Trong cuộc đua lên mặt trăng, Liên Xô liên tục phá vỡ giới hạn của nhân loại: đưa vật thể đầu tiên chạm mặt trăng, chụp bức ảnh đầu tiên về vùng tối của mặt trăng, là nước đầu tiên hạ cánh mềm xuống mặt trăng và đưa xe tự hành đầu tiên lên mặt trăng. Nhưng chỉ một khoảnh khắc của phi hành gia Mỹ Neil Armstrong đã xóa mờ tất cả.
Ngày 13.9.1959, tàu Luna 2 đâm vào bề mặt mặt trăng với vận tốc 3,3 km/giây, đánh dấu cột mốc vật thể nhân tạo đầu tiên trong lịch sử chạm tới một thiên thể khác. Chỉ 3 tuần sau, tàu Luna 3 gửi về những bức ảnh đầu tiên chụp mặt tối của mặt trăng, tiết lộ rằng vùng khuất này gần như chỉ là cao nguyên đầy các hố va chạm. Đây là điều hoàn toàn khác biệt với mặt sáng mà nhân loại luôn nhìn thấy.
Tháng 2.1966, Luna 9 trở thành tàu đầu tiên hạ cánh mềm thành công sau 11 lần thất bại được giấu kín, gửi về những tấm ảnh đầu tiên chụp từ bề mặt một thiên thể khác, đồng thời chứng minh bề mặt mặt trăng đủ cứng để chịu tải. Điều này khẳng định bề mặt mặt trăng không có lớp bụi dày đến mức có thể nuốt chửng tàu vũ trụ như nhiều nhà khoa học lo ngại trước đó.
Kịch tính hơn, khi đó đài thiên văn Jodrell Bank của Anh đang theo dõi hoạt động của Luna 9 đã giải mã tín hiệu và công bố ảnh trước cả Moscow. Các nhà khoa học tại Jodrell Bank thu được tín hiệu, họ mượn máy fax của tờ Daily Express để in ra ảnh từ tín hiệu thu được. Ảnh được in ở Anh trước khi Liên Xô chính thức phát hành rộng rãi.
Một số nhà sử học tin rằng các kỹ sư Liên Xô cố tình dùng chuẩn máy fax vô tuyến quốc tế để phương Tây có thể xác minh độc lập sự kiện chấn động này, cho thấy một hành động khoa học vượt lên trên chính trị.
Bốn năm sau, chiếc xe tự hành Lunokhod 1 lăn bánh trên mặt trăng, là robot đầu tiên di chuyển trên một thiên thể ngoài trái đất. Nó được thiết kế để hoạt động trong 3 tháng nhưng sau đó đã chạy được đến 322 ngày, đi hơn 10 km. “Người kế nhiệm” của nó là Lunokhod 2 đã lập kỷ lục quãng đường khoảng 39 – 42 km. Kỷ lục này đứng vững suốt 40 năm, mãi đến năm 2014 mới bị xe Opportunity trên sao Hỏa của NASA phá vỡ.
Ba bi kịch liên tiếp đã làm sụp đổ giấc mộng mặt trăng của Liên Xô. Trước hết, kỹ sư Sergei Korolev, người được ví như bộ não kết nối toàn bộ chương trình, qua đời trên bàn mổ vào tháng 1.1966, gần 3 tuần trước khi Luna 9 hạ cánh thành công.
Tiếp theo đó, mâu thuẫn cá nhân giữa các nhà khoa học và hạn chế kỹ thuật buộc tên lửa N1 phải dùng 30 động cơ nhỏ thay vì 5 động cơ lớn. Quyết định này đã khiến cho tất cả 4 lần phóng N1 đều nổ tung, trong đó vụ nổ ngày 3.7.1969 xảy ra đúng 13 ngày trước khi Apollo 11 rời bệ phóng, phá hủy toàn bộ tổ hợp phóng và bị Liên Xô giấu kín suốt 20 năm.
Những gương phản xạ laser mà Lunokhod để lại trên mặt trăng vẫn đang hoạt động đến ngày nay, giúp đo khoảng cách giữa Trái Đất và mặt trăng với sai số chỉ vài mm. Các xe tự hành hiện đại, từ Perseverance trên sao Hỏa đến Hằng Nga của Trung Quốc, đều ít nhiều chịu ảnh hưởng về triết lý và kiến trúc kỹ thuật mà Luna khai sinh.
Trong khi đó, nhiều người khẳng định bước chân lịch sử của Neil Armstrong hay người đồng hành Buzz Aldrin trên mặt trăng chỉ là màn kịch vụng về tại Hollywood.
Những người theo thuyết âm mưu này bám vào hình ảnh lá cờ tung bay trên mặt trăng để khẳng định gió không thể thổi trong môi trường chân không. Tuy nhiên, theo kho lưu trữ dữ liệu từ NASA, lá cờ thực chất được thiết kế với một thanh ngang để luôn xòe rộng. Chính động tác xoay lắc khi cắm cờ của phi hành gia, cộng với quán tính trong môi trường không có lực cản không khí, đã khiến mảnh vải nylon tiếp tục đung đưa một khoảng thời gian dài.
Bên cạnh yếu tố này còn có hoài nghi về bầu trời không sao. Theo lý giải từ NASA, tuy bầu trời màu đen, thực tế đó là ban ngày trên mặt trăng và ánh sáng mặt trời cực kỳ chói lóa. Giống việc chụp ảnh trên trái đất, khi chụp ảnh ngoài trời vào buổi trưa nắng gắt, bạn phải chụp với tốc độ cực nhanh và khép khẩu độ máy ảnh. Ánh sao yếu ớt không có đủ thời gian in lên nhũ tương phim và bầu trời mặt trăng trong các bức ảnh NASA không có ngôi sao nào là vì lý do đó.
Mặt khác, các chuyên gia cũng khẳng định rằng việc làm giả thước phim quay chậm mượt mà để phát sóng trực tiếp là điều hoàn toàn bất khả thi với công nghệ truyền hình thuở ấy.
Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tạm kết thúc vào sáng sớm ngày 12-4 và dự kiến sẽ nối lại trong ngày.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội X, Chính phủ Iran cho biết sau gần 15 giờ, các cuộc đàm phán đã kết thúc và các chuyên gia kỹ thuật từ cả hai phía sẽ trao đổi tài liệu. "Các cuộc đàm phán sẽ tiếp tục bất chấp một số khác biệt còn lại", bài đăng viết, mặc dù không nói rõ khi nào đàm phán sẽ bắt đầu lại.
Một phóng viên truyền hình nhà nước Iran cho biết các cuộc đàm phán sẽ tiếp tục trong ngày chủ nhật. Còn Hãng thông tấn FARS của Iran đưa tin Tehran và Washington không đạt được nhất trí về những bất đồng trong vòng đàm phán mới nhất.
Đài CNN dẫn lời một quan chức Nhà Trắng nói rằng các cuộc đàm phán đã kéo dài "15 giờ và vẫn đang tiếp diễn".
Đàm phán ở Islamabad, Pakistan, là cuộc gặp trực tiếp đầu tiên giữa Mỹ và Iran trong hơn một thập kỷ và là các cuộc thảo luận cấp cao nhất kể từ năm 1979. Kết quả của đàm phán có thể quyết định số phận của thỏa thuận ngừng bắn mong manh kéo dài hai tuần và việc mở lại eo biển Hormuz.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance, đặc phái viên Steve Witkoff và con rể của Tổng thống Mỹ Donald Trump, Jared Kushner, ngồi xuống bàn đàm phán với Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araghchi.
"Tâm trạng của cả hai bên đều thay đổi và không khí căng thẳng lên xuống thất thường trong suốt cuộc gặp", Hãng tin Reuters dẫn một nguồn tin của Pakistan mô tả vòng đàm phán đầu tiên.
Eo biển Hormuz vẫn là một trong những điểm chính gây "bất đồng nghiêm trọng" trong các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tại Islamabad, Hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin.
Cũng theo hãng tin này, phía Mỹ đã đưa ra "những yêu cầu quá đáng" trong khi Iran vẫn kiên quyết bảo vệ những thành quả quân sự mà họ đã đạt được.
Một nguồn tin an ninh Iran nói với CNN rằng tình trạng của eo biển Hormuz sẽ không thay đổi cho đến khi Tehran và Washington đạt được một "khuôn khổ chung" để tiếp tục đàm phán.
Khi các cuộc đàm phán bắt đầu, quân đội Mỹ thông báo đang bắt đầu rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz. Quân đội Mỹ xác nhận hai tàu chiến của Washington đã đi qua eo biển và các điều kiện đang được thiết lập để rà phá thủy lôi, trong khi truyền thông nhà nước Iran phủ nhận bất kỳ tàu nào của Mỹ đã đi qua tuyến đường thủy này.
Trước đàm phán, một nguồn tin cấp cao của Iran nói với Reuters rằng Mỹ đã đồng ý giải phóng các tài sản bị đóng băng ở Qatar và các ngân hàng nước ngoài khác.
Ngoài việc giải phóng các tài sản ở nước ngoài, Tehran đang yêu cầu kiểm soát eo biển Hormuz, thanh toán tiền bồi thường chiến tranh và một lệnh ngừng bắn trên toàn khu vực, bao gồm cả Lebanon.
Ngày 11-4, giờ địa phương, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông không bận tâm về kết quả các cuộc đàm phán Mỹ - Iran tại Pakistan, khẳng định rằng Washington đã giành được lợi thế trong cuộc chiến này.
"Việc chúng ta có đạt được thỏa thuận hay không không quan trọng với tôi. Lý do là vì chúng ta đã thắng. Chúng ta đang tiến hành các cuộc đàm phán rất sâu rộng với Iran. Chúng ta sẽ thắng bất kể điều gì xảy ra. Chúng ta đã đánh bại họ về mặt quân sự", ông Trump nhấn mạnh.
Tổng thống Mỹ cũng tuyên bố tàu của nước này đang rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz. "Chúng tôi sẽ mở cửa eo biển ngay cả khi chúng tôi không sử dụng nó, bởi vì có rất nhiều quốc gia khác trên thế giới sử dụng nó...", ông Trump nói.
Trung tâm Nghiên cứu Dư luận Toàn Nga (VTsIOM), tổ chức nghiên cứu xã hội học và thăm dò ý kiến công chúng lâu đời và lớn nhất tại Nga, ngày 24/4 công bố khảo sát dư luận được thực hiện từ ngày 13/4 đến 19/4, lấy ý kiến của khoảng 1.600 người mỗi ngày trên 80 vùng ở Nga.
Kết quả thăm dò cho thấy tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Nga Vladimir Putin giảm tuần thứ 7 liên tiếp, xuống 65,6%, mức thấp nhất kể từ khi Nga phát động chiến dịch ở Ukraine hồi tháng 2/2022.
Tỷ lệ ủng hộ ông Putin tăng vọt sau khi chiến sự Ukraine bùng phát, từ 64,3% lên gần 80% vào tháng 3/2022. Theo VTsIOM, con số này duy trì trên 75% trong phần lớn thời gian chiến sự, dù từng có vài đợt giảm ngắn sau khi Nga công bố lệnh động viên một phần hồi năm 2022.
Đến đầu tháng 3, tỷ lệ ủng hộ ông Putin là 73,3% và liên tiếp giảm trong những tuần sau đó. VTsIOM cho biết khi tỷ lệ tín nhiệm với cá nhân Tổng thống Nga cũng giảm từ hơn 77% xuống 71% trong cùng giai đoạn.
Trong thăm dò mới, hơn 24% số người được hỏi nói rằng họ "không tin tưởng" ông Putin, hơn 31% "không tán thành các hoạt động của chính phủ".
VTsIOM không nêu nhận định về lý do tỷ lệ ủng hộ ông Putin giảm trong gần hai tháng qua. Tổng thống Nga hồi tuần trước yêu cầu các quan chức cấp cao tìm cách tái khởi động nền kinh tế sau hai tháng đầu năm suy giảm.
Tỷ lệ tín nhiệm Thủ tướng Mikhail Mishustin cũng giảm xuống 53,8%, trong khi mức tín nhiệm với Phó chủ tịch Hội đồng An ninh Liên bang Nga Dmitry Medvedev, người thường xuyên đưa ra các tuyên bố cứng rắn với phương Tây, tăng lên 36,8%.
Tổng thống Putin tái đắc cử nhiệm kỳ thứ 5 trong cuộc bầu cử hồi năm 2024. Nếu hoàn tất nhiệm kỳ 6 năm vào năm 2030, ông Putin sẽ vượt Josef Stalin để trở thành lãnh đạo Nga tại nhiệm lâu nhất kể từ thời Catherine Đại đế. Về lý thuyết, ông có thể tiếp tục tranh cử thêm một nhiệm kỳ nữa và lãnh đạo nước Nga đến năm 2036.
Khi ông Putin bắt đầu lên nắm quyền từ năm 2000, nước Nga đang trải qua giai đoạn khó khăn, với tăng trưởng GDP âm suốt gần thập kỷ, chính phủ luôn trong tình trạng khủng hoảng ngân sách và chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong GDP toàn cầu.
Sau 4 nhiệm kỳ tổng thống và một nhiệm kỳ thủ tướng, ông Putin đã giúp Nga thay đổi trên nhiều lĩnh vực. Trong 10 năm kể từ 1999 đến 2008, GDP Nga tăng 94% và GDP bình quân đầu người tăng lên gấp đôi. Tỷ trọng của Nga trong kinh tế toàn cầu cũng tăng từ 2% lên khoảng 4%.
Tuy nhiên, các lệnh trừng phạt của phương Tây liên quan đến chiến sự Ukraine trong hơn 4 năm qua đã khiến nền kinh tế Nga gặp nhiều khó khăn, trong khi chi tiêu cho quân sự không ngừng tăng.
Năm 2024, Ngân hàng Trung ương Nga đã mạnh tay tăng lãi suất cơ bản lên mức 21% trong một nỗ lực quyết liệt nhằm hạ nhiệt nền kinh tế đang phát triển quá nóng do chi tiêu quân sự. Động thái này đã vấp phải làn sóng chỉ trích từ giới lãnh đạo doanh nghiệp, những người cảnh báo rằng chi phí đi vay cao ngất ngưởng sẽ kìm hãm đà tăng trưởng.
Cơ quan này hôm 24/4 hạ lãi suất cơ bản từ mức 15% xuống 14,5%, đợt cắt giảm thứ 8 liên tiếp kể từ khi bắt đầu thực hiện chính sách nới lỏng tiền tệ, đảo ngược động thái từng nâng chi phí đi vay lên mức cao nhất trong hai thập kỷ trước đó nhằm kiềm chế tình trạng lạm phát tăng vọt.
