Trận chiến giành thành phố Kostyantynivka, thuộc tỉnh Donetsk ở miền đông Ukraine, đã diễn ra từ cuối năm 2025 và hiện là nỗ lực chính của Nga trên mặt trận dài hơn 1.000 km. Thành phố này có khoảng 78.000 cư dân trước xung đột Nga – Ukraine bùng nổ vào tháng 2.2022.
“Kostyantynivka đã được kiểm soát hoàn toàn. Thành phố hiện hoàn toàn nằm dưới sự kiểm soát của chúng tôi”, phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov nói với các phóng viên hôm 3.7, đồng thời thông báo rằng Tổng thống Vladimir Putin đã nói chuyện với quân đội về vấn đề này.
Thành phố Kostyantynivka, nằm ở phía tây bắc của Cộng hòa Nhân dân Donetsk tự xưng, từng là một trong những cứ điểm quan trọng của Kyiv trong cụm đô thị Slavyansk-Kramatorsk-Kostyantynivka.
Xuất hiện trên truyền hình trong bộ quân phục trước các tướng lĩnh của mình, ông Putin cảm ơn các binh sĩ Nga, tuyên bố rằng việc kiểm soát được Kostyantynivka có “tầm quan trọng chiến lược lớn”.
Ông Putin nhấn mạnh việc kiểm soát được Kostyantynivka mở đường tiến tới hai thành phố trọng yếu Kramatorsk và Slavyansk, cũng thuộc tỉnh Donetsk, theo Đài RT. Việc kiểm soát 2 thành phố này được cho là mục tiêu cuối cùng của Điện Kremlin ở Donbass thuộc miền đông Ukraine.
Ông tuyên bố lực lượng Nga đang kiểm soát hoàn toàn vùng lãnh thổ Cộng hòa Nhân dân Luhansk tự xưng, và “sẽ tiếp tục tiêu diệt lực lượng vũ trang Ukraine” trên lãnh thổ Cộng hòa Nhân dân Donetsk tự xưng, và các vùng Zaporizhzhia và Kherson, theo TASS.
Khoảng 7 tháng sau khi phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine vào ngày 24.2.2022, Nga đã sáp nhập 4 tỉnh ở Ukraine, trong đó có 2 tỉnh Donetsk và Luhansk thuộc Donbass, và 2 tỉnh Kherson và Zaporizhzhia ở miền nam Ukraine.
Tổng Tham mưu trưởng quân đội Nga Valery Gerasimov ngày 3.7 khẳng định lực lượng Nga hiện chỉ còn cách Zaporizhzhia 9 km, một thành phố lớn ở miền nam Ukraine với hơn 700.000 dân trước xung đột, theo AFP.
Ông Gerasimov còn nói với Tổng thống Putin rằng khả năng sản xuất tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo của Ukraine đã bị suy giảm do các cuộc tấn công của Nga vào các doanh nghiệp quân sự, theo Hãng tin TASS.
Hiện chưa có thông tin phản ứng từ Ukraine đối với những tuyên bố trên của phía Nga. Trước đó, Tổng thống Volodymyr Zelensky và các quan chức khác của Ukraine nói rằng bước tiến của Nga ở miền đông Ukraine đã chậm lại đáng kể kể từ đầu năm và lực lượng Kyiv thậm chí đã tái chiếm được một số vùng lãnh thổ, theo Reuters.
Dữ liệu từ trang theo dõi chuyến bay Flightradar24 hôm nay cho thấy máy bay không người lái (UAV) trinh sát MQ-4C Triton của hải quân Mỹ xuất phát từ căn cứ Sigonella tại Italy, bay qua vịnh Ba Tư, quần thảo ở eo biển Hormuz rồi quay đầu trở về điểm xuất phát.
Tuy nhiên, sau khi tiến vào không phận Arab Saudi, UAV Mỹ bật mã phát đáp "7400", cho thấy nó đã mất kết nối với đài điều khiển. Máy bay sau đó chuyển hướng về phía Iran và liên tục hạ độ cao, từ 15.850 m xuống 2.900 m.
Phi cơ chuyển sang mã phát đáp "7700", được dùng trong trường hợp khẩn nguy trên không, không lâu trước khi tín hiệu định vị biến mất hoàn toàn trên vịnh Ba Tư, ngoài khơi Iran.
Biên tập viên Stefano D'Urso của chuyên trang hàng không quân sự Aviationist nhận định chiếc MQ-4C đã lao xuống biển, nhưng cho rằng còn quá sớm để kết luận sự việc có liên quan đến Iran hay không.
Giới chức Mỹ và Iran chưa lên tiếng về thông tin.
MQ-4C Triton là UAV dành cho hải quân Mỹ, được phát triển từ mẫu RQ-4 Global Hawk của không quân. Hệ thống Triton có nhiệm vụ cung cấp dữ liệu tình báo, trinh sát và do thám theo thời gian thực tại các vùng đại dương rộng lớn và duyên hải gần bờ, cũng như tham gia hoạt động tuần thám biển, tìm kiếm cứu hộ và hỗ trợ trinh sát cơ P-8A Poseidon.
Mỗi máy bay MQ-4C có giá xuất xưởng 180-230 triệu USD, tùy lô sản xuất. Hải quân Mỹ ban đầu dự định đặt mua 70 chiếc, nhưng sau đó cắt giảm đơn hàng còn 27 máy bay. Theo trang tin chuyên ngành Inside Defense, toàn bộ dự án Triton đã tiêu tốn khoảng 13 tỷ USD, khiến giá mỗi phi cơ MQ-4C có thể lên tới hơn 600 triệu USD nếu tính cả chi phí nghiên cứu và phát triển.
Máy bay dài 14,5 m, có sải cánh 40 m và khối lượng rỗng 6,7 tấn. Một chiếc MQ-4C có thể làm nhiệm vụ liên tục trong 30 giờ, tầm hoạt động 15.200 km, trần bay 18 km và đạt tốc độ tối đa 575 km/h.
Cảm biến chính của Triton là radar mảng pha quét điện tử chủ động AN/ZPY-3, có khả năng quan sát khu vực rộng 5.200 km2 chỉ trong một lần quét ở độ cao 17 km. Khi hoạt động ở tầm thấp, Triton có thể triển khai tổ hợp quang điện - hồng ngoại MTS-B tương tự mẫu MQ-9 Reaper, kèm theo đó là thiết bị chỉ thị và đo xa laser.
Máy bay cũng được lắp hệ thống hỗ trợ điện tử (ESM) dạng module, cho phép phát hiện và nhận dạng tín hiệu radar từ xa, giúp xác định vị trí của lực lượng đối phương.
Quân đội Mỹ đã gần 30 máy bay các loại trong 6 tuần xung đột với Iran, trong đó có ít nhất một đến hai máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry, nhiều phi cơ tiếp dầu KC-135, 4 tiêm kích hạng nặng F-15E, một cường kích A-10, một số trực thăng có người lái và 16 UAV MQ-9 Reaper.
Nguyễn Tiến (Theo Aviationist, AFP, AP, UK Defence)
Financial Times ngày 1/7 dẫn những nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết các quan chức Đức đang đề nghị Mỹ phê duyệt thỏa thuận sản xuất vũ khí chung, trước khi hội nghị thượng đỉnh NATO diễn ra tại Thổ Nhĩ Kỳ vào tuần tới.
Theo một nguồn tin, Đức và Mỹ đang đàm phán phương án nhằm điều phối hợp tác giữa ngành công nghiệp quốc phòng hai nước. Một người khác thêm rằng những cuộc thảo luận xoay quanh "bất cứ điều gì có thể giúp hai nước tăng cường năng lực phòng thủ", trong đó có cùng chế tạo tên lửa hành trình Tomahawk và đạn đánh chặn PAC-3 của tổ hợp phòng không Patriot.
Các công ty quốc phòng Đức và Mỹ đã thiết lập một số quan hệ đối tác. Tập đoàn Rheinmetall đang chế tạo thân máy bay cho tiêm kích F-35 của Lockheed Martin. MBDA-Raytheon dự kiến mở cơ sở chế tạo đạn PAC-2 và GEM-T đời cũ hơn cho Patriot vào cuối năm nay.
Theo nhóm phân tích Army Recognition có trụ sở tại Bỉ, tham vọng chế tạo tên lửa Tomahawk và PAC-3 là một phần nỗ lực mở rộng lực lượng vũ trang Đức với ngân sách 100 tỷ euro (khoảng 114 tỷ USD), đồng thời rút ngắn thời gian giao hàng và đa dạng hóa cơ sở công nghiệp tên lửa của NATO.
Chiến lược này còn nhằm giảm thiểu phụ thuộc vào dây chuyền sản xuất tại Mỹ, vốn đang chịu áp lực lớn trước nhu cầu của hàng loạt quốc gia do xung đột Ukraine và Trung Đông.
Điều này cũng sẽ giúp các quốc gia như Đức tiếp nhận vũ khí nhanh hơn, trong lúc họ chạy đua bổ sung kho dự trữ sau khi viện trợ cho Ukraine. Tuy nhiên, mọi quyết định liên quan đến chế tạo sản phẩm sử dụng công nghệ nhạy cảm của Mỹ ở nước ngoài đều cần sự chấp thuận từ Washington.
Theo một nguồn tin, chính phủ Đức đã liên hệ với chi nhánh MBDA tại nước này về phương án hợp tác với Raytheon, hãng sản xuất tên lửa Tomahawk, để chế tạo biến thể phóng từ mặt đất có tầm bắn 2.000 km. MBDA và Raytheon đã hợp tác với nhau trong thời gian dài, song chưa đàm phán trực tiếp về sản xuất Tomahawk.
Các công ty quốc phòng Mỹ đang vật lộn với lượng đơn hàng tồn đọng lớn, cùng tình trạng chậm trễ trong cung cấp linh kiện quan trọng như động cơ tên lửa dùng nhiên liệu rắn.
Ngoài ra, Đức còn đặt mục tiêu lấp đầy khoảng trống trong năng lực răn đe mà Mỹ có thể để lại khi điều chỉnh cam kết với NATO và chuyển nguồn lực quân sự sang khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Bộ Y tế Tây Ban Nha ngày 13.5 cho biết trường hợp mới nhất được xác nhận là một công dân nước này, có kết quả dương tính với vi rút Hanta sau khi được sơ tán khỏi tàu MV Hondius. Bệnh nhân đang được cách ly tại một bệnh viện ở Madrid, theo AP. Tại Pháp, một hành khách nhiễm vi rút đang được hỗ trợ sự sống tại bệnh viện ở Paris. Bộ trưởng Y tế Pháp Stéphanie Rist ngày 13.5 cho biết tình trạng của người này đang xấu đi.
"Hiện chưa có dấu hiệu cho thấy chúng ta đang chứng kiến sự khởi đầu của một đợt bùng phát lớn hơn", Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus nói. Tuy nhiên, ông cảnh báo tình hình vẫn có thể thay đổi do thời gian ủ bệnh dài, và có thể xuất hiện thêm ca bệnh trong những tuần tới.
Trong khi đó, Bộ Y tế Argentina ngày 13.5 cho hay một nhóm chuyên gia sẽ được cử đi trong những ngày tới để điều tra nguồn gốc dịch bệnh. Đây là đợt bùng phát vi rút Hanta đầu tiên được ghi nhận trên tàu du lịch và hiện chưa có thuốc đặc trị hay vắc xin cho vi rút này.
Trong một diễn biến khác, nhà chức trách Pháp ngày 13.5 yêu cầu hơn 1.700 hành khách và thủy thủ đoàn trên du thuyền Ambition của Hãng Ambassador Cruise Line (Anh) ở lại trên tàu, sau khi khoảng 80 người xuất hiện các triệu chứng nhiễm trùng đường tiêu hóa cấp tính, theo AFP. Cơ quan y tế khu vực khẳng định hiện không có cơ sở để liên hệ tình hình trên tàu Ambition với ổ dịch vi rút Hanta trên du thuyền MV Hondius. Đến ngày 14.5, giới chức Pháp cho phép các hành khách không có triệu chứng rời du thuyền.
