Bán đảo Musandam tách biệt khỏi phần còn lại của Oman bởi những rặng núi đá lởm chởm thuộc Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Nằm ở khu vực hẹp nhất của eo biển Hormuz, mũi xa nhất của bán đảo này chỉ cách bờ biển Iran gần 34 km.
Sự gần gũi với eo biển Hormuz và Iran khiến bán đảo này gần đây trở thành điểm chú ý của thế giới. Eo biển Hormuz, huyết mạch hàng hải nắm giữ 20% nguồn cung dầu toàn cầu, gần như bị tê liệt hoàn toàn sau khi xung đột giữa Mỹ – Israel với Iran bùng phát hồi cuối tháng 2.
Trong một buổi sáng gần đây, một con thuyền nhỏ rẽ sóng để lại phía sau những vệt trắng xóa là hoạt động hàng hải duy nhất gần bờ biển Khasab, thủ phủ của Musandam. Người dân địa phương giải thích với phóng viên của Washington Post rằng con thuyền này nhiều khả năng đang chở dê và nông sản tươi từ Iran sang Oman.
“Mối quan hệ giữa hai bên như họ hàng vậy”, Shaima Ahmed, dân địa phương 32 tuổi, nói về người Iran và người Oman. “Giờ đây ai cũng sợ hãi và sợ cả việc lên tiếng. Chúng tôi không muốn gây rắc rối và biết rằng Khasab đang kẹt ở giữa”.
Khasab, thành phố với khoảng 21.000 dân, vốn dựa vào nghề đánh cá và du lịch. Mối liên kết giữa Khasab và Iran rất sâu đậm. Người Iran mở doanh nghiệp ở Khasab và phụ nữ Iran thường kết hôn với ngư dân trong thành phố. Khi thương mại sụt giảm 50% vì đại dịch Covid-19, Ahmed cho biết Iran là quốc gia đầu tiên gửi thực phẩm cứu trợ tới đây.
Giờ đây, hầu như ngày nào cư dân Khasab cũng nghe thấy những tiếng nổ vang vọng từ xa, khi Mỹ và Israel dội bom vào Iran. Ahmed cho hay nhiều người dân ở đây phản đối xung đột và lo sợ về những gì sắp tới.
“Chúng tôi chưa bao giờ hình dung điều này sẽ xảy ra”, Ali Mohammed Sulaiman, thuyền trưởng 40 tuổi, nói, cho biết những mẻ hải sản ngon nhất của anh đều từng đánh bắt ở eo biển Hormuz và vùng biển gần Iran. “Trước đây, chúng tôi có thể đi bất cứ đâu”.
Kể từ khi chiến sự nổ ra, eo biển đã trở thành vùng cấm đối với ngư dân và họ có thể bị giới chức Oman phạt nếu đến quá gần, theo Sulaiman. Thuyền trưởng này đến từ ngôi làng Kumzar, nằm ngay trên eo biển Hormuz.
Kumzar có mối liên hệ mật thiết với Iran đến mức nhiều từ trong ngôn ngữ Kumzari của họ là tiếng Ba Tư.
“Chúng tôi không biết điều gì sẽ xảy ra. Chúng tôi chỉ có thể hy vọng hòa bình sớm trở lại”, Sulaiman nói và cho biết anh lo sợ một cuộc tấn công trên bộ xảy ra.
Tổng thống Donald Trump nói rằng ông đang chuẩn bị kết thúc cuộc chiến ở Iran, nhưng cũng đe dọa sẽ tiến hành những đòn tấn công dữ dội trong những ngày tới.
Ông Trump tuyên bố nếu Iran không mở lại eo biển Hormuz trước 20h ngày 7/4 (7h sáng 8/4 giờ Hà Nội), quân đội Mỹ sẽ phá hủy toàn bộ cầu tại nước này cũng như các nhà máy điện. Giới chức Iran bác bỏ tối hậu thư từ ông Trump, cảnh báo “mọi hành động liều lĩnh” của Mỹ sẽ khiến toàn khu vực “chìm trong biển lửa”.
Một liên minh gồm hơn 40 quốc gia do Anh dẫn đầu đã nhóm họp tuần trước để thảo luận về nỗ lực đảm bảo an toàn cho tàu thuyền qua eo biển Hormuz, nhưng cách thức họ thực hiện chưa rõ ràng.
Oman, quốc gia từng làm trung gian cho vòng đàm phán hạt nhân cuối cùng giữa Mỹ và Iran trước khi xung đột bùng phát, đã cố gắng giữ thái độ trung lập. Ngay cả sau khi Iran phóng tên lửa, UAV vào cảng của Oman, Ngoại trưởng Badr Albusaidi vẫn mô tả hành động trả đũa của Tehran là “kết quả tất yếu” của các động thái quân sự mà Mỹ – Israel tiến hành.
Dù Khasab phần lớn tránh được các cuộc tấn công từ Iran, nơi đây vẫn cảm nhận được hệ lụy của xung đột. Kinh tế của Musandam phụ thuộc nặng nề vào du lịch mùa đông và mùa xuân, nhưng các bến tàu đã trở nên im lìm gần đây.
Tại một nhà hàng vắng khách ở trung tâm thành phố, người bồi bàn 26 tuổi Shehan Majeed cho biết anh dành cả ngày lướt điện thoại để cập nhật tin tức về cuộc xung đột. Mỗi lần anh đều tự hỏi “hôm nay lại có chuyện gì nữa đây?”.
Khasab từng là khu vực nổi tiếng vì phong cảnh đẹp và sự yên bình, theo Bashahir Mohammed, người có gia đình điều hành một trong khoảng 30 công ty du lịch tại đây. Nhưng trong cả tháng 3, công ty chỉ có gần 30 khách hàng và hầu hết đến từ UAE.
“Hầu hết mọi người ở đây không sợ chết, nhưng lo sợ cho cuộc sống tương lai”, Mohammed nói.
Ismail Hossain, thuyền trưởng 32 tuổi người Bangladesh đã sống tại Khasab 8 năm, cho hay đây vốn là tháng đẹp nhất với khách du lịch. “Không quá nóng, cũng chẳng lạnh. Bình minh đẹp, hoàng hôn cũng tuyệt”, anh nói và ngước nhìn bầu trời xanh gần như không gợn mây.
Nhưng từ ngày chiến sự nổ ra, anh cho biết nơi này hầu như không còn bóng du khách.
“Hoàn toàn không có hoạt động nào diễn ra vì những gì đang xảy ra ở bên kia eo biển. Nếu điều đó không xảy ra, Khasab lúc này sẽ rất thịnh vượng”, Muhannad al-Kumzari, người dân địa phương, nói.
Theo Hãng tin Tasnim của Iran, quân đội nước này ngày 31-3 cho biết các đơn vị phòng không đã bắn hạ một máy bay không người lái (drone) MQ-9 Reaper của kẻ thù gần Isfahan, trong bối cảnh căng thẳng với Mỹ - Israel tiếp tục leo thang.
Cụ thể, trong tuyên bố do Tasnim đăng tải, các quan chức Iran cho biết chiếc drone này đã bị đánh chặn và phá hủy vào đầu ngày 31-3 (giờ địa phương), đồng thời mô tả đây là phương tiện thuộc về "kẻ thù Mỹ - Israel".
Động thái này cũng đánh dấu đây là chiếc máy bay không người lái thứ 146 bị Iran bắn hạ.
Được biết, loại drone này được sử dụng rộng rãi cho hoạt động trinh sát và tấn công, có giá khoảng 30 triệu USD mỗi chiếc.
Trước đó cùng ngày, Iran cũng đã tăng cường tấn công diện rộng vào nhiều khu vực khắp vùng Vịnh, trong đó một tàu chở dầu cỡ lớn của Kuwait đã bị tấn công tại cảng Dubai (UAE).
Vụ việc đã gây cháy trên tàu và làm hư hại thân tàu, nhưng may mắn toàn bộ 24 thủy thủ đều an toàn và không ghi nhận thương vong. Giới chức UAE sau đó xác nhận đã khống chế đám cháy và không xảy ra sự cố tràn dầu.
Đồng thời, UAE cũng cho biết các hệ thống phòng thủ của nước này đang được triển khai để đối phó nguy cơ tên lửa và drone từ Iran.
Ở một diễn biến khác, lực lượng an ninh Iran đã bắt giữ hai người tại tỉnh Đông Azerbaijan với cáo buộc cung cấp thông tin về các địa điểm nhạy cảm cho tình báo Mỹ - Israel. Hai nghi phạm bị cho là nhận tiền điện tử để đổi lấy thông tin và đã được chuyển cho cơ quan tư pháp xử lý.
Iran cảnh báo việc cung cấp bất kỳ thông tin nào cho Mỹ hoặc Israel đều có thể dẫn đến án tử hình.
Trong một thông điệp đăng trên tài khoản mạng xã hội X hôm nay 20/5, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi đã nêu lại những “thành tựu quân sự” của Iran trong cuộc xung đột với Mỹ và Israel, bao gồm cả việc bắn trúng tiêm kích tàng hình F-35.
Ông Araqchi tuyên bố lực lượng vũ trang Iran đã thu được kinh nghiệm tác chiến quý báu từ cuộc xung đột, đồng thời cảnh báo việc nối lại các cuộc tấn công nhằm vào Iran sẽ dẫn đến “nhiều bất ngờ hơn nữa” dành cho Mỹ.
“Nhiều tháng sau khi bắt đầu cuộc xung đột với Iran, Quốc hội Mỹ đã thừa nhận việc mất hàng chục máy bay trị giá hàng tỷ USD. Lực lượng vũ trang hùng mạnh của chúng ta được xác nhận là lực lượng đầu tiên bắn trúng một chiếc F-35 vốn được ca tụng”, ông Araqchi bình luận.
“Với những bài học kinh nghiệm và kiến thức chúng ta đã thu được, việc quay trở lại xung đột sẽ mang đến nhiều bất ngờ hơn nữa”, Ngoại trưởng Iran cảnh báo.
Một báo cáo mới được Quốc hội Mỹ công bố cho biết quân đội Mỹ đã mất ít nhất 42 máy bay trong 40 ngày xung đột với Iran, với ước tính thiệt hại lên tới hàng tỷ USD.
Cùng ngày, trong một thông điệp được phát đi nhân kỷ niệm 2 năm ngày mất của cựu Tổng thống Iran Ebrahim Raisi trong vụ tai nạn trực thăng, Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei tuyên bố Iran đang thực hiện “cuộc kháng chiến lịch sử độc nhất vô nhị chống lại hai đội quân gây hấn toàn cầu” là Israel và Mỹ.
Trong một tuyên bố bằng văn bản khác, Lãnh tụ Tối cao Iran nói rằng cuộc xung đột với Mỹ và Israel đang khiến gánh nặng đối với các quan chức Iran “nặng nề hơn trước”, đồng thời nhấn mạnh ông biết ơn “sự đoàn kết của cả đất nước”.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm nay cảnh báo bất kỳ hành động gây hấn mới nào nhằm vào Iran sẽ khiến cuộc xung đột hiện nay vượt ra ngoài phạm vi khu vực.
“Mỹ và Israel nên biết rằng mặc dù các vị đã tấn công chúng tôi bằng cách sử dụng mọi năng lực của hai trong số những quân đội lớn trên thế giới, chúng tôi vẫn chưa hề sử dụng hết tất cả các năng lực. Giờ đây, nếu hành động gây hấn chống lại Iran bị lặp lại, cuộc chiến khu vực này sẽ mở rộng ra ngoài phạm vi khu vực, và chúng tôi sẽ giáng những đòn mà các vị không thể tưởng tượng nổi”, tuyên bố cho biết.
Trước đó, Thiếu tướng Ali Abdollahi, Tư lệnh Bộ chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbia của Iran, cảnh báo Mỹ và các đồng minh không nên lặp lại sai lầm chiến lược và tính toán sai lầm.
Theo ông Abdollahi, đối thủ nên biết rằng Iran và lực lượng vũ trang của nước này hiện được chuẩn bị kỹ lưỡng và mạnh mẽ hơn trước đây, luôn sẵn sàng hành động.
Ông cảnh báo bất kỳ hành động gây hấn hay tấn công nào mới của đối thủ nhằm vào Iran sẽ bị đáp trả “nhanh chóng, dứt khoát, mạnh mẽ và quy mô lớn”.
Tuyên bố của giới chức Iran được đưa ra trong bối cảnh các quan chức Mỹ cảnh báo Washington sẽ tấn công trở lại mạnh hơn trước nếu Iran không nhanh chóng đạt được thỏa thuận.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, quyết định hoãn tấn công của ông chỉ có hiệu lực 2-3 ngày hoặc đến đầu tuần tới.
Tổng thống Trump nói rằng Tehran rất muốn đạt được một thỏa thuận với Washington để chấm dứt xung đột, đồng thời nhắc lại cảnh báo về khả năng nối lại các cuộc tấn công vào Iran.
Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran thông qua Pakistan đến nay tiếp tục bế tắc do các vấn đề như chương trình hạt nhân của Tehran. Điều này làm dấy lên lo ngại xung đột có thể bùng phát trở lại sau hơn một tháng ngừng bắn.
“Một lệnh ngừng bắn thông qua việc chấp nhận những yêu cầu chung mà Iran mong muốn là thành quả từ máu của vị lãnh tụ đã hy sinh của chúng tôi, Đại giáo chủ Ali Khamenei, và cũng là kết quả cho sự đoàn kết của toàn thể người dân Iran trên mọi mặt trận”, ông Pezeshkian viết trên mạng xã hội X.
Nhà lãnh đạo Iran kêu gọi toàn thể người dân Iran tiếp tục sát cánh bên nhau, dù là trong lĩnh vực ngoại giao, quốc phòng, trên đường phố hay trong công tác phục vụ cộng đồng.
Tổng thống Pezeshkian là một trong số các quan chức cấp cao Iran nhận định thỏa thuận ngừng bắn là “chiến thắng” cho Tehran, theo báo The Guardian.
Ngoài ra, Phó tổng thống thứ nhất Iran Mohammad Reza Aref cũng thông báo trên mạng xã hội rằng “kỷ nguyên của Iran đã bắt đầu”.
Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran lại cho rằng Mỹ đã “chịu một thất bại không thể phủ nhận, mang tính lịch sử và hủy diệt”.
Cùng ngày 8-4, lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn tại Lebanon đã cảnh báo rằng thỏa thuận ngừng bắn Mỹ - Iran “có thể sụp đổ hoàn toàn nếu không bao gồm mặt trận tại Lebanon”.
Ông Ibrahim Mousavi - quan chức cấp cao của Hezbollah - nhấn mạnh thỏa thuận ngừng bắn trên còn bao gồm mặt trận Hezbollah - Israel. Nếu Israel không tuân thủ thì các lực lượng trong khu vực, bao gồm cả Iran sẽ đáp trả.
Trước đó, quân đội Israel tuyên bố cuộc giao tranh với Hezbollah và chiến dịch tấn công trên bộ sẽ tiếp tục, đồng thời nhắc lại phát biểu của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu rằng thỏa thuận ngừng bắn không bao gồm mặt trận Lebanon.
Kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực, Israel vẫn tiến hành nhiều đợt không kích nhằm vào các địa điểm trên khắp miền nam Lebanon.
