm bạn chặn đường, đe dọa và ép buộc nộp tiền hàng ngày. Áp lực dồn nén không thể chia sẻ cùng ai đã dẫn đến việc em có hành động tự gây nguy hiểm.
Hiện tại, bệnh viện tiếp tục phối hợp với các chuyên gia tâm lý để nâng đỡ tinh thần, giúp nam sinh sớm ổn định để hòa nhập lại cuộc sống.
Cuối tháng 5, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lâm Đồng đã khởi tố một nam sinh lớp 8 về hành vi cưỡng đoạt tài sản. Theo điều tra, nam sinh này bị cáo buộc cùng nhóm bạn nhiều lần đánh đập, đe dọa và ép nạn nhân trên nộp từ 20.000 đến 50.000 đồng mỗi ngày. Nhà chức trách đang tiếp tục điều tra, xử lý những người liên quan.
Từ trường hợp trên, các bác sĩ khuyến cáo cha mẹ cần quan tâm nhiều hơn đến những thay đổi về tâm lý, hành vi của con, đặc biệt khi trẻ có biểu hiện lo âu, sợ hãi, né tránh đến trường hoặc thường xuyên xin tiền bất thường. Gia đình cần phối hợp chặt chẽ với nhà trường để phát hiện sớm các dấu hiệu bạo lực học đường và can thiệp kịp thời, tránh những hậu quả đáng tiếc.
Ngày 12.5, lãnh đạo Bệnh viện Sản - Nhi Cà Mau cho biết đơn vị vừa tiếp nhận bệnh nhi T.S.Th (10 tuổi, học sinh lớp 4, Trường tiểu học Lê Quý Đôn, xã Khánh An) nhập viện do bị ong vò vẽ đốt hơn 70 vết trong tình trạng nguy kịch.
Theo gia đình bệnh nhi, Th. đi chơi cùng 2 người anh bà con. Trong lúc chạy vào lùm cây để trốn và hù dọa người còn lại, cả hai không may chạm phải tổ ong vò vẽ. Trong khi người anh chỉ bị đốt 6 vết thì Th. bị ong tấn công khắp cơ thể.
Sau đó Th. được đưa đến bệnh viện lúc 17 giờ 30 ngày 9.5 trong tình trạng đừ người, môi tái, tim không đều, thở nhanh, nhiều vết ong đốt rải rác toàn thân, có dấu hiệu hoại tử trung tâm. Các bác sĩ chẩn đoán phản vệ độ 3, tiên lượng nặng.
Theo bác sĩ Trần Thiên Lý, Phó giám đốc Bệnh viện Sản - Nhi Cà Mau, độc tố ong vò vẽ đã làm cho em Th. bị tổn thương gan, phổi, kèm nhiễm trùng da và nhiễm trùng huyết. Có thời điểm men gan bệnh nhi tăng trên 3.000.
Sau điều trị tích cực, chức năng gan của bệnh nhi đang hồi phục, tổn thương phổi không tiến triển thêm nhưng vẫn phải tiếp tục điều trị nhiễm trùng. Dự kiến khoảng 2 tuần nữa bệnh nhi có thể xuất viện nếu sức khỏe tiến triển tốt.
Bác sĩ Lý khuyến cáo phụ huynh hạn chế cho trẻ vui chơi ở khu vực cây cối rậm rạp, đồng thời đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi bị ong đốt để tránh biến chứng nguy hiểm, thậm chí ngưng tim.
