Theo dữ liệu của Sở Giao dịch chứng khoán TP HCM, khối ngoại đã rút gần 80.000 tỷ đồng, tương đương 3 tỷ USD, khỏi thị trường trong nửa đầu năm. Mức độ tham gia của nhà đầu tư nước ngoài cũng suy giảm đáng kể, thể hiện qua tỷ trọng giao dịch trong tổng thanh khoản toàn thị trường chỉ còn 12,15%.
Xu hướng này kéo dài suốt sáu tháng, nhưng áp lực xả hàng không phải lúc nào cũng đồng đều. Nói với VnExpress, ông Tyler Nguyễn Mạnh Dũng, Giám đốc cấp cao Nghiên cứu chiến lược thị trường, Công ty Chứng khoán HSC nhận thấy có hai đợt bán ròng đột biến từ khối ngoại. Đợt đầu tiên khi xung đột Trung Đông nổ ra, khiến áp lực tỷ giá tăng vọt ở thị trường tự do vào đầu tháng 3, kích hoạt làn sóng bán ròng. Đợt thứ hai rơi vào những tuần cuối tháng 5, khi lợi suất trái phiếu chính phủ ở các quốc gia phát triển tăng vọt do rủi ro lạm phát và nợ công, khiến nhà đầu tư ngoại tăng tốc rút vốn khỏi Việt Nam.
Chuyên gia HSC cũng nhận thấy sự tương quan đáng kể giữa tăng trưởng của VN-Index và cường độ mỗi đợt bán ròng. Chỉ số đại diện cho sàn TP HCM càng lập đỉnh mới, áp lực bán càng mạnh. Điển hình như khi VN-Index lập kỷ lục 1.927 điểm vào giữa tháng 5, khối ngoại sau đó có ba phiên liên tiếp xả hàng hơn 1.000 tỷ đồng.
Xét theo ngành, dòng vốn của nhà đầu tư nước ngoài rút nhiều nhất khỏi cổ phiếu ngân hàng, bất động sản và công nghệ với tổng cộng 97% giá trị bán ròng. Cả ba đều là những ngành đang đứng trước thay đổi lớn từ môi trường kinh doanh. Bất động sản và ngân hàng chịu tác động từ chính sách tiền tệ, mặt bằng lãi suất và tín dụng. Trong khi đó, nhóm công nghệ, dẫn dắt bởi FPT, đối mặt với áp lực tái định hình khi làn sóng AI thay đổi nhanh chóng nhu cầu và mô hình phát triển của ngành phần mềm.
Áp lực rút vốn khỏi chứng khoán Việt Nam hiện thuộc nhóm mạnh nhất Đông Nam Á, nhưng đây không phải câu chuyện của riêng thị trường trong nước.
Trong bối cảnh lợi suất trái phiếu Mỹ duy trì ở mức cao và Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) có thể chuyển sang lập trường “diều hâu” hơn, tức thắt chặt tiền tệ nếu lạm phát tiếp tục dai dẳng. Khi đó, dòng vốn toàn cầu đang giảm mạnh tỷ trọng tại các thị trường mới nổi và cận biên để quay lại tài sản an toàn hoặc các thị trường phát triển. Với độ mở lớn, chứng khoán Việt Nam nhạy cảm hơn trong giai đoạn nhà đầu tư toàn cầu chuyển sang trạng thái giảm rủi ro.
Theo chuyên gia HSC, sự thận trọng hiện nay chưa phản ánh việc dòng vốn ngoại rút hoàn toàn khỏi Việt Nam. Phần lớn các quỹ đầu tư vẫn theo dõi thị trường, đặc biệt khi câu chuyện nâng hạng vẫn là yếu tố trung hạn quan trọng. Tuy nhiên, từ nay đến trước thời điểm chính thức được FTSE Russell nâng hạng (21/9/2026), xu hướng giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài khó đảo chiều từ bán thành mua.
Về lý thuyết, sau khi FTSE Russell công bố lộ trình nâng hạng, thị trường thường kỳ vọng dòng vốn chủ động (active funds) sẽ giải ngân dần để đón đầu dòng vốn thụ động (passive funds) trước mốc chính thức. Nhưng bối cảnh vĩ mô toàn cầu hiện tại chưa thực sự thuận lợi cho các thị trường mới nổi và cận biên, khi dòng tiền có xu hướng ưu tiên tài sản phòng thủ và giảm phân bổ vào các thị trường rủi ro cao hơn, bao gồm cả những thị trường đang trong quá trình nâng hạng như Việt Nam.
“Trước thời điểm chính thức nâng hạng, dòng vốn ngoại chủ động sẽ chưa quay lại mạnh mẽ. Xu hướng chủ đạo nhiều khả năng vẫn là ‘risk-off’, tức duy trì sự thận trọng và tiếp tục bán ròng ở mức độ nhất định”, ông Dũng nói.
SSI cũng kỳ vọng bức tranh sẽ khởi sắc hơn sau ngày chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng, khi dòng vốn thụ động có thể giải ngân khoảng 1,4 tỷ USD theo bốn đợt trong giai đoạn 2026-2027. Quy mô này tương đương khoảng một nửa giá trị bán ròng sáu tháng đầu năm, cho thấy chu kỳ nâng hạng có thể giúp giảm đáng kể áp lực rút vốn hiện tại.
Trong lúc chờ cột mốc nâng hạng chính thức, thị trường trong nước đang dựa vào nguồn vốn margin nội tại để hấp thụ lượng bán ra của nhà đầu tư ngoại. Theo nhóm phân tích Công ty Chứng khoán SSI, dư nợ cho vay ký quỹ đã tăng khoảng 241.000 tỷ đồng từ 2023 đến nay, gần bằng 98% giá trị bán ròng lũy kế của nhà đầu tư nước ngoài trong cùng giai đoạn.
“Tuy nhiên, việc sử dụng đòn bẩy ở mức cao khiến thị trường nhạy cảm hơn trước các cú sốc thanh khoản, đặc biệt nếu áp lực bán của khối ngoại còn kéo dài”, SSI cảnh báo.
Cũng theo nhóm này, xu hướng tăng điểm của thị trường đang được duy trì nhờ các yếu tố nền tảng, nhưng dòng vốn ngoại rời đi khiến VN-Index đối diện lực cản mạnh hơn khi tiến gần các vùng đỉnh mới. Khả năng chỉ số lập thêm kỷ lục mới phụ thuộc nhiều vào sự cải thiện của môi trường tiền tệ trong nước và sự trở lại của dòng vốn quốc tế.
Nhìn dài hơi hơn, áp lực bán ròng có thể không còn quá lớn. Sau quá trình bán ròng kéo dài từ năm 2022 đến nay, tỷ lệ sở hữu của khối ngoại trên sàn chứng khoán đã chạm đáy mới, dưới 14%, tính cả sở hữu của các cổ đông chiến lược nước ngoài. Điều này cho thấy dư địa để nhà đầu tư ngoại xả hàng không còn nhiều như trước.
Sau khi vượt qua “bài kiểm tra” của FTSE Russell, giới đầu tư quốc tế đang kỳ vọng những cột mốc mới cho chứng khoán Việt Nam, qua đó kéo dòng vốn ngoại trở lại một cách bền vững. Tại một hội nghị cuối tháng 6, ông Micheal Kokalari, chuyên gia kinh tế của Quỹ đầu tư VinaCapital, cho rằng Việt Nam đang trở thành điểm đến hấp dẫn với nhà đầu tư quốc tế. Để thu hút mạnh hơn vốn nước ngoài, ông gợi ý cần sớm hoàn thành mục tiêu được MSCI nâng hạng lên thị trường mới nổi.
“Hiện có rất nhiều quỹ đầu tư quốc tế với quy mô lên tới hàng trăm tỷ USD đang theo dõi rất sát thị trường Việt Nam. Khi các điều kiện này được hoàn thiện và Việt Nam chính thức được MSCI nâng hạng, sẽ có một lượng vốn rất lớn được giải ngân vào thị trường”, ông Kokalari nói.
Sau khi chinh phục các siêu đô thị giàu có, làn sóng xe điện tại Trung Quốc đang âm thầm tiến về những khu vực nội địa kém phát triển hơn. Nơi đây được xem là “mặt trận cuối” để định đoạt số phận của xe động cơ đốt trong tại thị trường ô tô lớn nhất thế giới.
Hiện xe điện đã chiếm khoảng một nửa doanh số ô tô toàn quốc, thậm chí vượt mặt xe xăng tại nhiều đô thị cấp một và cấp hai như Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Châu hay Thâm Quyến. Tuy nhiên, tại các thành phố khác - chiếm tới 80% khu vực đô thị - tỷ lệ này vẫn dưới 40%, cho thấy dư địa tăng trưởng còn rất lớn.
Theo giới phân tích, chính khu vực này sẽ trở thành động lực cho “làn sóng điện hóa” tiếp theo. Khi xe điện dần phổ cập xuống các thị trường đại chúng, áp lực sẽ gia tăng mạnh mẽ lên các hãng xe truyền thống - những doanh nghiệp vẫn phụ thuộc phần lớn vào xe xăng và chưa chuyển mình đủ nhanh.
Dù các tên tuổi như Volkswagen, Toyota, Honda, BMW hay General Motors vẫn nằm trong nhóm bán chạy nhất, họ chủ yếu dựa vào xe động cơ đốt trong, trong khi thị phần xe điện còn khá mờ nhạt.
Dự báo cho thấy, thị trường xe điện tại các thành phố cấp thấp có thể đạt “điểm bùng phát” và chiếm khoảng 50% doanh số vào cuối năm 2027. Nếu kịch bản này xảy ra, lượng xe xăng dư thừa có thể bị đẩy mạnh ra thị trường quốc tế.
Sự thay đổi cũng diễn ra ở tâm lý tiêu dùng. Nếu trước đây người Trung Quốc chuộng xe ngoại như biểu tượng địa vị, thì nay xe điện lại gắn liền với niềm tự hào công nghệ nội địa, một lợi thế lớn cho các thương hiệu trong nước.
Tham vọng điện hóa của Trung Quốc không chỉ đến từ nhu cầu thị trường mà còn được hậu thuẫn bởi chính sách. Chính phủ nước này đang tăng tốc mở rộng hạ tầng sạc, hướng tới hàng chục triệu điểm sạc công cộng, đặc biệt tại nông thôn, trạm dừng cao tốc và bãi đỗ xe công cộng. Giới quan sát cho rằng đây là yếu tố then chốt để xóa bỏ rào cản lớn nhất với người dùng ở khu vực ngoài đô thị lớn.
Song song, các hãng nội địa như BYD và Geely liên tục tung ra các mẫu xe giá cạnh tranh giúp thu hẹp khoảng cách chi phí. Trong khi đó, những "ông lớn" công nghệ pin như CATL đang đẩy giới hạn kỹ thuật lên cao hơn, với các dòng pin có thể cho phạm vi hoạt động tới 1.500km mỗi lần sạc.
Dữ liệu thị trường cho thấy bước ngoặt đã đến rất gần. Năm ngoái, Trung Quốc tiêu thụ 27,8 triệu xe, trong đó xe điện và xe xăng ngang bằng nhau. Trong khi 5 năm trước đó, xe xăng vẫn áp đảo tuyệt đối.
Tuy nhiên, con đường “xóa sổ” xe xăng không hoàn toàn bằng phẳng. Cạnh tranh khốc liệt, chiến tranh giá và lợi nhuận suy giảm đang bào mòn toàn ngành. Đồng thời, một số hãng xe vẫn do dự trong việc từ bỏ xe xăng, đặc biệt khi họ đã đầu tư lớn vào hệ thống sản xuất hiện tại.
Ngay cả Volkswagen cũng thừa nhận kỷ nguyên xe xăng có thể kéo dài lâu hơn dự đoán, nhất là tại các thành phố nhỏ, nơi hạ tầng và thu nhập vẫn là rào cản.
Dù vậy, xu hướng dài hạn dường như đã được định hình. Các chuyên gia cho rằng khi công nghệ pin cải thiện, giá thành giảm và hạ tầng hoàn thiện, xe điện đang tiến từng bước vững chắc từ đô thị giàu có ra toàn bộ thị trường đại chúng.
Mục tiêu trên được ông Đỗ Quang Vinh, Chủ tịch Chứng khoán SHS, nêu tại phiên họp thường niên diễn ra ngày 17/4. Đây được cho là kế hoạch tham vọng khi SHS vẫn nằm ngoài nhóm 10 công ty chứng khoán có thị phần môi giới lớn nhất, tính đến cuối quý I năm nay, theo số liệu từ Sở giao dịch chứng khoán TP HCM (HoSE).
Theo ông Đỗ Quang Vinh, doanh nghiệp này có lợi thế hút thêm khách hàng lớn do đang "sống" trong một hệ sinh thái tài chính khép kín, trong đó có ngân hàng SHB, công ty quản lý quỹ hay tập đoàn T&T. Chủ tịch này nhấn mạnh mục tiêu SHS muốn tham gia các thương vụ phát hành lớn, đồng thời kết nối với các nhà đầu tư quốc tế.
Chia sẻ sâu hơn về mục tiêu này, Tổng giám đốc Nguyễn Duy Linh cho biết công ty hiện nắm khoảng 1,65% thị phần môi giới trên HoSE. "Nếu muốn vào nhóm 10 công ty hàng đầu, thị phần của chúng tôi cần nâng lên khoảng 3%", ông Linh nói.
CEO này đánh giá kế hoạch của công ty có cơ sở khi số lượng nhà đầu tư chứng khoán hiện chỉ chiếm khoảng 11% dân số. Vì vậy, ông cho rằng dư địa để hút thêm khách vẫn còn nhiều khi lượng nhà giao dịch đi lên. Ngoài ra, Chính phủ cũng muốn thúc đẩy sự phát triển của thị trường chứng khoán như một kênh dẫn vốn quan trọng cho nền kinh tế.
Để gia tăng thị phần môi giới, Tổng giám đốc SHS chia sẻ công ty đặt trọng tâm tăng trưởng cả quy mô lẫn tài sản của khách hàng. Doanh nghiệp này dự kiến chia phân hạng khách hàng chi tiết để thiết kế sản phẩm phù hợp, đồng thời thời đầu tư vào cả công nghệ lẫn nâng cao trình độ đội ngũ tư vấn. "Những sản phẩm mang tính chất chung chung sẽ không thu hút được nhà đầu tư", ông Linh nói.
Ngoài ra, công ty cũng sẽ đa dạng hóa phương thức thanh toán cho các khách hàng. Ông Duy Linh cũng khẳng định không theo đuổi cuộc đua miễn phí giao dịch (zero fee) trên diện rộng. Thay vào đó, mức phí và lãi suất cho vay sẽ được đưa ra theo từng phân khúc khách hàng, đi kèm với giá trị gia tăng về sản phẩm và dịch vụ.
Năm 2026, SHS được cổ đông thông qua kế hoạch kinh doanh với tổng doanh thu dự kiến 3.739 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 1.718 tỷ đồng, tăng lần lượt 2% và 4% so với năm trước. Tuy nhiên, đà tăng trưởng của năm nay dự kiến sẽ thấp hơn mức 33% của năm ngoái.
Ông Đỗ Quang Vinh đánh giá kế hoạch kinh doanh năm nay thận trọng nhưng phù hợp với hoàn cảnh hiện tại. Chủ tịch này cho biết bối cảnh quốc tế với các nhiều cuộc căng thẳng địa chính trị diễn ra vẫn có thể ảnh hưởng đến nền kinh tế vĩ mô xuyên suốt năm 2026.
Ngoài ra, Hội đồng quản trị công ty còn muốn đặt mục tiêu đẩy mạnh tăng trưởng ở các mảng kinh doanh khác. Theo đó, SHS sẽ thực hiện việc chuyển dịch cơ cấu theo hướng bền vững, bằng cách hạ tỷ trọng hoạt động tự doanh và đẩy mạnh vào các nguồn thu khác."Nếu năm 2025, mảng đầu tư chiếm hơn một nửa lợi nhuận thì năm 2026 tỷ trọng này giảm còn khoảng 35%", ông Duy Linh nói.
Ngược lại, các nguồn thu cốt lõi như cho vay, môi giới, ngân hàng đầu tư và sản phẩm tài chính sẽ tăng tỷ trọng đóng góp. Trong đó, hoạt động cho vay dự kiến chiếm khoảng 46%, các mảng khác khoảng 10-15%.
Cuối tháng 3, chị Nguyễn Thị Lan (quận Bình Tân cũ) nói cầm hóa đơn điện với cảm giác "không tin vào mắt mình" khi số tiền phải trả chỉ khoảng 780.000 đồng, giảm gần 300.000 đồng so với mức 1 - 1,1 triệu đồng so với tháng 3 năm ngoái. "Chỉ thay đổi cách dùng điện thôi", chị Lan nói.
Những thay đổi của gia đình chị bắt đầu từ các "điểm tiêu hao điện" ít ai để ý. Cụ thể, chị Lan cho biết từ ngày quyết tâm tiết kiệm điện, chị luôn tắt hẳn tivi, không để chế độ chờ như trước. Hiện chị cũng rút toàn bộ sạc điện thoại, laptop sau khi dùng thay vì cứ cắm sẵn vào ổ điện như trước.
Thậm chí nhiều ngày giữa tuần, chị tắt luôn modem wifi từ 23h đến sáng. Gia đình cũng đã chuyển sang dùng một số ổ cắm có công tắc để ngắt điện nhanh cả cụm thiết bị hoặc điều khiển thông minh trên ứng dụng điện thoại.
"Ban đầu thấy phiền, nhưng làm quen rồi thì thành phản xạ. Mỗi tháng giảm vài trăm nghìn là thấy đáng", chị nói.
Quyết tâm phải tiết kiệm điện hơn, anh Trần Minh Quân (trọ trên phường Tân Sơn, TP.HCM) cho biết điều hòa là thiết bị đầu tiên trong danh sách anh phải điều chỉnh. Trước đó anh thường để 23°C gần như cả đêm. Khi quyết tâm tiết kiệm điện, anh chuyển sang 27°C, bật quạt số 1 (số nhẹ nhất).
Quan trọng là không để chạy xuyên đêm nữa. Cách làm của anh bật điều hòa khi bắt đầu ngủ (khoảng 22 - 23h), hẹn giờ tắt sau 2 - 3 tiếng khi nhiệt độ phòng đã đủ mát.
Kết quả, hóa đơn điện gia đình anh giảm từ 1,6 triệu xuống còn khoảng 1,2 - 1,3 triệu đồng/tháng, dù số người trong nhà không thay đổi. "Giảm gần 300.000 - 400.000 đồng/tháng chỉ từ cái điều hòa", anh nói.
Nếu trước đây tiết kiệm điện thường gắn với việc "cắt giảm", thì hiện nay nhiều hộ gia đình đang chuyển sang "dùng thông minh".
Gia đình anh Lê Hoàng Nam (TP Thủ Đức cũ) cho biết chọn cách tối ưu thiết bị sử dụng thường xuyên. Máy giặt chỉ chạy khi đủ tải, giảm số lần giặt trong tuần ( trước từ 5 - 6 lần, giờ còn 2 -3 lần), chuyển sang giặt nước lạnh hoàn toàn. Tận dụng trời nắng, gia đình anh chọn phơi đồ thay vì dùng chế độ sấy.
Cùng đó, anh Nam cùng vợ "cải tổ" hoàn toàn với tủ lạnh gia đình. Trong đó tập trung trong việc không nhét quá đầy, để khí lạnh lưu thông. Gia đình cũng hạn chế mở, không mở cửa tủ quá lâu. Nhiệt độ trong tủ lạnh cũng được điều chỉnh nhiệt độ vừa phải (không để mức lạnh tối đa nếu không cần). Anh cũng thường vệ sinh gioăng cao su để tránh thất thoát hơi lạnh
"Trước tôi cứ nghĩ tủ lạnh thì không tiết kiệm được, nhưng hóa ra chỉnh một chút là khác liền, giảm hơn 200.000 đồng cũng đã quá tốt", anh Nam nói thêm.
Cùng đó, chị Phạm Thu Hương (ngụ tại một chung cư trên đường Nguyễn Thị Thập, phường Tân Phú) lại tập trung vào ánh sáng và không gian sống. Trước đợt nắng nóng cao điểm, gia đình chị đã thay toàn bộ bóng đèn bằng đèn LED.
Gia đình còn quyết định sơn lại tường màu sáng để tận dụng ánh sáng tự nhiên. Thường xuyên mở cửa sổ, dùng rèm sáng màu để giảm hấp thụ nhiệt. "Ở ban công xưa nắng lắm, nay tôi trồng thêm cây xanh, dàn leo nên nhà đã mát hẳn", chị Hương kể.
Theo ông Bùi Trung Kiên, Phó tổng giám đốc Tổng công ty điện lực TP.HCM, chỉ từ một thao tác rất nhỏ là tắt hẳn công tắc, rút một thiết bị khỏi ổ điện hay điều chỉnh lại mức nhiệt… Nghĩa là thực hiện theo nguyên tắc "4 đúng" gồm: đúng lúc, đúng chổ, đúng cách và đúng nhu cầu. Từ đó hành trình tiết kiệm điện đã bắt đầu theo cách đơn giản nhất.
Điều đáng nói không nằm ở từng hành động riêng lẻ, mà ở việc chúng được lặp lại mỗi ngày. Khi đó, phần điện năng tiết kiệm được không còn là con số nhỏ. Một gia đình có thể tiết kiệm từ 5 – 10% hóa đơn tiền điện nếu rút tất cả các phích cắm của thiết bị khi không sử dụng điện.
Ít ai để ý rằng nhiều thiết bị trong nhà vẫn âm thầm tiêu thụ điện ngay cả khi không sử dụng. Một số nghiên cứu kỹ thuật của ngành điện đã cho thấy ở trạng thái chờ, mức tiêu thụ tuy thấp nhưng không phải bằng 0.
Một chiếc TV đời mới có thể vẫn "ăn" khoảng 1 - 2 watt khi tắt bằng remote. Bộ sạc điện thoại cắm sẵn trong ổ dù không kết nối thiết bị cũng tiêu hao một lượng điện nhỏ. Những thiết bị cần duy trì tín hiệu như router wifi, đầu thu truyền hình hay máy in thậm chí còn tiêu thụ cao hơn.
Đáng lưu ý, không phải trạng thái "tắt" nào cũng giống nhau. Nhiều thiết bị thực chất đang ở chế độ hoạt động nền (idle) chứ không phải chờ (standby) đúng nghĩa, khiến mức tiêu thụ có thể cao gấp nhiều lần. Chẳng hạn, laptop hay máy in khi "ngủ" vẫn tiêu tốn đáng kể điện năng để duy trì hệ thống sẵn sàng hoạt động trở lại.
Cùng đó, bộ sạc laptop luôn cắm sẵn, loa kéo để ở trạng thái chờ, hay lò vi sóng với màn hình LED sáng liên tục cũng được liệt vào danh sách những thiết bị tiêu hao điện. Từng thiết bị riêng lẻ có thể không đáng kể, nhưng khi cộng dồn trong thời gian dài, chúng tạo ra một mức tiêu thụ không hề nhỏ. Vì vậy, tiết kiệm điện đôi khi không cần đến những thay đổi lớn, mà bắt đầu từ việc nhận diện và cắt giảm những hao phí âm thầm như vậy.
