Bán đảo Musandam tách biệt khỏi phần còn lại của Oman bởi những rặng núi đá lởm chởm thuộc Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Nằm ở khu vực hẹp nhất của eo biển Hormuz, mũi xa nhất của bán đảo này chỉ cách bờ biển Iran gần 34 km.
Sự gần gũi với eo biển Hormuz và Iran khiến bán đảo này gần đây trở thành điểm chú ý của thế giới. Eo biển Hormuz, huyết mạch hàng hải nắm giữ 20% nguồn cung dầu toàn cầu, gần như bị tê liệt hoàn toàn sau khi xung đột giữa Mỹ – Israel với Iran bùng phát hồi cuối tháng 2.
Trong một buổi sáng gần đây, một con thuyền nhỏ rẽ sóng để lại phía sau những vệt trắng xóa là hoạt động hàng hải duy nhất gần bờ biển Khasab, thủ phủ của Musandam. Người dân địa phương giải thích với phóng viên của Washington Post rằng con thuyền này nhiều khả năng đang chở dê và nông sản tươi từ Iran sang Oman.
“Mối quan hệ giữa hai bên như họ hàng vậy”, Shaima Ahmed, dân địa phương 32 tuổi, nói về người Iran và người Oman. “Giờ đây ai cũng sợ hãi và sợ cả việc lên tiếng. Chúng tôi không muốn gây rắc rối và biết rằng Khasab đang kẹt ở giữa”.
Khasab, thành phố với khoảng 21.000 dân, vốn dựa vào nghề đánh cá và du lịch. Mối liên kết giữa Khasab và Iran rất sâu đậm. Người Iran mở doanh nghiệp ở Khasab và phụ nữ Iran thường kết hôn với ngư dân trong thành phố. Khi thương mại sụt giảm 50% vì đại dịch Covid-19, Ahmed cho biết Iran là quốc gia đầu tiên gửi thực phẩm cứu trợ tới đây.
Giờ đây, hầu như ngày nào cư dân Khasab cũng nghe thấy những tiếng nổ vang vọng từ xa, khi Mỹ và Israel dội bom vào Iran. Ahmed cho hay nhiều người dân ở đây phản đối xung đột và lo sợ về những gì sắp tới.
“Chúng tôi chưa bao giờ hình dung điều này sẽ xảy ra”, Ali Mohammed Sulaiman, thuyền trưởng 40 tuổi, nói, cho biết những mẻ hải sản ngon nhất của anh đều từng đánh bắt ở eo biển Hormuz và vùng biển gần Iran. “Trước đây, chúng tôi có thể đi bất cứ đâu”.
Kể từ khi chiến sự nổ ra, eo biển đã trở thành vùng cấm đối với ngư dân và họ có thể bị giới chức Oman phạt nếu đến quá gần, theo Sulaiman. Thuyền trưởng này đến từ ngôi làng Kumzar, nằm ngay trên eo biển Hormuz.
Kumzar có mối liên hệ mật thiết với Iran đến mức nhiều từ trong ngôn ngữ Kumzari của họ là tiếng Ba Tư.
“Chúng tôi không biết điều gì sẽ xảy ra. Chúng tôi chỉ có thể hy vọng hòa bình sớm trở lại”, Sulaiman nói và cho biết anh lo sợ một cuộc tấn công trên bộ xảy ra.
Tổng thống Donald Trump nói rằng ông đang chuẩn bị kết thúc cuộc chiến ở Iran, nhưng cũng đe dọa sẽ tiến hành những đòn tấn công dữ dội trong những ngày tới.
Ông Trump tuyên bố nếu Iran không mở lại eo biển Hormuz trước 20h ngày 7/4 (7h sáng 8/4 giờ Hà Nội), quân đội Mỹ sẽ phá hủy toàn bộ cầu tại nước này cũng như các nhà máy điện. Giới chức Iran bác bỏ tối hậu thư từ ông Trump, cảnh báo “mọi hành động liều lĩnh” của Mỹ sẽ khiến toàn khu vực “chìm trong biển lửa”.
Một liên minh gồm hơn 40 quốc gia do Anh dẫn đầu đã nhóm họp tuần trước để thảo luận về nỗ lực đảm bảo an toàn cho tàu thuyền qua eo biển Hormuz, nhưng cách thức họ thực hiện chưa rõ ràng.
Oman, quốc gia từng làm trung gian cho vòng đàm phán hạt nhân cuối cùng giữa Mỹ và Iran trước khi xung đột bùng phát, đã cố gắng giữ thái độ trung lập. Ngay cả sau khi Iran phóng tên lửa, UAV vào cảng của Oman, Ngoại trưởng Badr Albusaidi vẫn mô tả hành động trả đũa của Tehran là “kết quả tất yếu” của các động thái quân sự mà Mỹ – Israel tiến hành.
Dù Khasab phần lớn tránh được các cuộc tấn công từ Iran, nơi đây vẫn cảm nhận được hệ lụy của xung đột. Kinh tế của Musandam phụ thuộc nặng nề vào du lịch mùa đông và mùa xuân, nhưng các bến tàu đã trở nên im lìm gần đây.
Tại một nhà hàng vắng khách ở trung tâm thành phố, người bồi bàn 26 tuổi Shehan Majeed cho biết anh dành cả ngày lướt điện thoại để cập nhật tin tức về cuộc xung đột. Mỗi lần anh đều tự hỏi “hôm nay lại có chuyện gì nữa đây?”.
Khasab từng là khu vực nổi tiếng vì phong cảnh đẹp và sự yên bình, theo Bashahir Mohammed, người có gia đình điều hành một trong khoảng 30 công ty du lịch tại đây. Nhưng trong cả tháng 3, công ty chỉ có gần 30 khách hàng và hầu hết đến từ UAE.
“Hầu hết mọi người ở đây không sợ chết, nhưng lo sợ cho cuộc sống tương lai”, Mohammed nói.
Ismail Hossain, thuyền trưởng 32 tuổi người Bangladesh đã sống tại Khasab 8 năm, cho hay đây vốn là tháng đẹp nhất với khách du lịch. “Không quá nóng, cũng chẳng lạnh. Bình minh đẹp, hoàng hôn cũng tuyệt”, anh nói và ngước nhìn bầu trời xanh gần như không gợn mây.
Nhưng từ ngày chiến sự nổ ra, anh cho biết nơi này hầu như không còn bóng du khách.
“Hoàn toàn không có hoạt động nào diễn ra vì những gì đang xảy ra ở bên kia eo biển. Nếu điều đó không xảy ra, Khasab lúc này sẽ rất thịnh vượng”, Muhannad al-Kumzari, người dân địa phương, nói.
Ngày 18-4, Tổng thống Trump tiếp tục đưa ra những phát biểu gây chú ý về khả năng đạt thỏa thuận với Iran, trong đó nhấn mạnh hai bên có thể cùng nhau thu gom uranium từ các cơ sở hạt nhân của Tehran và chuyển về Mỹ, bất chấp phía Iran đã bác bỏ các luận điểm này trước đó.
Theo Hãng tin AFP, phát biểu trước sự kiện của tổ chức Turning Point USA tại bang Arizona, ông Trump cho biết Mỹ và Iran sẽ "cùng tiến vào với rất nhiều máy xúc" để thu gom vật liệu hạt nhân, trước khi "mang về Mỹ rất sớm".
Ông nhiều lần dùng cụm từ "bụi hạt nhân" để chỉ lượng uranium làm giàu mà Washington cáo buộc Tehran tích trữ.
"Có người hỏi làm thế nào để chúng ta lấy được 'bụi hạt nhân'? Chúng ta sẽ làm điều đó bằng cách cùng Iran tiến vào, với rất nhiều máy xúc - những máy xúc lớn nhất mà các bạn có thể tưởng tượng. Nhưng chúng ta sẽ cùng Iran tiến vào. Chúng ta sẽ lấy nó. Và chúng ta sẽ sớm mang nó về Mỹ", ông Trump phát biểu.
Trước đó trong loạt bài đăng trên mạng xã hội ngày 17-4, ông Trump cũng khẳng định Mỹ sẽ "lấy toàn bộ 'bụi hạt nhân", đồng thời cho rằng Iran đã đồng ý đình chỉ chương trình hạt nhân vô thời hạn.
Ông mô tả tiến trình đàm phán đang diễn ra tích cực, nhấn mạnh "không còn điểm bế tắc nào" và một thỏa thuận hòa bình "đã rất gần". Trả lời Hãng tin Bloomberg, ông Trump cho biết kỳ vọng các cuộc đàm phán sẽ tiếp tục vào 19-4.
Không chỉ về hạt nhân, ông Trump còn đưa ra nhiều tuyên bố lạc quan khác, như việc Iran sẽ mở eo biển Hormuz và "không bao giờ đóng lại", hay Israel sẽ bị Mỹ cấm tiến hành không kích tại Lebanon.
Trái ngược hoàn toàn, phía Iran bác bỏ các tuyên bố về uranium của ông Trump, nhấn mạnh đây là vấn đề "không thể thương lượng".
"Việc chuyển giao uranium làm giàu của Iran cho Mỹ chưa từng được nêu ra trong các cuộc đàm phán", người phát ngôn Esmaeil Baghaei cho biết, khẳng định uranium làm giàu "thiêng liêng như lãnh thổ Iran" và sẽ không được chuyển đi trong bất kỳ hoàn cảnh nào.
Ông cũng nhấn mạnh các cuộc thương lượng hiện tập trung vào chấm dứt chiến sự thay vì vấn đề hạt nhân, đặt ưu tiên vào kế hoạch dỡ bỏ trừng phạt và yêu cầu bồi thường thiệt hại hậu chiến.
Ngày 18-4, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố toàn bộ các phát biểu gần đây của ông Trump là "sai sự thật".
"Họ đã không thể giành chiến thắng trong cuộc chiến bằng những lời nói dối này, và chắc chắn cũng sẽ không đạt được điều gì trong quá trình đàm phán", ông nói.
Liên quan đến eo biển Hormuz, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi khẳng định tuyến đường này sẽ mở cửa hoàn toàn cho tàu thương mại trong thời gian ngừng bắn.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ra tuyên bố trên X rằng hoạt động vận tải qua khu vực sẽ phải đi theo các tuyến đường do Iran ấn định trước và cần sự cho phép của Hải quân IRGC.
Ông Baghaei cảnh báo rằng nếu lệnh phong tỏa hàng hải đối với các cảng của Iran tiếp tục, Tehran sẽ có các biện pháp đáp trả tương xứng - một trong số đó có thể là đóng cửa eo biển Hormuz trở lại.
Bộ trưởng Tư pháp Thái Lan Rutthaphon Naowarat nói rằng ông Thaksin nằm trong danh sách được ân xá theo lệnh hoàng gia. Công báo Hoàng gia Thái Lan tối 2.6 nêu rằng Quốc vương Maha Vajiralongkorn đã ban lệnh ân xá cho một số tù nhân, nhân dịp sinh nhật Hoàng hậu Suthida vào ngày 3.6.
Ông Thaksin đủ điều kiện được trả tự do hoàn toàn do thời gian thụ án còn lại trong án phạt không quá một năm, theo AP. Ông được phóng thích trước thời hạn vào ngày 11.5 sau khi chấp hành 8 tháng trong bản án một năm tù vì các cáo buộc liên quan đến tham nhũng. Ông phải đeo vòng giám sát điện tử và chịu sự quản chế trong vòng 4 tháng.
Bộ trưởng Rutthaphon cho biết vẫn còn một số thủ tục hành chính cần hoàn tất trước khi ông Thaksin chính thức được trả tự do hoàn toàn và tháo bỏ vòng giám sát điện tử.
Luật sư của ông Thaksin, ông Winyat Chartmontri, nói rằng chưa thể lập tức xác nhận quyết định ân xá. "Tuy nhiên, dựa trên các điều kiện hiện tại, thân chủ của tôi dường như đáp ứng đủ tiêu chuẩn để được hưởng ân xá và trả tự do", ông Winyat nói với Reuters.
Cựu Thủ tướng Thaksin Shinawatra trở về Thái Lan vào tháng 8.2023 sau 15 năm sống lưu vong, để thi hành bản án 8 năm tù. Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau khi bị giam, ông đã được chuyển đến bệnh viện với lý do gặp các vấn đề về tim và lồng ngực. Bản án của ông sau đó được giảm xuống còn 1 năm nhờ sự khoan hồng của hoàng gia.
Vào năm ngoái, Tòa án Tối cao Thái Lan đã ra lệnh đưa ông Thaksin trở lại nhà tù, với phán quyết rằng việc nằm viện kéo dài là không hoàn toàn chính đáng và phần còn lại của bản án phải được chấp hành trong trại giam.
Hezbollah đã nhận được hai đề xuất từ Mỹ để chấm dứt giao tranh với Israel, kênh Al Manar của nhóm ngày 2/6 đưa tin. Hezbollah không đồng ý với đề xuất đầu tiên của Ngoại trưởng Marco Rubio, theo đó Israel sẽ dừng tấn công quận Dahiyeh ở Beirut, một thành trì của nhóm, để đổi lấy việc Hezbollah ngừng tập kích Israel.
Tổng thống Donald Trump sau đó đưa ra đề nghị thứ hai rằng nếu Hezbollah ngừng tấn công Israel, nước này sẽ không nhắm vào quận Dahiyeh trong nhiều ngày. Đề xuất này cũng kêu gọi lệnh ngừng bắn toàn diện có hiệu lực sau 48-72 giờ, có thể bao trùm cả miền nam Lebanon, theo Al Manar.
Kênh Al Manar cho biết Hezbollah đang thảo luận về phương án của ông Trump, song chưa rõ kết quả. Đây là lần đầu tiên Hezbollah xác nhận về thỏa thuận ngừng bắn mà Tổng thống Trump nhắc đến vào ngày 1/6.
Một nguồn tin cho biết Hezbollah đang trao đổi với chính phủ Lebanon và nhấn mạnh cần "một lệnh ngừng bắn toàn diện".
Israel và Hezbollah tiếp tục giao tranh sau khi ông Trump công bố thỏa thuận nói trên. Cơ quan Thông tấn Quốc gia Lebanon (NNA) cho biết Israel ngày 2/6 tấn công khoảng 30 địa điểm trên khắp miền nam nước này.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) thông báo đã đánh chặn hai vật thể bay từ Lebanon, không có thương vong. Hezbollah tuyên bố đã tấn công các binh sĩ Israel tại Lebanon, song không nhận trách nhiệm về các vụ tấn công nhằm vào nước láng giềng.
Xung đột giữa Israel và Hezbollah bùng phát ngày 2/3, chiến sự những ngày qua leo thang mạnh mẽ khi IDF mở đợt tiến công sâu nhất vào Lebanon trong hai thập kỷ qua.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cáo buộc Hezbollah liên tục vi phạm thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực ngày 17/4 và ra lệnh tấn công vùng ngoại ô phía nam Beirut, nơi có thành trì của nhóm.
Theo trang tin Axios của Mỹ, ông Trump đã gây áp lực buộc ông Netanyahu phải nhượng bộ, cho rằng Thủ tướng Israel đang gây nguy hiểm cho đàm phán hòa bình Mỹ - Iran.
Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz sau đó cho biết nước này đã xây dựng phương án mới được Mỹ hậu thuẫn, theo đó IDF sẽ tấn công ngoại ô Beirut nếu Hezbollah tiếp tục tập kích Israel.
Bộ Y tế Lebanon cho biết các cuộc tấn công kể từ đầu tháng 3 khiến 3.465 người tại nước này thiệt mạng. Theo giới chức Israel, 26 binh sĩ và một nhà thầu dân sự ở nước này đã thiệt mạng.
