Trong bài phát biểu mang phong cách vận động tranh cử nhân kỷ niệm 250 năm ngày Quốc khánh Mỹ vào tối 4/7 theo giờ địa phương, Tổng thống Donald Trump đã ca ngợi “thành tựu vô song và tiềm năng vô hạn” của nước Mỹ.
Nhà lãnh đạo Mỹ tuyên bố đất nước ông “mới chỉ bắt đầu” khi cam kết sẽ đưa đất nước “lên tầm cao mới”.
“Đây mới chỉ là bình minh trong kỷ nguyên vàng của nước Mỹ. Trong ngày Quốc khánh lần thứ 250 này, chúng ta tuyên bố rằng vì đất nước, vì con cháu và vì sự nghiệp tự do, chúng ta sẽ đưa nước Mỹ lên những tầm cao mới, những tầm cao chưa từng đạt tới. Chúng ta sẽ làm cho nước Mỹ lớn mạnh hơn, tốt đẹp hơn, vững mạnh hơn và yêu đất nước này nhiều hơn nữa”, ông Trump nhấn mạnh.
Các hoạt động lễ kỷ niệm năm nay bị ảnh hưởng bởi thời tiết khắc nghiệt, bao gồm cả đợt nắng nóng nguy hiểm trong những ngày gần đây và thời tiết bão.
Vì vậy, khi mở đầu bài phát biểu Tổng thống Trump khẳng định dù sự kiện có chút đảo lộn do thời tiết, nhưng điều đó không thể khiến ông hủy bài phát biểu. “Tôi muốn cảm ơn tất cả mọi người vì đã làm điều đúng đắn. Mọi người thấy có sấm sét và lo ngại, nhưng tôi nói rằng dù chỉ phát biểu trước một người vào lúc 4h sáng, tôi vẫn sẽ có mặt tại đây. Không gì có thể ngăn cản chúng ta”, ông Trump phát biểu trong tiếng reo hò của đám đông.
Ông tuyên bố sự kiện tại công viên National Mall ở thủ đô Washington lần này là “một buổi tối rất đáng nhớ, rất đặc biệt, càng ý nghĩa hơn vì có sấm sét”.
“Đúng là có sấm sét, việc tổ chức có phần bất tiện hơn, nhưng điều đó khiến buổi tối này trở nên đặc biệt hơn. Theo cách riêng của nó, tôi nghĩ buổi tối hôm nay còn trở nên đẹp đẽ, ấn tượng hơn”, nhà lãnh đạo này nói.
Khi xuất hiện trước đám đông vào lúc 23h15, Tổng thống Trump giới thiệu trên sân khấu một trong những lá cờ đầu tiên của nước Mỹ, sau đó, ông ca ngợi các giá trị và lý tưởng của Mỹ.
“Lá cờ này có từ năm 1777, với 13 ngôi sao và 13 sọc tượng trưng cho 13 bang tuyên bố độc lập vào ngày 4/7/1777. Tại National Mall hôm nay, chúng ta đang kỷ niệm chiến thắng của tự do và quyền tự do trước áp bức, cùng chiến thắng trường tồn của tinh thần Mỹ”, ông Trump nói.
Ông cũng đề cập đến một loạt các chủ đề yêu thích của mình, từ việc hứa hẹn một “thời kỳ vàng son mới của nước Mỹ” đến việc lặp lại những cáo buộc về gian lận bầu cử từ các đối thủ chính trị của ông.
“Nước Mỹ là một quốc gia của những người chiến thắng”, ông Trump tuyên bố. “Hôm nay đất nước chúng ta lại một lần nữa chiến thắng”.
Tổng thống Trump ca ngợi các thành tựu của Mỹ gồm những chiến thắng quân sự, cuộc đổ bộ lên Mặt Trăng, cũng như hệ thống chính trị của nước này.
Ông giới thiệu một số cựu chiến binh và phi hành đoàn của sứ mệnh lịch sử bay lên Mặt Trăng Artemis II, khi ông điểm qua những khoảnh khắc chọn lọc trong lịch sử nước Mỹ. Ông tuyên bố đất nước này là “niềm hy vọng, lời hứa, ánh sáng và vinh quang” của thế giới.
Ông cũng dành một phần ngắn trong bài phát biểu để kêu gọi thông qua dự luật bầu cử liên bang mang tên “Save America”.
“Ngày nay, Mỹ đang chiến thắng trở lại và chiến thắng nhiều hơn bao giờ hết. Nước Mỹ đã trở lại và chúng ta muốn giữ cho nước Mỹ vĩ đại. Chúng ta sẽ làm điều đó bằng cách thông qua Đạo luật Save America, theo đó tất cả cử tri đều phải xuất trình giấy tờ tùy thân khi bỏ phiếu và phải cung cấp bằng chứng về quốc tịch”, ông Trump nói về dự luật đang đối mặt nhiều trở ngại tại Quốc hội.
Các đồng minh của Tổng thống Trump bị cáo buộc lợi dụng các lễ kỷ niệm lần này để khơi dậy, thay vì hàn gắn, sự chia rẽ trong nước và biến một khoảnh khắc yêu nước mang tính phi đảng phái trong lịch sử thành một công cụ chính trị để tuyên truyền.
Một vành đai an ninh tuyệt đối đã được thiết lập xung quanh địa điểm diễn thuyết của ông Trump. Hàng nghìn vệ binh quốc gia đã được bố trí khắp thành phố.
Sau khi nêu bật những ví dụ về sự kiên trì và sức mạnh của người Mỹ trong 250 năm qua, ông Trump đã chỉ ra thời tiết ngày 4/7 và cách nhiều người tham gia lễ hội quay trở lại sau khi bị yêu cầu giải tán – như một ví dụ về khả năng “phục hồi của đất nước”.
“Các bạn nghe nói lễ hội đã kết thúc rồi”, ông nói với đám đông rồi nói tiếp, “và điều gì đã xảy ra? Các bạn đã quay trở lại”.
Sau bài phát biểu của ông Trump là màn bắn pháo hoa được giới thiệu là lớn nhất từ trước đến nay tại Mỹ, với gần 850.000 quả pháo được phóng từ 10 địa điểm tại Washington, bao gồm các điểm bắn dọc hồ phản chiếu đặt trước Đài tưởng niệm Lincoln, các sà lan trên sông Potomac và công viên West Potomac.
Hãng thông tấn trung ương Triều Tiên KCNA hôm nay thông báo nước này đã tiến hành hàng loạt đợt thử nghiệm vũ khí ngày 6-8/4, trong khuôn khổ kế hoạch thường kỳ nhằm nâng cấp và phát triển các hệ thống khí tài. Trong số vũ khí được khai hỏa có tên lửa đạn đạo chiến thuật Hwasong-11Ka trang bị đầu đạn chùm.
"Cuộc thử nghiệm đã xác nhận rằng loại tên lửa này sở hữu khả năng biến tất cả mục tiêu trong diện tích 65.000-70.000 m2 thành tro bụi. Đã có một vụ phóng để kiểm tra khả năng chịu tải tốt đa của động cơ, trong đó sử dụng vật liệu chi phí thấp", KCNA cho biết.
Quân đội Triều Tiên còn xác minh độ tin cậy khi tác chiến của một hệ thống phòng không tầm ngắn, cũng như thử hệ thống vũ khí điện từ và bom giả làm bằng sợi carbon, được KCNA mô tả là "những khí tài đặc biệt mang tính chiến lược".
Hãng thông tấn không công bố hình ảnh của những cuộc thử nghiệm.
Quân đội Hàn Quốc cho biết Triều Tiên hôm 8/4 khai hỏa loạt tên lửa đạn đạo tầm ngắn trong hai đợt khác nhau ra vùng biển phía đông. Các tên lửa trong đợt đầu tiên bay được khoảng 240 km, trong khi một quả đạn đã bay hơn 700 km ở đợt thứ hai. Trước đó một ngày, "một quả đạn chưa xác định" cũng được khai hỏa từ khu vực thủ đô Bình Nhưỡng của Triều Tiên.
Theo hãng thông tấn AFP, các vụ phóng là động thái mới nhất của Triều Tiên nhằm bác bỏ những nỗ lực hàn gắn quan hệ trên bán đảo. Hàn Quốc hôm 6/4 bày tỏ lấy làm tiếc về sự việc máy bay không người lái dân sự xâm phạm không phận Triều Tiên, hành động được Bình Nhưỡng đánh giá là "sáng suốt".
Dù vậy, một quan chức cấp cao Triều Tiên sau đó vẫn mô tả Hàn Quốc là "quốc gia thù địch nhất", cụm từ từng được lãnh đạo Kim Jong-un sử dụng.
Dòng Hwasong-11, phương Tây gọi là KN-23, xuất hiện từ năm 2018 và từng đạt tầm bắn 800 km trong các đợt thử nghiệm, mang được nhiều loại đầu đạn với khối lượng 500-1.500 kg. Hình dạng của Hwasong-11 tương đồng với tên lửa đạn đạo Iskander-M Nga và Hyunmoo-2B Hàn Quốc, nhưng vẫn có một số điểm khác biệt.
Triều Tiên cuối năm ngoái công bố phiên bản Hwasong-11Ma, được lắp phương tiện lướt siêu vượt âm (HGV) thay vì đầu đạn truyền thống.
Đầu đạn chùm có kích thước lớn, nhưng không sát thương bằng thuốc nổ hoặc đầu đạn xuyên phá thông thường, mà chứa lượng lớn đạn con được phát tán khi đến gần mục tiêu.
Khi một quân đội quyết định sử dụng đạn chùm, điều đó đồng nghĩa tính chính xác của vũ khí không còn được coi trọng bằng khả năng sát thương trên quy mô lớn.
Tuy nhiên, điều này đồng nghĩa các chỉ huy quân sự cũng ít lưu tâm hơn tới hậu quả lâu dài của đạn chùm. Một số quả đạn con có thể gặp trục trặc với ngòi nổ, khiến chúng không kích hoạt và rơi xuống đất hoặc vướng vào các lùm cây, nằm rải rác trên khu vực rộng lớn mà không có bản đồ đánh dấu.
Đạn con vẫn giữ nguyên cơ chế kích hoạt và có thể phát nổ khi ai đó chạm vào, ngay cả khi chiến sự đã kết thúc nhiều năm. Điều này gây ra nguy cơ đặc biệt lớn với trẻ em, vốn không có kiến thức về các loại vũ khí quân sự.
123 quốc gia đã ký Công ước Oslo cấm sản xuất, tàng trữ, bán và sử dụng bom, đạn chùm vào năm 2008. Triều Tiên không tham gia công ước này.
Cách đây vài ngày, tôi có vinh dự được đến thăm trụ sở báo Tuổi Trẻ tại TP.HCM. Trong buổi gặp gỡ thân tình với ban lãnh đạo tòa soạn, do Tổng biên tập Lê Thế Chữ đứng đầu, chúng tôi đã trao đổi về hợp tác giữa Cuba và Việt Nam, về nghề báo và nhiều vấn đề khác.
Khi đi dọc các phòng làm việc và trò chuyện với các phóng viên, trong tôi dâng lên những ký ức đầy hoài niệm về hơn một thập kỷ làm việc sôi nổi tại tờ báo Juventud Rebelde ở Cuba.
Có lẽ vì thế mà tại báo Tuổi Trẻ, tôi cảm thấy mình như đang ở giữa những người đồng nghiệp thân quen. Đồng thời tôi cũng có dịp quan sát quá trình sáng tạo báo chí, trong bối cảnh nghề nghiệp này đang trải qua những biến đổi sâu sắc.
Một niềm bất ngờ thú vị là tôi gặp tại đây một nhóm sinh viên, những người mà tôi chỉ kịp trao đổi đôi lời. Trong số họ có những người sẽ trở thành nhà báo trong tương lai. Họ sẽ gánh vác một sứ mệnh không hề dễ dàng: phân định giữa sự thật và dối trá, truyền tải thông tin bằng những ngôn ngữ mới trong một thế giới số, nơi các thuật toán thường đề cao tính hời hợt hơn là tính khách quan, và tin giả có thể len lỏi vào nhận thức xã hội chỉ trong chớp mắt.
Thực trạng đó cũng đang phản ánh rõ nét trong cách thông tin về Cuba được lan truyền. Những ngày gần đây, các tiêu đề liên quan đến hòn đảo Caribe này xuất hiện dày đặc. Bên cạnh những khó khăn do lệnh cấm vận kéo dài suốt nhiều thập kỷ, Cuba còn phải đối mặt với các biện pháp cưỡng chế đơn phương mới từ Chính phủ Mỹ, một vòng siết chặt về năng lượng khiến việc nhập khẩu nhiên liệu bị cản trở, cùng với những lời đe dọa quân sự lặp đi lặp lại.
Trong những thời khắc gian khó ấy và cả trong mọi thời điểm khó khăn khác, Cuba luôn nhận được sự sẻ chia chân thành, nghĩa tình từ Việt Nam.
Từ mạch nguồn tình cảm ấy, tập thể báo Tuổi Trẻ đã chuyển hóa thành những hành động cụ thể khi phối hợp cùng nhiều tổ chức, trong đó có Hội Hữu nghị Việt Nam - Cuba TP.HCM, khởi xướng sáng kiến giàu ý nghĩa "Mặt trời không biên giới". Sáng kiến này hướng tới việc trang bị các hệ thống điện mặt trời cho các trường học tại Cuba, góp phần giảm bớt tình trạng thiếu hụt năng lượng mà đất nước tôi đang phải đối mặt.
Song hành với đó là dự án xây dựng các nhà máy điện mặt trời mà Việt Nam sẽ triển khai trong thời gian tới tại tỉnh Mayabeque, gần La Habana. Đây không chỉ là hành động kịp thời và thiết thực của Đảng, Nhà nước và Nhân dân Việt Nam, mà còn là thông điệp đoàn kết sâu sắc, được Nhân dân Cuba trân trọng và đánh giá cao.
Ở một lĩnh vực khác, những hạt gạo Việt Nam được gieo trồng ngay trên chính đất đai Cuba đang dần hiện diện trong bữa ăn của người dân nơi đây. Các doanh nghiệp đến từ đất nước Việt Nam anh em đã đạt được những kết quả đáng khích lệ trong việc canh tác các giống lúa năng suất cao, nhờ áp dụng các phương thức quản lý kinh tế đổi mới.
Đồng thời các sản phẩm dược - sinh học của Cuba cũng sẽ sớm được sản xuất và phân phối tại Việt Nam, khi một nhà máy do doanh nghiệp liên doanh Cuba - Việt Nam vận hành đi vào hoạt động. Dự án này không chỉ mở ra cơ hội chuyển giao công nghệ, mà còn góp phần hình thành năng lực nghiên cứu và phát triển các sản phẩm mới, trong một lĩnh vực mang ý nghĩa chiến lược đối với sức khỏe cộng đồng và sự phát triển kinh tế - xã hội của cả hai quốc gia.
Các dự án hợp tác giữa Việt Nam và Cuba hôm nay chính là sự tiếp nối ở một tầm vóc mới, mang ý nghĩa sâu sắc hơn, của những công trình từ những năm tháng đặt nền móng cho đất nước.
Sau chuyến thăm của Tổng tư lệnh Fidel Castro tới vùng giải phóng Quảng Trị, hàng trăm người Cuba đã góp sức dựng nên những công trình mang dấu ấn biểu tượng như Khách sạn Thắng Lợi, Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam - Cuba tại Đồng Hới, cùng các trang trại chăn nuôi bò sữa, gia cầm và những tuyến đường kết nối.
Cũng chính trong chuyến thăm báo Tuổi Trẻ, tôi đã có dịp nhắc lại những "bước khởi đầu" của mình với nghề báo - một ký ức gắn bó với Việt Nam. Khi còn là một cậu bé tại thành phố quê hương Holguín, miền Đông Cuba, tôi từng háo hức thực hiện "cuộc phỏng vấn" đầu tiên và đăng trên tờ báo địa phương mang tên ¡Ahora!.
Đó chỉ là một mẩu tin rất ngắn về một công nhân xây dựng vừa trở về từ Hà Nội sau thời gian tham gia các công trình do Cuba hỗ trợ. Thế nhưng đến nay, tôi vẫn còn nhớ rõ, với tất cả sự xúc động, câu trả lời của ông khi tôi hỏi ông đã trải qua ngày lịch sử 30-4-1975 như thế nào. Khi ấy, ông đã so sánh niềm vui ấy với niềm hân hoan vô bờ của chiến thắng Cách mạng Cuba.
Chính vì những điều đó, tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành tới báo Tuổi Trẻ vì đã mời tôi cộng tác trên những trang báo của mình, và vì đã đón nhận tôi như một độc giả gắn bó, thân thiết.
Những rạn nứt ngày càng sâu trong nội bộ NATO giữa Mỹ và châu Âu đang thúc đẩy một số nước tính đến phương án kiến trúc an ninh thay thế - trong đó Ukraine đóng vai trò trung tâm, không phải như một nước cần được bảo vệ, mà như một đối tác chiến lược không thể thiếu.
Trong bối cảnh hòa đàm Nga - Ukraine rơi vào bế tắc, drone Ukraine liên tiếp xâm phạm lãnh thổ các nước NATO và nội bộ liên minh ngày càng lộ rõ bất đồng, một báo cáo từ Trung tâm Nghiên cứu Đông Âu Stockholm (SCEEUS) đã đề xuất định dạng "Bắc Âu + Ukraine" - một liên minh an ninh nằm ngoài khuôn khổ NATO và EU. Giới phân tích Nga gọi đây là "MicroNATO" - phôi thai của một kiến trúc quân sự châu Âu không có Mỹ.
Báo cáo do hai tác giả Minna Olander (SCEEUS, thuộc Viện Quan hệ quốc tế Thụy Điển) và Olena Davlikanova (Trung tâm An ninh Sahaidachny, Ukraine) đồng thực hiện, lập luận rằng Ukraine không phải là đối tượng cần được bảo vệ, mà là "yếu tố kiềm chế quan trọng đối với Nga".
Báo cáo nhấn mạnh Ukraine và các nước Bắc Âu, bao gồm các nước Baltic, là "các nền dân chủ nhỏ và vừa" với "ký ức lịch sử chung" và "điểm yếu chiến lược chung". Ukraine đang "bảo vệ sườn Baltic - Scandinavia", kiềm chế quân đội Nga - và nếu không có Ukraine, Nga sẽ "đe dọa trực tiếp khu vực".
Từ đó, báo cáo đề xuất thành lập một Hội đồng Quốc phòng châu Âu nằm ngoài khuôn khổ EU và NATO, tích hợp dần Ukraine vào các cấu trúc quân sự Bắc Âu.
Giám đốc Viện Các chiến lược kinh tế và chính trị quốc tế Nga E. Panina nhận định đây về cơ bản là "phôi thai của một kiến trúc thay thế cho việc quân sự hóa châu Âu không có Mỹ", và đặt tên là "MicroNATO".
Bà cũng lưu ý báo cáo không hề đề cập đến khả năng bình thường hóa quan hệ với Matxcơva sau chiến tranh, mà toàn bộ được mô tả theo thuật ngữ "răn đe".
Thực tế cho thấy khoảng cách quan điểm trong nội bộ NATO là rất lớn. Trong khi Ý và Tây Ban Nha không mặn mà với việc viện trợ và tiếp tục cuộc chiến, các nước Bắc Âu và một số nước Đông, Trung Âu lại có lập trường cứng rắn hơn nhiều.
Nhóm NB8 - gồm 5 nước Bắc Âu (Đan Mạch, Phần Lan, Iceland, Na Uy, Thụy Điển) và 3 nước Baltic (Estonia, Latvia, Lithuania) - đang trở thành nhóm ủng hộ quân sự hóa nhất, nhất quán nhất và ủng hộ Ukraine nhất trong NATO.
Tổng thống CH Czech Petr Pavel thậm chí kêu gọi NATO phải "thể hiện sức mạnh" với Matxcơva, đề xuất cắt đứt Internet Nga, loại toàn bộ ngân hàng Nga khỏi hệ thống toàn cầu, và bắn hạ cả drone lẫn máy bay Nga.
Phát biểu với tờ Guardian tại Prague, ông Pavel kêu gọi các phản ứng "đủ quyết đoán, thậm chí có thể là bất đối xứng" để đối phó với "hành vi khiêu khích của Matxcơva", cảnh báo nếu không sẽ có nguy cơ Điện Kremlin leo thang.
Căng thẳng không chỉ dừng lại ở tranh luận chính sách. Theo RT, các nước Baltic gần đây liên tiếp ghi nhận sự cố drone của Ukraine bị các hệ thống tác chiến điện tử gây nhiễu, khiến chúng chệch hướng sang lãnh thổ các thành viên NATO.
Ngày 19-5, lần đầu tiên NATO bắn hạ một drone Ukraine sau khi nó xâm nhập lãnh thổ Estonia. Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov buộc phải lên tiếng xin lỗi.
Ngày 20-5, Tổng thống Lithuania Gitanas Nauseda và Thủ tướng Inga Ruginiene được đưa đến nơi trú ẩn an toàn do cảnh báo không kích từ hoạt động drone gần biên giới với Belarus. Quân đội khuyến cáo người dân vùng Vilnius tìm nơi trú ẩn, không phận sân bay Vilnius bị đóng cửa gần một giờ.
Theo BNS, Quốc hội Lithuania (Seimas) cũng được sơ tán. ABC News nhận định đây là sự cố quy mô lớn đầu tiên tại thủ đô một quốc gia EU và NATO kể từ khi xung đột Ukraine bùng phát năm 2022.
Trong khi đó, hòa đàm Nga - Ukraine đã rơi vào bế tắc. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố tại cuộc họp các bộ trưởng ngoại giao NATO ở Helsingborg (Thụy Điển) ngày 22-5 rằng Washington không có ý định tham gia "chu kỳ họp hành không hồi kết" không dẫn đến đâu, và hiện không có cuộc đàm phán ba bên nào giữa Mỹ, Ukraine và Nga. Mỹ sẵn sàng quay lại, nhưng chỉ khi có cơ hội thực sự cho đối thoại hiệu quả.
Trên thực địa chính trị, Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa công bố kế hoạch điều thêm 5.000 binh sĩ đến Ba Lan - động thái diễn ra ngay sau khi Mỹ tuyên bố rút một bộ phận quân khỏi Đức, cho thấy Washington đang tái định vị chứ không rút lui khỏi châu Âu.
Tuy nhiên, với tỉ lệ ủng hộ giảm xuống còn 37% và Đảng Dân chủ được dự báo có đến 73 - 85% cơ hội giành lại Hạ viện, ông Trump đang chịu áp lực chính trị ngày càng lớn trong nước. Nếu Đảng Dân chủ giành được đa số ở ít nhất một viện, các gói viện trợ mới cho Ukraine sẽ chỉ còn là vấn đề thời gian.
Trong bối cảnh đó, Tổng thư ký NATO Mark Rutte đang thúc đẩy các thỏa thuận quốc phòng mới có lợi cho Mỹ nhằm ngăn ông Trump quay lưng lại với liên minh, hướng tới hội nghị thượng đỉnh NATO vào tháng 7 tại Ankara. Tuy nhiên, theo Politico, các chuyên gia cảnh báo những bước đi này có thể làm trầm trọng thêm bất đồng trong nội bộ EU.
