Những rạn nứt ngày càng sâu trong nội bộ NATO giữa Mỹ và châu Âu đang thúc đẩy một số nước tính đến phương án kiến trúc an ninh thay thế – trong đó Ukraine đóng vai trò trung tâm, không phải như một nước cần được bảo vệ, mà như một đối tác chiến lược không thể thiếu.
Trong bối cảnh hòa đàm Nga – Ukraine rơi vào bế tắc, drone Ukraine liên tiếp xâm phạm lãnh thổ các nước NATO và nội bộ liên minh ngày càng lộ rõ bất đồng, một báo cáo từ Trung tâm Nghiên cứu Đông Âu Stockholm (SCEEUS) đã đề xuất định dạng “Bắc Âu + Ukraine” – một liên minh an ninh nằm ngoài khuôn khổ NATO và EU. Giới phân tích Nga gọi đây là “MicroNATO” – phôi thai của một kiến trúc quân sự châu Âu không có Mỹ.
Báo cáo do hai tác giả Minna Olander (SCEEUS, thuộc Viện Quan hệ quốc tế Thụy Điển) và Olena Davlikanova (Trung tâm An ninh Sahaidachny, Ukraine) đồng thực hiện, lập luận rằng Ukraine không phải là đối tượng cần được bảo vệ, mà là “yếu tố kiềm chế quan trọng đối với Nga”.
Báo cáo nhấn mạnh Ukraine và các nước Bắc Âu, bao gồm các nước Baltic, là “các nền dân chủ nhỏ và vừa” với “ký ức lịch sử chung” và “điểm yếu chiến lược chung”. Ukraine đang “bảo vệ sườn Baltic – Scandinavia”, kiềm chế quân đội Nga – và nếu không có Ukraine, Nga sẽ “đe dọa trực tiếp khu vực”.
Từ đó, báo cáo đề xuất thành lập một Hội đồng Quốc phòng châu Âu nằm ngoài khuôn khổ EU và NATO, tích hợp dần Ukraine vào các cấu trúc quân sự Bắc Âu.
Giám đốc Viện Các chiến lược kinh tế và chính trị quốc tế Nga E. Panina nhận định đây về cơ bản là “phôi thai của một kiến trúc thay thế cho việc quân sự hóa châu Âu không có Mỹ”, và đặt tên là “MicroNATO”.
Bà cũng lưu ý báo cáo không hề đề cập đến khả năng bình thường hóa quan hệ với Matxcơva sau chiến tranh, mà toàn bộ được mô tả theo thuật ngữ “răn đe”.
Thực tế cho thấy khoảng cách quan điểm trong nội bộ NATO là rất lớn. Trong khi Ý và Tây Ban Nha không mặn mà với việc viện trợ và tiếp tục cuộc chiến, các nước Bắc Âu và một số nước Đông, Trung Âu lại có lập trường cứng rắn hơn nhiều.
Nhóm NB8 – gồm 5 nước Bắc Âu (Đan Mạch, Phần Lan, Iceland, Na Uy, Thụy Điển) và 3 nước Baltic (Estonia, Latvia, Lithuania) – đang trở thành nhóm ủng hộ quân sự hóa nhất, nhất quán nhất và ủng hộ Ukraine nhất trong NATO.
Tổng thống CH Czech Petr Pavel thậm chí kêu gọi NATO phải “thể hiện sức mạnh” với Matxcơva, đề xuất cắt đứt Internet Nga, loại toàn bộ ngân hàng Nga khỏi hệ thống toàn cầu, và bắn hạ cả drone lẫn máy bay Nga.
Phát biểu với tờ Guardian tại Prague, ông Pavel kêu gọi các phản ứng “đủ quyết đoán, thậm chí có thể là bất đối xứng” để đối phó với “hành vi khiêu khích của Matxcơva”, cảnh báo nếu không sẽ có nguy cơ Điện Kremlin leo thang.
Căng thẳng không chỉ dừng lại ở tranh luận chính sách. Theo RT, các nước Baltic gần đây liên tiếp ghi nhận sự cố drone của Ukraine bị các hệ thống tác chiến điện tử gây nhiễu, khiến chúng chệch hướng sang lãnh thổ các thành viên NATO.
Ngày 19-5, lần đầu tiên NATO bắn hạ một drone Ukraine sau khi nó xâm nhập lãnh thổ Estonia. Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov buộc phải lên tiếng xin lỗi.
Ngày 20-5, Tổng thống Lithuania Gitanas Nauseda và Thủ tướng Inga Ruginiene được đưa đến nơi trú ẩn an toàn do cảnh báo không kích từ hoạt động drone gần biên giới với Belarus. Quân đội khuyến cáo người dân vùng Vilnius tìm nơi trú ẩn, không phận sân bay Vilnius bị đóng cửa gần một giờ.
Theo BNS, Quốc hội Lithuania (Seimas) cũng được sơ tán. ABC News nhận định đây là sự cố quy mô lớn đầu tiên tại thủ đô một quốc gia EU và NATO kể từ khi xung đột Ukraine bùng phát năm 2022.
Trong khi đó, hòa đàm Nga – Ukraine đã rơi vào bế tắc. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố tại cuộc họp các bộ trưởng ngoại giao NATO ở Helsingborg (Thụy Điển) ngày 22-5 rằng Washington không có ý định tham gia “chu kỳ họp hành không hồi kết” không dẫn đến đâu, và hiện không có cuộc đàm phán ba bên nào giữa Mỹ, Ukraine và Nga. Mỹ sẵn sàng quay lại, nhưng chỉ khi có cơ hội thực sự cho đối thoại hiệu quả.
Trên thực địa chính trị, Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa công bố kế hoạch điều thêm 5.000 binh sĩ đến Ba Lan – động thái diễn ra ngay sau khi Mỹ tuyên bố rút một bộ phận quân khỏi Đức, cho thấy Washington đang tái định vị chứ không rút lui khỏi châu Âu.
Tuy nhiên, với tỉ lệ ủng hộ giảm xuống còn 37% và Đảng Dân chủ được dự báo có đến 73 – 85% cơ hội giành lại Hạ viện, ông Trump đang chịu áp lực chính trị ngày càng lớn trong nước. Nếu Đảng Dân chủ giành được đa số ở ít nhất một viện, các gói viện trợ mới cho Ukraine sẽ chỉ còn là vấn đề thời gian.
Trong bối cảnh đó, Tổng thư ký NATO Mark Rutte đang thúc đẩy các thỏa thuận quốc phòng mới có lợi cho Mỹ nhằm ngăn ông Trump quay lưng lại với liên minh, hướng tới hội nghị thượng đỉnh NATO vào tháng 7 tại Ankara. Tuy nhiên, theo Politico, các chuyên gia cảnh báo những bước đi này có thể làm trầm trọng thêm bất đồng trong nội bộ EU.
Bà Ngô Phương Ly sáng 30/5 tới thăm cô, trò lớp tiếng Việt Lạc Hồng, bày tỏ tự hào khi giữa nhịp sống hiện đại và bận rộn của Singapore lại có một lớp học tiếng Việt dành cho các cháu thiếu nhi, theo TTXVN.
Bà cho rằng đây không chỉ là lớp học đơn thuần, mà còn là mái nhà nhỏ đong đầy tình yêu với tiếng Việt, với quê hương và tình cảm gắn bó với cội nguồn dân tộc.
Lớp Lạc Hồng mới được hình thành, chủ yếu gồm các học sinh có bố hoặc mẹ là người nước ngoài, theo phu nhân Đại sứ Việt Nam tại Singapore Trần Thanh Phương Nghi. Mục tiêu của lớp là tạo không gian giao lưu, gìn giữ văn hóa, thúc đẩy hoạt động dạy và học tiếng Việt trong cộng đồng.
Ngoài việc bảo trợ cho lớp Lạc Hồng, đại sứ quán Việt Nam tại Singapore đã hỗ trợ cấp miễn phí giáo trình dạy tiếng Việt cho các gia đình có nhu cầu dạy học cho con em. Các lớp dạy tiếng Việt trực tuyến, hoạt động giao lưu, kết nối thế hệ trẻ cũng được khuyến khích tổ chức.
Bà Ngô Phương Ly đánh giá cao tâm huyết của các giáo viên và mong muốn phụ huynh tiếp tục đồng hành để gìn giữ tiếng mẹ đẻ cho con em. Bà nhấn mạnh đây chính là cách để giữ gìn bản sắc văn hóa và là sợi dây gắn kết các thế hệ trong gia đình.
Bà đã trao tặng lớp Lạc Hồng tủ sách gồm 100 đầu sách bằng tiếng Việt và song ngữ về văn hóa, lịch sử và sách học tiếng Việt.
Hiện có khoảng 34.000 người Việt Nam đang học tập, làm việc, sinh sống tại Singapore, phần lớn là trí thức, thế hệ trẻ. Trong đó, hầu hết đều có gia đình, họ hàng đang sinh sống tại Việt Nam nên nhu cầu duy trì văn hóa, ngôn ngữ mẹ đẻ cho con cái để tiếp nối sự gắn kết với gia đình, quê hương ngày càng cao.
Chiều cùng ngày, bà Ngô Phương Ly cùng bà Loo Tze Lui, phu nhân Thủ tướng Singapore Lawrence Wong, thăm Temasek Shophouse, trung tâm tạo tác động xã hội của Singapore.
Tòa nhà có từ năm 1928 đã được cải tạo thành nơi vừa để bảo tồn, vừa phục vụ người dân như không gian kết nối cho các tổ chức thiện nguyện, doanh nghiệp xã hội, công ty khởi nghiệp vì cộng đồng, các nhà hoạt động xã hội và những cá nhân mong muốn tạo ra tác động tích cực cho xã hội.
Bà Ngô Phương Ly bày tỏ ấn tượng về sự kết nối sáng tạo của Singapore giữa kiến trúc lịch sử với phát triển cộng đồng, đổi mới xã hội và thúc đẩy phát triển bền vững. Bà mong muốn hai bên tiếp tục tăng cường giao lưu, hiểu biết và thúc đẩy hơn nữa các hoạt động hợp tác, gắn kết giữa nhân dân.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân thăm cấp nhà nước tới Singapore ngày 29-31/5 theo lời mời của Tổng thống Tharman Shanmugaratnam và phu nhân.
Việt Nam và Singapore thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1973, nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện năm 2025. Kim ngạch thương mại hai chiều đạt gần 12 tỷ USD năm 2025. Singapore hiện là đối tác đầu tư lớn thứ hai tại Việt Nam, với tổng vốn đầu tư lũy kế gần 100 tỷ USD.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội kiến Chủ tịch Quốc hội Singapore Seah Kian Peng trong khuôn khổ chuyến thăm cấp nhà nước tới Singapore ngày 30/5, theo TTXVN.
Đánh giá quan hệ hai nước là mẫu mực trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), hai lãnh đạo bày tỏ vui mừng trước những thành quả quan trọng trong quan hệ hai nước nói chung và quan hệ giữa cơ quan lập pháp hai nước nói riêng.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng tin cậy chính trị song phương luôn được duy trì, lĩnh vực đầu tư, thương mại và kết nối ngày càng mạnh mẽ, trong đó 23 khu công nghiệp VSIP là biểu tượng cho hợp tác kinh tế hiệu quả giữa hai nước.
Hai bên cũng là đối tác đi đầu ASEAN về hợp tác trong các lĩnh vực mũi nhọn như chuyển đổi số, khoa học công nghệ, năng lượng sạch, trao đổi tín chỉ carbon, an ninh mạng, công nghệ mới nổi, trung tâm tài chính.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chia sẻ đã hội đàm thành công với Tổng thống Tharman Shanmugaratnam và Thủ tướng Lawrence Wong, nhất trí tiếp tục làm sâu sắc hơn nữa quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện, cùng giúp nhau ổn định và thích ứng trong một thế giới đang tái định hình trật tự với tính chất bất ổn, bất định gia tăng.
Hai bên nhất trí tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực mới nổi, tiềm năng như chuyển đổi số, kinh tế xanh, chuyển đổi năng lượng sạch, công nghệ mới, đổi mới sáng tạo, tài chính thông minh, thúc đẩy hợp tác chuỗi cung ứng, phát triển trung tâm tài chính, bảo đảm an ninh lương thực.
Chủ tịch Quốc hội Seah Kian Peng đánh giá rất cao phát biểu dẫn đề của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đối thoại Shangri-La, nhấn mạnh bài phát biểu đã nói lên suy nghĩ, mong muốn chung.
Ông cho rằng hợp tác kinh tế - thương mại - đầu tư hai nước thời gian qua phát triển mạnh mẽ. Rất nhiều doanh nghiệp Singapore mong muốn đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam, nhất là trong lĩnh vực logistics, thương mại điện tử.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá cao đóng góp tích cực của quốc hội hai nước, trong đó có việc triển khai quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Singapore, góp phần củng cố tin cậy chính trị, thúc đẩy hợp tác kinh tế hiệu quả; khẳng định sự hợp tác tích cực giữa cơ quan lập pháp hai nước đã tạo khung pháp lý thuận lợi để triển khai các thỏa thuận hợp tác.
Hai quốc hội không chỉ quan hệ tốt đẹp và hiệu quả trong khuôn khổ song phương, mà còn trong khuôn khổ Hội đồng Liên minh Nghị viện ASEAN (AIPA) và Diễn đàn Nghị viện Quốc tế mà quốc hội hai nước là thành viên.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị hai bên tiếp tục phối hợp tăng cường trao đổi đoàn cấp cao, nhóm nghị sĩ trẻ, nhóm nữ nghị sĩ và các cấp ủy ban trực thuộc; tăng cường hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm xây dựng thể chế, hoàn thiện hệ thống pháp luật, ban hành chính sách, pháp luật trong các lĩnh vực mới trong quá trình phát triển của mỗi nước.
Sau chương trình làm việc với Chủ tịch Quốc hội Singapore, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân chiều 30/5 đã gặp gỡ cán bộ, nhân viên Đại sứ quán Việt Nam và đại diện cộng đồng người Việt tại Singapore.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mong muốn cộng đồng người Việt Nam tại Singapore tiếp tục đoàn kết, phát triển, hướng về quê hương, giữ gìn tiếng Việt và bản sắc văn hóa dân tộc; tiếp tục là cầu nối quan trọng thúc đẩy quan hệ hữu nghị Việt Nam - Singapore.
Ông kỳ vọng đội ngũ chuyên gia, trí thức người Việt Nam tại Singapore tiếp tục tham gia đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tích cực đóng góp cho sự phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trong các lĩnh vực chiến lược.
Việt Nam và Singapore thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1973, nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện năm 2025. Kim ngạch thương mại hai chiều đạt gần 12 tỷ USD năm 2025. Singapore hiện là đối tác đầu tư lớn thứ hai tại Việt Nam, với tổng vốn đầu tư lũy kế gần 100 tỷ USD.
Hãng AP ngày 2.6 đưa tin Bộ Chiến tranh Mỹ tuyên bố rằng văn phòng báo chí của cơ quan này hiện là một khu vực mật, không cho phép các nhà báo tiếp cận.
Trên mạng xã hội X, quyền thư ký báo chí Lầu Năm Góc Joel Valdez xác nhận động thái này, nói rằng không có gì "gây tranh cãi" và lý do là vì những người biên soạn các bài phát biểu, thường sử dụng các tài liệu mật, hiện đang sử dụng không gian này.
"Văn phòng báo chí Lầu Năm Góc đã được chỉ định lại là cơ sở thông tin nhạy cảm do những người viết diễn văn từ Văn phòng Bộ trưởng Chiến tranh sử dụng cơ sở này", ông Valdez viết.
"Những người viết diễn văn này thường xuyên xử lý tài liệu mật… do đó, các nhà báo sẽ không còn được phép vào không gian văn phòng nữa. Không có gì gây tranh cãi về điều đó", theo ông Valdez.
Động thái mới nhất diễn ra trong bối cảnh căng thẳng gia tăng giữa giới truyền thông Mỹ và chính quyền Tổng thống Donald Trump.
Trong nhiều năm, các phóng viên Lầu Năm Góc được cấp thẻ ra vào cho phép họ tự do đi lại trong tòa nhà khi muốn tiếp xúc với các quan chức báo chí ở đó.
Vào tháng 10.2025, hầu hết các hãng tin đã trả lại thẻ ra vào và rời khỏi Lầu Năm Góc thay vì chấp nhận các hạn chế do chính phủ áp đặt đối với công việc của họ.
Hôm 18.5, tờ The New York Times kiện Bộ Chiến tranh Mỹ lần thứ hai trong vòng 5 tháng, cho rằng yêu cầu các nhà báo phải được hộ tống khi ở trong khuôn viên Lầu Năm Góc vi phạm Tu chính án thứ nhất và là "một nỗ lực vi hiến của Lầu Năm Góc nhằm ngăn chặn việc đưa tin độc lập về các vấn đề quân sự".
Tờ báo cho biết đã đệ đơn kiện bổ sung sau khi lần đầu tiên kiện Lầu Năm Góc vào tháng 12.2025 về các quy định mới do Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth ban hành. Đơn kiện phản đối một chính sách tạm thời "mà Lầu Năm Góc vội vàng áp dụng sau khi một thẩm phán liên bang phán quyết có lợi cho tờ báo trong vụ kiện ban đầu của họ".
