Nhiều du khách từ khắp nơi trên thế giới đổ về Mỹ để theo dõi các trận đấu trong khuôn khổ World Cup 2026 tiết lộ, họ thấy mệt mỏi và khó hiểu vì văn hóa tiền tip tại quốc gia này.
Gần như mọi giao dịch kể cả những khoản chi rất nhỏ như mua chai nước, cũng bị nhân viên gợi ý trả thêm tiền phục vụ.
Đó là những phản ánh của du khách đến từ Anh, Australia hay Nhật Bản vì liên tục phải chi tiền boa khiến tổng chi phí chuyến đi tăng thêm đáng kể giữa bối cảnh khách phải bỏ ra khoản lớn mua vé xem bóng đá.
Hai du khách đến từ Australia là s O’Flynn và Robert McNamara cho biết, chi phí mua vé xem các trận đấu đã ngốn phần lớn ngân sách chuyến đi của họ. Vì vậy, việc phải trả thêm tiền tip ở hầu hết các dịch vụ khiến họ không khỏi ngạc nhiên.
McNamara nói anh và bạn đồng hành vẫn cố gắng tôn trọng phong tục địa phương, nhưng việc liên tục được yêu cầu trả tiền tip là một cú sốc văn hóa.
“Nhân viên phục vụ mong khách để lại tiền tip sau gần như mỗi lần mua đồ uống, nên chi phí tăng lên rất nhanh. Tôi mua một ly nước rồi phải trả thêm 5 USD – khoảng 131.000 đồng. Thật khó để hiểu điều này”, anh nói.
Trong khi đó, O’Flynn cho biết anh vẫn chưa hiểu vì sao hệ thống này tồn tại.
“Ở Australia, chúng tôi trả đúng số tiền được niêm yết. Còn ở đây, người ta yêu cầu hoặc kỳ vọng bạn trả thêm tiền tip. Đôi khi bạn cũng không biết nên tip bao nhiêu là phù hợp”, anh giãi bày.
Theo vị khách này, đa số người Australia cho rằng doanh nghiệp nên trả lương tốt hơn cho nhân viên thay vì để khách hàng phải gánh trách nhiệm đảm bảo thu nhập cho người lao động.
Trong khi đó, anh Geoff Pryor, cổ động viên đến từ thành phố Norwich (Anh) bày tỏ quan điểm hoàn toàn ủng hộ chuyện thưởng thêm cho nhân viên nếu khách nhận về dịch vụ tốt. Tuy nhiên, anh không hài lòng nếu bị gợi ý phải trả thêm tiền boa dù chỉ mua chai nước nhỏ.
Đối với du khách Nhật Bản, gánh nặng tài chính còn rõ rệt hơn bởi tại quê nhà, văn hóa tiền tip gần như không tồn tại.
Chị Maiko Asahi, đến thành phố Dallas cùng gia đình để cổ vũ đội tuyển Nhật Bản cho biết, giá cả tại Mỹ vốn đã khá cao.
“Ngay cả khi chưa tính tiền tip thì mọi thứ cũng đã rất đắt. Cộng thêm khoản này thì chi phí trở nên quá cao”, chị nói.
Một du khách Nhật khác là Akihiro đi cùng con trai tiết lộ, ngay cả bữa ăn đơn giản nhất tại nhà hàng cũng tiêu tốn khoảng 30 USD (khoảng 789.000 đồng).
Khi cộng thêm tiền tip khoảng 13%-20%, khách sẽ nghĩ rằng với số tiền đó họ hoàn toàn có thể gọi thêm một phần ăn nữa.
Chủ nhà hàng Mỹ: Không nhận tiền tip, nhân viên rất khó sống
Ở chiều ngược lại, nhiều chủ nhà hàng và người lao động trong ngành dịch vụ Mỹ cho biết họ cũng gặp không ít khó khăn khi phục vụ lượng lớn khách quốc tế vốn chưa quen với văn hóa tiền tip.
Chris Keller, chủ quán bar bóng đá Banter tại Brooklyn nói rằng khách Anh và nhiều nước châu Âu thường không để lại tiền tip hoặc giả vờ không biết quy định này.
“Điều đó diễn ra thường xuyên. Họ hoặc không tip, hoặc nói rằng họ không biết”, Keller cho hay.
Để bảo vệ quyền lợi nhân viên, quán của ông đã thay đổi hệ thống đặt chỗ, yêu cầu khách thanh toán trước đồ uống kèm phí phục vụ.
Trong khi đó, bà Ann Calimano – người đồng sở hữu nhà hàng Hurley ở thành phố New York – cho biết, lượng khách tăng mạnh trong mùa giải bóng đá, vốn là thời điểm kinh doanh thường khá yên ắng.
Tuy nhiên, nhiều du khách châu Âu không có thói quen trả tiền tip như người Mỹ.
Vị chủ quán đưa ra ví dụ cụ thể. Có nhóm khách gọi 600 USD tiền đồ ăn và nước uống, nhưng không để lại tiền tip. Khi đó, nhân viên pha chế sẽ lịch sự hỏi khách xem dịch vụ có ổn không.
Thông thường, câu trả lời của khách là rất ổn. Sau đó, nhân viên sẽ giải thích thêm, phí phục vụ chưa được tính vào hóa đơn, trong khi ở châu Âu hay châu Á, khoản này được cộng sẵn trong giá. Đây được coi là những khác biệt giữa các nền văn hóa.
Tại một quán bar có tên Garvey ở thành phố New York, nhân viên pha chế Cathal Reynolds bận rộn liên tục. Anh cho biết, trong thời gian diễn ra World Cup, không khí kinh doanh của quán lúc nào cũng đạt đỉnh. Thậm chí ngay cả buổi sáng khách còn đông hơn cả buổi tối trước đây.
Nam nhân viên pha chế hiểu khách phải tốn khoản tiền rất lớn để tới Mỹ xem bóng đá. Tuy nhiên, anh vẫn hy vọng khách quốc tế có thể nhập gia tùy tục.
“Nếu bạn tới đây để trải nghiệm, nên tham gia cả văn hóa tiền boa. Như vậy, khách mới có những kỷ niệm thực sự trọn vẹn”, anh nói.
Theo BBC, khác biệt này phản ánh sự chênh lệch trong cách trả lương cho nhân viên dịch vụ giữa Mỹ và nhiều quốc gia khác. Tại phần lớn các nước châu Âu và châu Á, nhân viên nhà hàng, khách sạn thường được trả mức lương cố định đủ sống.
Trong khi đó, tại một số bang của Mỹ, nhân viên phục vụ trong ngành ăn uống chỉ nhận mức lương cơ bản dành cho lao động hưởng tiền tip khoảng hơn 2 USD/giờ (hơn 52.000 đồng). Phần lớn thu nhập của họ phụ thuộc vào khoản tiền tip khoảng 20% từ khách hàng.
Trên thực tế tại Mỹ, mức lương và tiền tip giữa các bang cũng có sự khác biệt.
Tại thành phố Los Angeles, nhân viên phục vụ nhận tiền tip có mức lương cơ bản là 16,2 USD/giờ (khoảng 424.000 đồng). Trong khi đó tại thành phố Atlanta, mức lương tiền mặt tối thiểu dành cho nhân viên phục vụ nhận tiền tip chỉ là 2,13 USD/giờ (khoảng 56.000 đồng).
Bà Rosa Thurnher – chủ nhà hàng El Ponce và thành viên Hội đồng Liên minh Nhà hàng tại Mỹ – cho biết, mức tip khoảng 20% được xem là tiêu chuẩn.
“Nếu không nhận được tiền tip, nhân viên gần như không thể sống bằng nghề phục vụ”, bà Thurnher nhấn mạnh.
Nằm ở số 6 Hàng Quạt, tiệm khắc dấu Phúc Lợi mở cửa từ 8h đến 18h mỗi ngày. Mặt tiền của tiệm rộng chưa đầy 2 m, kê được 3-4 chiếc ghế nhựa, bày hai rổ đựng dấu gỗ với nhiều mẫu mã, hình dáng.
Nằm ở số 6 Hàng Quạt, tiệm khắc dấu Phúc Lợi mở cửa từ 8h đến 18h mỗi ngày. Mặt tiền của tiệm rộng chưa đầy 2 m, kê được 3-4 chiếc ghế nhựa, bày hai rổ đựng dấu gỗ với nhiều mẫu mã, hình dáng.
Chủ tiệm là ông Phạm Ngọc Toàn, sinh năm 1956, gắn bó với khắc dấu gỗ thủ công từ khi còn trẻ. Ông nội ông bắt đầu công việc này trước năm 1945, rồi truyền tới bố ông. Ban đầu, ông Toàn làm song song hai việc giáo viên lẫn thợ khắc gỗ nhưng tới năm 1993 đã ngừng giảng dạy, về nhà mở tiệm.
Nghề khắc dấu ở Hà Nội có nguồn gốc từ tỉnh Hà Tây cũ, cách đây hàng trăm năm. Những cửa hiệu khắc dấu lâu đời ở Hà Nội vẫn duy trì việc chế tác họa tiết cổ truyền như chữ triện, các bản khắc tranh thờ, tranh dân gian và khuôn làm bánh thủ công. Hiện nay, có rất ít cửa hàng khắc gỗ thủ công ở Hà Nội.
Chủ tiệm là ông Phạm Ngọc Toàn, sinh năm 1956, gắn bó với khắc dấu gỗ thủ công từ khi còn trẻ. Ông nội ông bắt đầu công việc này trước năm 1945, rồi truyền tới bố ông. Ban đầu, ông Toàn làm song song hai việc giáo viên lẫn thợ khắc gỗ nhưng tới năm 1993 đã ngừng giảng dạy, về nhà mở tiệm.
Nghề khắc dấu ở Hà Nội có nguồn gốc từ tỉnh Hà Tây cũ, cách đây hàng trăm năm. Những cửa hiệu khắc dấu lâu đời ở Hà Nội vẫn duy trì việc chế tác họa tiết cổ truyền như chữ triện, các bản khắc tranh thờ, tranh dân gian và khuôn làm bánh thủ công. Hiện nay, có rất ít cửa hàng khắc gỗ thủ công ở Hà Nội.
Khi còn trẻ, ông Toàn nhận làm rất nhiều sản phẩm khắc gỗ, từ những bức tranh dài 2-3 m, sản phẩm đòi hỏi kỹ thuật cao với thời gian hoàn thành lên tới cả tháng. Ông cũng nhận khắc các khuôn làm bánh Trung thu, dấu, mẫu mã cho nhiều cơ quan đoàn thể. Tất cả đều được làm thủ công.
Khi còn trẻ, ông Toàn nhận làm rất nhiều sản phẩm khắc gỗ, từ những bức tranh dài 2-3 m, sản phẩm đòi hỏi kỹ thuật cao với thời gian hoàn thành lên tới cả tháng. Ông cũng nhận khắc các khuôn làm bánh Trung thu, dấu, mẫu mã cho nhiều cơ quan đoàn thể. Tất cả đều được làm thủ công.
Khi còn trẻ, ông Toàn nhận làm rất nhiều sản phẩm khắc gỗ, từ những bức tranh dài 2-3 m, sản phẩm đòi hỏi kỹ thuật cao với thời gian hoàn thành lên tới cả tháng. Ông cũng nhận khắc các khuôn làm bánh Trung thu, dấu, mẫu mã cho nhiều cơ quan đoàn thể. Tất cả đều được làm thủ công.
Gỗ được chọn để khắc phải là loại mềm, thường dùng gỗ thị, giúp mực được thấm đều và dễ khắc hơn. Trước khi sử dụng, gỗ cần được phơi khô để thành phẩm không bị biến dạng theo thời tiết. Sau đó, ông Toàn thường khắc sẵn một số hình như danh thắng Việt Nam, 12 con giáp, các biểu tượng vui vẻ và trẻ trung để bán dần.
Gỗ được chọn để khắc phải là loại mềm, thường dùng gỗ thị, giúp mực được thấm đều và dễ khắc hơn. Trước khi sử dụng, gỗ cần được phơi khô để thành phẩm không bị biến dạng theo thời tiết. Sau đó, ông Toàn thường khắc sẵn một số hình như danh thắng Việt Nam, 12 con giáp, các biểu tượng vui vẻ và trẻ trung để bán dần.
Gỗ được chọn để khắc phải là loại mềm, thường dùng gỗ thị, giúp mực được thấm đều và dễ khắc hơn. Trước khi sử dụng, gỗ cần được phơi khô để thành phẩm không bị biến dạng theo thời tiết. Sau đó, ông Toàn thường khắc sẵn một số hình như danh thắng Việt Nam, 12 con giáp, các biểu tượng vui vẻ và trẻ trung để bán dần.
Hiện tiệm ông Toàn chủ yếu bán và khắc các sản phẩm dấu gỗ lưu niệm. Con dấu làm sẵn có hình vuông hoặc tròn. Người mua có thể yêu cầu khắc theo ý thích, giá 70.000 đồng, không phân biệt nhiều hay ít chi tiết. Mức giá này đã được giữ trong nhiều năm.
Hiện tiệm ông Toàn chủ yếu bán và khắc các sản phẩm dấu gỗ lưu niệm. Con dấu làm sẵn có hình vuông hoặc tròn. Người mua có thể yêu cầu khắc theo ý thích, giá 70.000 đồng, không phân biệt nhiều hay ít chi tiết. Mức giá này đã được giữ trong nhiều năm.
Quỳnh Trang (áo xanh), học sinh lớp 9, và bạn đến đặt hai con dấu cho dịp tốt nghiệp phổ thông. "Bọn em dùng những con dấu có tên mình để lưu lại trên những món quà tặng bạn bè", Trang cho hay.
Kết thúc chuyến đi Hà Nội, Trà Giang du khách ở Đà Nẵng, tìm mua con dấu tại số 6 Hàng Quạt. Giang cho biết cô in 4 con dấu hình phong cảnh, búa liềm làm quà cho ông nội với giá 70.000 đồng mỗi con. "Quá trình chọn hình mất nhiều thời gian nhất, còn khắc dấu chỉ 5-10 phút mỗi con", Giang nói.
Khách đến tiệm được ông Toàn hướng dẫn cụ thể nên chọn loại dấu, nội dung hoặc kiểu chữ phù hợp. Sau khi ra thành phẩm, khách thường thích thú check in ngay tại tiệm.
Nhiều khách nước ngoài tò mò đã ghé xem ông Toàn khắc gỗ. Ông kể một gia đình khách Mỹ đã bật khóc khi nhận bản khắc theo hình con chó đã mất của họ. Một gia đình đến từ Hà Lan khắc chân dung gia đình 5 người nhưng chỉ 4 có tên và hẹn quay lại "khi em bé trong bụng người mẹ chào đời".
Khách đến tiệm được ông Toàn hướng dẫn cụ thể nên chọn loại dấu, nội dung hoặc kiểu chữ phù hợp. Sau khi ra thành phẩm, khách thường thích thú check in ngay tại tiệm.
Nhiều khách nước ngoài tò mò đã ghé xem ông Toàn khắc gỗ. Ông kể một gia đình khách Mỹ đã bật khóc khi nhận bản khắc theo hình con chó đã mất của họ. Một gia đình đến từ Hà Lan khắc chân dung gia đình 5 người nhưng chỉ 4 có tên và hẹn quay lại "khi em bé trong bụng người mẹ chào đời".
Người mua dấu thường sẽ mua kèm hộp mực giá 30.000 đồng. Mỗi sản phẩm khắc dấu sau khi hoàn thành được đựng trong túi giấy.
Một trong những điều khiến ông Toàn vui với công việc này là chính là sự hài lòng của khách hàng. "Tôi muốn truyền năng lượng sống cho giới trẻ và truyền tải văn hóa Việt tới du khách nước ngoài qua những tác phẩm thủ công", ông Toàn nói.
Người mua dấu thường sẽ mua kèm hộp mực giá 30.000 đồng. Mỗi sản phẩm khắc dấu sau khi hoàn thành được đựng trong túi giấy.
Một trong những điều khiến ông Toàn vui với công việc này là chính là sự hài lòng của khách hàng. "Tôi muốn truyền năng lượng sống cho giới trẻ và truyền tải văn hóa Việt tới du khách nước ngoài qua những tác phẩm thủ công", ông Toàn nói.
Theo dữ liệu từ Báo cáo Triển vọng Du lịch 2026 của Agoda, du khách trẻ ngày càng coi việc du lịch là một phần tất yếu trong đời sống. Thay vì lên kế hoạch cho một chuyến đi dài trong năm, người trẻ chia nhỏ thành nhiều hành trình ngắn, dễ sắp xếp xen kẽ giữa công việc, học tập và sinh hoạt cá nhân.
Khảo sát cho thấy, 81% du khách trẻ dự định thực hiện tối đa 6 chuyến du lịch trong năm tới, trong khi gần 80% lựa chọn thời gian lưu trú dưới một tuần. Không chỉ tại Việt Nam, xu hướng này cũng xuất hiện tại nhiều thị trường châu Á như Ấn Độ hay Thái Lan cho thấy, du lịch đang dần được bình thường hóa, trở thành một hoạt động thường xuyên thay vì chỉ diễn ra vào các dịp cao điểm.
Yếu tố chi phí vẫn đóng vai trò quan trọng trong quyết định của nhóm khách này. Có tới 55% người trẻ Việt Nam cho biết ngân sách là yếu tố ảnh hưởng lớn đến lựa chọn chuyến đi. Đáng chú ý, 49% sẵn sàng tìm đến các điểm đến ít phổ biến hơn để tối ưu chi phí, đồng thời mở ra cơ hội khám phá những trải nghiệm mới mẻ.
Một điểm đáng chú ý là người trẻ không còn quá đặt nặng việc đi đâu mà tập trung vào ý nghĩa chuyến đi, đi với ai, có trải nghiệm gì đặc biệt. Số liệu cho thấy 48% du khách lựa chọn du lịch để khám phá văn hóa, 42% quan tâm đến ẩm thực địa phương, 58% có nhu cầu nghỉ dưỡng, tái tạo năng lượng và chữa lành.
Đặc biệt, du lịch gắn với âm nhạc, lễ hội đang trở thành xu hướng nổi bật. Khoảng 21% Gen Z cho biết họ sẵn sàng lên kế hoạch di chuyển chỉ để tham dự các buổi concert âm nhạc, lễ hội hoặc sự kiện thể thao.
Theo Future Market Insights, thị trường du lịch âm nhạc toàn cầu hiện đạt khoảng 6,4 tỉ USD và có thể tăng lên 15,5 tỉ USD trong 10 năm tới. Trước xu hướng này, nhiều doanh nghiệp lữ hành và hãng hàng không tung ra các gói kết hợp "âm nhạc, nghỉ dưỡng và trải nghiệm địa phương", trong đó bao gồm vé xem show đi kèm lưu trú, city tour và khám phá ẩm thực.
Ông Vũ Ngọc Lâm, Giám đốc Quốc gia Agoda tại Việt Nam nhận định, giới trẻ đang định nghĩa lại du lịch theo hướng linh hoạt hơn, tăng trải nghiệm và coi việc du lịch trở thành hoạt động hoặc thói quen bình thường mà không cần chờ đến một kỳ nghỉ dài. Xu hướng này cũng đặt ra yêu cầu mới cho ngành du lịch. Những gói du lịch ngắn ngày, linh hoạt, chi phí hợp lý và giàu trải nghiệm được dự báo sẽ tiếp tục chiếm ưu thế trong thời gian tới.
Mới đây, UBND tỉnh Ninh Bình có quyết định đổi tên Khu du lịch Quất Lâm (huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định cũ) thành Khu du lịch Giao Ninh (xã Giao Ninh, tỉnh Ninh Bình).
Khu du lịch biển Quất Lâm nổi tiếng với bãi tắm đẹp và khu nghỉ mát mùa hè của tỉnh Nam Định cũ. Bãi biển này mỗi năm đón hàng nghìn lượt du khách về đây tham quan, tắm biển, nghỉ dưỡng.
Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình cho biết thêm, việc thay đổi tên Khu du lịch Quất Lâm thành Khu du lịch Giao Ninh không chỉ tái định vị lại hình ảnh, thương hiệu một điểm đến du lịch mà còn thay đổi tư duy, cách làm du lịch biển gắn với không gian văn hóa biển, ẩm thực biển.
Đặc biệt là hệ thống làng nghề truyền thống, nhà thờ độc đáo khu vực ven biển của tỉnh.
Ngày 19/6, trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Bùi Văn Mạnh, Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình, cho biết sở đang phối hợp với xã Giao Ninh xây dựng bộ nhận diện thương hiệu mới của khu du lịch Giao Ninh và bộ sản phẩm du lịch cộng đồng các xã ven biển của tỉnh, dự kiến tổ chức chương trình công bố vào ngày 10/7.
"Nghị quyết Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh Ninh Bình về chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa và du lịch giai đoạn 2026-2030, định hướng đến 2045 đã xác định chiến lược phát triển du lịch văn hóa, sinh thái, nghỉ dưỡng biển gắn với cộng đồng, làng nghề và nông nghiệp trải nghiệm. Trong đó, du lịch biển là một trụ cột quan trọng để kết nối các không gian di sản, du lịch sinh thái, làng nghề và cộng đồng", ông Mạnh nói.
Cũng theo ông Mạnh, việc đổi tên Khu du lịch Quất Lâm thành Giao Ninh là một bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa chiến lược phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa của tỉnh Ninh Bình.
Biển Quất Lâm có chiều dài khoảng 3,5km, nơi đây hình thành các dịch vụ du lịch từ năm 1997. Cách đây khoảng 15 năm, dọc bờ biển Quất Lâm mọc lên hơn 100 ki ốt dạng lều quán nằm sát nhau và nở rộ dịch vụ mại dâm trá hình dưới vỏ bọc là các quán karaoke, massage, tẩm quất, xông hơi…
Năm 2021, 2022, tỉnh Nam Định cũ đã mạnh tay xóa sổ các ki ốt dọc bờ biển Quất Lâm và lên phương án đầu tư, xây dựng du lịch biển Quất Lâm lành mạnh, đẹp trong lòng du khách. Tuy nhiên, cũng từ đó bãi biển nổi tiếng và tai tiếng nhất miền Bắc này trở nên hoang tàn, nhếch nhác vì vắng khách.
Tháng 4/2025, Khu du lịch biển Quất Lâm được công nhận là khu du lịch cấp tỉnh của tỉnh Nam Định cũ.
Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình chia sẻ thêm, Quất Lâm từ xưa đến nay mọi người đều hiểu nó nổi tiếng vì cái gì, nổi tiếng về những điểm không lành mạnh nên phải làm lại thương hiệu, xa hơn nữa là làm lại cả thương hiệu du lịch biển cho tỉnh Ninh Bình.
Vì thế, việc xóa bỏ tên Quất Lâm là cần thiết, "sốc" lại để phát triển du lịch biển của Ninh Bình mang tính kết nối hơn sau khi sáp nhập 3 tỉnh Nam Định, Hà Nam và Ninh Bình.
