Người Iran đổ ra đường sau lệnh ngừng bắn

Chuyến thăm của Thủ tướng Fico diễn ra ngày 12-14/4. Đón đoàn tại sân bay quốc tế Nội Bài có Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đặng Xuân Phong, Thứ trưởng Ngoại giao Ngô Lê Văn và Đại sứ Việt Nam tại Slovakia Phạm Trường Giang, theo TTXVN.

Tháp tùng Thủ tướng Fico thăm Việt Nam có hai Phó thủ tướng và một số bộ trưởng, quan chức cấp cao, cũng như Đặc phái viên Thủ tướng tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á Lê Hồng Quang.

Đại sứ Phạm Trường Giang cho biết đây là đoàn khách cấp chính phủ nước ngoài đầu tiên thăm Việt Nam sau khi ta vừa hoàn thiện tổ chức, bộ máy sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, đánh dấu giai đoạn mới sau hơn 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao hai nước, mở ra cơ hội hợp tác thực chất hơn sau các chuyến thăm cấp cao trước đó.

Thủ tướng Fico luôn thể hiện tình cảm tốt đẹp và coi trọng thúc đẩy quan hệ với Việt Nam. Ông đã có những quyết sách ủng hộ thiết thực, nổi bật là tạo điều kiện để cộng đồng người Việt Nam được công nhận là dân tộc thiểu số thứ 14 tại Slovakia. Ông cũng đã có hai chuyến thăm chính thức tới Việt Nam vào năm 2008 và 2016.

Sau khi Slovakia tách khỏi Liên bang Tiệp Khắc năm 1993, Việt Nam và Slovakia tuyên bố kế thừa các mối quan hệ giữa Việt Nam và Tiệp Khắc trước đây, lấy ngày 2/2/1950 là ngày thiết lập quan hệ ngoại giao hai nước.

Kim ngạch thương mại song phương trong năm 2025 đạt khoảng 1,781 tỷ USD.

Tính đến tháng 12/2025, Slovakia có 16 dự án đầu tư trực tiếp còn hiệu lực tại Việt Nam với tổng vốn đầu tư đăng ký là 140,87 triệu USD, đứng thứ 47 trong tổng số 153 quốc gia và vùng lãnh thổ có hoạt động đầu tư tại Việt Nam. Việt Nam có một dự án đầu tư tại Slovakia với tổng vốn đầu tư 447.000 USD, xếp thứ 74 trên 85 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư của Việt Nam.

Khoảng 10.000 người Việt Nam đang cư trú tại Slovakia, trong đó gần 70% đã có quốc tịch hoặc giấy phép cư trú dài hạn của sở tại, 85% hoạt động kinh doanh nhỏ.

Tin Gốc: https://vnexpress.net/thu-tuong-slovakia-den-viet-nam-5061507.html

Lực lượng hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 12/7 thông báo đóng cửa eo biển Hormuz vì "tình hình bất ổn do hành động của các thế lực bên ngoài". Diễn biến thổi bùng hơn nữa căng thẳng liên quan eo biển, sau ba tuần bình lặng nhờ bản ghi nhớ chung Mỹ - Iran ký giữa tháng 6.

"Chúng tôi sẽ bảo vệ Hormuz, vì tuyến hàng hải chiến lược này là một trong những trụ cột răn đe của Iran. Eo biển thậm chí còn quan trọng hơn hàng chục quả bom hạt nhân", Mohsen Rezaee, cố vấn Lãnh tụ Tối cao Iran, tuyên bố.

Phát biểu này cho thấy sự thay đổi quan điểm trong giới lãnh đạo Iran. Trong nhiều năm, chương trình hạt nhân luôn là trọng tâm đối đầu giữa Tehran và phương Tây. Tuy nhiên, những diễn biến gần đây cho thấy Hormuz đang nổi lên như quân bài có giá trị chiến lược lớn hơn trong tính toán của Iran, vượt cả số tiền hàng chục tỷ USD có được nếu Mỹ dỡ lệnh trừng phạt.

"Đó là bởi Tehran đang theo đuổi một chiến lược dài hạn. Các quan chức Iran tin rằng nước này cuối cùng đã vươn lên thành thế lực thống trị khu vực, sau khi Mỹ và Israel không đạt được những mục tiêu chính trong cuộc chiến mà họ phát động hồi tháng 2", Yaroslav Trofimov, nhà bình luận của WSJ, nhận định.

Từ quân bài dự phòng thành ưu tiên chiến lược

Hormuz là eo biển hình chữ V ngược nằm giữa Iran và Oman. Eo biển dài 161 km, điểm hẹp nhất 33 km, luồng hàng hải theo mỗi hướng chỉ rộng khoảng 3 km. Trước xung đột, đây là nơi vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí của thế giới.

Các nước vùng Vịnh, gồm cả đồng minh của Mỹ, phụ thuộc đáng kể vào lộ trình này để xuất khẩu dầu. Trong nhiều năm, Iran nhiều lần cảnh báo có thể đóng Hormuz để đáp trả sức ép từ phương Tây và đã biến lời đe dọa thành hiện thực khi Mỹ và Israel tấn công Iran cuối tháng 2.

Diễn biến khiến thị trường năng lượng toàn cầu chao đảo, tạo áp lực thúc đẩy các bên ngừng bắn hướng đến thỏa thuận hòa bình. Do đó, với Iran, Hormuz là một công cụ chiến lược, gắn trực tiếp với an ninh quốc gia mà Tehran không được phép để mất, dù trên bàn đàm phán hay trong xung đột.

Reuters dẫn hai nguồn tin cấp cao Iran cho biết Tehran từng coi đóng cửa Hormuz là biện pháp cuối cùng, do lo ngại làm gia tăng cô lập quốc tế, ảnh hưởng quan hệ với các nước láng giềng vùng Vịnh và gây thiệt hại cho chính nền kinh tế Iran. Cách tiếp cận đó dường như cũng đã thay đổi.

Các nguồn tin nói giới lãnh đạo Iran "hoàn toàn không có bất đồng về chính sách với Hormuz". Quan điểm chung giờ đây là không quốc gia có lý trí nào lại từ bỏ một đòn bẩy chiến lược quan trọng như vậy.

"Eo biển Hormuz, 'vũ khí vàng' của Iran, là thứ mà họ đang muốn tước khỏi tay chúng tôi. Điều đó tuyệt đối không thể xảy ra", nguồn tin nói.

Và Iran giờ đây tin rằng họ cần chính thức hóa năng lực và quyền hạn đó.

"Mỹ và Iran đều chịu sức ép từ những khó khăn kinh tế trước mắt. Nhưng cả hai cũng đều tin rằng mình là bên chiến thắng. Vì vậy, mỗi bên đều cho rằng chỉ cần tiến thêm một bước nữa là có thể đạt được điều họ mong muốn", Ali Ansari, giáo sư lịch sử hiện đại tại Đại học St. Andrews, Scotland, nhận định.

Mục tiêu lớn hơn một thỏa thuận hạt nhân

Theo Trofimov, giới chức Iran tin nước này đã nổi lên với vị thế mạnh hơn sau cuộc chiến và muốn biến lợi thế đó thành một trật tự khu vực mới, trong đó Iran giữ vai trò trung tâm tại vùng Vịnh. Thông điệp này được các quan chức Iran nhấn mạnh trong những tuyên bố gần đây.

"Hãy công nhận trật tự mới do Iran thiết lập tại eo biển Hormuz. Đó là con đường duy nhất để tiến về phía trước", Ebrahim Azizi, thành viên Ủy ban An ninh Quốc gia của quốc hội Iran, nói. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, trưởng đoàn đàm phán với Mỹ, cho biết Hormuz chỉ được mở "theo các cơ chế do Iran thiết lập, không phải dưới sức ép hay lời đe dọa từ Mỹ".

Nếu kịch bản này xảy ra, Iran sẽ không chỉ giành thêm đòn bẩy trong quan hệ với Mỹ mà còn có ảnh hưởng lớn hơn đối với vùng Vịnh, vốn phụ thuộc đáng kể vào Hormuz. Việc Mỹ không ngăn được các đòn tấn công đáp trả từ Iran nhằm vào các nước Arab trong xung đột càng khiến nước này tin rằng cán cân quyền lực đang nghiêng về phía Tehran.

Một số dấu hiệu điều chỉnh trong quan hệ giữa Iran và các nước vùng Vịnh cũng bắt đầu xuất hiện. Arab Saudi, Qatar và Oman đều cử đại diện tham dự lễ tang lãnh tụ tối cao Ali Khamenei tại Tehran, trong khi Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) vẫn duy trì các kênh tiếp xúc trực tiếp với Iran.

"Họ đi đến kết luận rằng họ phải đối mặt với sự chi phối của địa lý. Iran vẫn ở đó, còn ông Trump sẽ không làm tổng thống Mỹ mãi mãi. Họ phải sống cạnh Iran và đối diện với thực tế đó", Raz Zimmt, giám đốc Chương trình Iran tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel, nói.

Thực tế này khiến Tehran tin rằng việc thiết lập vai trò lâu dài tại Hormuz sẽ mang lại giá trị chiến lược lớn hơn bất kỳ thỏa thuận hạt nhân nào, bởi nó có thể định hình lại quan hệ giữa Iran với Mỹ cũng như với toàn bộ khu vực Vùng Vịnh trong nhiều năm tới.

"Và chừng nào Tehran còn củng cố được vị thế mới đó bằng cách thiết lập các cơ chế kiểm soát lâu dài đối với tuyến đường thủy chiến lược này, đồng thời mở rộng ảnh hưởng lên các nền kinh tế ven vịnh Ba Tư, thì những mục tiêu còn lại, bao gồm cả việc được Mỹ nới lỏng các lệnh trừng phạt, theo họ, sớm hay muộn cũng sẽ đạt được", theo nhà bình luận Trofimov.

Tuy nhiên, cách tiếp cận mới của Iran cũng nguy cơ dẫn tới một giai đoạn bất ổn kéo dài ở Trung Đông. Các đợt xung đột có thể tái diễn liên tục, thị trường năng lượng toàn cầu đối mặt với nhiều biến động và các nước vùng Vịnh thường xuyên phải tính đến nguy cơ bị tấn công.

Karim Sadjadpour, chuyên gia về Iran tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, nhận định cuộc chiến vừa qua có thể khiến Tehran tin rằng sức ép quân sự là một công cụ hiệu quả để đạt được nhượng bộ.

"Iran có thể sẽ tiếp tục dựa nhiều hơn vào lá bài quân sự. Bài học họ rút ra từ cuộc chiến là có thể giành được nhượng bộ bằng cách tấn công các nước láng giềng, đe dọa eo biển Hormuz và đẩy giá dầu lên cao", theo ông Sadjadpour.

Tuy nhiên, Marc Polymeropoulos, cựu quan chức Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ, cảnh báo Iran có thể tính toán sai lầm. Iran có thể cho rằng Tổng thống Trump không muốn quay lại một cuộc chiến toàn diện nên sẽ tiếp tục gia tăng sức ép. Nhưng câu chuyện sẽ khác nếu xảy ra một vụ biến cố khiến nhiều binh sĩ Mỹ thiệt mạng.

"Nhiều điều có thể diễn biến theo hướng xấu. Nếu một quả tên lửa phóng ra ở vùng Vịnh gây thương vong lớn cho lính Mỹ đồn trú tại đó, ông Trump sẽ phản ứng rất quyết liệt. Vì vậy, đây không phải là chiến lược không có rủi ro", ông Polymeropoulos nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Ngày 30.4, Bộ Quốc phòng Nga thông báo lực lượng phòng không đã đánh chặn và tiêu diệt tổng cộng 189 máy bay không người lái (UAV) cánh cố định của Ukraine trong đêm 29.4, rạng sáng 30.4, theo TASS.

Các cuộc tấn công diễn ra trên diện rộng, bao phủ nhiều khu vực lãnh thổ Nga bao gồm: Astrakhan, Belgorod, Bryansk, Volgograd, Voronezh, Kursk, Lipetsk, Nizhny Novgorod, Rostov, Ryazan, Samara, Saratov, Tula và Ulyanovsk.

Tại vùng Perm, một UAV đã đánh trúng một cơ sở công nghiệp. Tỉnh trưởng Dmitry Makhonin xác nhận không có thương vong hay thiệt hại đáng kể nào về tài sản.

Tuy nhiên, kênh truyền thông độc lập Exilenova Plus đưa tin ít nhất 2 - 3 bể chứa nhiên liệu tại một trạm bơm dầu đã bốc cháy sau cuộc tập kích. Thiệt hại này xảy ra tại cơ sở do tập đoàn Transneft vận hành.

Sau đó, Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) xác nhận đã tấn công cơ sở lọc dầu Lukoilpermnaftoorgsintez lần thứ 2 trong 2 ngày liên tiếp. Cơ sở cách vùng do Ukraine kiểm soát đến 1.500 km.

Mỗi bể chứa tại trạm này có sức chứa lên tới 50.000 mét khối dầu (tương đương khoảng 314.000 thùng). Điều này cho thấy đây là một đòn tấn công có tác động lớn đến hoạt động lưu trữ và vận chuyển nhiên liệu.

Trạm bơm tại Perm là một trung tâm trung chuyển dầu mỏ lớn, đóng vai trò then chốt trong việc tiếp nhận, lưu trữ và bơm dầu thô qua mạng lưới đường ống chính của Nga.

Trước đó, vào ngày 29.4, đơn vị đặc nhiệm Alpha của Ukraine cũng đã thực hiện một chiến dịch sử dụng UAV tầm xa nhắm vào trạm bơm này.

Vào ngày 29.4, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có cuộc điện đàm kéo dài hơn 1,5 giờ. Đây là cuộc đối thoại thứ 12 giữa hai nhà lãnh đạo kể từ khi ông Trump quay lại Nhà Trắng vào đầu năm 2025. Cuộc hội đàm được mô tả là "thẳng thắn", "hữu nghị" và mang tính chất xây dựng.

Trọng tâm của cuộc điện đàm là vấn đề xung đột tại Ukraine. Theo TASS, Tổng thống Putin đề xuất một lệnh ngừng bắn tạm thời nhân dịp kỷ niệm Ngày Chiến thắng (9.5), ngày đánh dấu sự thất bại của Đức Quốc xã trong Thế chiến 2. Điện Kremlin cho biết các điều khoản cụ thể sẽ sớm được công bố.

Tổng thống Trump đã bày tỏ sự ủng hộ tích cực đối với sáng kiến này, nhấn mạnh rằng đây là ngày lễ kỷ niệm chiến thắng chung trước chủ nghĩa phát xít.

Ông Trump tin rằng một giải pháp cho cuộc khủng hoảng Ukraine có thể đạt được "tương đối nhanh chóng" và nhận định rằng thỏa thuận chấm dứt chiến tranh đang ở rất gần, theo Reuters.

Ông Trump cho biết ông Putin cũng đề xuất hỗ trợ giải quyết vấn đề hạt nhân Iran. Mặc dù ghi nhận đề xuất của Nga, ông Trump cho biết ông muốn ông Putin tập trung giải quyết xung đột tại Ukraine trước khi tập trung sâu vào vấn đề Iran. "Tôi nói rằng 'trước khi ông giúp tôi, tôi muốn chấm dứt cuộc chiến của ông trước'", Tổng thống Mỹ nói. Ông kỳ vọng cả hai cuộc xung đột tại Ukraine và Iran có thể kết thúc vào cùng một thời điểm.

Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Duma Quốc gia (Hạ viện Nga) Leonid Slutsky đánh giá cuộc điện đàm này là một bước đi quan trọng hướng tới việc bình thường hóa quan hệ song phương.

Hai nhà lãnh đạo nhất trí sẽ tiếp tục duy trì liên lạc thường xuyên, cả trực tiếp và thông qua các trợ lý cấp cao.

Bình luận về thông tin trên, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 30.4 cho biết sẽ đề nghị Mỹ làm rõ về đề xuất ngừng bắn của Nga. "Chúng tôi sẽ làm rõ chính xác điều này là gì, một vài giờ an ninh cho cuộc duyệt binh tại Moscow hay là cho điều gì đó khác", ông Zelensky viết trên mạng xã hội X. Nhà lãnh đạo cũng bày tỏ mong muốn của Ukraine là một lệnh ngừng bắn dài hạn, đảm bảo an ninh cho người dân và một nền hòa bình bền vững.

Ngày 30.4, Tổng tư lệnh quân đội Ukraine Oleksandr Syrskyi ra lệnh áp đặt giới hạn tối đa 2 tháng đối với các binh sĩ phục vụ tại các vị trí tiền tiêu. Quyết định này nhằm giải quyết thách thức cốt lõi về thiếu hụt quân số của Kyiv trong năm thứ 5 của cuộc xung đột với Moscow, theo Reuters.

Lệnh của ông Oleksandr Syrskyi được đưa ra trong bối cảnh xuất hiện dồn dập các báo cáo về việc binh sĩ Ukraine phải phục vụ liên tục nhiều tháng dưới làn hỏa lực, nhằm ngăn chặn đà tiến quân chậm nhưng ổn định của Nga.

Dọc theo toàn tuyến phòng thủ, bộ binh Ukraine thường phải đi bộ hơn 15 km để di chuyển đến và rời khỏi các vị trí tiền tuyến, theo trang The Kyiv Independent. Hành trình này luôn tiềm ẩn rủi ro bị tấn công bởi thiết bị bay không người lái (UAV), hỏa lực pháo binh hoặc giẫm phải mìn được rải từ xa.

Những điều kiện khắc nghiệt này, kết hợp với tình trạng thiếu hụt trầm trọng lực lượng bộ binh thay thế cho các lữ đoàn chiến đấu, đã dẫn đến số lượng báo cáo ngày càng tăng trong năm qua về việc quân nhân phải bám trụ tại vị trí trong phần lớn thời gian của năm, thậm chí trong một số trường hợp cực đoan là hơn một năm liên tục.

Các trường hợp này thường được các lữ đoàn Ukraine nêu ra như một cách để tôn vinh sự kiên trì và lòng anh dũng của các binh sĩ. Tuy nhiên, việc làm này vô tình lại làm gia tăng sự lo ngại trong xã hội Ukraine về vấn đề động viên quân dịch vào lực lượng bộ binh.

Theo quy định mới, các chỉ huy phải đảm bảo điều kiện để quân nhân tại ngũ duy trì vị trí tối đa 2 tháng, sau đó bắt buộc phải thực hiện luân chuyển trong vòng 1 tháng.

Việc luân chuyển kịp thời không chỉ là vấn đề tổ chức đơn vị, mà còn là yếu tố sống còn để bảo toàn tính mạng binh sĩ và duy trì sự ổn định của hệ thống phòng thủ.

Sắc lệnh cũng bao gồm các quy định bắt buộc về kiểm tra y tế định kỳ, cung cấp kịp thời thực phẩm và đạn dược cho các đơn vị tiền tuyến.

Thông báo này được đưa ra chỉ vài ngày sau khi những hình ảnh về các binh sĩ gầy gò, kiệt sức thuộc Lữ đoàn Cơ giới Độc lập số 14 được người thân chia sẻ, gây nên làn sóng phẫn nộ trong dư luận.

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth ngày 29.4 cho biết Lầu Năm Góc đã giải ngân gói viện trợ quân sự trị giá 400 triệu USD cho Ukraine, sau nhiều tháng trì hoãn và áp lực ngày càng tăng từ các nhà lập pháp Mỹ.

Phát biểu trong một cuộc điều trần trước Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mỹ, ông Hegseth xác nhận rằng nguồn kinh phí đã được khơi thông sau khi các rào cản thủ tục hành chính được giải quyết, theo The Kyiv Independent.

"Các khoản tiền đã được giải ngân kể từ ngày hôm qua", ông Hegseth thông báo, đánh dấu sự xác nhận chính thức đầu tiên về việc gói viện trợ đang được triển khai.

Mặc dù đã được Quốc hội Mỹ phê duyệt từ trước, gói 400 triệu USD này đã bị đình trệ tại Lầu Năm Góc trong nhiều tháng. Điều này vấp phải sự chỉ trích từ cả các nghị sĩ đảng Cộng hòa và Dân chủ, những người cáo buộc Bộ Chiến tranh trì hoãn sự hỗ trợ thiết yếu cho Ukraine.

Gói viện trợ dự kiến sẽ được phân phối thông qua Sáng kiến hỗ trợ an ninh Ukraine (USAI). Đây là cơ chế do Lầu Năm Góc quản lý nhằm mua sắm vũ khí trực tiếp từ các nhà thầu quốc phòng Mỹ để chuyển giao cho Ukraine.

Quốc hội Mỹ đã tái phê duyệt USAI vào tháng 12.2025 như một phần của dự luật chi tiêu quốc phòng trị giá 900 tỉ USD, trong đó phân bổ 400 triệu USD hàng năm cho các năm tài chính 2026 và 2027 để duy trì hỗ trợ quân sự cho Kyiv.

Tin Gốc: Thanh Niên