“Tôi rất lo ngại về tình cảnh bất định, không biết tình hình này sẽ đi về đâu”, một phụ nữ tên Irina nói với Al Jazeera khi xếp hàng chờ đổ xăng tại trạm xăng ở thủ đô Moskva của Nga.
Những hàng xe nối dài trước các trạm xăng đang trở thành hình ảnh quen thuộc ở nhiều thành phố lớn tại Nga những ngày qua, khi người dân đổ xô tìm nơi còn nhiên liệu. Họ kiên nhẫn chờ đợi, nhưng cũng không giấu nổi lo lắng.
“Tôi sợ rằng mọi thứ sẽ tồi tệ hơn nếu cuộc khủng hoảng này khiến các ngành công nghiệp lớn phải đóng cửa”, Igor, người cũng đang chờ đổ xăng, nói. Cả anh và Irina đều từ chối tiết lộ họ của mình.
Tại vùng vành đai ngũ cốc ở miền nam nước Nga, một số nông dân lo ngại sẽ không thể thu hoạch vụ mùa đúng hạn vì thiếu nhiên liệu để vận hành máy móc. Có người cho biết phải lái máy gặt đến tận cây xăng, sau khi bị nhân viên bán hàng từ chối bơm nhiên liệu vào can nhựa vì lo ngại đầu cơ.
Nhiều video lan truyền trên mạng xã hội Nga ghi lại cảnh tài xế cãi vã, thậm chí xô xát khi chờ đến lượt đổ xăng. Theo dữ liệu tìm kiếm của Yandex được trang iPhones.ru dẫn lại, số lượt tìm kiếm cụm từ “cách hút xăng từ bình” đã tăng từ 697 lên hơn 9.300 chỉ sau một tháng.
Một video thu hút nhiều lượt xem có tiêu đề “Đỉnh cao xa xỉ năm 2026” cho thấy một người đàn ông cẩn thận rót xăng từ bình chứa vào chiếc máy cắt cỏ rồi hài hước nói: “Thế mới là đại gia. Giờ ai còn có thể làm được như vậy?”
Tình trạng thiếu hụt xăng dầu tại Nga diễn ra sau nhiều tháng Ukraine liên tục tiến hành các đòn tập kích bằng máy bay không người lái (UAV) vào hạ tầng năng lượng nằm sâu trong lãnh thổ Nga, trong đó có các nhà máy lọc dầu và kho chứa nhiên liệu. Giới lãnh đạo Ukraine gọi đó là “lệnh trừng phạt tầm xa”, được triển khai nhằm gia tăng sức ép buộc Moskva chấp nhận đàm phán.
Ban đầu, giới chức Nga cho rằng tình trạng thiếu hụt xăng dầu chỉ là những điểm nghẽn cục bộ. Tuy nhiên, ngày 28/6, Tổng thống Vladimir Putin lần đầu thừa nhận nhiều khu vực đang đối mặt tình trạng thiếu nhiên liệu và cam kết có biện pháp ổn định thị trường. Ông nhấn mạnh ưu tiên hàng đầu là bảo đảm nguồn cung cho lĩnh vực nông nghiệp, bởi “mùa thu hoạch phụ thuộc vào điều đó”.
Sản lượng xăng của Nga đã giảm khoảng 25% sau khi hàng loạt nhà máy lọc dầu phải dừng hoạt động. Việc nguồn cung bị gián đoạn khiến nhiều địa phương ở Nga bắt đầu áp dụng các biện pháp hạn chế bán nhiên liệu và giá xăng tại nhiều khu vực cũng tăng mạnh.
Nga đang áp dụng phân phối nhiên liệu theo định mức trên phạm vi cả nước. Tại nhiều địa phương, mỗi tài xế chỉ được đổ khoảng 20-30 lít xăng một lần và phải bơm trực tiếp vào bình. Việc đổ nhiên liệu vào can nhựa bị cấm tại nhiều nơi.
Tại thành phố Sevastopol ở bán đảo Crimea, giá xăng tăng 30% chỉ trong một tuần. Giá xăng trung bình toàn quốc ở Nga tuần trước là 72,38 ruble (gần 1 USD) mỗi lít. Tuy nhiên, Reuters ghi nhận giá xăng tại một số khu vực thiếu nhiên liệu có thời điểm lên tới hơn187 ruble (khoảng 2,42 USD) mỗi lít.
Phó thủ tướng Nga Alexander Novak cho biết chính phủ đang triển khai các biện pháp khắc phục. Ông nói nhập khẩu nhiên liệu là một trong những biện pháp quan trọng để ổn định thị trường.
Reuters dẫn nguồn thạo tin tiết lộ Nga đã bắt đầu nhập khẩu 60.000-80.000 tấn xăng từ Ấn Độ bằng đường biển và có kế hoạch nâng tổng lượng nhập khẩu lên khoảng 400.000 tấn mỗi tháng, đồng thời thỏa thuận với Kazakhstan để nhập 50.000 tấn xăng trong tháng 7 và tháng 8. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 1/7 xác nhận Moskva đang tích cực đàm phán nhập khẩu xăng dầu với một số đối tác ở mức giá phù hợp.
Hạ viện Nga tuần trước đã thông qua luật sửa đổi về thuế, cho phép chính phủ trợ cấp đối với xăng nhập khẩu. Nga trước đó cũng đã cấm xuất khẩu xăng và nhiên liệu hàng không, đồng thời đang cân nhắc mở rộng lệnh cấm sang dầu diesel. Giới chức còn nới lỏng các tiêu chuẩn chất lượng nhiên liệu, cho phép lưu thông một số loại xăng có chất lượng thấp hơn trên thị trường nội địa.
Stanislav Mitrakhovich, chuyên gia thuộc Quỹ An ninh Năng lượng Quốc gia của Đại học Tài chính Nga, cho rằng nhu cầu nhiên liệu “theo mùa cao điểm” cũng góp phần khiến tình hình thêm trầm trọng, đặc biệt tại những khu vực không có nhà máy lọc dầu.
Tác động dây chuyền đang dần xuất hiện trong nhiều lĩnh vực của nền kinh tế. Các nhà phân tích dự báo giá nhiên liệu tăng sẽ kéo theo chi phí vận tải cao hơn, từ đó đẩy giá hàng hóa và dịch vụ leo thang.
Mitrakhovich cảnh báo tình hình có thể nghiêm trọng hơn nữa ở các vùng gần tiền tuyến, nơi lệnh hạn chế bán nhiên liệu đã được áp dụng từ lâu. Ông cho rằng diễn biến tiếp theo của cuộc khủng hoảng sẽ phụ thuộc vào việc bên nào chiếm được ưu thế trong thời gian tới: năng lực tập kích bằng UAV tầm xa của Ukraine, hay năng lực phòng không của Nga.
Trong khi đó, Tổng thống Putin ngày 28/6 vẫn khẳng định tình hình “chưa đến mức nghiêm trọng”, dù thừa nhận các cuộc tấn công từ Ukraine đang gây ra “một mức thiếu hụt nhiên liệu nhất định”. Ông kêu gọi các cơ quan liên quan tăng cường sản xuất và phát triển các hệ thống phòng không phù hợp, đồng thời khẩn trương sửa chữa những nhà máy lọc dầu đã hư hại.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei ngày 3/4 thông báo lực lượng phòng không nước này đã bắn hạ một máy bay không người lái (UAV) trên bầu trời thành phố Shiraz ở miền nam, đồng thời công bố hình ảnh các bộ phận phi cơ thu được tại hiện trường.
Dựa trên các đặc điểm kỹ thuật của mảnh vỡ, gồm hình dáng khung thân, cấu trúc cánh và đuôi, giới chuyên gia quân sự nhận định đây là mẫu Wing Loong II do Trung Quốc sản xuất.
"Đây có thể là bằng chứng rõ ràng cho thấy sự tham gia trực tiếp của một số quốc gia láng giềng trong chiến dịch hung hăng do Mỹ - Israel tiến hành nhằm vào Iran. Chúng tôi cần lời giải thích của một trong hai nước khu vực đang biên chế loại UAV này", ông Baghaei cho hay, nhưng không nêu tên quốc gia cụ thể.
Chuyên trang quân sự Defence Security Asia cho biết chỉ có hai nước vùng Vịnh sở hữu UAV Wing Loong II là Arab Saudi và Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
Giới chức hai nước này chưa bình luận về thông tin.
Wing Loong II là UAV trinh sát và tấn công tầm xa do Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Trung Quốc (AVIC) sản xuất, bắt đầu vận hành từ năm 2017.
Máy bay được trang bị cảm biến quang - điện tử, hệ thống liên lạc vệ tinh và mang được tối đa 12 vũ khí dẫn đường, có bán kính hoạt động hơn 1.500 km.
UAE là khách hàng nước ngoài đầu tiên của dòng Wing Loong II, với khoảng 15 máy bay được đặt hàng. Arab Saudi không công bố số lượng máy bay Wing Loong II trong biên chế, nhưng nhóm phân tích quân sự Army Recognition nhận định nước này có thể đã đặt mua tới 300 chiếc.
Sự xuất hiện của UAV Wing Loong II trên bầu trời Shiraz, khu vực nằm sâu trong lãnh thổ Iran và gần các cơ sở quân sự, khiến giới chuyên gia nhận định nó bị bắn hạ khi thực hiện nhiệm vụ trinh sát, chứ không phải bay lạc vào không phận Iran.
Nếu được xác nhận, sự việc có thể là dấu hiệu cho thấy một số quốc gia vùng Vịnh đang tham gia sâu hơn vào hoạt động quân sự hoặc hỗ trợ tình báo trong chiến dịch của Mỹ - Israel. Điều này có thể làm gia tăng nguy cơ leo thang căng thẳng trong khu vực, vốn đã gia tăng kể từ khi xung đột bùng phát ngày 28/2.
Tehran nhiều lần cảnh báo các nước láng giềng không cho Washington - Tel Aviv sử dụng lãnh thổ để phát động các cuộc tấn công nhằm vào Iran, đồng thời khẳng định sẽ đáp trả các mục tiêu liên quan nếu phát hiện điều này xảy ra.
Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước đến Trung Quốc, sáng 17-4, tại thành phố Nam Ninh, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã đến thăm di tích Khu học xá Trung ương, còn gọi Trường Dục Tài Nam Ninh.
Đầu những năm 1950, cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân Việt Nam gần đi đến thắng lợi, yêu cầu bức thiết đặt ra đối với Đảng và Nhà nước lúc này là sớm đào tạo một đội ngũ cán bộ có năng lực để phục vụ cho nhiệm vụ mới của Cách mạng Việt Nam.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thay mặt Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đề nghị Chủ tịch Trung Quốc Mao Trạch Đông để Việt Nam xây dựng một trường đào tạo cán bộ cách mạng tại khu vực ngoại thành thành phố Nam Ninh, Quảng Tây. Phía Trung Quốc nhất trí đề nghị này.
Theo TTXVN, Khu học xá Trung ương sau đó được thành lập năm 1951, song do tính chất bảo mật nên được gọi là Trường Dục Tài Nam Ninh.
Học viên Trường Dục Tài khi đó là các cán bộ, thanh niên từ khắp nơi trong nước gửi sang, do Việt Nam trực tiếp quản lý và đào tạo, phía Trung Quốc giúp đỡ về cố vấn và công tác hậu cần. Lớp học viên Việt Nam đầu tiên gửi sang gồm 257 người, trong đó có 101 cán bộ cách mạng.
Năm 1954, trường chuyển về khu mới, nay là khu Tây của Đại học Quảng Tây, đến tháng 9-1957 thì chuyển toàn bộ về Việt Nam.
Phát biểu tại di tích, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh đứng tại đây "chúng ta như sống lại" những năm tháng lịch sử hào hùng và nghĩa tình của giai đoạn những năm 1950, khi dân tộc Việt Nam đang tiến hành cuộc kháng chiến trường kỳ giải phóng dân tộc.
Đảng, Nhà nước và nhân dân Trung Quốc với tinh thần quốc tế cộng sản trong sáng và tình hữu nghị sâu sắc đã giúp đỡ nuôi dưỡng, đào tạo hàng nghìn học sinh Việt Nam. Trong hoàn cảnh còn nhiều thiếu thốn sau khi giành chính quyền, phía Trung Quốc đã ưu tiên dành nguồn lực quý báu để xây dựng trường lớp, chăm lo đời sống, bảo đảm an ninh cho học sinh Việt Nam.
"Những câu chuyện xúc động giữa thầy và trò Trường Dục Tài đã trở thành những giai thoại bất hủ, làm phong phú thêm kho tàng tài sản chung quý báu của tình hữu nghị giữa hai dân tộc", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chia sẻ.
Trong không khí gần gũi và ấm cúng, ông xúc động nhớ lại lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong chuyến thăm Trường Dục Tài năm 1957: Thế hệ trẻ phải biết trân trọng, biết ơn sự giúp đỡ của bạn bè quốc tế; phải ra sức học tập, rèn luyện, giữ gìn phẩm chất khiêm tốn, cần cù và có tinh thần trách nhiệm với Tổ quốc.
Khẩu hiệu "Đoàn kết - Học tập - Tiến bộ - Phục vụ" do Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp xác định không chỉ là phương châm giáo dục mà còn là hệ giá trị cốt lõi, bền vững đối với mọi thế hệ.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam luôn trân trọng, khắc ghi sự ủng hộ, giúp đỡ quý báu của Đảng, Nhà nước và nhân dân Trung Quốc đối với sự nghiệp cách mạng của Việt Nam trước đây, cũng như công cuộc xây dựng, phát triển đất nước ngày nay.
Ông chân thành cảm ơn Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Quảng Tây quan tâm, gìn giữ và bảo tồn chu đáo Khu di tích Trường Dục Tài và nhiều di tích khác về Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Quảng Tây, để những di tích này trở thành "địa chỉ đỏ" tượng trưng cho quan hệ đồng chí, anh em giữa hai Đảng, hai nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mong muốn Đại học Quảng Tây cũng như các cơ sở đào tạo khác tại Quảng Tây sẽ tiếp tục phát huy vai trò cầu nối tri thức, văn hóa, mở rộng hợp tác với các trường đại học Việt Nam, đào tạo thêm nhiều nhân tài cho cả hai đất nước.
Ông tin tưởng quan hệ hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc sẽ tiếp tục được kế thừa, phát triển và không ngừng đơm hoa kết trái, phát triển bền vững, vì lợi ích của nhân dân hai nước, vì hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực và thế giới.
Reuters ngày 29.5 dẫn nghiên cứu mới công bố trên chuyên san Proceedings of the Royal Society B giải mã được nghịch lý tiến hóa của loài khủng long bạo chúa (Tyrannosaurus rex, hay T-rex) và nhiều khủng long ăn thịt khác.
Theo đó, sự gia tăng kích thước của con mồi là nguyên nhân khiến công cụ săn mồi chuyển từ cánh tay sang bộ hàm, khiến chi trước của khủng long ăn thịt dần bị tiêu giảm.
Khủng long xuất hiện lần đầu tiên khoảng 230 triệu năm trước trong kỷ Tam Điệp, sau đó trở thành sinh vật thống trị trong các kỷ Jura và kỷ Phấn Trắng trước khi bị tuyệt chủng do tiểu hành tinh rơi xuống trái đất cách đây 66 triệu năm.
Những loài khủng long chân thú (theropod) đầu tiên có cánh tay phát triển tốt, hữu ích cho việc chế ngự con mồi. Tuy nhiên, điều đó đã thay đổi khi con mồi của chúng - những loài ăn cỏ - ngày càng lớn hơn, bao gồm loài khủng long chân thằn lằn (sauropod) cổ dài.
Theo nghiên cứu, khi các loài khủng long ăn thực vật tiến hóa ngày một to lớn hơn, khủng long ăn thịt cũng phải tăng kích thước cơ thể và chuyển đổi cách thức săn mồi. Chúng tập trung phát triển hộp sọ khổng lồ, chắc khỏe cùng lực cắn cực mạnh để làm vũ khí chính, khiến đôi tay trở nên thừa thãi và teo nhỏ lại để tránh lãng phí năng lượng.
Hiện tượng tiến hóa này xuất hiện độc lập trên 5 nhánh khủng long chân thú, gồm tyrannosaur, carcharodontosaur, megalosaur, ceratosaur và abelisaur. Trong đó, T-rex sở hữu hộp sọ chắc khỏe nhất (dài khoảng 1,5 m). Một trong những loài tiến hóa theo xu hướng này sớm nhất được ghi nhận là Eoabelisaurus, sống cách đây khoảng 170 triệu năm tại Nam Mỹ trong kỷ Jura.
Trái lại, một số loài khủng long ăn thịt lớn khác như spinosaurus hay megaraptor vẫn có đôi tay dài, linh hoạt để phục vụ cho những cách thức săn mồi riêng biệt. Các loài khủng long ăn thịt nhỏ, bao gồm cả nhánh tiến hóa thành chim, cũng giữ được đôi tay hữu dụng.
Về lý do tại sao đôi tay của T-rex chỉ thu nhỏ chứ không biến mất hoàn toàn, nhóm nghiên cứu tỏ ra không chắc chắn và còn băn khoăn về chức năng của chúng.
Nhà cổ sinh vật học Paul Upchurch tại Đại học College London và là đồng tác giả của nghiên cứu này suy đoán rằng có thể cánh tay đó vẫn đóng một vai trò nào đó mà con người chưa biết được.
Ông cho biết di truyền học rất phức tạp và một loại gien có thể đảm nhiệm nhiều vai trò. Ví dụ, dù nó quy định một cấu trúc không còn dùng đến (như cánh tay nhỏ), nhưng nếu nó vẫn cần thiết cho chức năng ở một bộ phận khác, gien đó sẽ được giữ lại, khiến cấu trúc thừa thãi chỉ bị thu nhỏ chứ không biến mất hoàn toàn.
