Số liệu tử vong sơ bộ do Cơ quan Y tế Công cộng Pháp công bố ngày 28/6 cho thấy quốc gia này đã ghi nhận thêm 1.000 ca tử vong so với các tháng trước kể từ đỉnh điểm của đợt nắng nóng hôm 24/6. Số ca tử vong tại nhà cũng tăng vọt 40% trong thời gian này.
Đợt thiên tai này diễn ra trong bối cảnh người đứng đầu Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo châu Âu là lục địa có tốc độ ấm lên nhanh nhất thế giới và yêu cầu các quốc gia phải hành động quyết liệt hơn để bảo vệ người dân.
Bộ trưởng Y tế Pháp Stephanie Rist ngày 28/6 cảnh báo các bệnh liên quan đến thời tiết cực đoan có thể kéo dài rất lâu sau khi sóng nhiệt kết thúc và số ca tử vong có thể tiếp tục tăng lên. Theo bà Rist, cái nóng gay gắt đang để lại những tác động muộn đối với cả người dễ bị tổn thương lẫn một số người trẻ tuổi, khiến họ phải nhập viện cấp cứu sau đó từ 5 đến 10 ngày. Đối với những người mắc bệnh mạn tính, ảnh hưởng này thậm chí kéo dài vài tuần, gây áp lực liên tục lên hệ thống bệnh viện ngay cả khi nhiệt độ đã giảm.
Tại thủ đô Paris, các dịch vụ khẩn cấp phải phản hồi 3.400 cuộc gọi, cao gấp 4 lần mức trung bình, đồng thời tiếp nhận điều trị cho 30 ca ngừng tim trong vòng 24 giờ tính đến ngày 26/6. Đợt thiên tai này cũng khiến một bé gái 12 tuổi tử vong vì sốc nhiệt hôm 26/6 ở tỉnh Yvelines, phía tây Paris, trong khi lực lượng y tế đã kịp thời cứu sống người anh trai 15 tuổi của nạn nhân.
Bên cạnh đó, giới chức Pháp ghi nhận 74 trường hợp tử vong do đuối nước khi người dân tự ý đi tìm nơi giải nhiệt, bao gồm một người đàn ông đuối nước tại Kênh Saint-Martin ở Paris do bơi ngoài khu vực cho phép.
Để trốn cái nóng ngột ngạt trong các căn hộ, nhiều người dân Paris phải ra ngủ tại các công viên công cộng suốt tuần trước, biến những không gian xanh như Buttes-Chaumont ở phía đông bắc thành các “khách sạn ngoài trời”. Một số người khác chọn giải pháp đặt phòng khách sạn có điều hòa nhiệt độ nằm ngay gần nhà để lánh nạn.
Hiện tượng thời tiết cực đoan này đang dịch chuyển dần sang phía đông châu Âu và liên tiếp phá vỡ các kỷ lục nhiệt độ trên diện rộng. Đức ghi nhận mức nhiệt kỷ lục ngày thứ ba liên tiếp với 41,7 độ C tại Neißemünde, khu vực giáp biên giới Ba Lan, trong khi Ba Lan cũng trải qua mức nhiệt cao nhất lịch sử đạt 40,5 độ C.
Cộng hòa Czech cũng vừa trải qua ngày nóng nhất trong lịch sử quan trắc với mức nhiệt lên tới 41,9 độ C. Dưới tác động của nhiệt độ cao, nồng độ ozon mặt đất tăng mạnh buộc nhà chức trách Cộng hòa Czech phải ban bố cảnh báo khói bụi tại khu vực miền trung và miền bắc đất nước, đồng thời khuyến cáo người dân tránh các hoạt động thể chất mạnh.
Nắng nóng gay gắt kéo dài đang làm tê liệt hệ thống hạ tầng và các hoạt động kinh tế, xã hội tại châu Âu. Tại Đức, các tuyến tàu hỏa ở bang miền tây North Rhine-Westphalia phải cắt giảm chuyến, còn hệ thống tàu điện tại thành phố Leipzig ở phía đông phải tạm ngừng hoạt động.
Người dân đa số chọn ẩn nấp trong nhà và chỉ ra ngoài khi mặt trời đã lặn, trong khi tại Rome, Giáo hoàng Leo phải lên tiếng cảm ơn những tín đồ vẫn cố gắng đến tham dự buổi cầu nguyện ngày chủ nhật tại Quảng trường Thánh Peter bất chấp thời tiết oi bức. Do người dân đổ xô đi tìm cách giải nhiệt, các cơ quan chức năng cũng ghi nhận hàng chục trường hợp tử vong do đuối nước.
Thời tiết khô nóng còn làm cạn kiệt và tăng nhiệt độ nguồn nước tại các con sông lớn, đe dọa trực tiếp đến ngành nông nghiệp và năng lượng. Chính phủ Hungary cho biết nhà máy điện hạt nhân Paks phải giảm sản lượng do nước sông Danube, nguồn nước làm mát cho nhà máy, đang ở mức nhiệt quá cao. Tại Italy, lưu lượng dòng chảy sông Po suy giảm nghiêm trọng đã tạo điều kiện cho nước biển xâm nhập sâu vào đất liền tới 18 km, đe dọa nghiêm trọng đến ngành nông nghiệp và các vùng đất ngập nước được bảo tồn tại khu vực đồng bằng sông.
Về nguyên nhân địa vật lý, một nghiên cứu mới của tổ chức hợp tác khoa học World Weather Attribution khẳng định đợt nắng nóng kèm độ ẩm cao kỷ lục vừa qua tại châu Âu sẽ không thể xảy ra nếu không có tác động của biến đổi khí hậu. Các nhà khoa học chỉ ra rằng hiện tượng thời tiết khắc nghiệt này gần như là điều bất khả thi vào 5 thập kỷ trước, nhưng hiện nay, tỷ lệ xuất hiện của nó đã tăng lên gấp 200 lần so với cách đây chỉ 20 năm.
Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết châu Âu đang tăng nhiệt với tốc độ cao gấp đôi mức trung bình toàn cầu. Theo ông, hiện có 150 triệu người tại lục địa này phải sống trong điều kiện nhiệt độ cực đoan, hàng trăm người đã tử vong, trường học phải đóng cửa và mạng lưới điện đang bị quá tải nghiêm trọng.
Ông Tedros gọi áp lực nhiệt là kẻ giết người thầm lặng, đồng thời cảnh báo hệ thống nhà ở, nơi làm việc cũng như trường học tại châu Âu vốn không được xây dựng để chống chịu mức nhiệt độ này. Ông kêu gọi các quốc gia châu Âu khẩn trương triển khai kế hoạch hành động, tập trung vào công tác chuẩn bị, phòng ngừa và tăng cường khả năng ứng phó của hệ thống y tế.
Các nhà khí tượng học dự báo giông bão có khả năng quét qua nhiều khu vực tại Pháp, Đức và Cộng hòa Czech trong một đến hai ngày tới. Dự báo thời tiết tại phần lớn khu vực Tây Âu sẽ mát mẻ hơn trong tuần này khi đợt nắng nóng dịch chuyển sâu hơn vào Trung Âu và vùng Balkan.
Ngày 4/7, Giám đốc Sở Y tế TP HCM Tăng Chí Thượng cho biết đây là một trong những điểm mới quan trọng của chương trình khám sức khỏe toàn dân đang được thành phố tăng tốc triển khai. Theo kế hoạch, đến cuối năm 2026, toàn bộ người dân TP HCM sẽ được khám sức khỏe định kỳ, có hồ sơ sức khỏe điện tử và được theo dõi sức khỏe liên tục. Thay vì chỉ tập trung điều trị khi mắc bệnh, ngành y tế hướng tới phát hiện sớm nguy cơ, quản lý bệnh mạn tính và tăng cường chăm sóc dự phòng ngay từ cộng đồng.
Điểm đáng chú ý là người dân không còn bị giới hạn bởi địa bàn hành chính khi tham gia chương trình. Một người sống ở phường này nhưng làm việc hoặc học tập tại khu vực khác vẫn có thể chọn cơ sở y tế đủ điều kiện gần nơi ở, nơi làm việc hoặc trường học để khám, thay vì phải quay về địa phương đăng ký thường trú.
"Cơ chế này giúp người dân tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn, đồng thời giảm tình trạng quá tải cục bộ tại một số cơ sở y tế", ông Thượng nói.
Không chỉ mở rộng nơi khám, thành phố còn thay đổi cách tiếp cận trong chăm sóc sức khỏe. Bệnh viện sẽ không chỉ là nơi chữa bệnh mà còn trở thành điểm khám sức khỏe định kỳ cho người dân. Điều này đồng nghĩa mỗi lần người dân đến bệnh viện - dù để tiêm chủng, khám thai, tái khám bệnh mạn tính hay khám chuyên khoa - đều có thể trở thành cơ hội để kiểm tra sức khỏe tổng quát nếu trong năm chưa thực hiện.
Theo ông Thượng, mục tiêu là chuyển từ tư duy "chờ người dân chủ động đi khám" sang "không bỏ lỡ bất kỳ cơ hội nào để chăm sóc sức khỏe". Ở tuyến cơ sở, các trạm y tế sẽ đóng vai trò nòng cốt. Thành phố yêu cầu 100% trạm y tế xã, phường triển khai đội chăm sóc sức khỏe gắn với địa bàn dân cư, phụ trách từng khu phố, tổ dân phố và nhóm hộ gia đình.
Các đội này sẽ trực tiếp tiếp cận người dân, vận động tham gia khám sức khỏe, cập nhật hồ sơ điện tử, đồng thời theo dõi nhóm nguy cơ cao như người cao tuổi, bệnh nhân tăng huyết áp, tiểu đường hoặc người gặp khó khăn trong đi lại. Với những trường hợp đặc biệt, nhân viên y tế có thể đến tận nhà hỗ trợ khám.
Song song đó, TP HCM huy động cả hệ thống y tế công lập và tư nhân cùng tham gia, bao gồm bệnh viện, phòng khám và các đội khám lưu động tại khu dân cư, khu công nghiệp, trường học hoặc cơ sở bảo trợ xã hội.
Một phần quan trọng khác của chương trình là xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử cho từng người dân. Sau mỗi lần khám, dữ liệu sức khỏe sẽ được cập nhật liên tục, giúp bác sĩ theo dõi tình trạng bệnh theo thời gian thay vì chỉ dựa vào từng lần khám riêng lẻ. Từ ngày 1/7, người dân TP HCM có thể tra cứu hồ sơ sức khỏe điện tử trên ứng dụng Công dân số, theo dõi các chỉ số sức khỏe và lịch sử khám bệnh ngay trên điện thoại.
Theo Sở Y tế, việc số hóa dữ liệu không chỉ giúp người dân quản lý sức khỏe tốt hơn mà còn tạo nền tảng để ngành y tế dự báo nguy cơ bệnh tật, phân bổ nguồn lực và hoạch định chính sách dựa trên dữ liệu thực tế.
Lãnh đạo ngành y tế đánh giá, chương trình khám sức khỏe toàn dân không đơn thuần là một chiến dịch ngắn hạn mà là bước chuyển lớn của hệ thống y tế thành phố từ chữa bệnh sang chăm sóc sức khỏe chủ động, từ quản lý rời rạc sang theo dõi sức khỏe suốt vòng đời. Nếu triển khai đúng tiến độ, mỗi người dân TP HCM sẽ có "hồ sơ sức khỏe riêng", được quản lý và chăm sóc liên tục ngay từ cộng đồng, thay vì chỉ tiếp cận hệ thống y tế khi đã mắc bệnh.
Cơm nguội để tủ lạnh qua đêm là món ăn quen thuộc của nhiều gia đình. Không ít người cho rằng cơm để nguội sẽ làm tăng tinh bột kháng, giúp kiểm soát đường huyết tốt hơn. Điều này có cơ sở khoa học, nhưng chỉ đúng khi cơm được bảo quản và hâm nóng đúng cách.
Theo tiến sĩ Denise Robertson, chuyên gia dinh dưỡng tại Đại học Surrey (Anh), khi cơm đã nấu chín được làm nguội, một phần tinh bột sẽ chuyển thành tinh bột kháng. Loại tinh bột này không bị tiêu hóa hoàn toàn ở ruột non mà đi xuống đại tràng, nơi nó trở thành "thức ăn" cho các lợi khuẩn đường ruột.
Tinh bột kháng có thể giúp làm chậm tốc độ hấp thu đường vào máu sau bữa ăn, tạo cảm giác no lâu hơn và hỗ trợ sức khỏe hệ tiêu hóa.
Một số nghiên cứu đăng trên tạp chí The American Journal of Clinical Nutrition cũng cho thấy việc làm nguội thực phẩm giàu tinh bột như cơm, khoai tây hay mì sau khi nấu có thể làm tăng hàm lượng tinh bột kháng so với khi ăn nóng ngay.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh đây không phải là "thần dược" giúp giảm cân hay kiểm soát đường huyết. Lợi ích chỉ ở mức vừa phải và phụ thuộc vào khẩu phần ăn cũng như chế độ sinh hoạt tổng thể.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) Mỹ, điều cần quan tâm không phải việc cơm nguội hay cơm nóng, mà là cách bảo quản.
Giáo sư Donald Schaffner, chuyên gia vi sinh thực phẩm tại Đại học Rutgers (Mỹ), cho biết gạo sống có thể chứa bào tử của vi khuẩn Bacillus cereus. Quá trình nấu chín không tiêu diệt hoàn toàn các bào tử này.
Nếu cơm chín được để ở nhiệt độ phòng quá lâu, bào tử có thể nảy mầm, vi khuẩn phát triển và sinh độc tố. Một số độc tố này bền với nhiệt nên việc hâm nóng lại cũng không thể loại bỏ hoàn toàn, làm tăng nguy cơ buồn nôn, nôn ói hoặc tiêu chảy.
Vì vậy, chuyên gia khuyến cáo nên để cơm nguội tự nhiên không quá 1 giờ (hoặc tối đa 2 giờ trong điều kiện bình thường), sau đó cho vào hộp sạch, đậy kín và bảo quản trong tủ lạnh ở nhiệt độ dưới 5 độ C.
Khi ăn, cần hâm nóng cơm đến khi nóng đều, bốc hơi trước khi dùng và không nên hâm đi hâm lại nhiều lần.
Câu trả lời là có, nếu cơm được bảo quản đúng cách.
Theo Học viện Dinh dưỡng và Ăn kiêng Mỹ, cơm chín có thể bảo quản trong tủ lạnh khoảng 3 - 4 ngày. Nếu có mùi lạ, nhớt, đổi màu hoặc nghi ngờ đã để ngoài quá lâu thì nên bỏ đi.
Các chuyên gia cũng lưu ý người già, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có hệ miễn dịch suy yếu cần đặc biệt cẩn trọng với thực phẩm nấu chín để qua đêm vì nguy cơ ngộ độc có thể nghiêm trọng hơn.
Như vậy, ăn cơm nguội để tủ lạnh qua đêm không gây hại, thậm chí có thể mang lại một số lợi ích nhờ tăng tinh bột kháng. Tuy nhiên, lợi ích này chỉ có ý nghĩa khi cơm được làm nguội, bảo quản và hâm nóng đúng quy trình.
Gan giữ vai trò thải độc, chuyển hóa và duy trì nhiều hoạt động quan trọng của cơ thể, nhưng lại dễ bị tổn thương âm thầm nếu sinh hoạt thiếu khoa học. Trong đó, gan nhiễm mỡ thường không có triệu chứng rõ ràng nên dễ phát hiện muộn. Bệnh gây khó chịu vùng bụng, mệt mỏi và có thể dẫn đến tổn thương gan nặng, xơ gan và nguy cơ tim mạch, theo tờ Hindustan Times.
Một số dấu hiệu có thể xuất hiện gồm suy nhược, đau vùng bụng trên bên phải, vàng da, phù chân và tích tụ dịch trong bụng. Bác sĩ chẩn đoán bệnh qua xét nghiệm chức năng gan, siêu âm, MRI, CT hoặc sinh thiết gan.
Ông Ramesh Kinha, bác sĩ tiết niệu tại Ấn Độ, cho biết chế độ ăn ảnh hưởng trực tiếp đến gan và cân nặng. Thừa cân làm tăng nguy cơ bệnh gan nên cần duy trì cân nặng hợp lý.
Chế độ ăn gồm rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, hạt, dầu ô liu, hải sản, protein nạc và chất xơ sẽ cung cấp vitamin, khoáng chất, polyphenol và chất chống oxy hóa, giúp giảm triglyceride. Lượng đường, đồ ngọt và món chiên cần được hạn chế. Omega 3 từ cá béo, óc chó, hạt lanh và bơ giúp hỗ trợ gan.
Rượu làm rối loạn chuyển hóa chất béo trong gan. Gan giảm phân giải mỡ, tăng tổng hợp mỡ và cản trở vận chuyển mỡ. Rượu còn tạo ra chất độc, làm tăng triglyceride và gây viêm gan.
Việc giảm rượu giúp giảm áp lực cho gan trong thời gian ngắn. Người có nguy cơ bệnh gan cần xem đây là yêu cầu bắt buộc.
Tập thể dục hỗ trợ ngăn ngừa gan nhiễm mỡ hiệu quả. Mỗi ngày cần duy trì ít nhất 30 phút vận động vừa phải như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc tập yoga. Hoạt động thể chất giúp tăng chuyển hóa, giảm mỡ và cải thiện tuần hoàn.
Việc giảm từ 5 đến 10% trọng lượng cơ thể giúp giảm đáng kể lượng mỡ trong gan.
Căng thẳng kéo dài làm tăng hormone cortisol và gây rối loạn chuyển hóa. Tình trạng này ảnh hưởng xấu đến gan.
Do đó, bạn duy trì thói quen thở sâu, thiền, tham gia hoạt động thư giãn, dành thời gian gần thiên nhiên và ngủ đủ giấc.
Nước giúp cơ thể thải độc và hỗ trợ tiêu hóa. Thói quen thay nước bằng đồ uống có đường dễ gây mất nước.
Trà xanh, trà thảo mộc hoặc cà phê dùng với lượng vừa phải, có thể thay thế đồ uống nhiều đường.
