Món mì xào tại nhà thường mềm, nước xào loãng và thiếu mùi “khói chảo” (wok hei) đặc trưng như ngoài hàng. Theo đầu bếp Vũ Nhất Thông, Trung tâm Eric Cooking Class, nguyên nhân không nằm ở lửa hay gia vị, mà do người nấu thường bỏ qua bước áp chảo sợi mì trước khi xào chung.
Bản chất của mùi khói chảo
“Wok hei” (hơi thở của chảo) là mùi thơm xém nhẹ tạo ra từ phản ứng hóa học Maillard ở nhiệt độ 180-200°C. Ở mức nhiệt này, protein và đường trên bề mặt thực phẩm biến đổi, tạo ra các hợp chất thơm phức tạp mà gia vị thông thường không thể thay thế.
Bếp gia đình thường có công suất tối đa 3-4 kW, không đủ duy trì mức nhiệt 180°C khi cho nhiều nguyên liệu vào cùng lúc. Việc giảm nhiệt đột ngột khiến thực phẩm tiết nước, biến chảo xào thành nồi hấp. Để khắc phục, người nấu cần áp chảo riêng sợi mì. Khi tiếp xúc trực tiếp với chảo nóng, sợi mì không bị “tranh nhiệt” với các nguyên liệu khác, giúp phản ứng Maillard xảy ra đúng trên bề mặt để tạo lớp xém nhẹ và mùi khói chảo.
Nguyên liệu:
– Mì và rau thịt: 200 g mì trứng; 100 g thịt nạc dăm có mỡ vân (để giữ ẩm, không bị khô); 100 g cải ngọt (chọn bó cọng nhỏ, bẹ mỏng); 70 g cà rốt thái sợi; 10 g tỏi băm; 5 g gừng băm.
– Gia vị pha sốt: 10 g dầu hào, 5 g đường, 5 g nước tương, 4 g bột ngọt, 2 g hạt nêm, 5 g bột năng, 150 ml nước lọc.
– Ngò rí, tiêu xay, dầu ăn.
Cách làm
– Ngâm mì: Ngâm mì trứng trong nước lạnh 15 phút để sợi mì hút nước đều từ trong ra ngoài, không làm bề mặt bị nhão. Vớt ra và để ráo hoàn toàn. Nếu mì còn ướt khi cho vào chảo sẽ gây hiện tượng hấp hơi, không tạo được phản ứng Maillard.
– Pha nước sốt: Hòa tan toàn bộ gia vị pha sốt (dầu hào, đường, nước tương, bột ngọt, hạt nêm, bột năng) cùng 150 ml nước lọc. Bột năng khi gặp nhiệt sẽ hồ hóa, tạo thành lớp sốt sánh bóng áo đều lên nguyên liệu.
– Áp chảo mì: Làm nóng già chảo dầu, trải đều mì lên mặt chảo và vặn lửa lớn nhất. Để nguyên không đảo trong 2-3 phút cho mì xém một mặt. Rưới thêm 5 g nước tương trực tiếp lên phần mì trong chảo đang nóng để kích thích mùi thơm, sau đó trút mì ra đĩa riêng.
– Xào thịt: Cùng chiếc chảo đó, phi thơm tỏi và gừng (không để ngả vàng). Cho thịt nạc dăm và cà rốt vào xào ở mức lửa lớn đến khi thịt vừa chín tới.
– Xào rau: Thêm cải ngọt và đảo đều trong 30-45 giây. Rau cần cho vào muộn để tránh chất diệp lục (chlorophyll) tiếp xúc với nhiệt lâu gây mất màu, ngả vàng.
– Hoàn thiện sốt và mì: Đổ bát nước sốt đã pha vào chảo, đảo đến khi hỗn hợp sôi và sánh lại. Trút đĩa mì đã áp chảo vào, trộn nhanh tay để sốt quyện đều rồi tắt bếp.
– Trình bày: Cho mì ra đĩa, rắc ngò rí và tiêu xay. Tinh dầu trong tiêu và ngò dễ bay hơi ở nhiệt độ cao, nên việc rắc sau khi tắt bếp giúp giữ lại trọn vẹn mùi thơm.
Sự việc diễn ra tại Trường THPT Bảo An, thành phố Thâm Quyến. Trong thư kiến nghị gửi ban giám hiệu, một nam sinh lớp 12 phản ánh tiếng chim cu gáy trên ngọn cây sát lớp học làm ảnh hưởng quá trình ôn luyện cho kỳ thi đại học (Cao khảo).
Em lập luận rằng âm thanh của loài chim này có tần số quá cao, khiến học sinh mất tập trung. Học sinh này yêu cầu nhà trường dời tổ chim đi nơi khác.
Ông Viên Vệ Tinh (Yuan Weixing), hiệu trưởng nhà trường, sau đó đã viết một bức thư ngỏ để hồi đáp. Ông ghi nhận áp lực học tập và khả năng diễn đạt của nam sinh, nhưng bác bỏ yêu cầu dỡ tổ chim. "Tiếng chim có thể cắt ngang mạch ôn thi, nhưng thầy lại thấy đây là cơ hội để các em học cách chung sống với vạn vật", vị hiệu trưởng viết.
Ông đưa ra ba lý do cho quyết định của mình. Thứ nhất, muôn loài đều có nhịp sống riêng. Tiếng chim hót là bản năng tự nhiên và thế giới không vận hành xoay quanh một cá nhân hay vì con người đang phải đối mặt với kỳ thi.
Thứ hai, những phiền toái đôi khi lại là chất liệu tạo nên kỷ niệm. "Nhiều năm sau, khi nhớ lại mùa xuân năm lớp 12, ký ức đọng lại trong các em có thể không phải là công thức toán học, mà là buổi hoàng hôn lộng gió, bầy chim gáy và khoảnh khắc các em nhìn nhau mỉm cười giữa tiếng ồn ào. Bản lĩnh con người lớn lên từ chính những sự không thoải mái", thầy hiệu trưởng viết.
Thứ ba, học cách tôn trọng tự nhiên. Ông khen ngợi sự lương thiện của nam sinh khi đề xuất đưa tổ chim về "vùng núi xanh", nhưng nhắc nhở rằng khuôn viên trường cũng chính là nhà của chúng. "Cây cối trong trường là nơi an toàn để chúng sinh sống", thư có đoạn viết.
Vị hiệu trưởng khuyên học sinh hãy coi tiếng chim như "tiếng ồn trắng" (white noise) để xoa dịu tâm trí. Ông nhấn mạnh kỳ thi đại học rất quan trọng, nhưng cũng chỉ là một con sóng nhỏ trên dòng chảy dài của cuộc đời. Khả năng thấu hiểu, tôn trọng sự sống mới là tài sản vô giá trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.
"Học tập không có nghĩa là vắt kiệt từng phút, mà là rèn luyện sự tập trung trong từng khoảnh khắc. Mong em giữa tiếng chim hót, vừa giữ được sự tĩnh tâm, vừa lắng nghe được tiếng vọng của sự sống", thầy viết.
Lá thư của thầy hiệu trưởng gây "sốt" trên mạng xã hội Trung Quốc. Nhiều người đánh giá cao tư duy giáo dục của người thầy nhưng cũng một số ý kiến cho rằng thầy "chỉ nói đạo lý" mà không giải quyết vấn đề thực tế cho học sinh cuối cấp.
Theo truyền thông địa phương, sau khi viết thư ngỏ, thầy hiệu trưởng đã trực tiếp gặp gỡ nam sinh để trò chuyện và tặng em những chiếc nút bịt tai chống ồn. Cậu học trò sau đó chia sẻ đã có một góc nhìn mới: "Chỉ khi học cách thích nghi và bao dung với thế giới, thế giới mới bao dung lại chúng ta".
Bộ phận hậu cần của nhà trường cũng đang lên phương án đặt các tổ chim nhân tạo ở khu vực xa lớp học để dần dần điều hướng bầy chim làm tổ mới.
Vụ cháy tại cây xăng Đà Nẵng ngày 2/5 khiến hai người thiệt mạng do chở 20 khối pin và ắc-quy trong cốp ôtô cho thấy những rủi ro trong việc vận chuyển thiết bị lưu trữ điện. Video hiện trường cho thấy đám cháy bùng lên dữ dội, mất 15 phút mới được dập tắt.
PGS TS Ngô Văn Xiêm, nguyên Hiệu phó Đại học Phòng cháy chữa cháy, cho biết việc chở pin Lithium-ion và ắc-quy sạc đầy trong cốp ôtô tiềm ẩn rủi ro lớn. Cốp ôtô là không gian kín, nhiệt độ mùa hè có thể đạt 60-70 độ C. Ở ngưỡng này, dung môi bên trong pin Lithium-ion bị hóa hơi. Quá trình xe chạy tạo độ rung lắc, nếu các đầu cực không bọc cách điện va chạm với kim loại sẽ sinh tia lửa điện, gây hỏa hoạn.
Khi sự cố xảy ra, áp suất tăng làm vỡ vỏ pin. Đám cháy bùng phát ngay lập tức theo phản ứng nhiệt dây chuyền (thermal runaway), khiến các cell lân cận liên tục nổ. Quá trình cháy tự sinh ra nhiệt và oxy bên trong, nên việc dập lửa bằng nước hoặc bọt chữa cháy truyền thống kém hiệu quả.
Rủi ro lớn khiến ngành hàng không xếp pin Lithium-ion vào danh mục hàng hóa nguy hiểm. Hành khách phải xách tay thiết bị để tiếp viên xử lý kịp thời nếu có sự cố, không để dưới khoang ký gửi.
Trong sinh hoạt hàng ngày, thiết bị lưu trữ điện được sử dụng rộng rãi. PGS TS Đỗ Văn Dũng, Phó Chủ tịch Hội Ôtô TP HCM, phân loại các thiết bị này thành hai nhóm chính.
Nhóm pin điện áp thấp (như pin kiềm AAA, AA, pin 9V) dùng cho thiết bị nhỏ như điều khiển, đồ chơi, báo khói, chìa khóa thông minh.
Nhóm dung lượng cao sử dụng công nghệ Lithium là nguồn cung cấp năng lượng cho xe điện, điện thoại và sạc dự phòng. Ngoài ra, thị trường hiện có dòng Lithium LiFePO4 (LFP) chuyên dùng cho hệ thống điện mặt trời hoặc xe điện thế hệ mới, với ưu điểm cho phép sạc xả sâu, tuổi thọ và độ an toàn cao.
"Nhiều sự cố hỏa hoạn tại khu dân cư thời gian qua bắt nguồn từ thói quen sử dụng pin Lithium-ion sai cách", ông Dũng nói.
Theo chuyên gia, sai lầm phổ biến của người dùng là cắm sạc qua đêm không giám sát, đặt thiết bị lên lên các bề mặt giữ nhiệt và dễ bắt lửa như giường, nệm, sofa. Với sạc dự phòng, người dùng còn hay để trong túi, gần nước, hoặc dưới gối/chăn gây nguy hiểm.
Thứ hai, nhiều người cắm sạc khi xe điện vừa chạy quãng đường dài, pin còn đang tỏa nhiệt.
Thứ ba, việc sử dụng bộ sạc trôi nổi, cắm chung ổ điện gây quá tải, hoặc dùng viên pin đã phồng rộp, nứt vỡ làm đẩy nhanh tốc độ hủy hoại cấu trúc pin.
Các chuyên gia khuyến cáo người dùng cần lưu ý đến các dấu hiệu nguy hiểm như thấy vỏ pin phồng, méo mó hoặc rò rỉ chất lỏng. Thiết bị nóng rát tay dù không cắm sạc, kèm theo mùi hóa chất hay mùi nhựa cháy là lúc nguy hiểm đã cận kể.
Nếu thiết bị xẹt lửa hoặc bốc khói, sơ tán là ưu tiên số một. Người dân cần đóng kín cửa phòng để ngăn khói độc và gọi 114 báo "cháy pin Lithium". Tuyệt đối không hắt nước vào đám cháy pin.
Đặc tính của lửa pin Lithium rất phức tạp, dễ dàng cháy lại ngay cả khi ngọn lửa bề mặt đã tắt. Do đó, tuyệt đối không hắt nước thông thường vào đám cháy vì sẽ kích thích phản ứng hóa học nổ mạnh hơn. Phương pháp dập lửa tối ưu là sử dụng bình chữa cháy gốc nước công nghệ bọc phân tử. Tại bãi xe, ban quản lý cần trang bị thùng cát ẩm và xẻng để cách ly oxy, hấp thụ nhiệt khi có sự cố.
Để đảm bảo an toàn, PGS TS Đỗ Văn Dũng khuyên người tiêu dùng mua thiết bị chính hãng, có hệ thống quản lý pin (BMS) và đạt chứng nhận an toàn quốc tế. Giữ dung lượng pin ở mức 20-80%, tránh sạc 100% liên tục.
Đại tá Ngô Văn Xiêm lưu ý thêm khi vận chuyển pin rời, các đầu cực phải bọc kín bằng vật liệu cách điện, cố định trong thùng cách nhiệt và không sạc đầy.
Nước Anh đang trải qua chuỗi ngày nóng nhất lịch sử tháng 6 do hiện tượng "vòm nhiệt" – khối áp suất cao giữ chặt không khí nóng ở tầng thấp.
Cơ quan Khí tượng Anh (Met Office) đã phát bản tin cảnh báo nhiệt độ cực độ (màu đỏ) trong 3 ngày liên tiếp. Đi kèm với đó là hiện tượng "đêm nhiệt đới" khi nhiệt độ ban đêm không xuống dưới 20 độ C, triệt tiêu khả năng tự phục hồi thân nhiệt của người dân.
Sáng sớm 25/6, trước siêu thị Lidl tại Southampton hàng dài người đợi mua máy điều hòa. Hiện tượng này lần đầu tiên xảy ra trong lịch sử.
Theo nhân viên cửa hàng, toàn bộ lô hàng "đã bán hết chỉ trong vài giây". Tình trạng "cháy hàng" điều hòa cũng xảy ra tại nhiều chi nhánh Lidl khác trên khắp nước Anh. Một số khách hàng cho biết họ ra về tay trắng vì người đứng đầu hàng mua cùng lúc nhiều máy điều hòa.
Tại khu công viên Hampstead Heath ở tây bắc London, hàng chục người vượt rào để nhảy xuống các ao nước thuộc khu bảo tồn động vật hoang dã. Theo nhân viên bảo vệ, mỗi ngày có hàng chục người vi phạm. Họ chỉ có thể yêu cầu người dân rời khỏi khu vực chứ không có quyền xử phạt.
Lực lượng bảo vệ cho biết nhiều người có thái độ hung hăng khi bị nhắc nhở. Một số người dân cho rằng hệ thống đặt chỗ tại các khu bơi công cộng quá rườm rà và việc thu phí khiến họ khó tiếp cận. Chính quyền London hiện đã tăng cường rào chắn quanh các hồ.
Nắng nóng cũng gây áp lực lớn cho hạ tầng giao thông và y tế. Nhiều tuyến đường sắt phải giảm tốc độ vì nguy cơ biến dạng đường ray. Hiệp hội Ôtô Anh (AA) cho biết số cuộc gọi cứu hộ xe hỏng tăng 14%, trong khi phương tiện gặp sự cố do quá nhiệt tăng hơn 50%.
Tại các bệnh viện, Dịch vụ Cứu thương London ghi nhận số ca cấp cứu đe dọa tính mạng cao hơn 50% so với thông thường; các ca ngừng tim tăng 30%. Nhiều bệnh viện phải hủy lịch phẫu thuật không cấp bách.
Giám đốc điều hành Craig Harman khuyến cáo người dân uống nước thường xuyên, tránh ra ngoài lúc nắng gắt và hạn chế tập thể dục ngoài trời.
Thị trưởng London Sadiq Khan cho biết cần trang bị điều hòa cho các trường học, văn phòng và bệnh viện ở thủ đô, đồng thời công bố kế hoạch ứng phó nắng nóng đầu tiên của thành phố.
