Mạng xã hội thực sự là thành tựu công nghệ có tác động sâu sắc đến đời sống con người mà nếu sử dụng đúng cách sẽ trở thành công cụ mang lại rất nhiều giá trị tích cực. Tuy vậy, mạng xã hội cũng đang tạo ra nhiều tác động không nhỏ, nhất là đối với trẻ em. Do đó đã có đề xuất cần nghiên cứu cấm, hạn chế trẻ em Việt Nam từ 16 tuổi trở xuống sử dụng mạng xã hội.
Với chia sẻ của Tiến sĩ giáo dục Nguyễn Thị Thu Huyền, diễn đàn “Không thể giao trẻ em cho mạng xã hội” trên mặt báo hơn hai tháng qua xin tạm khép lại, trong khi chờ một quyết định phù hợp cho vấn đề này.
* Người ta nói nhiều đến tác động của mạng xã hội với sức khỏe tâm thần của trẻ. Từ góc độ tâm lý giáo dục, bà đánh giá thế nào về sự ảnh hưởng này?
– Các nghiên cứu quốc tế trong những năm gần đây đã chỉ ra mối liên hệ đáng lưu tâm giữa việc sử dụng mạng xã hội thiếu kiểm soát với nhiều vấn đề về sức khỏe tâm thần ở trẻ em và thanh thiếu niên, thậm chí cả ở người lớn.
Những biểu hiện thường được ghi nhận gồm lo âu, trầm cảm, mất ngủ, giảm lòng tự trọng, giảm sự tự tin và gia tăng cảm giác cô đơn. Tuy nhiên cần nhìn nhận rằng mạng xã hội không phải là nguyên nhân duy nhất dẫn đến các vấn đề như thế.
Điều quyết định ở cách trẻ sử dụng mạng xã hội, thời lượng, loại nội dung tiếp cận cùng sự đồng hành của gia đình, nhà trường. Nếu độ tuổi phù hợp và được hướng dẫn đúng cách, mạng xã hội hoàn toàn có thể trở thành công cụ hỗ trợ trẻ phát triển.
Nhưng nếu trẻ dành quá nhiều thời gian, tiếp xúc liên tục với các video ngắn cùng nội dung giải trí có tính kích thích cao, khả năng tập trung chú ý sẽ suy giảm, ảnh hưởng đến việc học và sự phát triển nhận thức.
Nếu trẻ dần thay thế mối quan hệ ngoài đời thực bằng các tương tác trên không gian mạng, các em cũng có nguy cơ giảm hứng thú giao tiếp trực tiếp và tham gia hoạt động trong đời sống thực.
Chưa kể nhìn thấy những hình ảnh “hoàn hảo” của người khác song trẻ chưa đủ trải nghiệm để biết nội dung trên mạng đã được lựa chọn, chỉnh sửa, thậm chí không phản ánh đúng sự thật, trẻ có thể tự so sánh bản thân, vô tình thấy mình kém cỏi hoặc thất bại.
* Bà ủng hộ hay không nếu Việt Nam cấm trẻ từ 16 tuổi trở xuống dùng mạng xã hội? Vì sao?
– Đây là đề xuất rất cần được thảo luận một cách nghiêm túc. Quan trọng không chỉ là có cấm hay không mà là giải pháp nào giúp trẻ chuẩn bị cho trẻ sử dụng môi trường số một cách an toàn và có trách nhiệm trong tương lai.
Quy định giới hạn độ tuổi sử dụng mạng xã hội không phải là điều mới mà một số quốc gia đã và đang áp dụng để bảo vệ trẻ trên môi trường số. Việc siết chặt các quy định đối với trẻ là cần thiết do là nhóm hạn chế khả năng tự kiểm soát và đánh giá các rủi ro trên mạng.
Song khi môi trường số trở thành một phần của cuộc sống hiện nay, nếu chỉ đưa ra quy định cấm mà không có các giải pháp đồng bộ sẽ rất khó tạo ra sự thay đổi đáng kể trong việc giảm thiểu tác động tiêu cực của mạng xã hội.
Tôi cho rằng nếu triển khai quy định cấm cần đi kèm nhiều giải pháp khác. Trước hết là xây dựng các chương trình giáo dục về an toàn số và kỹ năng sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm trong nhà trường. Trẻ cần được trang bị năng lực số, kỹ năng nhận diện rủi ro, biết bảo vệ dữ liệu cá nhân, ứng xử văn minh trên không gian mạng và quản lý thời gian sử dụng thiết bị số.
Cạnh đó, gia đình cần đồng hành với con thay vì chỉ kiểm soát hay cấm đoán. Cơ quan quản lý nhà nước cũng cần tăng cường trách nhiệm trong việc kiểm soát nội dung trên môi trường số, yêu cầu các nền tảng thực hiện tốt hơn cơ chế xác thực độ tuổi, lọc nội dung độc hại và bảo vệ người dùng nhỏ tuổi.
* Nếu quy định cấm được thực thi tại Việt Nam, chúng ta có thể bắt đầu từ đâu và làm như thế nào?
– Như tôi đã nói ở trên, nếu triển khai quy định này cần có lộ trình phù hợp thay vì chỉ ban hành lệnh cấm. Cần hoàn thiện các cơ chế về xác thực độ tuổi và kiểm soát việc tạo lập tài khoản trên các nền tảng mạng xã hội.
Đã có quy định trẻ dưới 16 tuổi khi đăng ký tài khoản phải sử dụng thông tin của cha mẹ hoặc người giám hộ nhưng sau khi tài khoản được tạo, không phải phụ huynh nào cũng tiếp tục theo dõi và quản lý việc sử dụng của con.
Trong khi đó, nhiều trẻ đã có thiết bị cá nhân và tài khoản được đăng nhập sẵn nên việc sử dụng khá tự do. Nên nếu chỉ dừng ở khâu xác thực khi đăng ký thì hiệu quả kiểm soát sẽ còn rất hạn chế.
Điều cần là nâng cao nhận thức cộng đồng, đặc biệt là phụ huynh. Cha mẹ cần hiểu rằng bảo vệ con trên không gian mạng không chỉ là quản lý thời gian sử dụng thiết bị mà cần giúp con hình thành năng lực số, biết nhận diện rủi ro và ứng xử an toàn trên môi trường trực tuyến.
Đó là thách thức không nhỏ bởi nhiều phụ huynh còn hạn chế về năng lực số, nhất là ở các khu vực vùng sâu, vùng xa, những gia đình hạn chế điều kiện tiếp cận công nghệ, thậm chí phụ huynh ở đô thị cũng vậy.
Nhà trường cần có chương trình giáo dục bài bản về công dân số, không về quy định pháp luật mà là trang bị kiến thức về tâm lý, kỹ năng cho học sinh.
Tóm lại nếu có quy định cấm sẽ không chỉ kiểm soát bằng mọi giá, mà là xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ gồm gia đình, nhà trường, cơ quan quản lý và các nền tảng công nghệ.
Những ngày gần đây, nhiều bãi biển tại xứ Wales, Anh bất ngờ xuất hiện dày đặc các sinh vật biển màu xanh lam với hình dạng kỳ lạ, tạo nên khung cảnh vừa đẹp mắt vừa bí ẩn, khiến người dân địa phương không khỏi kinh ngạc. Không ít người ví chúng như "sinh vật ngoài hành tinh" bị sóng biển đưa dạt vào bờ.
Hiện tượng này được ghi nhận tại nhiều khu vực trên đảo Anglesey và dọc bờ biển phía tây Gwynedd. Trên nền cát trải dài, hàng nghìn cá thể trong suốt ánh xanh nằm rải rác, phủ kín từng mảng bờ biển, nhiều đến mức khó có thể đếm hết.
Nhiều cư dân sinh sống lâu năm tại đây cho biết, họ chưa từng chứng kiến cảnh tượng tương tự. Dưới ánh nắng, những sinh vật nhỏ bé phản chiếu sắc xanh lấp lánh như pha lê, tạo nên một khung cảnh vừa huyền ảo vừa có phần "siêu thực". "Tôi chưa bao giờ thấy thứ gì giống như vậy. Chúng trông như đến từ một hành tinh khác", một người dân địa phương chia sẻ.
Theo các nhà khoa học, những "vị khách lạ" này nhiều khả năng là loài sứa buồm Velella velella, còn được gọi là "thuyền buồm xanh". Dù thường được gọi là sứa, thực chất chúng không phải sứa theo nghĩa sinh học, mà là tập hợp cộng sinh của nhiều cá thể polyp siêu nhỏ tạo thành một cơ thể chung.
Điểm đặc trưng của Velella velella là thân trong suốt màu xanh lam cùng một cấu trúc giống "cánh buồm" trên lưng, giúp chúng tận dụng gió để di chuyển trên mặt biển. Nhờ cơ chế này, chúng có thể trôi dạt theo dòng hải lưu và đi xa hàng nghìn kilomet.
Loài sinh vật này phân bố rộng ở các đại dương lớn như Đại Tây Dương, Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương. Khi gặp điều kiện thời tiết bất thường hoặc gió mạnh, chúng có thể bị đẩy hàng loạt vào gần bờ, tạo nên những "lớp thảm sinh vật" phủ kín bãi cát như hiện nay.
Dù sở hữu vẻ ngoài bắt mắt, giới chuyên gia khuyến cáo người dân không nên chạm tay trực tiếp. Theo ông Frankie Hobro, Giám đốc Vườn thú biển Anglesey, độc tính của Velella velella khá nhẹ so với các loài như sứa chiến hạm Bồ Đào Nha, nhưng vẫn có thể gây cảm giác châm chích hoặc kích ứng nhẹ ở vùng da nhạy cảm.
Ông cũng khuyến nghị người dân và du khách nên cẩn trọng khi hoạt động gần biển, tránh tiếp xúc trực tiếp và rửa sạch tay sau khi đi dọc bờ biển để hạn chế rủi ro.
Không chỉ gây tò mò vì hình dáng kỳ lạ, hiện tượng này còn khiến giới khoa học quan tâm khi số lượng sinh vật dạt bờ tăng bất thường, có thể liên quan đến những biến động thời tiết và dòng hải lưu.
Các chuyên gia cho rằng sự thay đổi khí hậu toàn cầu đang làm ảnh hưởng đến môi trường đại dương, khiến nhiều loài sinh vật biển thay đổi tập tính di chuyển và xuất hiện dày đặc hơn ở những khu vực vốn hiếm khi ghi nhận trước đây.
Vì vậy, "biển xanh phủ đầy sinh vật lạ" ở Wales không chỉ là một cảnh tượng hiếm gặp gây tò mò, mà còn là dấu hiệu đáng chú ý về những biến chuyển đang diễn ra trong hệ sinh thái biển toàn cầu.
Tại Công ty Cổ phần Du lịch và Đầu tư BĐS Đồng Đội Phú Quốc cùng thương hiệu ngọc trai QUEENPEARL PQ, tinh thần ấy đang được lan tỏa qua sự đồng hành của nhiều thế hệ trong các hoạt động cộng đồng và thiện nguyện.
Đáng chú ý, trong các chương trình hướng về cộng đồng thời gian gần đây, hình ảnh cha mẹ cùng con em tham gia các hoạt động tri ân, thiện nguyện đã để lại nhiều cảm xúc đẹp. Không đơn thuần là sự tham gia hỗ trợ tổ chức, đây còn được xem là cách để truyền lại cho thế hệ trẻ tinh thần biết ơn, trách nhiệm và lòng nhân ái.
Nghệ nhân Kim hoàn Quốc gia Hồ Thị Thanh Hương chia sẻ, việc tạo điều kiện để con em cán bộ, nhân viên cùng tham gia các hoạt động xã hội là một phần trong định hướng xây dựng môi trường giàu tính nhân văn và đề cao giá trị truyền thống. Qua những chuyến đi thực tế, những buổi gặp gỡ các gia đình chính sách hay hoạt động sẻ chia với cộng đồng, các bạn trẻ có cơ hội hiểu hơn về giá trị của sự hy sinh, lòng yêu nước và tinh thần "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc Việt Nam.
Điểm đặc biệt của các chương trình là sự xuất hiện của nhiều gương mặt trẻ tiêu biểu đại diện cho thế hệ kế thừa giàu tri thức và trách nhiệm xã hội. Trong đó có Tiến sĩ Dương Thanh Qui hiện công tác tại Viện Vật liệu xây dựng – Bộ Xây dựng và Hồ Thiện Nhân, sinh viên khóa K2025 Khoa Điện – Điện tử – Viễn thông, Trường Đại học Bách khoa – Đại học Quốc gia TP.HCM.
Sự hiện diện của những gương mặt trẻ tiêu biểu không chỉ thể hiện tinh thần tiếp nối truyền thống gia đình mà còn cho thấy sự quan tâm đối với việc nuôi dưỡng thế hệ trẻ có tri thức, trách nhiệm và ý thức đóng góp cho cộng đồng.
Theo đánh giá của nhiều khách mời tham dự các chương trình cộng đồng do doanh nghiệp tổ chức, hình ảnh các bạn trẻ chủ động thăm hỏi, trao quà, trò chuyện với các Mẹ Việt Nam Anh hùng hay những hoàn cảnh khó khăn đã tạo nên dấu ấn đẹp và giàu cảm xúc. Đó không chỉ là hoạt động thiện nguyện đơn thuần mà còn là hành trình nuôi dưỡng sự thấu cảm và trách nhiệm với xã hội.
Tiếp nối hành trình tri ân nhân kỷ niệm Ngày Thương binh Liệt sĩ 27/7, từ ngày 22 đến 24/7/2026, Công ty Cổ phần Du lịch và Đầu tư BĐS Đồng Đội Phú Quốc sẽ tổ chức chương trình thăm hỏi và trao tặng quà cho 32 Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng tại tỉnh Cà Mau. Trước đó, trong hai ngày 10 và 11/6/2026, doanh nghiệp cũng phối hợp cùng CLB Kết Nối Yêu Thương triển khai các hoạt động thiện nguyện, trao quà tại TP. Đà Nẵng và tỉnh Quảng Ngãi, tiếp tục lan tỏa tinh thần "Uống nước nhớ nguồn" và những giá trị nhân văn đến cộng đồng.
Trong bối cảnh nhiều giá trị truyền thống cần được gìn giữ và lan tỏa mạnh mẽ hơn, sự đồng hành giữa hai thế hệ trong các hoạt động cộng đồng đang trở thành hình ảnh tích cực, góp phần xây dựng môi trường sống nhân văn và bền vững.
Không chỉ dừng lại ở các hoạt động tri ân nhân dịp lễ, tết hay những chương trình hướng về cộng đồng, tinh thần sẻ chia và trách nhiệm xã hội còn được xem là một phần trong hành trình giáo dục thế hệ kế thừa – nơi những giá trị tốt đẹp được truyền lại bằng hành động thực tế, sự đồng hành và lòng biết ơn chân thành.
Giữa những ngày nắng nóng, các chuyên gia cho biết, có nhiều phương pháp tiết kiệm điện có thể tự làm tại nhà, nhưng vẫn mang lại hiệu quả làm mát đáng kể. Một trong số đó là tự chế máy lạnh bằng những vật dụng quen thuộc trong nhà.
Ông Jordan Benjamin, chuyên gia kỹ thuật tại công ty sửa chữa điện nước Done Rite Services (Mỹ), hướng dẫn cách tạo ra thiết bị làm mát đơn giản có thể "chữa cháy" trong trường hợp điều hòa của gia đình gặp sự cố hay bị mất điện đột ngột.
Dù không thể thay thế điều hòa thực thụ, thiết bị này vẫn giúp không gian trở nên dễ chịu hơn, hữu ích khi điều hòa hỏng, phòng bí gió hoặc gia chủ muốn giảm thời gian sử dụng máy lạnh để tiết kiệm điện.
Các nguyên liệu cần chuẩn bị gồm một thùng xốp hoặc xô nhựa loại gần 20 lít có nắp, quạt mini cầm tay hoặc quạt nhỏ, ống nhựa PVC, chai nước đông đá.
Đầu tiên, người dùng khoét 2-3 lỗ ở một bên thùng xốp hoặc xô nhựa. Nếu dùng thùng xốp chỉ cần dao cắt là đủ. Với xô nhựa, bạn dùng khoan tạo lỗ để dễ thao tác hơn.
Sau đó, cắt các đoạn ống PVC dài khoảng 7-10cm rồi gắn vào các lỗ vừa tạo. Nếu không khít, có thể dùng băng dính hoặc keo cố định.
Tiếp theo, bạn đặt quạt lên nắp thùng và vẽ theo viền quạt để khoét lỗ tương ứng. Sau khi cắt xong, đặt quạt úp xuống lỗ này.
Cuối cùng, cho vài chai nước đá vào trong thùng, bật quạt và luồng gió mát sẽ được thổi ra ngoài qua các ống PVC.
Ông Benjamin cho biết, nhiều người còn sáng tạo thêm bằng cách dùng ống thông gió máy sấy hoặc cốc nhựa thay cho ống PVC. Một số người lót thêm xốp cách nhiệt bên trong xô để giữ đá lâu tan hơn.
“Xốp là chất cách nhiệt rất tốt, giúp các chai nước đông đá không tan quá nhanh”, ông nói.
Vậy điều hòa tự chế có thực sự hiệu quả?
Theo ông Brian White, Chủ tịch công ty dịch vụ điều hòa, sưởi ấm và ống nước Accurate Heating, Cooling & Plumbing tại bang Ohio (Mỹ), sự khác biệt lớn nhất giữa điều hòa tự chế và điều hòa cửa sổ nằm ở khả năng làm lạnh thực sự.
Máy điều hòa thông thường tiêu thụ khoảng 500-1.500W điện mỗi giờ nhưng có thể loại bỏ nhiệt và độ ẩm khỏi không khí.
Trong khi đó, điều hòa tự chế chỉ tiêu thụ khoảng 50-100W điện của quạt với chi phí rất thấp nhưng không hút ẩm và giảm nhiệt sâu như điều hòa thật.
"Ở những nơi nóng ẩm cao, các biện pháp này chỉ hỗ trợ phần nào”, ông Brian nói.
Những mẹo chống nóng gần như miễn phí
Ngoài “điều hòa tự chế”, các chuyên gia cũng chia sẻ nhiều giải pháp đơn giản giúp giảm nhiệt độ trong nhà mà không cần bật điều hòa liên tục.
Bịt kín khe hở
Các khe hở quanh cửa ra vào, cửa sổ hay ổ điện có thể khiến khí nóng lọt vào nhà cả ngày.
Dùng keo trám khe hoặc thay gioăng cao su ở cửa sẽ giúp giữ nhiệt độ trong nhà mát hơn đáng kể.
Dùng rèm vải dày chống nắng
Rèm cửa có tác dụng rất lớn nếu che kín toàn bộ cửa sổ và được kéo vào lúc trời nắng gắt.
Chuyên gia điện lạnh Glenn Gault - Giám đốc điều hành công ty dịch vụ làm mát Gault Heating & Cooling (Mỹ) - cho biết, rèm cản sáng thông thường có thể giúp nhiệt độ trong nhà giảm khoảng 2-5 độ C. Với rèm cách nhiệt chuyên dụng, mức giảm có thể lên tới 5-10 độ C.
Mở cửa sổ đúng cách
Nếu không muốn dùng rèm dày, người dùng có thể tận dụng thông gió tự nhiên.
Mở các cửa sổ đối diện nhau sẽ tạo luồng gió chéo, đẩy khí nóng ra ngoài và hút không khí mát vào trong.
Hạn chế dùng thiết bị tỏa nhiệt ban ngày
Lò nướng, máy sấy quần áo hay máy rửa bát đều tạo thêm nhiệt cho căn nhà.
Lisa Shavers, quản lý công ty Oncourse Home Solutions ở bang Illinois (Mỹ), khuyên người nội trợ nên nấu ăn vào sáng sớm hoặc buổi tối, ưu tiên dùng bếp từ, lò vi sóng hoặc nướng ngoài trời.
Việc giặt giũ và rửa bát cũng nên chuyển sang buổi tối để giảm nhiệt trong nhà và tiết kiệm điện.
